ALLOMALAR

Naqshbandiya tariqati namoyandalaridan biri Avliyo Xoja XVII asrda yashab oʻtgan. U haqda Samarqand qozikaloni Abu Tohir xoja “Samariya” asarida bunday yozadi: “Hazrat Xoja Avliyo mozori. Hazrat Xoja Ahror (sirlari muqaddas boʻlsin) madrasasiga boriladigan katta yoʻlning kunchiqarida, shahar ichida, xonaqoh mahallasidadir. Xoja Avliyo dahbedlik Mahdumi Aʼzam naslidan boʻlib, Bobo Zayniddin Hindiyga …

Naqshbandiylar oʻzi faoliyat koʻrsatgan hududlardagi ijtimoiy-siyosiy va maʼnaviy-madaniy hayotda muhim oʻrin tutgan. Hukmdor va amaldorlar tariqat murshidlariga ixlos qoʻygani tufayli ularning mavqei mustahkamlanib borgan. Natijada bu holat obodlik va yurt ravnaqi uchun shogird-u ixlosmandlar koʻmagi bilan masjidu madrasalar, xonaqohlar barpo etib, xalqning ijtimoiy-maʼnaviy hayoti yaxshilanishiga turtki bergan. Bahouddin Naqshband 1389-yilda …

Samarqandda saqlanib qolgan madrasalardan Ulugʻbek, Sherdor va Tillakori kabi meʼmoriy obidalar shahar koʻrkiga koʻrk qoʻshib turibdi. Ushbu madrasalardan tashqari, turli davrlarda mazkur shaharda oʻnlab madrasa faoliyat koʻrsatgan. XVIII-XIX asrlarda Samarqandda barpo etilgan va faoliyat koʻrsatgan madrasalar haqida toʻxtalib oʻtsak. Soʻfi Ollohyor tomonidan hozirgi Choʻnqaymish qishlogʻi va uning atroflarida masjid, xonaqoh …

Allomalar merosini oʻrganishga boʻlgan qiziqish, soʻngi besh yilda olib borilayotgan tadqiqotlarda namoyon boʻlmoqda. Bu boradagi ishlarning davom oʻlaroq Payariq tumanida mavjud qadimiy ziyoratgohlar tarixini oʻrganish va ularni obodonlashtirish ishlari amalga oshirilmoqda. Tumanda mavjud muqaddas ziyoratgohlardan biri “Noʻgʻay ota” ziyoratgohi boʻlib, Imom Buxoriy ziyoratgohining yaqinida joylashgan. Ziyoratgohga tashrif buyurarkansiz, ochiq tabiat …

Movarounnahr tasavvuf taʼlimotida yassaviya tariqati muhim oʻrin tutadi. U dastlab Turkistonda shakllangan boʻlsa, keyinchalik Toshkent, Fargʻona, Samarqand, Buxoro, Xorazm, Nasaf, Hirot kabi shaharlarga tarqaldi. Yassaviya tariqatining taraqqiy etishida Samarqandda faoliyat olib borgan tasavvuf allomalari alohida oʻrin tutgan. Manbalarda qayd etilishicha, Samarqand shahri, Kumushkent, Sheroz (Jomboy) tumanidagi Gʻazira va Aliobod (Payariq) …

Mamlakatimizda ulugʻ allomalarimiz hayoti va faoliyatini chuqur tadqiq etish va ommaga keng targʻib qilish uchun keng imkoniyatlar yaratilmoqda. Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ham ushbu imkoniyatdan foydalangan holda koʻplab eʼtiborga molik ishlarni amalga oshiryapdi.  Markaz qoʻlyozmalar fondi yildan yilga noyob asarlar bilan boyib bormoqda. Unda nafaqat diniy-maʼrifiy, balki badiiy adabiyotga …

Samarqand va unga yondosh mintaqalarda koʻplab olimlar yashab, ijod qilgan. Ularning aksariyati mahalliy aholi orasidan yetishib chiqqan. Boshqa mintaqalardan ilm talabida kelganlar ham Samarqanddagi ilmiy muhitning yanada rivojlanishiga munosib hissa qoʻshgan. Shu bois ularning merosini oʻrganish hozirgi kundagi dolzarb masalalardan biridir. Samarqand ilmiy maktabining yorqin vakillaridan biri Nosiruddin Samarqandiydir. Alloma …

Hech kim shubha qilmaydigan bir haqiqat bor. U ham boʻlsa shuki, Imom Abu Hanifa rahimahulloh tobeinlardandir. Chunki u sahobalardan baʼzilarini koʻrgan, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam eng yaxshi deb sifatlagan dastlabki uch asrning ilk davrida yashab oʻtgan. Aksar ulamolar taʼkidlaganidek, Imom Abu Hanifa rahimahulloh hadis roviylari, peshvolari va hofizlaridan biridir. Lekin …

Buxorolik olim Abu Bakr Muhammad ibn Abu Isʼhoq al-Gulobodiy taxminan 310-320/923-933-yillar orasida tugʻilgan. Dorimiy (vaf. 255/869), Buxoriy (vaf. 256/870), Hokim at-Termiziy (vaf. 279/892), Hakim at-Termiziy (vaf. 320/932), Moturidiy (vaf. 333/944), Dabusiy (vaf. 430/1039), Abdulxoliq Gʻijduvoniy (vaf. 575/1179 yoki 617/1220), Buhouddin Naqshband (vaf. 791/1389) kabi olim va mutasavviflarni tarbiyalagan, irfon bulogʻi, …

Qadimdan ilm-ma’rifat markazlaridan biri bo‘lgan Buxoro bugungi kunda ham islom olamida bebaho qo‘lyozma asarlar qoldirgan buyuk allomalari, go‘zal va betakror tarixiy obidalari bilan jahon ilm ahlining e’tirofiga sazovor bo‘lib kelmoqda. Tarixda “Qubbatul islom” deya nomlangan aynan shu tabarruk zaminda Abu Hafs Kabiyr Buxoriy, Imom Buxoriy, Ibrohim Saffor Buxoriy, Nuriddin Sobuniy …