{"id":52341,"date":"2026-09-07T09:27:35","date_gmt":"2026-09-07T04:27:35","guid":{"rendered":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=52341"},"modified":"2026-09-06T18:28:44","modified_gmt":"2026-09-06T13:28:44","slug":"kecha-meros-bugun-mas%ca%bculiyat-ertaga-taraqqiyot","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=52341&lang=oz","title":{"rendered":"KECHA MEROS, BUGUN MAS\u02bcULIYAT, ERTAGA TARAQQIYOT"},"content":{"rendered":"

Millatning o\u02bbzligini anglashi faqat o\u02bbz tarixini bilishdan boshlanmaydi. Aslida, tarixga qanday munosabatda bo\u02bblish millatning buguni va ertasini belgilaydi. Uni chuqur o\u02bbrganish, undagi ilmiy tafakkurni anglash va bu merosni yangi avlod taraqqiyotiga xizmat qiladigan kuchga aylantirish muhim vazifa. Buyuk allomalarimiz ma\u02bcnaviy merosi haqida gap ketar ekan, ularni faqat o\u02bbtmishdagi eng ulug\u02bb nomlar sirasida eslashning o\u02bbzi bilan kifoyalanmasligimiz lozim. Ma\u02bcnaviy meros faqat u haqda gapirilgandagina tirik bo\u02bblib qolmaydi. U o\u02bbrganilganda, tadqiq etilganda, tarjima qilinganda, qayta nashr etilganda va yangi avlodning ilmiy izlanishlariga turtki berganda o\u02bbzining haqiqiy kuchini namoyon qiladi.<\/span><\/p>\n

Shu bois qo\u02bblyozma merosini o\u02bbrganish masalasi bugungi kunda alohida ahamiyat kasb etmoqda. Chunki hali ilmiy muomalaga to\u02bbliq kiritilmagan, yangi tadqiqotlarini kutayotgan manbalarimiz talaygina. Bu borada Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi tomonidan bir qator ishlar amalga oshirilmoqda. Joriy yilning yanvar\u2014avgust oylarida markazimiz fondi 9 ta qo\u02bblyozma va 42 ta toshbosma kitob, jami 51 ta yangi manba bilan boyitildi. Fondda saqlanayotgan 63 ta qo\u02bblyozma asarning annotatsiyasi elektron shaklda jamoatchilikka taqdim etildi. Shu bilan birga, 8 ta qo\u02bblyozma kitob konservatsiya qilinib, 220 varaqli yana bir qo\u02bblyozma asar restavratsiya qilindi.<\/span><\/p>\n

Movarounnahrlik buyuk alloma va mutafakkirlar qalamiga mansub 317 ta qo\u02bblyozma asarning elektron nusxalari ham to\u02bbplandi. Bunda Imom Buxoriy merosi alohida o\u02bbrin tutadi. Joriy yilning sakkiz oyida Imom Buxoriyning \u00abat-Tarixul avsat\u00bb asarining ikki jildi hamda \u00abat-Tarixul kabir\u00bb asarining yettinchi va sakkizinchi jildlari qatorida jami 6 ta noyob asar o\u02bbzbek tiliga tarjima qilindi. Hadisshunoslik haqida gap ketarkan Imom Termiziyning ilmiy merosi ham o\u02bbziga xos o\u02bbringa ega. Termiz zaminida shakllangan ilmiy muhit, allomaning asarlari va hadis ilmi rivojiga qo\u02bbshgan hissasi bugun yangi tadqiqotlar uchun muhim manba bo\u02bblib xizmat qilmoqda.<\/span><\/p>\n

Imom Moturidiy merosida esa aql va naql uyg\u02bbunligi, e\u02bctiqod masalalariga ilmiy yondashuv, inson tafakkuriga ishonch kabi g\u02bboyalar alohida ahamiyatga ega. Uning qarashlari bugun ham diniy tafakkurning mo\u02bbtadil va ilmiy asoslarini anglashda muhim manba bo\u02bblib qolmoqda.<\/span><\/p>\n

Demak, ajdodlar merosini o\u02bbrganish faqat tarix haqida gapirish emas. U bugungi ta\u02bclim, ma\u02bcnaviyat, ilmiy tafakkur va yosh avlod tarbiyasi bilan bevosita bog\u02bbliq jarayondir.<\/span><\/p>\n

Shu nuqtai nazardan, mustaqillik yillarida ilmiy-tadqiqot muassasalari faoliyatining kengayishi ham muhim ahamiyatga ega. Ilmiy merosni tizimli o\u02bbrganish, qo\u02bblyozma manbalarni tadqiq etish, allomalar asarlarini nashrga tayyorlash, xorijiy ilmiy markazlar bilan hamkorlik qilish va yangi tadqiqotchilarni ushbu yo\u02bbnalishga jalb etish uchun yangi ilmiy muhit shakllanmoqda. Buni ilmiy natijalarning o\u02bbzi ham ko\u02bbrsatib turibdi.<\/span><\/p>\n

Ilm yolg\u02bbizlikda ham yaratiladi, ammo u muhokama, bahs va fikrlar almashinuvida yanada rivojlanadi. Shuning uchun ham xalqaro hamkorlik bugungi ilmiy taraqqiyotning muhim shartlaridan biriga aylanmoqda. Bir mamlakat arxivida saqlanayotgan qo\u02bblyozma boshqa yurtdagi tadqiqotchining izlanishiga javob berishi mumkin. Bir olimning topilmasi boshqa bir olimning yangi ilmiy xulosasiga asos bo\u02bbladi.<\/span><\/p>\n

Joriy yilda bu yo\u02bbnalishda ham muayyan natijalarga erishildi. Markazda 20 ta tashrif, 9 ta davra suhbati, 6 ta uchrashuv, 17 ta ilmiy seminar o\u02bbtkazilib, 3 ta memorandum imzolandi. Xodimlar 19 ta xorijiy konferensiyada ishtirok etib, 8 ta seminar-trening va 8 ta xalqaro safarda qatnashdi.<\/span><\/p>\n

Eng e\u02bctiborli jihatlardan biri Buyuk Britaniya, Kanada, Malayziya, Indoneziya, Turkiya va Misrdan 8 nafar tadqiqotchining Imom Buxoriy xalqaro stipendiyasi sovrindorlari sifatida markazda amaliyot o\u02bbtayotganidir.<\/span><\/p>\n

Bu holat ajdodlarimizning merosi faqat bizning milliy boyligimiz bo\u02bblib qolmayotganini anglatadi. U xalqaro ilmiy muloqotning ham muhim mavzusiga aylanmoqda. Bugun Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Imom Moturidiy kabi allomalar merosini o\u02bbrganish faqat ular tug\u02bbilib o\u02bbsgan zamin bilan cheklanib qolmaydi. Ushbu meros turli mamlakatlar olimlarini ham bir ilmiy maydonga chorlamoqda.<\/span><\/p>\n

Bugun bizga faqat ajdodlarimiz bilan faxrlanish emas, ularga munosib avlod bo\u02bblish vazifasi turibdi. Buning uchun ko\u02bbp izlanish, dalil qidirish va yangilik yaratish kerak. Eng muhimi, ilmni faqat shaxsiy yutuq emas, jamiyat taraqqiyotiga xizmat qiladigan qadriyat, deb bilish zarur.<\/span><\/p>\n

Shu ma\u02bcnoda, mustaqillik bizga tariximizni qayta anglash imkonini bergan bo\u02bblsa, bugungi ilmiy izlanishlar ana shu tarixni kelajak bilan bog\u02bblash vazifasini bajarmoqda. Endi gap merosning qanchaligi haqida emas, undan qanday foydalanayotganimiz haqida bormoqda.<\/span><\/p>\n

Bugun qo\u02bblyozmalar o\u02bbrganilmoqda, asarlar tarjima qilinmoqda va nashr etilmoqda, yangi tadqiqotlar amalga oshirilmoqda, ilmiy muloqotlar kengaymoqda, yosh olimlar shakllanmoqda. Eng muhimi, tarixiy meros endi faqat kechaning xotirasi sifatida emas, bugungi ilmiy izlanishlar va ertangi taraqqiyot uchun manba sifatida qaralmoqda.<\/span><\/p>\n

Jonibek JUMAYEV,<\/span><\/strong><\/div>\n
Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi katta ilmiy xodimi<\/span><\/strong><\/div>\n
Manba: \u201cSamarqand\u201d gazetasi 2026-yil 5-sentabr, \u211635(2652)<\/span><\/strong><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Millatning o\u02bbzligini anglashi faqat o\u02bbz tarixini bilishdan boshlanmaydi. Aslida, tarixga qanday munosabatda bo\u02bblish millatning buguni va ertasini belgilaydi. Uni chuqur o\u02bbrganish, undagi ilmiy tafakkurni anglash va bu merosni yangi avlod taraqqiyotiga xizmat qiladigan kuchga aylantirish muhim vazifa. Buyuk allomalarimiz ma\u02bcnaviy merosi haqida gap ketar ekan, ularni faqat o\u02bbtmishdagi eng ulug\u02bb nomlar sirasida eslashning o\u02bbzi bilan …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":52342,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[642],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52341"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=52341"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52341\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52343,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52341\/revisions\/52343"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/52342"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=52341"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=52341"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=52341"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}