{"id":53650,"date":"2026-10-26T10:21:09","date_gmt":"2026-10-26T05:21:09","guid":{"rendered":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=53650"},"modified":"2026-10-26T10:21:09","modified_gmt":"2026-10-26T05:21:09","slug":"halollik-oiladan-boslanadi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=53650&lang=oz","title":{"rendered":"HALOLLIK OILADAN BO\u015eLANADI"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u015eaxsning ma\u02bcnaviy-axloqiy tarbiyasida oila birin\u00e7i ijtimoiy muhit sanaladi. Insonning yax\u015filik va yomonlik, rostg\u00f6ylik va yol\u011fon, halol va harom, adolat va zulm haqidagi dastlabki tasavvurlari avval \u015fu yerda \u015fakllanib, uning xulq-atvoriga bevosita ta\u02bcsir k\u00f6rsatadi. \u015eu ma\u02bcnoda, jamiyatning ma\u02bcnaviy holatini oiladagi axloqiy muhitdan ayri holda tasavvur qilib b\u00f6lmaydi. \u00d6zbek oilalarida farzandning tarbiyasi azaliy umuminsoniy urf-odat, qadriyatlar va ota-bobolarning pand-nasihatlari negizida voyaga yetadi. \u015euningdek, buyuk allomalarimizning avloddan avlodga \u00f6tib kelayotgan ilmiy-ma\u02bcnaviy merosi, ibratli hayoti, faoliyati va hikmatli \u00f6gitlari yo\u015flar tarbiyasida muhim \u00f6rin tutadi. Farzandlar qalbiga yuksak insoniy fazilatlarni singdiri\u015f, ularda halollik, mehnatsevarlik, mas\u02bculiyat, kattaga hurmat, ki\u00e7ikka izzat, halol mehnat va \u00f6zgalar haqqiga k\u00f6z olaytirmaslik kabi xislatlarni \u015fakllantiri\u015f ota-onaning muhim vazifalaridan biridir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Pokiza rizq oila ma\u02bcnaviyatining muhim asoslaridan b\u00f6lib, uning tarbiyadagi ahamiyati beqiyosdir. Insonning moddiy ne\u02bcmatlarga qaysi y\u00f6l orqali ega b\u00f6layotgani nafaqat uning \u015faxsiy axloqiy qara\u015flari, balki oila muhiti va farzandlar tarbiyasiga ham bevosita ta\u02bcsir k\u00f6rsatadi. \u015eu bois islom ta\u02bclimotida halol mehnat ma\u02bcnaviy qadriyat sifatida e\u02bczozlanadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Qur\u02bconi karimda <strong>\u201cYerdagi halol-pok narsalardan yenglar<\/strong>\u201d (<em>Baqara surasi, 168-oyat<\/em>), <strong>\u201cBiz sizlarga rizq qilib bergan narsalarning poklaridan yenglar va Allohga \u015fukr qilinglar&#8230;\u201d<\/strong> (<em>Baqara surasi, 172-oyat<\/em>) deb, pokiza rizqdan bahramand b\u00f6li\u015fga da\u02bcvat etiladi. Bu k\u00f6rsatmalar oila hayotida muhim tarbiyaviy ahamiyatga ega b\u00f6lib, farzandlarda halollik, mehnatsevarlik, qanoat va mas\u02bculiyat kabi fazilatlarni singdiri\u015fga xizmat qiladi. Zero, halol mehnat orqali topilgan rizq oilada mehnatga hurmat va \u015fukrona tuy\u011fularini mustahkamlaydi. Aksin\u00e7a, oson y\u00f6l bilan boyi\u015fga intili\u015f, \u00f6zgalar haqqiga tajovuz qili\u015f yoki noqonuniy daromad oila ma\u02bcnaviy muhitiga salbiy ta\u02bcsir k\u00f6rsatib, farzandlarning axloqiy tarbiyasida nomaqbul qara\u015flar \u015fakllani\u015figa sabab b\u00f6ladi. \u015eu nuqtai nazardan, pokiza rizq nafaqat oilaning moddiy farovonligini ta\u02bcminla\u015fda, balki unda so\u011flom ma\u02bcnaviy muhit va yax\u015fi axloqiy qadriyatlarni qaror toptiri\u015fda ham muhim ahamiyatga ega.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Miqdom roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:\u00a0 <strong><em>\u201c<\/em><\/strong><em>Nabiy sollallohu alayhi vasallam:<\/em><strong><em> \u201cHe\u00e7 kim \u00f6z q\u00f6li mehnati bilan topgan taomidan yax\u015firoq taom yegan emas. Allohning nabiysi Dovud alayhissalom q\u00f6l mehnati bilan kun k\u00f6rar edilar\u201d<\/em><\/strong><strong>,<\/strong> <em>dedilar\u201d<\/em> (<em>Imom Buxoriy rivoyati<\/em>).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Mazkur hadis halol mehnatning qadrini yuksaltirib, insonni \u00f6z mehnati orqali rizq topi\u015fga undaydi. Ayniqsa, oilada ota-onaning halol kasb qili\u015fi farzandlar u\u00e7un amaliy namuna b\u00f6lib, ularda mehnatsevarlik, halollik va mas\u02bculiyat tuy\u011fulari \u015fakllani\u015figa xizmat qiladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">N\u00f6\u02bcmon ibn Ba\u015fir roziyallohu anhu Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan rivoyat qiladi: <strong><em>\u201c<\/em><\/strong><strong><em>Halol o\u00e7iq-oydindir, harom ham o\u00e7iq-oydindir. Ular orasida k\u00f6p odamlar bilmaydigan \u015fubhali narsalar b\u00f6ladi. Insonlarning k\u00f6pi unlari bilmaydi. Kim \u015fubhali narsalardan saqlansa, dini va \u015fa\u02bcni u\u00e7un \u00f6zini pok tutibdi. Kim \u015fubhali narsalarga k\u00f6ngil bo\u011flasa, haromga y\u00f6liqibdi\u201d <\/em><\/strong>(<em>Imom Buxoriy rivoyati<\/em>).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Insonni harom va \u015fubhali narsalardan saqlani\u015fi, oilaga keladigan ne\u02bcmatlarning halol y\u00f6l bilan topili\u015fi nafaqat moddiy ta\u02bcminot, balki farzandlarning axloqiy tarbiyasi u\u00e7un ham muhim ahamiyatga ega. Ota-onaning halol mehnati va rizqning pokizaligiga rioya eti\u015fi farzandning hayotga, mehnatga va jamiyatdagi mas\u02bculiyatiga qara\u015flarini \u015fakllantiruv\u00e7i muhim omillar sanaladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u015eu bois ota-ona \u201chalol b\u00f6l\u201d deb nasihat qili\u015fi bilan birga, \u00f6zi halol mehnat qilib, bu borada \u015faxsiy namuna k\u00f6rsati\u015fi eng ta\u02bcsir\u00e7an tarbiya b\u00f6ladi. Axir, oila halollik va yuksak axloqiy fazilatlar \u015fakllanadigan birin\u00e7i tarbiya maktabi sanalib, Qur\u02bconi karimda bejiz <strong>\u201cEy imon keltirganlar! \u00d6zingizni va ahlingizni d\u00f6zaxdan saqlang!\u201d<\/strong><a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\"><strong>[1]<\/strong><\/a> (<em>Tahrim surasi, 6-oyat<\/em>) deb marhamat qilinmagan. Mazkur oyatdan kelib \u00e7iqib, ota-ona farzand tarbiyasidagi ma\u02bcnaviy mas\u02bculiyatini, avvalo, \u015faxsiy namuna va kundalik hayot orqali namoyon eti\u015fi muhimdir. \u015eu nuqtai nazardan, oilada halol mehnat, pok daromad va t\u00f6\u011fri ya\u015fa\u015f farzand tarbiyasining muhim asoslaridan biri hisoblanadi. \u00c7unki farzandga singdirilgan halollik va mas\u02bculiyat tuy\u011fusi uning kelajakdagi \u015faxsiy hayoti, mehnat faoliyati va jamiyatdagi munosabatlariga bevosita ta\u02bcsir k\u00f6rsatadi. Demak, oilani moddiy ta\u02bcminla\u015f bilan birga, unda so\u011flom ma\u02bcnaviy muhitni qaror toptiri\u015f va farzandlarga halollik sabo\u011fini beri\u015f ota-ona zimmasidagi eng katta bur\u00e7dir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Not\u00f6\u011fri tarbiya va nohalol daromad nafaqat ota-ona, balki farzandlar taqdiriga ham salbiy ta\u02bcsir qiladi. Buni Xudoyberdi T\u00f6xtaboyevning \u201cMungli k\u00f6zlar\u201d romanida tasvirlangan voqealar misolida ham yaqqol k\u00f6ri\u015f mumkin. Asarda oiladagi ma\u02bcnaviy muhit va ota-onaning hayot tarzi farzandlarning dunyoqara\u015fi va axloqiy kamolotida qanday aks eti\u015fi Zufar va uning aka-ukalari taqdiri orqali o\u00e7ib berilgan. Ota pora oladi, ona \u00e7ayqov\u00e7ilik bilan \u015fu\u011fullanadi, moddiy jihatdan farovon hayot ke\u00e7iriladi. Biroq bu boylik halol mehnat asosiga qurilmagani sababli oiladagi ma\u02bcnaviy muhiti izdan \u00e7iqib, farzandlar ruhiyatiga salbiy ta\u02bcsir k\u00f6rsatadi. Zufar dastlab t\u00f6kin hayot tarzidan ta\u02bcsirlanib, ota-onaga taqlid qilmoq\u00e7i b\u00f6ladi. Lekin turli sinovlar, ustozi va ammasining mehr-e\u02bctibori, halol mehnat muhiti bilan tani\u015fi\u015fi natijasida uning qara\u015flari \u00f6zgara bo\u015flaydi. U hayotdagi haqiqiy qadriyat boylik emas, balki halollik, mehnatsevarlik va mas\u02bculiyat ekanini anglab yetadi. Asar yakunida halol ya\u015fa\u015f va haromx\u00f6rlikka qar\u015fi kura\u015fi\u015fga qat\u02bciy qaror qiladiki, bu inson \u00f6z xatolarini anglab, t\u00f6\u011fri y\u00f6lni tanla\u015fi mumkinligini k\u00f6rsatadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Gapning indallosi \u015fuki, halollik \u2013 insonning \u015faxsiy fazilati b\u00f6li\u015f bilan birga, oila ma\u02bcnaviyati, farzand tarbiyasi va jamiyat barqarorligini ta\u02bcminlov\u00e7i muhim ma\u02bcnaviy qadriyatdir. Oilada halol mehnat, pokiza rizq va yuksak axloqiy qadriyatlarning qaror topi\u015fi farzandlarning dunyoqara\u015fi va kelajakdagi hayotiga bevosita ta\u02bcsir k\u00f6rsatadi. Islom ta\u02bclimotining negizida halol mehnat va pok rizq inson ma\u02bcnaviyatining muhim \u015fartlaridan biri sifatida qaraladi. Oilada halollik qaror topsa, farzandda i\u015fon\u00e7, mas\u02bculiyat, adolat va mehnatsevarlik kabi fazilatlar \u015fakllanadi. Bular uning ta\u02bclimi va kasbiy faoliyati, jamoat\u00e7ilik bilan munosabatlari va ijtimoiy hayotida aks etadi. \u015euning u\u00e7un jamiyatda halollik muhitini mustahkamla\u015fni oiladan bo\u015fla\u015f zarur. Zero, halol <strong>inson<\/strong> <strong>\u2013<\/strong> <strong>halol<\/strong> <strong>oilaning<\/strong><strong>, <\/strong><strong>halol<\/strong> <strong>oila<\/strong> <strong>esa<\/strong> <strong>i\u015fon\u00e7li<\/strong> <strong>va<\/strong> <strong>barqaror<\/strong> <strong>jamiyatning<\/strong> <strong>asosidir<\/strong><strong>.<\/strong> Jamiyatni \u00f6zgartiri\u015f katta minbarlardan emas, avvalo, insonning \u00f6z uyidan bo\u015flanadi. Oilada aytilgan har bir rost s\u00f6z, halol mehnat bilan topilgan har bir luqma va buyum, adolat bilan qilingan har bir i\u015f jamiyatning ma\u02bcnaviy poydevorini mustahkamla\u015fga q\u00f6\u015filgan hissadir.<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><strong><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Foydalanilgan manbalar<\/span><\/strong><\/div>\n<div>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">\u015eayx Usmonxon Temurxon Samarqandiy. Tafsiri Irfon. Qur\u02bconi karim ma\u02bcnolarning \u00f6zbek\u00e7a tarjimasi va tafsiri.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">\u201cSahihul Buxoriy\u201d, \u2116 240 raqamli q\u00f6lyozma nusxa. Sulton Ahmad III kutubxonasi.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> \u015eayx Usmonxon Temurxon Samarqandiy. Tafsiri Irfon. 6-j. Qur\u02bconi karim ma\u02bcnolarning \u00f6zbek\u00e7a tarjimasi va tafsiri. Taxrim surasi, 6-oyat. \u2013 To\u015fkent: \u015earq na\u015friyot, 2019.\u00a0 \u2013 B 174.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Iroda DAURBEKOVA,<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi <\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>ilmiy xodimi<\/strong><\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015eaxsning ma\u02bcnaviy-axloqiy tarbiyasida oila birin\u00e7i ijtimoiy muhit sanaladi. Insonning yax\u015filik va yomonlik, rostg\u00f6ylik va yol\u011fon, halol va harom, adolat va zulm haqidagi dastlabki tasavvurlari avval \u015fu yerda \u015fakllanib, uning xulq-atvoriga bevosita ta\u02bcsir k\u00f6rsatadi. \u015eu ma\u02bcnoda, jamiyatning ma\u02bcnaviy holatini oiladagi axloqiy muhitdan ayri holda tasavvur qilib b\u00f6lmaydi. \u00d6zbek oilalarida farzandning tarbiyasi azaliy umuminsoniy urf-odat, qadriyatlar va &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":53651,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4106,639],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53650"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53650"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53650\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53652,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53650\/revisions\/53652"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/53651"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53650"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53650"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53650"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}