MAQOLALAR

Hadis ilmida rivoyatlarning sahihlik darajasini aniqlash va ularning ishonchlilik maqomini belgilash muhim ahamiyatga ega. Muhaddis ulamolar hadislarni sanad va roviylar holatiga qarab turli darajalarga ajratgan. Xususan, Imom Buxoriy va Imom Muslimning “Sahih” kitoblarida keltirilgan hadislar eng yuqori maqomda baholangan. Hadis ulamolari sahih va sunan kitoblarida rivoyat qilingan hadislarni quyidagi yetti …

Tarixdan maʼlumki, har qanday jamiyat taraqqiyotiga tahdid soluvchi omillardan biri aqidaviy boʻlinish va fikriy parokandalik hisoblanadi. Islom tarixida ham turli davrlarda musulmonlar orasida ixtilof keltirib chiqargan botil firqa va adashgan oqimlar paydo boʻlgan. Bunday vaziyatlarda ulamolar sogʻlom eʼtiqodni himoya qilish, diniy qarashlarni mustahkamlash va jamiyat birligini saqlash yoʻlida katta xizmat …

Inson hayoti turli sinov, tashvish, quvonch va umidlar bilan toʻla. Inson oʻz hayoti davomida baʼzan ojizligini his qiladi, baʼzida esa qalbida qoʻrquv, xavotir va tushkunlik paydo boʻladi. Ana shunday damlarda insonning maʼnaviy tayanchi, ruhiy taskin manbai sifatida duo muhim ahamiyat kasb etadi. Duo – bandaning Robbi bilan muloqoti, Unga muhtojligini …

Duo paygʻambarlar hayotida ham muhim oʻrin tutgan. Qurʼoni karimda paygʻambarlarning duolari koʻplab zikr qilingan. Bu esa, duoning har qanday holatda zarur ekanini koʻrsatadi. Odam alayhissalom xatolaridan keyin tavba-tazarru qilib, duo qildi, xatolari kechirildi. Nuh alayhissalom qavmlari haqida duo qildi. Ibrohim alayhissalom oʻz zurriyotlari uchun duo qildi. Zakariyo alayhissalom qarilik chogʻida …

Hamdu sanolar olamlarning Parvardigori boʻlgan Alloh taologa boʻlsin. Paygʻambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamga, u zotning ahli baytlari va sahobalariga salavot va salomlar boʻlsin. Inson hayotida shunday lahzalar boʻladiki, u oʻzining ojizligini his etadi, qalbi taskin izlaydi, mushkullari yechimini qidiradi. Ana shunday paytlarda moʻmin bandaning eng katta suyanchigʻi va ruhiy tayanchi …

Hadis Alloh taolo Oʻz paygʻambari Muhammad sollallohu alayhi vasallamga yuborgan vahiy hamda dinda ergashilishi vojib boʻlgan hujjat hisoblanadi. Bu xususda Nabiy alayhissalom: “Menga Qurʼon bilan birga uning mislicha (ilm va hikmat) berildi”, deb aytganlar. Shu bois sunnatga sahobalar davridan buyon butun ummat ijmo qilgan (kelishib qabul etgan) boʻlib, biror olim …

Hadislarning islomdagi yuksak ahamiyati va asosiy yoʻriqnoma ekani, muqaddas dinimizning barcha jihatlari Sunnatga bogʻliqligi xuddi Qurʼoni kabi hadislarni ham Alloh himoya qilishini taqozo etadi. Buni quyidagi dalillar misolida koʻrish mumkin. Birinchidan, Muhammad sollallohu alayhi vasallam – oxirgi Paygʻambar, u zot keltirgan shariat qiyomatgacha qoluvchi soʻnggi shariatdir. Bu shariat hadislar bilangina …

X asrda Xuroson va Movarounnahrda yashab ijod qilgan, hadis ilmi rivojiga katta hissa qoʻshgan muhaddis, faqih Ibn Hibbon Bustiydir. U hadis va fiqh ilmining oltin davridan keyin voyaga yetib, davom ettirgan allomalardan biri hisoblanadi. Allomaning hayoti, ijodi va faoliyati buni tasdiqlaydi. Uning “Sahih”i boshqa hadis asarlari qatorida islom olamida moʻtabar …

Alloh taologa bandani yaqinlashtiruvchi, Uning roziligini topish yoʻlidagi moliyaviy ibodatlardan biri qurbonlikdir. Kimga qurbonlik vojib boʻlsa, u zimmasidagi ishni qilishi zarur. Ammo moli nisobga yetmasa ham qurbonlik qilishga qurbi yetsa va u sababli boʻynida vojib boʻlgan boshqa haqlar ketib qolmasa, bunday kishilarga ham qurbonlik qilish yaxshidir. Chunki qurbonlikda shunday fazilatlar …

Baxillik – insonni dunyoda xorlikka, oxiratda azobga yetaklaydigan eng ogʻir maʼnaviy illatlardan biri. Qurʼoni karimda ham, Paygʻambarimiz sollallohu alayhi vasallamning hadislarida ham bu illat qatʼiy qoralangan. Ulugʻ olimlar va solih zotlar uni eng yomon xulqlardan deb taʼriflagan. Baxillik saxovatning ziddi boʻlib, mol-dunyo sarflanishi lozim boʻlgan oʻrinlarda uni ushlab qolish, bermaslik …