МАҚОЛА

Ҳаётда ўрнини топмаган, одамлардан норози, хориждан “паноҳ тилаган” айрим шахслар “четга чиқиб билдимки, юртимизда амал қилинаётган кўплаб ҳадислар заиф ёки тўқима экан, ҳозир бизда ҳадис илми ривожланмаганми!?” деган савол билан фитнали даъволарни илгари сурмоқда. Бундай қарашлар кўпинча ҳадис илмининг тарихи ва методологиясини етарлича билмаслик натижасида пайдо бўлади. Бу саволга “дин …

Ҳижрат ўта нозик масалалардан ҳисобланади. Чунки у инсоннинг яшаш жойи, дини ва жамият билан муносабати каби муҳим жиҳатлар билан боғлиқ. Шу сабабли уламолар бу масалага Қуръон ва Суннатга таяниб, жуда эҳтиёткорлик билан ёндашган. Афсуски, айрим тоифалар одамларнинг оят ва ҳадисларни чуқур тушунмаслигидан фойдаланиб, уларни ўз ғаразли мақсадлари йўлида талқин қилмоқда. …

Сўнгги пайтларда айрим доираларда “мўмин киши одамлардан ҳеч қандай эътибор ё мукофот кутмаслиги, дин йўлига чиққан инсон натижа ҳақида ўйламаслиги керак, шунингдек, одамлардан мақтов ё ташаккур эшитишга ҳаққи йўқ” деган мазмундаги гап-сўзлар тарқалмоқда. Бир қарашда бу фикрлар чин ихлосга даъватдек туюлса-да, аслида илмий ва шаръий жиҳатдан жиддий муаммоларни ўз ичига …

Бугунги кунда мусулмонлар орасида тафриқа (бўлиниш) ва фитналар келиб чиқишига сабаб бўлаётган жиддий муаммолардан бири такфир, яъни мусулмонни кофир деб фатво чиқариш кўпайганидир. Бу кейин пайдо бўлган масалалардан ҳисобланади. Зеро, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам замонларида бирор кишини кофир деб ҳукм чиқарилгани маълум эмас. Шу боис бугун бу мавзу жуда нозик …

Ислом динида намоз имоннинг амалий ифодаси ва диннинг устунидир. Уни тарк қилиш ва бунинг учун такфир қилиш (намоз ўқимаганни кофирга чиқариш) мавзуси уммат орасидаги энг нозик ва ихтилофли масалалардан биридир. Афсуски, баъзилар ҳадисларни ўз қарашларига мослаб, шариат қўйган шарт ва талабларни инобатга олмасдан мусулмонларни кофирга чиқаришга шошилмоқда. Бундай ёндашув Қуръон, …

ҲИЖРАТ ЎЗИ НИМА? “Ҳижрат” сўзи луғатда “тарк этмоқ” маъносини англатади. Шаръий истилоҳда эса, мусулмон одамнинг жони ва динини асраш учун ватанини тарк этиши тушунилади. Имом Бухорийнинг “Саҳиҳул Бухорий” асаридаги биринчи ҳадисда бу маъно очиқ ифодаланган. Умар ибн Хаттобдан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг бундай деганларини эшитдим: “Албатта, амаллар ниятларга …

Ижтимоий тармоқларда тинч-осойишта яшаётган мусулмон халқлар орасида фитна чиқариб, конституцион ҳокимиятларни ағдаришни ўйлаётганлар, давлатни тузумини ўзгартиришга очиқдан-очиқ чақирмаса-да, гап-сўзлари замирида шунга ишора қилган ҳолда, ёшлар онгини лойқалашга интилаётганлар кўпаймоқда. Шулардан бири соф ўзбек тилида “Халқ ичида мана шунақанги жонкуяр одамлар бўлиши керак-да. Афғонистонда йигирма йил урушган бўлса ҳам ўзгариш ва …

Шариат илмлари ўз-ўзидан шаклланиб қолмаган, балки авлоддан-авлодга ўтиб келган таълимотдир. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам илмни саҳобаларга ўргатганлар. Саҳобалар тобеинларга, улар эса – кейингиларга. Бизга етиб келган ҳар бир ҳадис, ҳар бир фиқҳий масала шу силсиланинг маҳсулидир. Баъзилар бундай дейди: “Модомики, сен “Аллоҳ айтди, Расули айтди, Расулуллоҳнинг сўзларини саҳобалар мана бунақа …

У яна сўзи давомида саволга қуйидагича жавоб берган: “Агар ўша мазҳабда мана шу тўғри деб эътиқод қилган бўлса, ўша мазҳабга амал қилади. Лекин далил жиҳатдан олганда “Аёллар эркакларни(нг) тенгидир” ҳадиси булардан кўра қувватли ҳисобланади. Далил жиҳатдан қараганда билагини теккизмаслиги ва тиззасини ҳам тўғри қилиши қувватли бўлиб кўринади”. Содиқ Самарқандий Оиша …

Ижтимоий тармоқда “Аёллар саждада тирсакларини ерга теккизиши ва кафтлари бурунларининг олдида туриши керакми. Руку қилганда тиззалари озгина букилиш керакми,” деб сўралган саволга айрим қўштирноқ ичидаги олимлар: “Бу айтилган гаплар Ҳанафий мазҳабини(нг) ижтиҳодларидан. Далилига баъзи бир асарлар келтирилган ҳанафий фиқҳида. Лекин асарлари саҳиҳ (э)мас, ҳужжат бўладиган далил эмас. Аёллар ўзи намоз …