{"id":53995,"date":"2026-11-06T10:25:52","date_gmt":"2026-11-06T05:25:52","guid":{"rendered":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=53995"},"modified":"2026-11-03T11:36:12","modified_gmt":"2026-11-03T06:36:12","slug":"milliy-madaniyatni-yuksaltirisda-jadidlar-ma%ca%bcnaviy-ma%ca%bcrifiy-merosining-orni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=53995&lang=oz","title":{"rendered":"MILLIY MADANIYATNI YUKSALTIRI\u015eDA JADIDLAR MA\u02bcNAVIY-MA\u02bcRIFIY MEROSINING \u00d6RNI"},"content":{"rendered":"

Kiri\u015f.<\/strong> Insonda ijtimoiy ong \u015fakllangandan bo\u015flab, u baxtli ya\u015faydigan farovon jamiyatni orzu qilib kelmoqda. Bo\u015f maqsadimiz b\u00f6lgan ozod va obod farovon jamiyat quri\u015f asosida xalqimizga baxtli hayotni ta\u02bcminla\u015f milliy yuksali\u015f bilan bo\u011fliq. \u015euning u\u00e7un, \u00d6zbekistonning eng yangi tarixi \u201cmilliy tiklani\u015fdan \u2013 milliy yuksali\u015f sari\u201d \u011foyasi asosda amalga o\u015firilayotgan islohotlar bilan xarakterlanadi. Milliy tiklani\u015fdan milliy yuksali\u015fga \u00f6tib borayotgan mamlakatimizda, xalqimiz hayotini baxtli qili\u015f borasida keng k\u00f6lamli islohotlar amalga o\u015firilmoqda. \u00d6zbekiston Respublikasi Prezidenti \u015eavkat Mirziyoyev bu haqida gapirib: \u201cMustaqillik tufayli biz dunyo hamjamiyatining teng huquqli a\u02bczosi b\u00f6lib, yoru\u011f kelajagimizni \u00f6z q\u00f6limiz bilan bunyod etmoqdamiz. Istiqlol yillarida eri\u015fgan yutuqlarimizga tayanib, milliy tiklani\u015fdan \u2013 milliy yuksali\u015f sari <\/strong>dadil qadam q\u00f6ymoqdamiz. Mamlakatimiz taraqqiyotini yanada yuksak bosqi\u00e7ga k\u00f6tari\u015f maqsadida Harakatlar strategiyasini qabul qildik. Bu noyob hujjatda belgilangan ulu\u011fvor vazifalarni r\u00f6yobga \u00e7iqari\u015fga qat\u02bciy kiri\u015fganimiz, biz u\u00e7un yangi ufq va imkoniyatlar o\u00e7ib bermoqda<\/em>\u201d [2:88], \u2013\u00a0 deb ta\u02bckidladi.<\/span><\/p>\n

Muhtaram Prezidentimizning u\u015fbu s\u00f6zlari, milliy yuksali\u015f jarayonidagi i\u015flarimizni yanada samarali qili\u015fga xizmat qiladigan omillarni topi\u015f masalasi bugungi kunning dolzarb muammosi ekanini k\u00f6rsatib turibdi. Bunday omillarni \u015fakllantiri\u015f ilmiy yonda\u015fuvni talab qiladi, \u00e7unki yuksali\u015f qonuniyatlarini topi\u015f jamiyat\u015funos olimlar vakolati hisoblanadi. Buning u\u00e7un jamiyat\u015funos olimlarimiz, jumladan, tarix\u00e7ilar va umuman bar\u00e7a ziyolilar jamiyat taraqqiyotiga xizmat qiladigan omillarni aniqla\u015fga va ularni amalga o\u015firi\u015fga qaratilgan profilaktika i\u015flarini olib bori\u015fi kerak b\u00f6ladi. Bunda milliy matbuotimizni eng ta\u02bcsirli vositasi b\u00f6lgan davriy na\u015frlar, jumladan, \u201cJadid\u201d gazetasi \u00f6zini munosib \u00f6rniga ega b\u00f6li\u015fi kerak. \u00c7unki milliy tiklani\u015fdan milliy yuksali\u015fga \u00f6ti\u015fda milliy madaniyatni yuksali\u015fi muhim omil b\u00f6lib xizmat qiladi. Milliy madaniyatni yuksaltiri\u015fda esa jadidlarni ma\u02bcnaviy-ma\u02bcrifiy merosi muhim asos b\u00f6lib xizmat qiladi.<\/span><\/p>\n

\u00c7unon\u00e7i, jadid ma\u02bcrifatparvarlarining yangi usul maktablarini ta\u015fkilla\u015ftirib, darsliklar yozi\u015fi, sahna asarlari yaratib, teatrlar barpo eti\u015fi, gazeta va jurnal \u00e7iqarib, davriy na\u015frlarda ijtimoiy hayotning bar\u00e7a jabhalarini qamrab oluv\u00e7i maqolalari bilan i\u015ftiroki va nihoyat Turkistonni obod va ozod k\u00f6ri\u015f niyatida \u00c7or Rossiyasi vakillari bilan mubohasa olib bori\u015fi tahsinga loyiq. Masalan, Mahmudx\u00f6ja Behbudiyning milliy madaniyatni yuksaltiri\u015fga q\u00f6\u015fgan hissasi uning maqolalarida ham \u00f6z aksini topgan. \u201cTil masalasi\u201d, \u201cSart s\u00f6zi majhuldur\u201d, \u201cBizni kemurguv\u00e7i illatlar\u201d, \u201cYo\u015flarga murojaat\u201d, \u201cTanqid-saralamoqdir\u201d kabi 200 dan ortiq maqolalari \u015fular jumlasidandir. Hatto \u201cMillatlar qanday taraqqiy etarlar\u201d deb nomlangan maqolasida turkistonlik davlatmand ki\u015filarga murojaat qilib, sarmoyalarining bir qismini millat taraqqiyoti u\u00e7un sarf qili\u015fga \u00e7aqiradi. \u201cTaraqqiy qilguv\u00e7i millatlarning ulamosi zamondin boxabar b\u00f6lib, \u00f6z millatining \u201cmasoliha zamoniyasi\u201d u\u00e7un sa\u02bcy etar, millatni pe\u015frafti\u011fa oq\u00e7a ila iona qilmoqni millar boylari\u011fa taklif etar\u201d[5:67]. Har bir millatning olimu-ulamolari, qalam ahli davlat ravnaqi u\u00e7un hammaslak faoliyat yuriti\u015fi, mavjud muammolarni yakdil bartaraf eti\u015fi lozim, deb hisoblaydi.<\/span><\/p>\n

Insoniyat jamiyati mavjud b\u00f6li\u015fi va rivojlani\u015fi u\u00e7un unda muayyan bir ijtimoiy tartib \u00f6rnatilgan b\u00f6li\u015f kerakligi uqtiriladi. \u015euning u\u00e7un\u00a0 bar\u00e7a vaqtlarda zamon ziyolilari \u201cQanday qilsak, jamiyatda tartib b\u00f6ladi?\u201d degan savolga javob izla\u015fgan. Bugungi kunda ijtimoiy tartib \u00f6rnati\u015fning eng maqbul vositasi sifatida demokratik taraqqiyot y\u00f6li tan olindi. \u015eu bois dunyo demokratik\u00a0 taraqqiyot y\u00f6lini afzal k\u00f6rdi va \u00d6zbekiston ham jahon hamjamiyati bilan hamnafas b\u00f6lgan holda, demokratik siyosiy tartibot asosida fuqarolik jamiyatini \u015fakllantirib bormoqda. Dunyo tanlagan demokratiya va fuqarolik jamiyati namoyon b\u00f6li\u015fining muhim \u015farti \u2013 jamiyatning bilim va ma\u02bcnaviyati, siyosiy-huquqiy madaniyatining yuksaklik darajasidir. Buni ta\u02bcminlani\u015fi esa, ommaviy axborot vositalariga, jumladan, uning eng ta\u02bcsirli vositalaridan biri b\u00f6lgan matbuotga bo\u011fliqdir. Matbuot faoliyatini samarali qili\u015fda uni tarixini \u00f6rgani\u015f asosida taklif va tavsiyalar i\u015flab \u00e7iqi\u015f muhim ahamiyatga ega.<\/span><\/p>\n

Bugun milliy tiklani\u015fdan milliy yuksali\u015fga \u00f6tib borayotgan \u00d6zbekistonda tarix fanining dolzarb muammolarini aniqlab oli\u015f va ularning ye\u00e7imi borasida ilmiy xulosalar i\u015flab \u00e7iqi\u015f zamon talabi hisoblanadi. Tarix fanining bugungi kundagi ijtimoiy muammolarni ye\u00e7i\u015fda i\u015ftirok eti\u015fi bilan nafaqat nazariy fan, balki nazariy-amaliy fan sifatida ham ahamiyati o\u015fib boradi. Bir asr muqaddam jadidlarimiz tarix fanining muhimligini yozib qoldirgan edi. \u201cTurkiston tarixi haqinda yangi tadqiqot ila yozilgan tartibli va istifodali mukammal bir asar vujud\u011fa kelgani y\u00f6q. T\u00f6\u011frisi, munday tarix yozuv\u00e7i ki\u015fi turk \u00f6\u011fillaridan hanuz maydon\u011fa \u00e7iqgan y\u00f6qki, bu esa, turk bolalarining noxalaf b\u00f6lub, \u00e7in \u00f6\u011ful emaslik yeri\u011fa dalildur\u201d [6:234]. Mahmudx\u00f6ja Behbudiyning s\u00f6zlarida jon bor. \u00c7unki \u00f6\u015fa davrda Turkiston hayotiga oid bar\u00e7a tarixiy kitoblar arab yoki fors tillarida b\u00f6lib, ularni turkiy tilda, mahalliy aholi tu\u015funadigan \u015fevada yozi\u015f davr taqozosi edi.<\/span><\/p>\n

Bugun muhtaram Prezidentimizning milliy tarixni milliy ruh bilan yarati\u015f kerakligi t\u00f6\u011frisidagi fikrlari nafaqat tarix\u00e7i olimlarimizni, balki bar\u00e7a ziyolilarimizning ilmiy tadqiqot faoliyatining leytmotiviga aylani\u015fi lozim.<\/span><\/p>\n

Jadidlik harakatining asosiy maqsad va vazifasi Turkistonni savodli va ma\u02bcrifatli, t\u00f6q va farovon, ozod va obod vatanga aylantiri\u015f, birin\u00e7i navbatda, mustaqillikka eri\u015fi\u015f, mustamlaka\u00e7ilik iskanjasidan xalos qili\u015f edi. \u00d6tgan XX asr bo\u015flariga kelib, jamiyatning eng il\u011for fikrli qatlami b\u00f6lgan jadidlar kura\u015flarini aks ettirgan milliy uy\u011foni\u015f muayyan mafkura sifatida, birin\u00e7i navbatda, ma\u02bcrifat\u00e7ilikda k\u00f6rindi.<\/span><\/p>\n

Jadid\u015funos olim Begali Qosimovning fikriga k\u00f6ra, Munavvarqori Abdura\u015fidxonovni XX asr bo\u015fidagi ijtimoiy-siyosiy harakatning, milliy ozodlik k\u00f6tarili\u015fining eng e\u02bctiborli namoyandalaridan biri hisoblaydi [10:238]. U \u201cHaq olinur, berilmas\u201d deganida, ilm-ma\u02bcrifatni, fan-texnikani egalla\u015f, ma\u02bcrifiy-madaniy vositalarni i\u015fga soli\u015f orqaligina q\u00f6lga kiriti\u015fni nazarda tutgandi. Ana \u015fu milliy uy\u011foni\u015f mafkurasining jar\u00e7ilari b\u00f6lgan Munavvarqori kabi jadidlar keng miqyosli amaliy faoliyat bilan \u00f6z \u011foyalarining jamiyat hayotida qaror topi\u015fi, mustahkamlani\u015fi va oxir-oqibat ular k\u00f6zlagan milliy ozodlik, siyosiy mustaqillik kura\u015flariga aylani\u015fi u\u00e7un zamin yarata bo\u015fladi. Bu butun Turkiston xalqining milliy madaniyati, ijtimoiy-siyosiy tafakkuri va milliy taraqqiyotida yangi bir bosqi\u00e7 edi. Lekin u zamon \u015f\u00f6rolar zamoni edi, \u015funing u\u00e7un jadidlarning maqsadlari amalga o\u015fmay qolib ketdi. Bugungi mustaqillik zamonida jadidlarni ma\u02bcnaviy va mafkuraviy merosi milliy madaniyatimizni yuksaltiri\u015fda muhim asos b\u00f6lib xizmat qiladi.<\/span><\/p>\n

\u015eu nuqtai nazardan olganda Turkiston jadid\u00e7ilik harakati yetak\u00e7isi Mahmudx\u00f6ja Behbudiyning ma\u02bcnaviy-ma\u02bcrifiy, ijtimoiy-siyosiy qara\u015flari bugun ham \u00f6z ahamiyatini y\u00f6qotmagan. Ayniqsa, Ismoilbek Gaspiralining \u201cTilda birlik, fikrda birlik, i\u015fda birlik\u201d \u011foyasini\u00a0 Turkistonda tar\u011fib qili\u015f va bu y\u00f6lda joninida fido eti\u015f haqiqiy millatparvarlik emasmi? Turkiston xalqlari taqdiriga, kelajagiga \u011famx\u00f6rlik hissi, ma\u02bcrifat bilan ozodlikka eri\u015fi\u015f y\u00f6lidagi harakatlari ahamiyatli. Mahmudx\u00f6ja Behbudiyning \u201cIkki emas t\u00f6rt til lozim\u201d maqolasida ilgari surilgan \u011foyalar oradan yuz yillar \u00f6tib mamlakatimiz Prezidenti \u015eavkat Mirziyoyev tomonidan olib borilayotgan ijtimoiy-siyosiy harakatlarga hamohang ekani fikrimiz dalilidir.<\/span><\/p>\n

Mamlakatimizning k\u00f6zga k\u00f6ringan taniqli ziyolilari tomonidan bu borada yozilayotgan maqolalar jadidlar faoliyati tarixini \u00f6rgani\u015f asosida milliy madaniyatimizni yuksaltiri\u015fga xizmat qiladigan \u011foyalardan ta\u015fkil topgan. Ana \u015funday \u011foyalardan biri Vadud Mahmud ta\u02bckidlaganidek, tarbiya masalasidir. \u201cAgar biz hozirda \u015fu tarbiyani ta\u015flab, yangi bo\u015f-oyo\u011f so\u011fi \u015fijoatlik yonur ki\u015filar yeti\u015ftiri\u015fga kiri\u015fmasak, bizdan s\u00f6ng kelatur\u011fon naslda \u015fu tariqa b\u00f6ladur\u201d [4]. Vadud Mahmudning ta\u02bckidla\u015fi\u00e7a, bolani q\u00f6rqitib tarbiyala\u015f, uning \u015faxsiy psixologiyasiga ta\u02bcsir qilib qolmaydi. Q\u00f6rqitib tarbiyalangan avlod esa ma\u02bclum bir tarixiy jarayonda na \u00f6zining haq-huquqini talab qila oladi, na bir \u00f6zining erkin fikrini o\u00e7iq ayta oladi. \u015eu nuqtai nazardan, bugun yo\u015flarni vatanparvarlik ruhida tarbiyala\u015f dolzarb muammoga aylanib bormoqda, \u00e7unki globalla\u015fib borayotgan dunyoda yo\u015flarni ongu qalbi jang maydoniga aylanib b\u00f6ldi. Yo\u015flarni ma\u02bcnaviy va mafkuraviy tahdidlardan himoya qili\u015f va ularda bunday tahdidlarga qar\u015fi immunitetni \u015fakllantiri\u015fda ommaviy-axborot vositalari va uning asosiy vositasi b\u00f6lgan milliy matbuot muhim ahamiyatga ega. \u00c7unki milliy matbuotning asosiy vazifasi tar\u011fibot va ta\u015fviqot i\u015flarini olib borib, yo\u015flarni vatanparvarlik ruhida tarbiyala\u015f asosida milliy birlikni ku\u00e7li qili\u015fdan iboratdir. Yo\u015flarni vatanparvarlik ruhida tarbiyala\u015fda milliy matbuotimiz asosini \u015fakllantirgan jadidlar \u011foyalari muhim ahamiyatga ega. Jadidlar milliy madaniyatni yuksaltiri\u015f asosida milliy mustaqillikka eri\u015fi\u015f va milliy taraqqiyot asosida xalqimizga ozod va obod farovon jamiyat quri\u015f maqsadi y\u00f6lida harakat qilgan. Ularning ma\u02bcnaviy-ma\u02bcrifiy qara\u015flari bugungi kunda milliy tiklani\u015fdan milliy yuksali\u015fga \u00f6tib borayotgan mamlakatimiz u\u00e7un muhim tarixiy saboq b\u00f6lib xizmat qiladi.<\/span><\/p>\n

\u015euning u\u00e7un Turkiston milliy matbuot tarixini jadidlar faoliyati misolida \u00f6rgani\u015f bugungi kunda yo\u015flarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyala\u015fda va umuman milliy madaniyatni yuksaltiri\u015fda muhim ahamiyatga ega deb ayti\u015f mumkin. \u00c7unki davriy matbuot yo\u015flarni tarbiyala\u015fga xizmat qiladigan ommaviy mahsulotlar va, eng avvalo, gazeta va jurnallarni na\u015fr qili\u015fni anglatadi. Milliy matbuot ommaviy axborot vositasi va tar\u011fibotning asosiy elementi b\u00f6lib, bar\u00e7a vaqtlarda jamiyat hayotida muhim rol \u00f6ynagan va ijtimoiy fikrni, odamlar dunyoqara\u015fini \u015fakllantiri\u015fga, hamda, siyosat, iqtisod va madaniyat\u00a0 olamidagi muhim voqealarga ta\u02bcsir qili\u015fga qodir b\u00f6lgan real\u00a0 ku\u00e7 hisoblanadi. Milliy matbuot davriy na\u015fr b\u00f6lib, bar\u00e7a sohada faoliyat olib boradigan \u00f6quv\u00e7iga m\u00f6ljallangani bilan ahamiyatlidir. Turkiston jadidlari milliy matbuotga ta\u02bcrif beri\u015far ekan, yo\u015flarga katta umid bilan qaragan. \u201cHar bir mamlakatda islohot va madaniyat asbobi\u011fa tavassul va ta\u015fabbus etmoqlik harakati mamlakatning yo\u015flari tarafidan zuhur eta bo\u015flagani kabi bizning Turkistonda ham madaniyat e\u015figi manzalasida b\u00f6lgan makotibi ibtidoiya ila intiboh va islohot jar\u00e7isi b\u00f6lgan milliy matbuot \u011fayratlu yo\u015flarning harakat maorifparvaronalari soyasida vujud\u011fa keldi\u201d [6:268].<\/span><\/p>\n

Milliy matbuot ma\u02bcnaviy-ma\u02bcrifiy bilimlarni tar\u011fib qili\u015f asosida jamiyatning siyosiy, madaniy va harbiy-vatanparvarlik ruhida\u00a0 tarbiyala\u015fning muhim vositasi hisoblanadi. Bu boradagi asosiy muammolardan biri \u2013 korrupsiya illati hisoblanadi, \u00e7unki korrupsiya adolatsizlikni, adolatsizlik esa norozilikni keltirib \u00e7iqaradi. Norozilik esa milliy madaniyatimizga va milliy xavfsizligimizga eng ku\u00e7li tahdid hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

Bugungi kunda \u00d6zbekiston taraqqiyotiga t\u00f6siq b\u00f6lgan korrupsiya illatining sababi \u015f\u00f6rolar zamonida \u015fakllangan ma\u02bcmuriy buyruqbozlik bo\u015fqaruv tizimiga bo\u011fliq. Ma\u02bcmuriy bo\u015fqaruv tizimini orqasida totalitar siyosiy tartibot turadi, totalitar siyosiy tartibotning orqasida esa, proletariat diktaturasi turibdi, proletariat diktaturasi ortida oktyabr t\u00f6ntari\u015fi turibdi. Korrupsiyaning asosida ma\u02bcmuriy buyruqbozlikka asoslangan buzuq byurokratiya turadi. \u00c7unki\u00a0 korrupsiya qonunni buzi\u015f natijasida kelib \u00e7iqadi, qonunni buzi\u015f u\u00e7un esa buzuq byurokratiya \u015fakllangan b\u00f6li\u015fi lozim. Qonunni buzi\u015f imkoniyatining mavjudligi nafaqat korrupsiyani balki siyosiy qata\u011foning ham ijtimoiy \u015faroiti hisoblanadi. \u015euning u\u00e7un korrupsiyaga qar\u015fi profilaktika i\u015flarimiz bugungi kunda mamlakatimiz taraqqiyotiga t\u00f6siq b\u00f6lgan korrupsiya illatini bartaraf qili\u015fda muhim ahamiyat kasb etadi.<\/span><\/p>\n

Jadid ma\u02bcrifatparvarlarimiz ham porax\u00f6rlik kabi jamiyat taraqqiyotiga salbiy ta\u02bcsir k\u00f6rsatadigan illatlarga qar\u015fi kura\u015fgan. Mavzuga oid maqolalarini davriy matbuotlarda e\u02bclon qilgan maqolalarida, nutqlarida, nasriy va badiiy asarlarida qayd qilib borgan. Jumladan, Hoji Muin \u201cPora ber\u201d \u015fe\u02bcri orqali korrupsiya illatlari keskin va ku\u00e7li hajv vositasida tanqid qiladi.<\/em><\/span><\/p>\n

I\u015f bitkazib ketay desang, pora ber!<\/span><\/p>\n

Murodingga yetay desang, pora ber!<\/span><\/p>\n

\u00d6zim oqman, qoralarni oqlayman,<\/span><\/p>\n

Meni rozi etay desang, pora ber! [7].<\/span><\/p>\n

Korrupsiyaga qar\u015fi kura\u015f olib bori\u015fda asosiy e\u02bctibor muammoni qan\u00e7alik muhim ekanini anglab oli\u015fga, hamda uning sababi va \u015faroitini aniqla\u015fga va bartaraf qili\u015f y\u00f6llarini topi\u015fga qaratili\u015fi lozim. Kasalni davolagandan k\u00f6ra, oldini oli\u015f muhimligidan kelib \u00e7iqib, e\u02bctiborni k\u00f6proq jazola\u015fga emas, balki profilaktika i\u015flariga qarati\u015f t\u00f6\u011friroq b\u00f6ladi. Korrupsiyaga qar\u015fi kura\u015fda jazoni muqarrarligini ta\u02bcminla\u015f borasida qat\u02bciy kura\u015f olib bori\u015f bilan birga, jinoyatning oldini oli\u015fga qaratilgan profilaktika i\u015flarini olib bori\u015f muhim ahamiyatga ega. U\u015fbu xususda gapirib, muhtaram Prezidentimiz \u015eavkat Mirziyoyev: \u201cLekin faqat qam\u00e7i va qili\u00e7 bilan ijobiy natijalarga eri\u015fib b\u00f6ladimi? Bu \u2013 nafaqat xato fikr, balki \u00e7uqur yangli\u015f, deb hisoblayman. Bu borada profilaktika i\u015flarini kim samarali olib boradi?\u201d <\/strong>[1:31] \u2013 <\/strong>degan savollarni kun tartibiga q\u00f6ydilar. Profilaktika i\u015flarini amalga o\u015firi\u015fda korrupsiya illatiga qar\u015fi ma\u02bcnaviy va mafkuraviy immunitetni \u015fakllantiri\u015f \u00e7oralarini k\u00f6ri\u015f lozim. Buning u\u00e7un, eng avvalo, odamlarning ongu qalbida salbiy illatlar ta\u02bcsiriga qar\u015fi immunitetni \u015fakllantiri\u015fga xizmat qiladigan \u201cvaksina\u201d i\u015flab \u00e7iqilgan b\u00f6li\u015fi lozim.<\/span><\/p>\n

Jadid gazetasi va umuman ziyolilarimiz faoliyatini yanada samarali qili\u015f u\u00e7un quyidagi takliflarni beri\u015fni maqsadga muvofiq, deb hisoblaymiz.<\/span><\/p>\n

Birin\u00e7isi, bugungi kunda yo\u015flarimiz ommaviy madaniyat niqobi ostidagi axloqsizlik va buzuqlik tahdidi ostida ya\u015fab kelmoqda. Ularni bunday tahdidlardan himoya qili\u015fga qaratilgan profilaktika i\u015flarini olib bori\u015f u\u00e7un kerak b\u00f6lgan \u011foyalarni i\u015flab \u00e7iqi\u015f.<\/span><\/p>\n

Ikkin\u00e7isi, yo\u015flarimiz mafkuraviy tahdidlar qur\u015fovida ya\u015fab kelmoqdalar. Ularni bunday tahdidlardan himoya qili\u015f maqsadida mafkuraviy immunitetni \u015fakllantiri\u015fga xizmat qiladigan \u011foyalar majmuini i\u015flab \u00e7iqi\u015f lozim. Ziyolilarimiz bu bilan \u00f6z \u011foyalarini nafaqat nazariy, balki amaliy ahamiyatini o\u015firgan b\u00f6ladi.<\/span><\/p>\n

U\u00e7in\u00e7isi, jamiyat taraqqiyotiga t\u00f6siq b\u00f6lgan korrupsiya illatiga qar\u015fi profilaktika jarayonida jamiyatga emlanadigan \u201chalollik vaksinasini\u201d i\u015flab \u00e7iqi\u015f.<\/span><\/p>\n

Bugungi kunda mamlakatimizda amalga o\u015firilayotgan islohotlarni samarali qili\u015fda t\u00f6siq b\u00f6lgan korrupsiya illatiga qar\u015fi kura\u015fi\u015f t\u00f6\u011frisida gapirib \u00d6zbekiston Respublikasi Prezidenti \u015eavkat Mirziyoyev: \u201cKorrupsiyaga qar\u015fi kura\u015fi\u015fda aholining bar\u00e7a qatlamlari, eng yax\u015fi mutaxassislar jalb qilinmas ekan, jamiyatimizning bar\u00e7a a\u02bczolari, ta\u02bcbir joiz b\u00f6lsa, \u201chalollik vaksinasi\u201d\u00a0 bilan emlanmas ekan,\u00a0 \u00f6z oldimizga q\u00f6ygan yuksak marralarga eri\u015fa olmaymiz. Biz korrupsiyaning oqibatlari bilan kura\u015fi\u015fdan uning barvaqt oldini oli\u015fga \u00f6ti\u015fimiz kerak\u201d <\/strong>[3:36],<\/strong> \u2013 deb ta\u02bckidladi. Jamiyat taraqqiyotiga t\u00f6siq b\u00f6lgan korrupsiya illatini bartaraf qili\u015f u\u00e7un profilaktika i\u015flarini samarali amalga o\u015firi\u015f kerak. Buning u\u00e7un esa, eng avvalo, profilaktika jarayonida odamlarga emlanadigan \u201cvaksina\u201d yaratilgan b\u00f6li\u015fi kerak. \u015euning u\u00e7un, yuqorida qayd qilingan \u201chalollik vaksinasi\u201dni i\u015flab \u00e7iqi\u015f ziyolilar va jamiyat\u015funos olimlar oldida turgan eng dolzarb masala hisoblanadi. Bunday \u201cvaksina\u201dni i\u015flab \u00e7iqi\u015f u\u00e7un inson xulqini belgilaydigan omillarni aniqla\u015f\u00a0 va \u015fundan kelib \u00e7iqib fikrla\u015f kerak.<\/span><\/p>\n

T\u00f6rtin\u00e7isi, milliy madaniyatimizga salbiy ta\u02bcsir etayotgan oilalarning ajra\u015fi\u015fi muammosini \u00f6rgani\u015f va uni keltirib \u00e7iqargan sabablarni bartaraf qili\u015fga qaratilgan profilaktika i\u015flarini amalga\u00a0 o\u015firi\u015f.<\/span><\/p>\n

Be\u015fin\u00e7isi, bugungi kunda jamiyatda mavjud bar\u00e7a muammolarning\u00a0 oqibati ma\u02bcnaviyatning qa\u015f\u015foqla\u015fuviga borib taqaladi. \u015euning u\u00e7un, \u201cTaraqqiyot strategiyasi\u201dda ma\u02bcnaviyatni yuksaltiri\u015f, sohani yangi bosqi\u00e7ga olib \u00e7iqi\u015f masalasi alohida ustuvor y\u00f6nali\u015f sifatida belgilab berilgan.\u00a0 Hadis ilmi sultoni Imom Buxoriyning najot faqat bilimda va undan bo\u015fqasi b\u00f6lmagay degan dono s\u00f6zlarini bugun kun talabidan kelib \u00e7iqib, odamlar najoti bilim va ma\u02bcnaviyatda deb ayti\u015f t\u00f6\u011friroq b\u00f6ladi.<\/span><\/p>\n

Din va millatni saqla\u015f \u2013 asosiy vazifa ekanini jadidlarimiz yax\u015fi anglagan. Ularning fikri\u00e7a, \u00f6zgalarga ma\u011flub b\u00f6lganimiz sababini anglamoq, qolaversa, endi ularga yutqazmaslik, mute b\u00f6lmaslik y\u00f6llarini \u00f6ylamoq darkor. \u201cBuning u\u00e7un hokim davlatga o\u00e7iq qarama-qar\u015fi turmay, armon b\u00f6lib kelayotgan ilmli jamiyat quri\u015f u\u00e7un qay\u011fursinlar\u201d [8:20]. Buning u\u00e7un \u00f6tmi\u015fda bobolar mavqeyi qay darajada b\u00f6lganini k\u00f6rsatib beri\u015f lozim.<\/span><\/p>\n

Mahmudx\u00f6ja Behbudiyning fikri\u00e7a: \u201cIlmsiz millat, ilmsiz qavm asir va zaif qolur. Ilmsiz davlatning foydasi y\u00f6q, ilmsiz dunyoning hayoti y\u00f6q, agar b\u00f6lsa-da, sabotsiz, bu ilmlardan yol\u011fuz sarf va nahv, mantiq, kalom va fiqh emas, balki alar ustiga hikmat, siyosat, ta\u02bcrix, qadima va jadida ilm va ahvoli zamoni hozira va alsanai muhovara ham prugrom ta\u02bclim va tadrisimiz\u011fa kerak\u201d [9]. Oradan yillar \u00f6tib, Turkiston jadidlari orzu qilgan davlat barpo etilmoqda.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00d6zbekiston Respublikasi Prezidenti \u015eavkat Mirziyoyev tomonidan 2022-yilda i\u015flab \u00e7iqilgan \u201cTaraqqiyot strategiyasi\u201dda ma\u02bcnaviyatni yuksaltiri\u015f alohida ustuvor y\u00f6nali\u015f sifatida belgilab berilgan. Ma\u02bcnaviyatni yuksaltiri\u015f nafaqat \u00d6zbekiston u\u00e7un, balki butun insoniyat jamiyati u\u00e7un dolzarb masala hisoblanadi. \u00c7unki bugungi kunda insoniyat jamiyatida mavjud b\u00f6lgan bar\u00e7a global muammolarning sababi ma\u02bcnaviyatning qa\u015f\u015foqla\u015fuvidir. Global muammo b\u00f6lgan yadro quroli tahdidi, ekologik tahdid, asosan \u011farb jamiyatlarida oila inqirozi, ommaviy madaniyat ostidagi axloqsizlik va bo\u015fqa bar\u00e7a muammolar sababi ma\u02bcnaviy qa\u015f\u015foqlik bilan bo\u011fliq. U\u015fbu muammolarni, jumladan, milliy uy\u011foni\u015f, milliy tiklani\u015f va milliy yuksali\u015f muammolarini hal\u00a0 qili\u015f u\u00e7un ma\u02bcnaviyatni yuksaltiri\u015f talab qilinadi. Ma\u02bcnaviyat tarbiya jarayonining mahsuli b\u00f6lgani u\u00e7un asosiy e\u02bctibor tarbiya jarayonini samarali qili\u015fga qaratili\u015fi lozim.<\/span><\/p>\n

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:<\/strong><\/span><\/div>\n
    \n
  1. \n
    Mirziyoyev \u015e.M. Tanqidiy tahlil, qat\u02bciy tartib-intizom va \u015faxsiy javobgarlik \u2013 har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi b\u00f6li\u015fi kerak. \u2013 T., 2017.<\/span><\/div>\n<\/li>\n
  2. \n
    Mirziyoyev \u015e.M. Niyati ulu\u011f xalqning i\u015fi ham ulu\u011f, hayoti yoru\u011f va kelajagi farovon b\u00f6ladi. \u2013 T.: \u00d6zbekiston, 2019.<\/span><\/div>\n<\/li>\n
  3. \n
    \u00d6zbekiston Respublikasi Prezidenti \u015eavkat Mirziyoyevning Oliy Majlisga Murojaatnomasi. \u2013 T., 2020-yil 24-yanvar.<\/span><\/div>\n<\/li>\n
  4. \n
    Mahmud V. Mehnatka\u015flar tovu\u015fi. 1921-yil 21-fevral soni.<\/span><\/div>\n<\/li>\n
  5. \n
    Mahmudx\u00f6ja Behbudiy. Tanlangan asarlar. \u2013 T.: Ma\u02bcnaviyat, 2006.<\/span><\/div>\n<\/li>\n
  6. \n
    Mahmudx\u00f6ja Behbudiy. Tanlangan asarlar. \u2013 T.: Akademna\u015fr, 2018.<\/span><\/div>\n<\/li>\n
  7. \n
    Mulla Junbul. \u201cMa\u015frab\u201d, 1925-yil, \u211616- son.<\/span><\/div>\n<\/li>\n
  8. \n
    Sayid H. Ma\u02bcrifat libosidagi ozodlik. \u2013 T.: \u015earq, 2000.<\/span><\/div>\n<\/li>\n
  9. \n
    \u201cTurkiston viloyatining gazeti\u201d. 1908-yil 30-noyabrdagi soni.<\/span><\/div>\n<\/li>\n
  10. \n
    Qosimov B. Milliy uy\u011foni\u015f: jasorat, ma\u02bcrifat, fidoiylik. \u2013 T.: Ma\u02bcnaviyat, 2002.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<\/ol>\n
    Farhod NABIYEV,<\/span><\/strong><\/div>\n
    Samarqand davlat universiteti \u00d6zbekiston tarixi<\/span><\/strong><\/div>\n
    kafedrasi professori, tarix fanlari doktori<\/span><\/strong><\/div>\n
    G.Xalimova,<\/span><\/strong><\/div>\n
    Samarqand \u015fahar 9-IDUM tarix fani \u00f6qituv\u00e7isi<\/span><\/strong><\/div>\n
    \u201cImom Buxoriy saboqlari\u201d jurnali 2025-yil 3-sonidan olindi.<\/strong><\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Kiri\u015f. Insonda ijtimoiy ong \u015fakllangandan bo\u015flab, u baxtli ya\u015faydigan farovon jamiyatni orzu qilib kelmoqda. Bo\u015f maqsadimiz b\u00f6lgan ozod va obod farovon jamiyat quri\u015f asosida xalqimizga baxtli hayotni ta\u02bcminla\u015f milliy yuksali\u015f bilan bo\u011fliq. \u015euning u\u00e7un, \u00d6zbekistonning eng yangi tarixi \u201cmilliy tiklani\u015fdan \u2013 milliy yuksali\u015f sari\u201d \u011foyasi asosda amalga o\u015firilayotgan islohotlar bilan xarakterlanadi. Milliy tiklani\u015fdan milliy yuksali\u015fga …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":53997,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[639],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53995"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53995"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53995\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53998,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53995\/revisions\/53998"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/53997"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53995"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53995"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53995"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}