HALOLLIK VA MA’RIFAT

Inson hayoti davomida turli neʼmatlardan bahramand böladi. Unga berilgan umr, soğlik, vaqt, mol-mulk, rizq-röz, suv va tabiat boyliklari – barçasi qadrlaşga loyiq bebaho neʼmatlardir. Ammo baʼzan inson ularning qadriga yetmay, ortiqça va örinsiz sarflaydi. Ana şunday holat isrof deb ataladi. Isrof bugungi kunda nafaqat ayrim oilalar, balki butun jamiyat farovonligiga …

Şaxsning maʼnaviy-axloqiy tarbiyasida oila birinçi ijtimoiy muhit sanaladi. Insonning yaxşilik va yomonlik, rostgöylik va yolğon, halol va harom, adolat va zulm haqidagi dastlabki tasavvurlari avval şu yerda şakllanib, uning xulq-atvoriga bevosita taʼsir körsatadi. Şu maʼnoda, jamiyatning maʼnaviy holatini oiladagi axloqiy muhitdan ayri holda tasavvur qilib bölmaydi. Özbek oilalarida farzandning tarbiyasi …

Yoshlarni kasb-hunarga yoʻnaltirish – kelajakka investitsiya Yoshlar mustaqil hayotga tayyor boʻlishi, kelajakda jamiyatda oʻziga munosib oʻrin egallashi, el-yurtga naf keltirishi ularning kasbni toʻgʻri tanlashi bilan chambarchas bogʻliq. Shuning uchun bu borada yosh avlodga yordam berish, qiziqishi, qobiliyati va imkoniyatlarini aniqlash muhim ahamiyatga ega. Negaki, yoshlarni kasb-hunarga yoʻnaltirishni tom maʼnoda kelajakka …

Har qanday kasbni mukammal egallash uchun insonda qator muhim fazilat va koʻnikmalar shakllangan boʻlishi zarur Inson hayotida kasb-hunarning oʻrni beqiyos. Kasb nafaqat tiriklik manbai, balki shaxsning jamiyatdagi oʻrnini belgilaydigan, qobiliyati va salohiyatini namoyon etadigan muhim omillardan biridir. Inson muayyan kasbni egallash orqali oʻz hayotini mazmunli tashkil etadi, oilasi farovonligini taʼminlaydi …

Inson hayotida rizq va uni topish manbalari azaldan muhim ijtimoiy va axloqiy masalalardan biri boʻlib kelgan. Moddiy ehtiyojlarni qondirish, kasb-hunar egallash, savdo-sotiq qilish va oila farovonligini taʼminlash har bir shaxsning tabiiy intilishidir. Islom taʼlimotida bu jarayon faqat boylik orttirish vositasi sifatida emas, balki halollik, poklik hamda adolat mezonlari asosida baholanadi. …

Hakim ibn Hizom roziyallohu anhu aytadi: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan savdo-sotiq haqida soʻradim. U zot sollallohu alayhi vasallam dedilar: «Ikki savdolashuvchi bir-biridan ajralmagunicha savdoni davom ettirish yoki bekor qilish ixtiyoriga ega. Ular rost gapirib, savdoga tegishli narsalarni ochiq bayon qilsa, savdosiga baraka beriladi. (Nimalarnidir) yashirib, yolgʻon gapirsa, savdosining barakasi ketadi» …

Halollik va rostgoʻylik insonning shaxsiy fazilatlari boʻlish bilan birga, oila mustahkamligi, jamiyat taraqqiyoti va ijtimoiy munosabatlarning barqarorligini taʼminlaydigan muhim milliy, diniy, maʼnaviy-axloqiy qadriyatlardir. Insonlar oʻrtasida oʻzaro ishonch, adolat, hurmat va hamjihatlik qaror topishi koʻp jihatdan har bir shaxsning halollik va rostgoʻylik tamoyillariga qay darajada amal qilishiga bogʻliq. Shu maʼnoda, bu …

Halollik bobida yurtimiz zaminidan yetishib chiqqan allomalarning hayoti biz uchun eng goʻzal namuna. Xususan, Imom Buxoriyning otasi alloma Ismoil ham oʻz kasbida oʻta parhezkor boʻlgan, har qanday shubhali narsalardan saqlangan. U (Imom Buxoriyning otasi) oʻlim toʻshagida yotganida: “Men mol-mulkim orasida biror dirham harom yo biror dirham shubhali narsa borligini bilmayman”, …

Insonparvarlik deganda koʻpchilikning xayoliga tabiiy ofatlar yoki mojarolardan jabr koʻrgan insonlarga oziq-ovqat, kiyim-kechak va boshqa moddiy yordam koʻrsatish keladi. Albatta, bunday yordam insonparvarlikning muhim koʻrinishlaridan biri hisoblanadi. Biroq insonparvarlikning mazmuni ancha keng boʻlib, u insonga hurmat, mehr-oqibat va gʻamxoʻrlik bilan munosabatda boʻlishni anglatadi. Kundalik hayotimizda insonparvarlik, avvalo, oila aʼzolariga mehribon …

Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, albatta, sizlardan biringiz arqonini olib, oʻtin terib, orqasiga koʻtarib kelgani, birovning oldiga borib, bersa-bermasa, soʻrashidan yaxshidir”, deganlar. Insoniyat tarixida oʻz mehnati bilan hayot kechirishga bu kabi targʻib boʻlmasa kerak. Birovdan bir narsa soʻrab olib, turmush kechirish oʻrniga, arqonni olib, dalaga …