МАҚОЛА

Ислом динида намоз имоннинг амалий ифодаси ва диннинг устунидир. Уни тарк қилиш ва бунинг учун такфир қилиш (намоз ўқимаганни кофирга чиқариш) мавзуси уммат орасидаги энг нозик ва ихтилофли масалалардан биридир. Афсуски, баъзилар ҳадисларни ўз қарашларига мослаб, шариат қўйган шарт ва талабларни инобатга олмасдан мусулмонларни кофирга чиқаришга шошилмоқда. Бундай ёндашув Қуръон, …

ҲИЖРАТ ЎЗИ НИМА? “Ҳижрат” сўзи луғатда “тарк этмоқ” маъносини англатади. Шаръий истилоҳда эса, мусулмон одамнинг жони ва динини асраш учун ватанини тарк этиши тушунилади. Имом Бухорийнинг “Саҳиҳул Бухорий” асаридаги биринчи ҳадисда бу маъно очиқ ифодаланган. Умар ибн Хаттобдан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг бундай деганларини эшитдим: “Албатта, амаллар ниятларга …

Ижтимоий тармоқларда тинч-осойишта яшаётган мусулмон халқлар орасида фитна чиқариб, конституцион ҳокимиятларни ағдаришни ўйлаётганлар, давлатни тузумини ўзгартиришга очиқдан-очиқ чақирмаса-да, гап-сўзлари замирида шунга ишора қилган ҳолда, ёшлар онгини лойқалашга интилаётганлар кўпаймоқда. Шулардан бири соф ўзбек тилида “Халқ ичида мана шунақанги жонкуяр одамлар бўлиши керак-да. Афғонистонда йигирма йил урушган бўлса ҳам ўзгариш ва …

Шариат илмлари ўз-ўзидан шаклланиб қолмаган, балки авлоддан-авлодга ўтиб келган таълимотдир. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам илмни саҳобаларга ўргатганлар. Саҳобалар тобеинларга, улар эса – кейингиларга. Бизга етиб келган ҳар бир ҳадис, ҳар бир фиқҳий масала шу силсиланинг маҳсулидир. Баъзилар бундай дейди: “Модомики, сен “Аллоҳ айтди, Расули айтди, Расулуллоҳнинг сўзларини саҳобалар мана бунақа …

У яна сўзи давомида саволга қуйидагича жавоб берган: “Агар ўша мазҳабда мана шу тўғри деб эътиқод қилган бўлса, ўша мазҳабга амал қилади. Лекин далил жиҳатдан олганда “Аёллар эркакларни(нг) тенгидир” ҳадиси булардан кўра қувватли ҳисобланади. Далил жиҳатдан қараганда билагини теккизмаслиги ва тиззасини ҳам тўғри қилиши қувватли бўлиб кўринади”. Содиқ Самарқандий Оиша …

Ижтимоий тармоқда “Аёллар саждада тирсакларини ерга теккизиши ва кафтлари бурунларининг олдида туриши керакми. Руку қилганда тиззалари озгина букилиш керакми,” деб сўралган саволга айрим қўштирноқ ичидаги олимлар: “Бу айтилган гаплар Ҳанафий мазҳабини(нг) ижтиҳодларидан. Далилига баъзи бир асарлар келтирилган ҳанафий фиқҳида. Лекин асарлари саҳиҳ (э)мас, ҳужжат бўладиган далил эмас. Аёллар ўзи намоз …

Ҳар бир давлатнинг фуқаролар ҳуқуқларини ҳимоя қилишга қаратилган қонуний ҳужжатлари бор. Шу билан бирга, ҳуқуқни бузганлар учун жавобгарлик чоралари ҳам мавжуд. Бировнинг ҳаққини ейиш, ўғрилик, талончилик, порахўрлик, судхўрлик ва бошқа турдаги ҳуқуқбузарликлар каби диний масалаларда одамларни фитнага солиш учун ҳам жавобгарлик бор, албатта. Диний айблов туфайли панжара ортига тушганлар соф …

“Жиҳод” сўзи шаръий истилоҳда “Аллоҳнинг хоҳишини бажаришга бор кучини сарфлаш, ҳаракат қилиш” маъносини билдиради. Бундан келиб чиқиб, “мужоҳид” деб Аллоҳнинг ҳукмларини амалга оширишда бор кучини сарфлайдиган кишига айтилади. Қўл жиҳоди – қонунбузарликни тўхтатишга қаратилган ҳаракат, қалб жиҳоди – ўз нафси билан курашиш, тил жиҳоди – яхшиликка чақириш ва ёмонликдан қайтариш, …

Саҳобаларнинг Қуръон ва ҳадисларни кейинги авлодларга етказишда ва Ислом маданиятининг шаклланишида муҳим роли бор. Уларнинг Қуръон билан боғлиқ вазифаларидан бири, Қуръонни дарҳол тўплаб, китоб шаклига келтириш, иккинчиси эса, Қуръонни тўғри тушунишни таъминлаш бўлган. Пайғамбар (а.с.)нинг вафотидан кейин, Абу Бакрнинг халифалиги даврида, Қуръони карим икки муқова орасида тўпланиб, китоб шаклига келтирилган. …

Ҳадисларни инкор қилишнинг диний ҳукми ҳақида аниқ бир хулосага келиш жуда қийин. Чунки, инкор тушунчасининг англатган маъноси «куфр ёки кофир» ҳукмига яқиндир. Одамлар ҳақида бундай ҳукм чиқариш ҳам Қуръон нуқтаи назаридан, ҳам виждонан қийин. Шу боисдан ҳадисларни инкор қилишнинг ҳукмини беришда эҳтиёткор бўлишимиз керак. Ғаззолий (ваф. 505) бу борада берган …