HALOLLIK VA MA’RIFAT

Hakim ibn Hizom roziyallohu anhu aytadi: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan savdo-sotiq haqida soʻradim. U zot sollallohu alayhi vasallam dedilar: «Ikki savdolashuvchi bir-biridan ajralmagunicha savdoni davom ettirish yoki bekor qilish ixtiyoriga ega. Ular rost gapirib, savdoga tegishli narsalarni ochiq bayon qilsa, savdosiga baraka beriladi. (Nimalarnidir) yashirib, yolgʻon gapirsa, savdosining barakasi ketadi» …

Halollik va rostgoʻylik insonning shaxsiy fazilatlari boʻlish bilan birga, oila mustahkamligi, jamiyat taraqqiyoti va ijtimoiy munosabatlarning barqarorligini taʼminlaydigan muhim milliy, diniy, maʼnaviy-axloqiy qadriyatlardir. Insonlar oʻrtasida oʻzaro ishonch, adolat, hurmat va hamjihatlik qaror topishi koʻp jihatdan har bir shaxsning halollik va rostgoʻylik tamoyillariga qay darajada amal qilishiga bogʻliq. Shu maʼnoda, bu …

Halollik bobida yurtimiz zaminidan yetishib chiqqan allomalarning hayoti biz uchun eng goʻzal namuna. Xususan, Imom Buxoriyning otasi alloma Ismoil ham oʻz kasbida oʻta parhezkor boʻlgan, har qanday shubhali narsalardan saqlangan. U (Imom Buxoriyning otasi) oʻlim toʻshagida yotganida: “Men mol-mulkim orasida biror dirham harom yo biror dirham shubhali narsa borligini bilmayman”, …

Insonparvarlik deganda koʻpchilikning xayoliga tabiiy ofatlar yoki mojarolardan jabr koʻrgan insonlarga oziq-ovqat, kiyim-kechak va boshqa moddiy yordam koʻrsatish keladi. Albatta, bunday yordam insonparvarlikning muhim koʻrinishlaridan biri hisoblanadi. Biroq insonparvarlikning mazmuni ancha keng boʻlib, u insonga hurmat, mehr-oqibat va gʻamxoʻrlik bilan munosabatda boʻlishni anglatadi. Kundalik hayotimizda insonparvarlik, avvalo, oila aʼzolariga mehribon …

Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, albatta, sizlardan biringiz arqonini olib, oʻtin terib, orqasiga koʻtarib kelgani, birovning oldiga borib, bersa-bermasa, soʻrashidan yaxshidir”, deganlar. Insoniyat tarixida oʻz mehnati bilan hayot kechirishga bu kabi targʻib boʻlmasa kerak. Birovdan bir narsa soʻrab olib, turmush kechirish oʻrniga, arqonni olib, dalaga …

Faqih Abu Lays Samarqandiy: “Har narsaning ziynati bor, yigitlikning bezagi kasbdir”, degan. Demak, inson farzandlarini kasb-hunar oʻrgatish bilan ziynatlaydi. Inson yoshligidan ilm oʻrganmasa, kasb-hunar egallamasa, boqimandalikka oʻrganib qolishi, keyin tamagirlikka oʻtib, oxiri xorlikka uchrashi mumkin. Farzandlarning ilm olishi va kasb-hunar egallashi uchun hamma sharoitlarni qilib berish har bir ota-onaning, davlatning …

Oʻtgan yilning mos davriga nisbatan nikohlar soni 3 mingtaga kamaygan holda, ajrimlar 1,5 mingtaga koʻpaygan. Bu oʻz navbatida mamlakatda jamiyatning asosiy negizi hisoblangan oila institutiga jiddiy xavf tahdid solayotganidan darak beradi. Patrik Jozef Byukenen oʻzining “Gʻarbning halokati” asarida Yevropa mamlakatlari aholisi aql bovar qilmas darajada kamayib borayotgani, ularda oʻlim koʻrsatkichi …

Inson salomatligi, maʼnaviyati va ijtimoiy barqarorligiga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi illatlar orasida qimorbozlik alohida oʻrin tutadi. Qimor oʻyinlarida oson va tez boyib ketish istagi insonni mehnat, sabr-toqat va halol daromad topish kabi qadriyatlardan uzoqlashtirib, uni tavakkalchilikka tobora koʻproq undaydi. Qimorbozlikning xavfli jihati shundaki, u  dastlab koʻngilochar mashgʻulot, “bir marta sinab koʻrish” …

Inson hayotida moddiy ehtiyojlarni halol mehnat, kasb-hunar va tadbirkorlik orqali qondirish muhim ahamiyatga ega. Islom taʼlimotida ham insonning halol mehnat bilan kun kechirishi, oʻz rizqini halol yoʻl bilan topishi, mol-mulkini oqilona tasarruf etishi va boshqalarning haqqiga tajovuz qilmasligi muhim tamoyillardan hisoblanadi. Shu nuqtayi nazardan qaraganda, qimorbozlik nafaqat moliyaviy muammo, balki …

Halol kasb-hunar bobida paygʻambarlarning hayoti biz uchun eng goʻzal namunadir. Barcha paygʻambarlar oʻz rizqini halol peshona teri bilan topgan. Hammasi kasb-hunar bilan shugʻullangan. Rizq Allohdan ekanini eng yaxshi bilgan inson boʻlgani holda ham birortasi hunarsiz oʻtmagan. Odam alayhissalom dehqonchilik, Nuh alayhissalom duradgorlik, Hud va Solih alayhimassalom tijorat, Horun, Ilyos va …