{"id":54347,"date":"2026-11-17T16:18:17","date_gmt":"2026-11-17T11:18:17","guid":{"rendered":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=54347"},"modified":"2026-11-17T10:22:12","modified_gmt":"2026-11-17T05:22:12","slug":"abu-hasan-sagoniy-ilmiy-faoliyati-sahihul-buxoriyning-bagdodiy-nusxasi-kodikologik-tavsifi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=54347&lang=oz","title":{"rendered":"ABU HASAN SA\u011eONIY ILMIY FAOLIYATI  (\u201cSahihul Buxoriy\u201dning \u201cBa\u011fdodiy\u201d nusxasi kodikologik tavsifi)"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Islom olamida movarounnahrlik muhaddis olimlarning \u00f6rni beqiyosdir. Ularning hayoti va ilmiy merosi haqidagi qimmatli ma\u02bclumotlar \u00f6rta asr arab tilidagi manbalarda keltirilgan. Ular Xatib Ba\u011fdodiy [8], Najmiddin Umar Nasafiy [15], Abu Sa\u02bcd Sam\u02bconiy [9], \u015eamsiddin Zahabiy [18], Hoji Xalifa [16] asarlarini zikr eti\u015f lozim.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Hasan Sa\u011foniyning ilmiy merosi k\u00f6pgina tadqiqot\u00e7ilar tomonidan tadqiq qilingan. Haydaroboddagi Sind universiteti tadqiqot\u00e7isi Madad Qadriy (\u201cImom Sa\u011foniy Lohuriy hayoti va ilmiy merosi\u201d) [3:67-80], Pokiston Arab q\u00f6lyozmalar tadqiqot instituti tadqiqot\u00e7isi Ahmad Xon (\u201cSama\u02bcat al-muallifat as-Sa\u011foniy al-lu\u011faviya\u201d) [1:488-518], Ar-Riyoddagi Imom Abdurahmon ibn Faysal universitetining \u201cTil va adabiyot\u201d fakulteti tadqiqot\u00e7isi, olima Bandariy bint Xolid ibn Baroq Sadiriy (\u201cTavzihu al-misli inda al-Sa\u011foniy fi muqaddimatul a\u02bcbabul zohir val babul faxir\u201d) [19:18] va bo\u015fqalar \u015fular jumlasidandir. U\u015fbu olimlar\u00a0 \u00f6z tadqiqotlarida allomaning til, lu\u011fat\u015funoslik, fiqh va hadis ilmida tutgan \u00f6rni va asarlarining ahamiyat haqida ma\u02bclumot bergan. Yuqorida nomlari keltirilgan tadqiqot\u00e7ilarning ilmiy tadqiqotlari diqqatga sazovordir. Bugungi kunda ham turli davlatlarda faoliyat olib borayotgan olimlar tomonidan Abu Hasan Sa\u011foniy ilmiy merosi tadqiq qilinmoqda.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bu buyuk muhaddislarning tasnif qilgan sahih hadislari islom dini ta\u02bclimotida Qur\u02bconi karimdan keyingi muhim manba hisoblanadi. Binobarin, \u00f6z mazmun-mohiyati jihatidan bu bebaho manbalar umuminsoniy madaniyatning tarkibiy qismlaridan biri hisoblanadi. Bu muhim asarlarda keltirilgan hadislar insoniyat va jamiyat u\u00e7un ulkan ahamiyatga egadir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Til\u015funos, muhaddis va faqih Abu Hasan Sa\u011foniy \u201c\u015eayxul Imom\u201d, \u201cImomul lu\u011fa\u201d nomlariga sazovor b\u00f6lgan. 1181-yil 25-iyunda Lohurda tu\u011filgan. Asli Quray\u015f qabilasi Adi ibn Ka\u02bcab qavmiga mansubligi va xalifa Umar roziyallohu anhu naslidan ekanligi u\u00e7un allomani Adaviy va Umariy nomlari bilan ata\u015fgan [18]. Uning t\u00f6liq ismi Abu Hasan ibn Muhammad ibn Hasan ibn Haydar ibn Ali ibn Ismoil Adaviy Umariy Sa\u011foniy. Allomaning oilasi Sa\u011foniyon (\u00c7a\u011foniyon \u2013 Vax\u015f va Amudaryoning qir\u011fo\u011fida joyla\u015fgan Marvning qadimiy \u015faharlaridan biri b\u00f6lib, arablar uni \u201cSa\u011foniyon\u201d deb atagan. \u00c7a\u011foniyon atrofi to\u011f bilan \u00f6ralgan, tabiati \u00e7iroyli, xalqaro savdo-sotiq rivojlangan markazlardan b\u00f6lgan.) [14]dan Lohurga, keyin\u00e7alik \u011eaznaga k\u00f6\u00e7ib kelgan. Abu Hasan Sa\u011foniy dastlabki ta\u02bclimni otasidan olgan. Fiqh ilmini \u011eaznadagi ulamolardan \u00f6zla\u015ftirgan. \u00d6n yil Makka, Madina, Yaman, Ba\u011fdod kabi ilm markazlarida safarda b\u00f6lib, olimlardan saboq olgan [13]. Abu Hasan Sa\u011foniy yo\u015fligidan arab tili va adabiyotga ixlosi yuqori b\u00f6lgani u\u00e7un grammatika va lu\u011fat ilmini \u00e7uqurroq \u00f6zla\u015ftiri\u015f maqsadida 1208-1209-yillar Dehli, Lohur, Joil va Hijoz \u015faharlariga borgan. U Hijozda be\u015f yil ya\u015fagan. Makkada Burhoniddin Abufutuh Nasr Husriy, Yamanda Nazzam Muhammad ibn Hasan Mar\u011finoniy, Qozi Sa\u02bcdiddin Halaf ibn Muhammad Kardariy, Abu Muhammad ibn Javziydan hadis, fiqh, grammatika va aruz ilmini \u00f6rgangan [18: 23, 441].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Hasan Sa\u011foniy Hijozdan Adanaga kelib Qozi Abu Ishoq Ibrohim Qurayziy, Ibn Battol va uning \u00f6\u011fli Sulaymon kabi ustozlardan dars olgan. 1216-yil Ba\u011fdodga kelgan va zamondo\u015fi Yoqut Hamaviy bilan k\u00f6ri\u015fgan. Abu Hasan Sa\u011foniy Ba\u011fdodda asosan hadis ilmi bilan \u015fu\u011fullangan va qisqa fursat (ikki yil) i\u00e7ida ma\u015fhurlikka eri\u015fgan. Xalifa Nosiriddinillah 1220-yil uni Dehli pod\u015fohi Eltutmi\u015f saroyiga el\u00e7i sifatida yuborgan [12: 344, 490].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">1227-yili Hindistondan qayti\u015f vaqtida Makka \u015fahriga borib, haj amalini ado etib, Ba\u011fdodga kelgan. Alloma Ba\u011fdodda k\u00f6p vaqt qolmaydi va Abbosiylar yangi xalifasi Mustan\u015fir Billahning iltimosiga binoan Eltutmi\u015f saroyiga ikkin\u00e7i marta el\u00e7i sifatida yuboriladi. Eltutmi\u015f Abulhasan Sa\u011foniyni iliq kutib oladi. Dehli \u015fohi Eltutmi\u015f vafotidan keyin qizi malika Roziya Sulton taxtga \u00f6tiradi. Xalifa \u00f6zaro aloqalarni mustahkamla\u015f maqsadida allomani 1236-yili takroran Dehliga el\u00e7i qilib yuboradi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Hasan Sa\u011foniy Dehlidan Makkaga va 1240-yili Ba\u011fdodga qaytib kelgan. U umrining oxiriga qadar \u015fu yerda ya\u015fagan va 1252-yil 73 yo\u015fida Ba\u011fdodda vafot etgan. Allomaning vasiyatiga binoan \u00f6\u011fli, \u015fogirdlari uni Makkaga s\u00f6fiy Fuzayl ibn Iyozning yoniga dafn eti\u015fgan [18: 23, 284].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Hasan Sa\u011foniyning Qozi Sulaymon ibn Hamza, Solih ibn Abdulloh K\u00f6fiy ibn Sobah, Hofiz \u015earifiddin Dimyatiy, I\u02bcziddin Abulfazl ibn Vazir ibn Alqamiy kabi \u015fogirdlari undan dars olgan va hadis rivoyat qilgan. Allomaning \u015fogirdi Hofiz Dimyatiy: \u201cUstozim solih, rostg\u00f6y, hadis, fiqh va til\u015funoslik ilmida imom edi. Abu Hasan Sa\u011foniydan k\u00f6p yillar saboq oldim va undan hadis tingladim. Alloma vafot etganida uni \u201cAl-Haromut Tohiriy\u201d qabristoniga dafn qildik\u201d, degan [10].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Allomaning lu\u011fat, arab tili, hadis ilmiga oid asarlari mavjud va ular bugungi kunda dunyo kutubxona fondlarida saqlanmoqda. Uning \u00f6n ikki jilddan iborat \u201cMajma\u02bcul bahrayn\u201d lu\u011fat kitobi, \u201cAt-Takmila va az-zayl va as-sila li kitabi taji lu\u011fat va sihahul arabiya\u201d asari lu\u011fat\u015funoslikka oid b\u00f6lib, unga Ismoil ibn Hammod Javhariyning \u201cTojul lu\u011fa\u201d asariga q\u00f6\u015fim\u00e7a oltmi\u015f mingta s\u00f6z kiritilgan. Asar 1970-1979-yillar Qohirada Muhammad Abulfazl Ibrohim va Abduhalim Tahoviylar tomonidan tadqiq qilinib, na\u015fr etilgan. Sa\u011foniyning \u201cAl-Ubabuz zohir va al-lubabul fahir\u201d asari yigirma jilddan iborat b\u00f6lib, uni Abbosiylar vaziri Ibn Alqamiyning top\u015firi\u011figa binoan bo\u015flab, faqat mim harfiga\u00e7a yozi\u015fga ulgurgan. Bu asarni yozi\u015fda Ismoil ibn Hammod Javhariyning \u201cTajul lu\u011fa\u201d asaridagi lu\u011fat uslubidan foydalanib, s\u00f6zlarning tartibini ketma-ketlikda joyla\u015ftirgan [11: 155-156]. Asarni Muhammad Hasan Alu Yasin 1977-yili Ba\u011fdodda, Pir Muhammad Hasan 1994-yili Islomobodda na\u015fr qilgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Hasan Sa\u011foniyning hadis ilmiga oid \u201cMa\u015fariqul anvor\u201d, \u201cTa\u02bczizu baytil Haririy\u201d, \u201cKitabul masobihud daji\u201d, \u201c\u015eamsul muniro\u201d, \u201c\u015earhul Buxoriy\u201d, \u201cDurrus sahoba fi ma\u02bcrifati va fayatis sahobati\u201d, \u201cKitabuz zu\u02bcafa\u201d, \u201cKitubul faroiz\u201d, \u201c\u015earhu abyatul mufassal\u201d, \u201cTakmilatul azizi\u201d, \u201cKitabut tasrif\u201d, \u201cManasikul haj\u201d [11: 155-156] kabi asarlari mavjud. Mazkur asarlar Turkiya, Suriya, Fransiya, Britaniya, Hindiston, Eron, Misr kutubxona fondlarida saqlanadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Allomaning \u201cA\u015f-\u015eavarid fil lu\u011fa\u201d, \u201cTav\u015fih ad-duraydiya\u201d, \u201cKitabul azdod\u201d, \u201cKitabu an-fi\u02bcan\u201d , \u201cKitabul ifti\u02bcal\u201d, \u201cKitabul aruz\u201d, \u201cKitabul maf\u02bcul\u201d, \u201cKitabul \u011fodad\u201d, \u201cAsmaul asad\u201d, \u201cAsmauz zi\u02bcb\u201d [13: 53] kabi bo\u015fqa asarlari bor.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u015euningdek, \u201cSahihul Buxoriy\u201dning \u201cBa\u011fdodiy\u201d (\u201cSa\u011foniy\u201d) nusxasi\u00a0 Abu Hasan Sa\u011foniy tomonidan k\u00f6\u00e7irilgan b\u00f6lib, bu t\u00f6rt dona q\u00f6lyozmaning asl nusxasi Turkiyadagi Sulaymoniya kutubxona fondining Domod Ibrohim Po\u015fo b\u00f6limida saqlanmoqda.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">266-raqamdagi nusxa tavsifi. Asar nasx yozuvida xattot Husayn ibn Yusuf ibn Ali Vastoniy tomonidan k\u00f6\u00e7irilgan. Q\u00f6lyozmaning 1<sup>a <\/sup>vara\u011fida \u201cBu nusxa vaqfi Domod Ibrohim Po\u015foniki\u201d, \u201cHaza &#8230; fima vaqfuhu bi ixlosi an-niyati sihhatil xoyru val hasanot as-sodrul a\u02bczam val muhri ma ya\u015faul afhamu Ibrohim Po\u015fo &#8230; bil xoyri vaziril hazratus Sulton \u015eozamiy Ahmadxon xolladat xulafo ila inqorozod davron\u201d s\u00f6zlari bilan yozilgan ikkita muhr keltirilgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Asar \u201cVahiy kitobi\u201d (Kayfa kana bad\u02bcul vahiy) 1-hadisdan bo\u015flangan.<\/span><\/p>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u0628\u0627\u0628 \u0643\u064e\u064a\u0652\u0641\u064e \u0643\u064e\u0627\u0646\u064e \u0628\u064e\u062f\u0652\u0621\u064f \u0627\u0644\u0652\u0648\u064e\u062d\u0652\u064a\u0650 \u0625\u0650\u0644\u064e\u0649 \u0631\u064e\u0633\u064f\u0648\u0644\u0650 \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u0650 \u0635\u064e\u0644\u0651\u064e\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u064f \u0639\u064e\u0644\u064e\u064a\u0652\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0633\u064e\u0644\u0651\u064e\u0645\u064e \u0648\u064e\u0642\u064e\u0648\u0652\u0644\u064f \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u0650 \u062c\u064e\u0644\u0651\u064e \u0630\u0650\u0643\u0652\u0631\u064f\u0647\u064f \u0625\u0650\u0646\u0651\u064e\u0627 \u0623\u064e\u0648\u0652\u062d\u064e\u064a\u0652\u0646\u064e\u0627 \u0625\u0650\u0644\u064e\u064a\u0652\u0643\u064e \u0643\u064e\u0645\u064e\u0627 \u0623\u064e\u0648\u0652\u062d\u064e\u064a\u0652\u0646\u064e\u0627 \u0625\u0650\u0644\u064e\u0649 \u0646\u064f\u0648\u062d\u064d \u0648\u064e\u0627\u0644\u0646\u0651\u064e\u0628\u0650\u064a\u0651\u0650\u064a\u0646\u064e [4: 16<sup>b<\/sup>]<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Oxiri esa, \u201cE\u02bctikof kitobi\u201d (\u201cKitabul e\u02bctikof\u201d) 2046-hadisda tugallangan.<\/span><\/p>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">&#8230;\u0639\u064e\u0627\u0626\u0650\u0634\u064e\u0629\u064e \u0631\u064e\u0636\u0650\u064a\u064e \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u064f \u0639\u064e\u0646\u0652\u0647\u064e\u0627 \u0623\u064e\u0646\u0651\u064e\u0647\u064e\u0627 \u0643\u064e\u0627\u0646\u064e\u062a\u0652 \u062a\u064f\u0631\u064e\u062c\u0651\u0650\u0644\u064f \u0627\u0644\u0646\u0651\u064e\u0628\u0650\u064a\u0651\u064e \u0635\u064e\u0644\u0651\u064e\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u064f \u0639\u064e\u0644\u064e\u064a\u0652\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0633\u064e\u0644\u0651\u064e\u0645\u064e \u0648\u064e\u0647\u0650\u064a\u064e \u062d\u064e\u0627\u0626\u0650\u0636\u064c \u0648\u064e\u0647\u064f\u0648\u064e \u0645\u064f\u0639\u0652\u062a\u064e\u0643\u0650\u0641\u064c \u0641\u0650\u064a \u0627\u0644\u0652\u0645\u064e\u0633\u0652\u062c\u0650\u062f\u0650 \u0648\u064e\u0647\u0650\u064a\u064e \u0641\u0650\u064a \u062d\u064f\u062c\u0652\u0631\u064e\u062a\u0650\u0647\u064e\u0627 \u064a\u064f\u0646\u064e\u0627\u0648\u0650\u0644\u064f\u0647\u064e\u0627 \u0631\u064e\u0623\u0652\u0633\u064e\u0647\u064f<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">[4: 238<sup>a<\/sup>]<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Asarning kolofon qismida xattot Husayn ibn Yusuf ibn Ali Vastoniy: \u201cImom alloma Roziddin Hasan ibn Muhammad Sa\u011foniy xati bilan yozilgan nusxasidan hijriy 832\/1429-yili rabius soniy\/ yanvar oyining oxirgi juma kuni Tabriz \u015fahrida k\u00f6\u00e7irdim [4:238<sup>a<\/sup>]\u201d, deya ta\u02bckidlagan. Mazkur asarning keyingi bobi \u201cSavdo-sotiq kitobi\u201d (\u201cKitabul buyu\u02bc\u201d) dan bo\u015flanadi\u201d, deya keltirgan.<\/span><\/p>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u0642\u062f \u0648\u0642\u0639 \u0627\u0644\u0641\u0631\u0627\u063a \u0645\u0646 \u0643\u062a\u0627\u0628\u0629 \u0627\u0644\u0631\u0628\u0639 \u0627\u0644\u0627\u0648\u0644 \u0645\u0646 \u0627\u0644\u0635\u062d\u064a\u062d \u0627\u0644\u0641\u0627\u062e\u0631 \u0644\u0644\u0627\u0645\u0627\u0645 \u0627\u0644\u0639\u0627\u0644\u0645 \u0627\u0645\u0627\u0645 \u0627\u0644\u062f\u0646\u064a\u0627 \u0627\u0628\u0649 \u0639\u0628\u062f \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0645\u062d\u0645\u062f \u0628\u0646 \u0627\u0633\u0645\u0639\u064a\u0644 \u0627\u0644\u062c\u0639\u0641\u064a \u0627\u0644\u0628\u062e\u0627\u0631\u064a \u0627\u0644\u0627\u0646\u0635\u0627\u0631\u064a \u0627\u0639\u0644 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u062f\u0631\u062c\u062a\u0647 \u0645\u0646 \u0627\u0644\u0646\u0633\u062e\u0629 \u0627\u0644\u0645\u0646\u0642\u0648\u0644\u0629 \u0639\u0646 \u0627\u0644\u0646\u0633\u062e\u0629 \u0627\u0644\u0645\u062d\u0631\u0631\u0629 \u0628\u062e\u0637 \u0627\u0644\u0627\u0645\u0627\u0645 \u0627\u0644\u0639\u0644\u0627\u0645\u0629 \u0631\u0636\u064a \u0627\u0644\u062f\u064a\u0646 \u0627\u0644\u062d\u0633\u0646 \u0628\u0646 \u0645\u062d\u0645\u062f \u0627\u0644\u0635\u063a\u0627\u0646\u064a \u0631\u062d\u0645\u0629 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0639\u0644\u064a\u0647 \u064a\u0648\u0645 \u0627\u0644\u062c\u0645\u0639\u0629 \u0627\u0648\u0627\u062e\u0631\u0627\u0644\u0631\u0628\u064a\u0639 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u064a \u0633\u0646\u0629 \u0627\u062b\u0646\u062a\u064a\u0646 \u0648\u062b\u0644\u062b\u064a\u0646 \u062b\u0645\u0627\u0646\u0645\u0627\u0626\u0629 \u0639\u0644\u0649 \u064a\u062f \u0635\u0627\u062d\u0628\u0647 \u0627\u0644\u0639\u0628\u062f \u0627\u0644\u0641\u0642\u064a\u0631 \u062d\u0633\u064a\u0646 \u0628\u0646 \u064a\u0648\u0633\u0641 \u0627\u0644\u0648\u0633\u0637\u0627\u0646\u064a \u0641\u0649 \u0628\u0644\u062f\u0629 \u0627\u0644\u0645\u0648\u062d\u062f\u064a\u0646 \u062a\u0628\u0631\u064a\u0632 \u0639\u0641\u0627\u0627\u0644\u0644\u0647 \u0639\u0646\u0647 \u0648 \u0639\u0646 \u0648\u0627\u0644\u062f\u064a\u0647 \u0648 \u0627\u062d\u0633\u0646 \u0627\u0644\u064a\u0647\u0645\u0627 \u0648 \u0627\u0644\u064a\u0647 \u0648 \u0648\u0641\u0642\u0647 \u0644\u0627\u062a\u0645\u0627\u0645 \u062b\u0644\u062b\u0629 \u0627\u0631\u0628\u0627\u0639\u0647 \u0648\u0627\u0633\u062a\u0641\u0627\u062f\u062a\u0647 \u0648\u0627\u0630\u0646\u0647 \u0628\u0627\u0646\u0628\u064a \u0648 \u0639\u062a\u0631\u062a\u0647 \u0648 \u0627\u0644\u062d\u0645\u062f \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0631\u0628 \u0627\u0644\u0639\u0627\u0644\u0645\u064a\u0646 \u062d\u0645\u062f\u0627 &#8230;\u0641\u0649.\u0646\u0639\u0645\u0629 \u0648 \u064a\u0643\u0627 .. \u0641\u0649 \u0645\u0632\u064a\u062f\u0647[4: 238<sup>a<\/sup>]<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">267-raqamdagi nusxa tavsifi. Asar nasx yozuvida xattot Husayn ibn Yusuf ibn Ali Vastoniy tomonidan k\u00f6\u00e7irilgan. Q\u00f6lyozmaning 1<sup>a <\/sup>vara\u011fida yuqorida keltirilgan muhrlar mavjud [5: 1<sup>a<\/sup>].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Asar \u201cSavdo-sotiq kitobi\u201d (\u201cKitabul buyu\u02bc\u201d) 2047-hadisdan bo\u015flangan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u062e\u064e\u064a\u0652\u0631\u064c \u0645\u0650\u0646\u0652 \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u0652\u0648\u0650 \u0648\u064e\u0645\u0650\u0646\u0652 \u0627\u0644\u062a\u0651\u0650\u062c\u064e\u0627\u0631\u064e\u0629\u0650 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u064f \u062e\u064e\u064a\u0652\u0631\u064f \u0627\u0644\u0631\u0651\u064e\u0627\u0632\u0650\u0642\u0650\u064a\u0646\u064e \u0648\u064e\u0642\u064e\u0648\u0652\u0644\u0650\u0647\u0650 \u0644\u064e\u0627 \u062a\u064e\u0623\u0652\u0643\u064f\u0644\u064f\u0648\u0627 \u0623\u064e\u0645\u0652\u0648\u064e\u0627\u0644\u064e\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0628\u064e\u064a\u0652\u0646\u064e\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0628\u0650\u0627\u0644\u0652\u0628\u064e\u0627\u0637\u0650\u0644\u0650 \u0625\u0650\u0644\u0651\u064e\u0627 \u0623\u064e\u0646\u0652 \u062a\u064e\u0643\u064f\u0648\u0646\u064e \u062a\u0650\u062c\u064e\u0627\u0631\u064e\u0629\u064b \u0639\u064e\u0646\u0652 \u062a\u064e\u0631\u064e\u0627\u0636\u064d \u0645\u0650\u0646\u0652\u0643\u064f\u0645\u0652 \u062d\u064e\u062f\u0651\u064e\u062b\u064e\u0646\u064e\u0627 \u0623\u064e\u0628\u064f\u0648 \u0627\u0644\u0652\u064a\u064e\u0645\u064e\u0627\u0646\u0650 \u062d\u064e\u062f\u0651\u064e\u062b\u064e\u0646\u064e\u0627 \u0634\u064f\u0639\u064e\u064a\u0652\u0628\u064c \u0639\u064e\u0646\u0652 .<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u00a0[5: 16<sup>a<\/sup>]<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Oxiri esa, \u201cSahobalar fazilati\u201d (\u201cKitabul fazoil as-sahoba\u201d) 3775-hadisda tugallangan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u0639\u064e\u0627\u062f\u064e \u0625\u0650\u0644\u064e\u064a\u0651\u064e \u0630\u064e\u0643\u064e\u0631\u0652\u062a\u064f \u0644\u064e\u0647\u064f \u0630\u064e\u0627\u0643\u064e \u0641\u064e\u0623\u064e\u0639\u0652\u0631\u064e\u0636\u064e \u0639\u064e\u0646\u0651\u0650\u064a \u0641\u064e\u0644\u064e\u0645\u0651\u064e\u0627 \u0643\u064e\u0627\u0646\u064e \u0641\u0650\u064a \u0627\u0644\u062b\u0651\u064e\u0627\u0644\u0650\u062b\u064e\u0629\u0650 \u0630\u064e\u0643\u064e\u0631\u0652\u062a\u064f \u0644\u064e\u0647\u064f \u0641\u064e\u0642\u064e\u0627\u0644\u064e \u064a\u064e\u0627 \u0623\u064f\u0645\u0651\u064e \u0633\u064e\u0644\u064e\u0645\u064e\u0629\u064e \u0644\u064e\u0627 \u062a\u064f\u0624\u0652\u0630\u0650\u064a\u0646\u0650\u064a \u0641\u0650\u064a \u0639\u064e\u0627\u0626\u0650\u0634\u064e\u0629\u064e \u0641\u064e\u0625\u0650\u0646\u0651\u064e\u0647\u064f \u0648\u064e\u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u0650 \u0645\u064e\u0627 \u0646\u064e\u0632\u064e\u0644\u064e \u0639\u064e\u0644\u064e\u064a\u0651\u064e \u0627\u0644\u0652\u0648\u064e\u062d\u0652\u064a\u064f \u0648\u064e\u0623\u064e\u0646\u064e\u0627 \u0641\u0650\u064a \u0644\u0650\u062d\u064e\u0627\u0641\u0650 \u0627\u0645\u0652\u0631\u064e\u0623\u064e\u0629\u064d \u0645\u0650\u0646\u0652\u0643\u064f\u0646\u0651\u064e \u063a\u064e\u064a\u0652\u0631\u0650\u0647\u064e\u0627[5: 268<sup>b<\/sup>]<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Asarning kolofon qismida xattot Husayn ibn Yusuf ibn Ali Vastoniy: \u201cImom alloma Roziddin Hasan ibn Muhammad Sa\u011foniy xati bilan yozilgan nusxasidan hijriy 831\/1428-yili muborak Ramazon oyida \u201cSahihul Buxoriy\u201d asarining birin\u00e7i jildini yozi\u015fni bo\u015fladim. Ikkin\u00e7i jildi \u2013 \u201cSahobalarning fazilati\u201d kitobini esa 32\/1429-yil Zulhijja oyida, Tabriz \u015fahrida k\u00f6\u00e7irdim\u201d [5:268<sup>b<\/sup>], deya ta\u02bckidlab keltirgan. Mazkur asarning keyingi bobi \u201cSahobalar fazilati kitobi\u201d (\u201cKitabul fazoil as-sahoba\u201d) dan bo\u015flanadi\u201d, deya keltirgan.<\/span><\/p>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u0642\u062f \u0627\u0644\u0641\u0631\u0627\u063a \u0645\u0646 \u0643\u062a\u0627\u0628\u0629 \u0627\u0644\u0646\u0635\u0641 \u0627\u0644\u0627\u0648\u0644 \u0645\u0646 \u0627\u0644\u0635\u062d\u064a\u062d \u0627\u0644\u0641\u0627\u062e\u0631 \u0644\u0644\u0627\u0645\u0627\u0645 \u0627\u0644\u0639\u0627\u0644\u0645 \u0627\u0645\u0627\u0645 \u0627\u0644\u062f\u0646\u064a\u0627 \u0627\u0628\u0649 \u0639\u0628\u062f \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0645\u062d\u0645\u062f \u0628\u0646 \u0627\u0633\u0645\u0639\u064a\u0644 \u0627\u0644\u062c\u0639\u0641\u064a \u0627\u0644\u0628\u062e\u0627\u0631\u064a \u0627\u0644\u0627\u0646\u0635\u0627\u0631\u064a \u0627\u0639\u0644 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u062f\u0631\u062c\u062a\u0647 \u0645\u0646 \u0627\u0644\u0646\u0633\u062e\u0629 \u0627\u0644\u0645\u0646\u0642\u0648\u0644\u0629 \u0639\u0646 \u0627\u0644\u0646\u0633\u062e\u0629 \u0627\u0644\u0645\u062d\u0631\u0631\u0629 \u0628\u062e\u0637 \u0627\u0644\u0627\u0645\u0627\u0645 \u0627\u0644\u0639\u0644\u0627\u0645\u0629 \u0631\u0636\u064a \u0627\u0644\u062f\u064a\u0646 \u0627\u0644\u062d\u0633\u0646 \u0628\u0646 \u0645\u062d\u0645\u062f \u0627\u0644\u0635\u063a\u0627\u0646\u064a \u0631\u062d\u0645\u0629 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0639\u0644\u064a\u0647 \u0645\u0639 \u0642\u0644\u0629 \u0641\u0631\u0627\u063a \u0627\u0644\u0628\u0627\u0644 \u0648 \u0643\u062b\u0631\u0629 \u0627\u0644\u062d\u0632\u0646 \u0648 \u0627\u0644\u0645\u0644\u0627\u0644 \u0648 \u0627\u0644\u0645\u0630\u0627\u0643\u0631\u0629 \u0645\u0639 \u0627\u0644\u0627\u062e\u0648\u0627\u0646 \u0628\u0627\u0644\u0642\u064a\u0644 \u0648 \u0627\u0644\u0645\u0642\u0627\u0644 \u0628\u0628\u0644\u062f\u0629 \u0627\u0644\u0645\u0648\u062d\u062f\u064a\u0646 \u062a\u0628\u0631\u064a\u0632 \u062d\u0645\u0627\u0647\u0627 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0639\u0646 \u0627\u0644\u0632\u0644\u0632\u0644 \u0627\u0644\u0639\u0628\u062f \u0627\u0644\u0641\u0642\u064a\u0631 \u062d\u0633\u064a\u0646 \u0628\u0646 \u064a\u0648\u0633\u0641 \u0627\u0644\u0648\u0633\u0637\u0627\u0646\u064a \u0639\u0641\u0627\u0627\u0644\u0644\u0647 \u0639\u0646\u0647 \u0648 \u0639\u0646 \u0648\u0627\u0644\u062f\u064a\u0647 \u0648 \u0627\u062d\u0633\u0646 \u0627\u0644\u064a\u0647\u0645\u0627 \u0648 \u0627\u0644\u064a\u0647 \u064a\u0648\u0645 \u0627\u0644\u062c\u0645\u0639\u0629 \u0642\u0628\u0644 \u0635\u0644\u0648\u062a\u0647\u0627 \u0633\u0644\u062d \u0630\u064a \u0627\u0644\u062d\u062c\u0629 \u062d\u062c\u0629 \u0627\u062b\u0646\u062a\u064a\u0646 \u0648\u062b\u0644\u062b\u064a\u0646 \u062b\u0645\u0627\u0646\u0645\u0627\u0626\u0629 \u0648 \u064a\u062a\u0644\u0648\u0647 \u0627\u0644\u0646\u0635\u0641 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u0649 \u0645\u0641\u062a\u062a\u062d\u0627 \u0628\u0645\u0646\u0627\u0642\u0628 \u0627\u0644\u0627\u0646\u0635\u0627\u0631 \u0648\u0641\u0642 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0644\u0627\u062a\u0645\u0627\u0645\u0647 \u0628\u062d\u0631\u0645\u0629 \u0627\u0644\u0627\u0628\u0631\u0627\u0631 \u0648 \u0642\u062f \u0627\u062a\u0641\u0642 \u0627\u0644\u0627\u0634\u062a\u063a\u0627\u0644 \u0628\u0643\u062a\u0628\u0647 \u0627\u0644\u0646\u0635\u0641 \u0627\u0644\u0627\u0648\u0644 \u0641\u0649 \u062e\u0644\u0627\u0644 \u0633\u0646\u0629 \u0639\u0634\u0631 \u0634\u0647\u0631\u0627 \u0648 \u0643\u0627\u0646 \u0627\u0644\u0627\u0628\u062a\u062f\u0627\u0621 \u0628\u0643\u062a\u0628\u062a\u0647 \u063a\u0631\u0629 \u0627\u0644\u0634\u0647\u0631 \u0627\u0644\u0645\u0628\u0631\u0627\u0643 \u0631\u0645\u0636\u0627\u0646 \u0633\u0646\u0629 \u0627\u062d\u062f\u0649 \u0648 \u062b\u0644\u062b\u0628\u0646 \u0648 \u062b\u0645\u0627\u0646\u0645\u0627\u0626\u0629 \u0648 \u0627\u0644\u062d\u0645\u062f \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0631\u0628 \u0627\u0644\u0639\u0627\u0644\u0645\u064a\u0646 \u0648 \u0627\u0644\u0635\u0644\u0648\u0629 \u0648 \u0627\u0644\u0633\u0644\u0645 \u0639\u0644\u0649 \u062e\u064a\u0631 \u062e\u0644\u0642\u0647 \u0645\u062d\u0645\u062f \u0648 \u0627\u0644\u0647 \u0627\u0644\u0637\u0627\u064a\u0628\u064a\u0646 \u0627\u0644\u0637\u0627\u0647\u0631\u064a\u0646 \u0627\u062c\u0645\u0639\u064a\u0646. [5: 268<sup>b<\/sup>]<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Q\u00f6lyozmaning 268<sup>a<\/sup> vara\u011fida Husayn ibn Yusuf ibn Ali Vastoniy: \u201cBu \u201cSahihul Buxoriy\u201d nusxasi Imom Buxoriy hayotlik paytida alloma Abu Abdulloh Muhammad ibn Yusuf Firabriy tomonidan k\u00f6\u00e7irilgan. Q\u00f6lyozmaning ahamiyatli jihati \u015fundaki, nusxada keltirilgan hadislar maxsus belgilar bilan ajratilgan. Masalan, Firabriy k\u00f6\u00e7irgan nusxasi \u0641 (f) harfi bilan k\u00f6rsatilgan. Uning nusxasiga muvofiq kelmaydigan hadislarga \u0652 (nuqta) belgisi q\u00f6yilgan. Agar nusxa \u00e7\u00f6ziq \u00a0\u0641\u0627(fa harf ustiga nuqta belgisi) bilan b\u00f6lsa, Firabriy nusxasiga t\u00f6\u011fri kelgan. Abdulloh ibn Ahmad Hamaviy k\u00f6\u00e7irgan nusxada esa \u00a0\u062d(h) harfi q\u00f6yilgan. Abu Haysam Muhammad ibn Makkiy Ku\u015fmihoniy k\u00f6\u00e7irgan nusxaga \u0647 (h) hamda Abu Ishoq Ibrohim ibn Ahmad Mustamliy k\u00f6\u00e7irgan nusxaga \u0633 (s) harfi q\u00f6yilgan. \u015euningdek, Abulhaysam va Abu Ishoq Mustamliy k\u00f6\u00e7irgan nusxalardagi hadislar \u0633\u0647 (s va h) harflar bilan belgilangan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Hasan Sa\u011foniy \u201cSahihul Buxoriy\u201d nusxasini k\u00f6\u00e7irgan paytida doim tahoratli, r\u00f6za holda b\u00f6lgan. U har bir hadisni kiritganidan keyin ikki rakat \u015fukr namozini ado qilib, Allohdan diniy va dunyoviy i\u015flari u\u00e7un panoh tilagan. Keyin u Qur\u02bconi karimdan \u00f6n oyat tilovat qilib, pay\u011fambar alayhissalomga \u00f6n marta yoki undan k\u00f6p salavot aytgan. \u015eundan keyin ikkin\u00e7i hadisni kiritgan. Alloma bu nusxani yozi\u015fda \u015fu holni \u00f6ziga \u015fart qilib olgan. \u015euningdek, Abu Hasan Sa\u011foniy nusxani k\u00f6\u00e7iri\u015fda ham maxsus qalamdan foydalangan va bo\u015fqa kitoblarni k\u00f6\u00e7iri\u015fda \u00f6\u015fa qalamni i\u015flatmagan. Hattoki, qalamning qalamtaro\u015fdan \u00e7iqqan \u00e7iqindisini ham saqlab q\u00f6ygan va \u00e7iqindilarni vafot etganida mayyit yuviladigan suvni isiti\u015f u\u00e7un saqlab q\u00f6yi\u015fni vasiyat qilgan. Alloma kitobning yarmini yozi\u015fga kelganida kofirlar q\u00f6liga asir tu\u015fgan. Mahbuslik paytida unga faqat ikki hayit va juma kungi namozlarini \u00f6qi\u015f u\u00e7un ruxsat berib, bir \u011fayridin ki\u015fini vakil qilib zindondan \u00e7iqari\u015fgan. Alloma bu nusxani 625\/1228-yili Qurbon hayitning juma kuni asr namozidan keyin tugatgan. Alloma nusxani yozi\u015fdagi \u015fartlarini asirlikda t\u00f6liq bajara olmagan. Allomaning tutqunlikdan \u00e7iqi\u015f va u\u015fbu nusxaning k\u00f6\u00e7irib tugatilgan sanasi bir vaqtda b\u00f6lib, voqea Koimbatur [2] (Hindiston janubidagi) \u015fahrida sodir b\u00f6lgan\u201d [5: 268<sup>a<\/sup>]\u201d, deb tarixiy ma\u02bclumotlarni keltirgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Asarning 269<sup>a<\/sup> vara\u011fida esa, \u015eayx Jalil Abu Hasan Ali ibn Mordiniy: \u201cIkki olamni yaratgan Parvardigorga hamd b\u00f6lsin! \u201cImom Buxoriyning \u201cA-Jome\u02bc as-sahih\u201d asarini Ramazon oyining 27-kuni 899\/1494-yili Masjidul Aqsoda \u00f6qib tugatdim\u201d [5:269<sup>a<\/sup>], deb izoh keltirgan.<\/span><\/p>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u0627\u0644\u062d\u0645\u062f \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0631\u0628 \u0627\u0644\u0639\u0627\u0644\u0645\u064a\u0646 \u0642\u0631\u0627 \u062c\u0645\u064a\u0639 \u0627\u0644\u062c\u0627\u0645\u0639 \u0627\u0644\u0635\u062d\u064a\u062d \u0627\u0644\u0627\u0645\u0627\u0645 \u0627\u0644\u0628\u062e\u0627\u0631\u064a \u0631\u0636\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0639\u0646\u0647 \u0648\u0627\u0631\u0636\u0627\u0647 \u0627\u0644\u0639\u0628\u062f \u0627\u0644\u0641\u0642\u064a\u0631 \u0627\u0644\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u062a\u0639\u0627\u0644\u0649 \u0639\u0644\u0649 \u0628\u0646 \u062d\u0633\u0646 \u0627\u0644\u0645\u0627\u0631\u062f\u064a\u0646\u064a \u0641\u0649 \u0627\u0644\u0633\u0627\u0628\u0639 \u0648 \u0627\u0644\u0639\u0634\u0631\u064a\u0646 \u0645\u0646 \u0634\u0647\u0631 \u0631\u0645\u0636\u0627\u0646 \u0633\u0646\u0629 \u062a\u0633\u0639 \u0648 \u062a\u0633\u064a\u0646 \u0648 \u062b\u0645\u0627\u0646\u0645\u0627\u0626\u0629 \u0628\u0627\u0644\u0645\u0633\u062c\u062f \u0627\u0644\u0627\u0642\u0635\u064a \u0627\u0644\u0634\u0631\u064a\u0641\u0629 \u0648 \u0627\u0644\u062d\u0645\u062f \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0648\u062d\u062f\u0647 \u0648\u0635\u0644\u0648\u0627\u062a\u0647 \u0639\u0644\u0649 \u0633\u064a\u062f\u0646\u0627 \u0645\u062d\u0645\u062f \u0648 \u0627\u0644\u0647 \u0648 \u0635\u062d\u0628\u0647 \u0648 \u0633\u0644\u0627\u0645\u0647 \u062d\u0633\u0628\u0646\u0627 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0648 \u0646\u0639\u0645\u0629 \u0627\u0644\u0648\u0643\u064a\u0644<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">268-raqamdagi nusxa tavsifi. Asar nasx yozuvida xattot Husayn ibn Yusuf ibn Ali Vastoniy tomonidan k\u00f6\u00e7irilgan. Q\u00f6lyozmaning 1<sup>a <\/sup>vara\u011fida yuqorida keltirilgan muhrlar mavjud [6: 1<sup>a<\/sup>].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Asar \u201cSahobalar fazilati\u201d (\u201cKitabul fazoil as-sahoba\u201d) 3776-hadisdan bo\u015flangan.<\/span><\/p>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">&#8230; \u0627\u0644\u062f\u0651\u064e\u0627\u0631\u064e \u0648\u064e\u0627\u0644\u0652\u0625\u0650\u064a\u0645\u064e\u0627\u0646\u064e \u0645\u0650\u0646\u0652 \u0642\u064e\u0628\u0652\u0644\u0650\u0647\u0650\u0645\u0652 \u064a\u064f\u062d\u0650\u0628\u0651\u064f\u0648\u0646\u064e \u0645\u064e\u0646\u0652 \u0647\u064e\u0627\u062c\u064e\u0631\u064e \u0625\u0650\u0644\u064e\u064a\u0652\u0647\u0650\u0645\u0652 \u0648\u064e\u0644\u064e\u0627 \u064a\u064e\u062c\u0650\u062f\u064f\u0648\u0646\u064e \u0641\u0650\u064a \u0635\u064f\u062f\u064f\u0648\u0631\u0650\u0647\u0650\u0645\u0652 \u062d\u064e\u0627\u062c\u064e\u0629\u064b \u0645\u0650\u0645\u0651\u064e\u0627 \u0623\u064f\u0648\u062a\u064f\u0648\u0627&#8230; \u062d\u064e\u062f\u0651\u064e\u062b\u064e\u0646\u064e\u0627 \u0645\u064f\u0648\u0633\u064e\u0649 \u0628\u0652\u0646\u064f \u0625\u0650\u0633\u0652\u0645\u064e\u0627\u0639\u0650\u064a\u0644\u064e \u062d\u064e\u062f\u0651\u064e\u062b\u064e\u0646\u064e\u0627 \u0645\u064e\u0647\u0652\u062f\u0650\u064a\u0651\u064f \u0628\u0652\u0646\u064f \u0645\u064e\u064a\u0652\u0645\u064f\u0648\u0646\u064d&#8230; [6: 16<sup>b<\/sup>]<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Oxiri esa, \u201cAqiqa kitobi\u201d (\u201cKitabul aqiqa\u201d) 5474-hadisda tugallangan.<\/span><\/p>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">&#8230; \u0627\u0644\u0652\u0645\u064f\u0633\u064e\u064a\u0651\u064e\u0628\u0650 \u0639\u064e\u0646\u0652 \u0623\u064e\u0628\u0650\u064a \u0647\u064f\u0631\u064e\u064a\u0652\u0631\u064e\u0629\u064e \u0639\u064e\u0646\u0652 \u0627\u0644\u0646\u0651\u064e\u0628\u0650\u064a\u0651\u0650 \u0635\u064e\u0644\u0651\u064e\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u064f \u0639\u064e\u0644\u064e\u064a\u0652\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0633\u064e\u0644\u0651\u064e\u0645\u064e \u0642\u064e\u0627\u0644\u064e \u0644\u064e\u0627 \u0641\u064e\u0631\u064e\u0639\u064e \u0648\u064e\u0644\u064e\u0627 \u0639\u064e\u062a\u0650\u064a\u0631\u064e\u0629\u064e \u0642\u064e\u0627\u0644\u064e \u0648\u064e\u0627\u0644\u0652\u0641\u064e\u0631\u064e\u0639\u064f \u0623\u064e\u0648\u0651\u064e\u0644\u064f \u0646\u0650\u062a\u064e\u0627\u062c\u064d \u0643\u064e\u0627\u0646\u064e \u064a\u064f\u0646\u0652\u062a\u064e\u062c\u064f \u0644\u064e\u0647\u064f\u0645\u0652 \u0643\u064e\u0627\u0646\u064f\u0648\u0627 \u064a\u064e\u0630\u0652\u0628\u064e\u062d\u064f\u0648\u0646\u064e\u0647\u064f \u0644\u0650\u0637\u064e\u0648\u064e\u0627\u063a\u0650\u064a\u064e\u062a\u0650\u0647\u0650\u0645\u0652 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0652\u0639\u064e\u062a\u0650\u064a\u0631\u064e\u0629\u064f \u0641\u0650\u064a \u0631\u064e\u062c\u064e\u0628\u064d[6: 280<sup>a<\/sup>]<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Asarning kolofon qismida xattot Husayn ibn Yusuf ibn Ali Vastoniy: \u201cImom alloma Roziddin Hasan ibn Muhammad Sa\u011foniy xati bilan yozilgan nusxasidan hijriy 833\/1429-yil jumadul avval oyining yigirma sakkizin\u00e7i kunida Tabriz \u015fahrida k\u00f6\u00e7irdim\u201d [6: 280<sup>a<\/sup>], deya ta\u02bckidlagan. Mazkur asarning keyingi bobi \u201cOv va qurbonlik kitobi\u201d (\u201cKitabul zabaih vas soydu\u201d)dan bo\u015flanadi.<\/span><\/p>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u0642\u062f \u0648\u0641\u0642 \u0627\u0644\u0639\u0628\u062f \u0627\u0644\u0641\u0642\u064a\u0631 \u0627\u0644\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0627\u0644\u063a\u0646\u064a \u062d\u0633\u064a\u0646 \u0628\u0646 \u064a\u0648\u0633\u0641 \u0628\u0646 \u0639\u0644\u064a \u0627\u0644\u0648\u0633\u0637\u0627\u0646\u064a \u0628\u0643\u062a\u0627\u0628\u0629 \u0627\u0644\u0631\u0628\u0639 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0644\u062b \u0645\u0646 \u0627\u0644\u062c\u0627\u0645\u0639 \u0627\u0644\u0635\u062d\u064a\u062d \u0627\u0644\u0645\u0633\u0646\u062f \u062a\u0623\u0644\u064a\u0641 \u0627\u0644\u0627\u0645\u0627\u0645 \u0627\u0644\u0639\u0627\u0644\u0645 \u0627\u0644\u0647\u0645\u0627\u0645 \u0627\u0628\u0649 \u0639\u0628\u062f \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0645\u062d\u0645\u062f \u0628\u0646 \u0627\u0633\u0645\u0639\u064a\u0644 \u0627\u0628\u0631\u0627\u0647\u064a\u0645 \u0627\u0644\u062c\u0639\u0641\u064a \u0627\u0644\u0628\u062e\u0627\u0631\u064a \u0627\u0644\u0627\u0646\u0635\u0627\u0631\u064a \u0631\u062d\u0645\u0629 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0639\u0644\u064a\u0647 \u0631\u062d\u0645\u0629 \u0648\u0627\u0633\u0639\u0629 \u064a\u0648\u0645 \u0627\u0644\u062e\u0645\u064a\u0633 \u062b\u0627\u0645\u0646 \u062c\u0645\u0627\u062f\u0649 \u0627\u0644\u0627\u0648\u0644\u0649 \u0645\u0646 \u0633\u0646\u0629 \u062b\u0644\u062b \u062b\u0644\u062b\u064a\u0646 \u0648 \u062b\u0645\u0627\u0646\u0645\u0627\u0626\u0629 \u0641\u0649 \u0628\u0644\u062f\u0629 \u0627\u0644\u0645\u0648\u062d\u062f\u064a\u0646 \u062a\u0628\u0631\u064a\u0632 \u062d\u0645\u0627\u0647\u0627 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0639\u0646 \u0627\u0644\u0627\u0641\u0627\u062a \u0648 \u064a\u062a\u0644\u0648\u0647 \u0627\u0644\u0631\u0628\u0639 \u0627\u0644\u0631\u0627\u0628\u0639 \u0645\u0641\u062a\u062a\u062d\u0627 \u0628\u0643\u062a\u0627\u0628 \u0627\u0644\u0630\u0628\u0627\u0626\u062d \u0648 \u0627\u0644\u0635\u064a\u062f \u0648\u0641\u0642\u0647 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0644\u0627\u062a\u0645\u0627\u0645\u0647 \u0643\u062a\u0627\u0628\u0647 \u0648 \u062a\u0635\u062d\u064a\u062d\u0627 \u0648 \u0639\u0645\u0644\u0627\u0628\u0647 \u0643\u0645\u0627 \u0648\u0641\u0642\u0647 \u0644\u0627\u062a\u0645\u0627\u0645 \u062b\u0644\u062b\u0629 \u0627\u0631\u0628\u0627\u0639\u0647 \u0648 \u0627\u0644\u062d\u0645\u062f \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0631\u0628 \u0627\u0644\u0639\u0627\u0644\u0645\u064a\u0646 \u062e\u064a\u0631 \u062e\u0644\u0642\u0647 \u0645\u062d\u0645\u062f \u0648 \u0627\u0644\u0647 \u0627\u062c\u0645\u0639\u064a\u0646.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">269-raqamdagi nusxa tavsifi. Asar nasx yozuvida xattot Husayn ibn Yusuf ibn Ali Vastoniy tomonidan k\u00f6\u00e7irilgan. Q\u00f6lyozmaning 1<sup>a <\/sup>vara\u011fida yuqorida keltirilgan muhrlar mavjud [7: 1<sup>a<\/sup>].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Asarning bo\u015flangan qismi \u201cOv va qurbonlik kitobi\u201d (\u201cKitabul zabaih vas soydu\u201d) 5475-hadisdan bo\u015flangan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">&#8230; \u062a\u064f\u0646\u0652\u0637\u064e\u062d\u064f \u0627\u0644\u0634\u0651\u064e\u0627\u0629\u064f \u0641\u064e\u0645\u064e\u0627 \u0623\u064e\u062f\u0652\u0631\u064e\u0643\u0652\u062a\u064e\u0647\u064f \u064a\u064e\u062a\u064e\u062d\u064e\u0631\u0651\u064e\u0643\u064f \u0628\u0650\u0630\u064e\u0646\u064e\u0628\u0650\u0647\u0650 \u0623\u064e\u0648\u0652 \u0628\u0650\u0639\u064e\u064a\u0652\u0646\u0650\u0647\u0650 \u0641\u064e\u0627\u0630\u0652\u0628\u064e\u062d\u0652 \u0648\u064e\u0643\u064f\u0644 \u062d\u064e\u062f\u0651\u064e\u062b\u064e\u0646\u064e\u0627 \u0623\u064e\u0628\u064f\u0648 \u0646\u064f\u0639\u064e\u064a\u0652\u0645\u064d \u062d\u064e\u062f\u0651\u064e\u062b\u064e\u0646\u064e\u0627 \u0632\u064e\u0643\u064e\u0631\u0650\u064a\u0651\u064e\u0627\u0621\u064f \u0639\u064e\u0646\u0652 \u0639\u064e\u0627\u0645\u0650\u0631\u064d \u0639\u064e\u0646\u0652 \u0639\u064e\u062f\u0650\u064a\u0651\u0650 \u0628\u0652\u0646\u0650 \u062d\u064e\u0627\u062a\u0650\u0645\u064d \u0631\u064e\u0636\u0650\u064a\u064e \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u064f \u0639\u064e\u0646\u0652\u0647\u064f \u0642\u064e\u0627\u0644\u064e \u0633\u064e\u0623\u064e\u0644\u0652\u062a\u064f \u0627\u0644\u0646\u0651\u064e\u0628\u0650\u064a\u0651\u064e&#8230; [7: 1<sup>b<\/sup>]<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Oxirgi qismi esa, \u201cJuma kitobi\u201d (\u201cKitabul jumu\u02bcati\u201d) 7563-hadisda tugallangan.<\/span><\/p>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">&#8230; \u0642\u064e\u0627\u0644\u064e \u0627\u0644\u0646\u0651\u064e\u0628\u0650\u064a\u0651\u064f \u0635\u064e\u0644\u0651\u064e\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u064f \u0639\u064e\u0644\u064e\u064a\u0652\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0633\u064e\u0644\u0651\u064e\u0645\u064e \u0643\u064e\u0644\u0650\u0645\u064e\u062a\u064e\u0627\u0646\u0650 \u062d\u064e\u0628\u0650\u064a\u0628\u064e\u062a\u064e\u0627\u0646\u0650 \u0625\u0650\u0644\u064e\u0649 \u0627\u0644\u0631\u0651\u064e\u062d\u0652\u0645\u064e\u0646\u0650 \u062e\u064e\u0641\u0650\u064a\u0641\u064e\u062a\u064e\u0627\u0646\u0650 \u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0651\u0650\u0633\u064e\u0627\u0646\u0650 \u062b\u064e\u0642\u0650\u064a\u0644\u064e\u062a\u064e\u0627\u0646\u0650 \u0641\u0650\u064a \u0627\u0644\u0652\u0645\u0650\u064a\u0632\u064e\u0627\u0646\u0650 \u0633\u064f\u0628\u0652\u062d\u064e\u0627\u0646\u064e \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0628\u0650\u062d\u064e\u0645\u0652\u062f\u0650\u0647\u0650 \u0633\u064f\u0628\u0652\u062d\u064e\u0627\u0646\u064e \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u0650 \u0627\u0644\u0652\u0639\u064e\u0638\u0650\u064a\u0645\u0650. [7: 266<sup>b<\/sup>]<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Asarning kolofon qismida xattot Husayn ibn Yusuf ibn Ali Vastoniy: \u201cImom alloma Roziddin Hasan ibn Muhammad Sa\u011foniy xati bilan yozilgan nusxasidan hijriy 833\/1430-yil \u015favvol oyining oxiri, Tabriz \u015fahrida k\u00f6\u00e7irdim\u201d [7: 266<sup>b<\/sup>], deya keltirgan.<\/span><\/p>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'arial black', sans-serif;\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">\u0642\u062f \u0648\u0642\u0639 \u0627\u0644\u0641\u0631\u0627\u063a \u0628\u0639\u0648\u0646 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0648 \u062d\u0633\u0646 \u062a\u0648\u0641\u064a\u0641\u0647 \u0645\u0646 \u0643\u062a\u0627\u0628\u0629 \u0627\u0644\u0635\u062d\u064a\u062d \u0627\u0644\u0645\u0633\u0646\u062f \u0644\u0644\u0627\u0645\u0627\u0645 \u0627\u0644\u0639\u0627\u0644\u0645 \u0627\u0645\u0627\u0645 \u0627\u0644\u062f\u0646\u064a\u0627 \u0627\u0628\u0649 \u0639\u0628\u062f \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0645\u062d\u0645\u062f \u0628\u0646 \u0627\u0633\u0645\u0639\u064a\u0644 \u0627\u0644\u062c\u0639\u0641\u064a \u0627\u0644\u0628\u062e\u0627\u0631\u064a \u0627\u0644\u0627\u0646\u0635\u0627\u0631\u064a \u0639\u0644\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u062f\u0631\u062c\u062a\u0647 \u0645\u0646 \u0627\u0644\u0646\u0633\u062e\u0629 \u0627\u0644\u0645\u0646\u0642\u0648\u0644\u0629 \u0639\u0646 \u0627\u0644\u0646\u0633\u062e\u0629 \u0627\u0644\u0645\u062d\u0631\u0631\u0629 \u0628\u062e\u0637 \u0627\u0644\u0627\u0645\u0627\u0645 \u0627\u0644\u0639\u0644\u0627\u0645\u0629 \u0631\u0636\u064a \u0627\u0644\u062f\u064a\u0646 \u0627\u0644\u062d\u0633\u0646 \u0628\u0646 \u0645\u062d\u0645\u062f \u0627\u0644\u0635\u063a\u0627\u0646\u064a \u0631\u062d\u0645\u0629 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0639\u0644\u0649 \u064a\u062f\u0649 \u0627\u0644\u0639\u0628\u062f \u0627\u0644\u0641\u0642\u064a\u0631 \u0627\u0644\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0627\u0644\u063a\u0646\u064a \u062d\u0633\u064a\u0646 \u0628\u0646 \u064a\u0648\u0633\u0641 \u0628\u0646 \u0639\u0644\u0649 \u0627\u0644\u0648\u0633\u0637\u0627\u0646\u064a \u0639\u0641\u0627\u0627\u0644\u0644\u0647 \u0639\u0646\u0647 \u0648 \u0639\u0646 \u0648\u0627\u0644\u062f\u064a\u0647 \u0648 \u0627\u062d\u0633\u0646 \u0627\u0644\u064a\u0647\u0645\u0627 \u0648 \u0627\u0644\u064a\u0647 \u0627\u0648\u0627\u062e\u0631 \u0634\u0648\u0627\u0644 \u0633\u0646\u0629 \u062b\u0644\u062b \u0648 \u062b\u0644\u062b\u0628\u0646 \u0648 \u062b\u0645\u0627\u0646\u0645\u0627\u0626\u0629 \u0628\u0628\u0644\u062f\u0629 \u0627\u0644\u0645\u0648\u062d\u062f\u064a\u0646 \u062a\u0628\u0631\u064a\u0632 \u062d\u0645\u0627\u0647\u0627 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0639\u0646 \u0627\u0644\u0627\u0641\u0627\u062a \u0648 \u0627\u0644\u062d\u0645\u062f \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0631\u0628 \u0627\u0644\u0639\u0627\u0644\u0645\u064a\u0646 \u0648 \u0627\u0644\u0635\u0644\u0648\u0629 \u0648 \u0627\u0644\u0633\u0644\u0645 \u0639\u0644\u0649 \u062e\u064a\u0631 \u062e\u0644\u0642\u0647 \u0645\u062d\u0645\u062f \u0648 \u0627\u0644\u0647 \u0627\u062c\u0645\u0639\u064a\u0646.<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Asarning 267<sup>a<\/sup> vara\u011fida qayd etilgan samo\u02bc yozuvida mazkur nusxaning \u201cSahihul Buxoriy\u201d asariga tegi\u015fli ekani hamda uning Imom Buxoriyga muttasil sanad orqali yetib bori\u015fi haqida ma\u02bclumot berilgan. Unda \u015eamsiddin Muhammad ibn \u015eayxina Said Abu Ishoq Karim ibn Laziz ibn Ahmad Ansoriy Jaliliy Maqdisiyga u\u015fbu asarni t\u00f6liq \u00f6qib bergani qayd etilgan. \u015euningdek, Abu Hasan Ali A\u02bcloul Barr ibn Amir Hasan ibn A\u02bcloul Moridiy Maqdisiy mazkur nusxaning rivoyati va sanadi muttasil hamda i\u015fon\u00e7li ekanini tasdiqlagani, \u015fu bilan birga, bu haqda samo\u02bc majlisida i\u015ftirok etgan \u00f6ttiz nafar \u015fayxning ham xabardor qilingani zikr qilingan [7: 267<sup>a<\/sup>].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Mazkur nusxaning 266<sup>b<\/sup>-268<sup>b<\/sup> vara\u011fida \u015eayx Jalil Abu Hasan Ali ibn Mardiniy \u00f6n u\u00e7 yil davomida Ramazon oyining Qadr ke\u00e7asida \u00f6qib tugatgani haqida qaydlar mavjud. Bu yerda faqat birgina arabiy matn keltirilgan b\u00f6lib, unda: \u201cAllohning bir faqir quli \u201cSahih\u201dning bo\u015fidan oxiriga\u00e7a ramazon oyining 27-kuni 901\/1496-yil, ramazon oyining 13-kuni 902\/1498-yil, ramazon oyining 13-kuni 903\/1498-yil, ramazon oyining 17-kuni 904\/1499-yil, ramazonning 27-kuni 905\/1500-yil, ramazon oyining 13-kuni 906\/1501-yil, ramazon oyining 29-kuni 907\/1502-yil, ramazon oyining oxirgi \u00f6n kunligida 908\/1503-yil, ramazon oyining 28-kuni 909\/1504-yil, ramazon oyining 27-kuni 910\/1505-yil, ramazon oyining 27-kuni 911\/1506-yil, ramazon oyining 27-kuni 912\/1507-yil, ramazon oyining 27-kuni 913\/1508-yili Mardin \u015fahrida \u201cMasjidul Aqso\u201dda \u00f6qib tugatdim\u201d, deya ta\u02bckidlangan [7: 266<sup>b<\/sup>-268<sup>b<\/sup>].<\/span><\/p>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\"><strong><span style=\"font-family: 'arial black', sans-serif; font-size: 14pt;\">\u0628\u0644\u063a \u0642\u0631\u0627\u0629 \u0645\u0646 \u0627\u0648\u0644 \u0627\u0644\u0635\u062d\u064a\u062d \u0627\u0644\u0627\u062e\u0631 \u0627\u0644\u0639\u0628\u062f \u0627\u0644\u0641\u0642\u064a\u0631 \u0627\u0644\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u062a\u0639\u0627\u0644\u0649 \u0639\u0644\u0649 \u0628\u0646 \u062d\u0633\u0646 \u0627\u0644\u0645\u0627\u0631\u062f\u064a\u0646\u064a \u0641\u0649 \u0633\u0646\u0629 \u062b\u0644\u0627\u062b \u0648 \u062a\u0633\u0639\u0645\u0627\u0626\u0629 \u0628\u0631\u0628\u0627\u0637 \u0627\u0644\u0645\u0627\u0631\u062f\u0627\u0646\u064a\u0629 \u0641\u0649 \u0627\u0644\u0639\u0634\u0631 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0644\u062b \u0641\u0649 \u0634\u0647\u0631 \u0631\u0645\u0636\u0627\u0646 \u0627\u0644\u0639\u0638\u064a\u0645 \u0642\u062f\u0631\u0647 \u0648 \u0627\u0644\u062d\u0645\u062f \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0648\u062d\u062f\u0647 \u0648 \u0635\u0644\u0648\u0627\u062a\u0647 \u0639\u0644\u0649 \u0633\u064a\u062f\u0646\u0627 \u0645\u062d\u0645\u062f \u0648 \u0627\u0644\u0647 \u0648 \u0635\u062d\u0628\u0647 \u0648 \u0633\u0644\u0627\u0645 \u0627\u0644\u062d\u0645\u062f \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0631\u0628 \u0627\u0644\u0639\u0627\u0644\u0645\u064a\u0646.<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Xulosa qilganda, Abu Hasan Sa\u011foniy Makkada Burhoniddin Abufutuh Nasr Husriy, Yamanda Nazzam Muhammad ibn Hasan Mar\u011finoniy, Qozi Sa\u02bcdiddin Halaf ibn Muhammad Kardariy, Abu Muhammad ibn Javziydan hadis, fiqh, grammatika va aruz ilmidan saboq olib, kamolotga yetga\u00e7, \u201cSahihul Buxoriy\u201dni k\u00f6\u00e7irgan. Abu Hasan Sa\u011foniydan Qozi Sulaymon ibn Hamza, Solih ibn Abdulloh K\u00f6fiy ibn Sobah, Hofiz \u015earifiddin Dimyatiy, I\u02bcziddin Abulfazl ibn Vazir ibn Alqamiy dars olgan va hadis rivoyat qilgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Hasan Sa\u011foniyning lu\u011fat, arab tili, hadis ilmiga oid asarlari bugungi kunda Turkiya, Suriya, Fransiya, Britaniya, Hindiston, Eron, Misr kutubxona fondlarida saqlanadi. \u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><strong>FOYDALANGAN ADABIYOTLAR<\/strong><\/span><\/div>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Alamul mahtutot van Navadir. \u2013 Dubay. \u2013 488-518.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">https:\/\/ru.wikipedia.org\/wiki\/%D0%9A%D0%BE%D0%B8%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Madad Qadri. Life and works of al-Imam al-Saghani al-Lahori. (Monography) \u2013 Hydarabad: Sind university resear\u00e7 journal. 1966. \u2013 P. 67-80<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">\u2116266 Domod Ibrohim Po\u015fo fondi. 238<sup>a<\/sup><\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">\u2116267 Domod Ibrohim Po\u015fo fondi. 1<sup>a<\/sup><\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">\u2116268 Domod Ibrohim Po\u015fo fondi. 280<sup>a<\/sup><\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">\u2116269 Domod Ibrohim Po\u015fo fondi. 266<sup>b<\/sup><\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Abu Bakr Ahmad ibn Ali Xatib Hofiz Ba\u011fdodiy. Tarix Ba\u011fdod av Madinat as-Salom. 14 jildli. \u2013 Bayrut: Darul kutub al-ilmiyya, 1997.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Abu Sa\u02bcd Abdukarim ibn Muhammad ibn Mansur Sam\u02bconiy Tamimiy. Al-Ansob. 5 jildli. Abdulloh Umar al-Borudiy tahriri ostida. \u2013 Bayrut: Dorul fikr,<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Abulfido Zayniddin Qosim ibn Qutlubu\u011fo Suduniy Tojut-tarojim. \u2013 Bayrut: Darul qolam matbaa, 1992. \u2013 B.155; \u015eamsiddin Muhammad ibn Ahmad ibn Usmon Zahabiy. Siyar a\u02bclamun nubalo. J.23. \u2013 B. 284.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Abulfido Zayniddin Qosim ibn Qutlubu\u011fo Suduniy. Tojut tarojim. \u2013 Bayrut: Darul qolam matbaa, 1992. \u2013 B. 155-156.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Ibn Said. Ad-Dur at-tamin. \u2013 B-344; Ibn Fuvati. Talxis majmua al-adab fi mu\u02bcjamul alqob. \u2013 B. 490.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Muhammad Abdulhay Laknaviy Hindiy. Al-favoid al-bahiya fi tarojimi al-hanafiya. \u2013 Misr: Huququl matbaa mahfuza, 1906. \u2013 B. 5<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Muhammad Abdulhay Laknaviy Hindiy. Al-favoid al-bahiya fi tarojimi al-hanafiya. \u2013 Misr: Huququl matbaa mahfuza, 1906. \u2013 B.53; Abulfido Zayniddin Qosim ibn Qutlubu\u011fo Suduniy. Tojut tarojim. \u2013 Bayrut: Darul qolam matbaa, 1992. \u2013 B. 155.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Najmiddin Umar ibn Muhammad ibn Ahmad an-Nasafiy. Kitob al-qand fi zikr ulamo Samarqand \/ Nazar Muhammad al-Faryobiy tahriri ostida. \u2013 Saudiya Arabistoni: Maktabatul-Kavsar,<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Hoji Xalifa. Ka\u015ff az-zunun an asami al-kutub va-l-funun. 2 jildli. \u2013 Istanbul, 1941-43.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">\u015eamsiddin Muhammad ibn Ahmad ibn Usmon Zahabiy. Siyar a\u02bclamun nubalo. J.23. \u2013 B.282-283; Muhammad Abdulhay Laknaviy Hindiy. Al-favoid al-bahiya fi tarojimi al-hanafiya. \u2013 Misr: Huququl matbaa mahfuza, 1906. \u2013 B. 63.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">\u015eamsiddin Muhammad ibn Ahmad Zahabiy. Siyar a\u02bclomun nubalo. 23 jildli. \u2013 Bayrut: Muassasat ar-risola, 1992.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">\u0627\u0644\u0627\u0636\u062f\u0627\u062f \u0644\u0644\u0635\u063a\u0627\u0646\u0649 \u0628\u064a\u0646 \u062a\u0642\u0627\u0644\u064a\u062f \u0627\u0644\u0627\u0633\u062a\u0634\u0631\u0627\u0642\u064a\u0629 \u0648 \u0627\u0644\u0639\u0631\u0628\u064a\u0629 Majallatu Ma\u02bchad al-Mahtutotil arabiyya, 1437\/2015. \u2013 Kahire. \u2013 P. 193-218.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">\u062a\u0648\u0638\u064a\u0641 \u0627\u0644\u0645\u062b\u0644 \u0639\u0646\u062f \u0627\u0644\u0635\u0627\u063a\u0627\u0646\u064a \u0641\u0649 \u0645\u0642\u062f\u0645\u0629 \u0627\u0644\u0639\u0628\u0627\u0628 \u0627\u0644\u0632\u0627\u062e\u0631 \u0648 \u0627\u0644\u0628\u0627\u0628 \u0627\u0644\u0641\u0627\u062e\u0631 Majallatud dirosatil lu\u011faviya. \u2013 Riyad, 1434.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Iroda DAURBEKOVA<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>markazi ilmiy xodimi<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Ixtiyor QU\u015e\u015eAQOV <\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>markazi ilmiy xodimi<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u00abMOVAROUNNAHR VA ISLOM SIVILIZATSIYASINING \u015eAKLLANI\u015eI\u00bb MAVZUSIDA \u00d6TKAZILGAN XALQARO KONFERENSIYA T\u00d6PLAMIDAN OLINDI.<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Islom olamida movarounnahrlik muhaddis olimlarning \u00f6rni beqiyosdir. Ularning hayoti va ilmiy merosi haqidagi qimmatli ma\u02bclumotlar \u00f6rta asr arab tilidagi manbalarda keltirilgan. Ular Xatib Ba\u011fdodiy [8], Najmiddin Umar Nasafiy [15], Abu Sa\u02bcd Sam\u02bconiy [9], \u015eamsiddin Zahabiy [18], Hoji Xalifa [16] asarlarini zikr eti\u015f lozim. Abu Hasan Sa\u011foniyning ilmiy merosi k\u00f6pgina tadqiqot\u00e7ilar tomonidan tadqiq qilingan. Haydaroboddagi Sind &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":54348,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[639],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54347"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=54347"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54347\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":54349,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54347\/revisions\/54349"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/54348"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=54347"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=54347"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=54347"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}