{"id":51660,"date":"2026-08-07T09:33:27","date_gmt":"2026-08-07T04:33:27","guid":{"rendered":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51660"},"modified":"2026-08-07T10:13:19","modified_gmt":"2026-08-07T05:13:19","slug":"saddi-iskandariy-dostonining-nomlanishi-xususida","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51660&lang=oz","title":{"rendered":"\u201cSADDI ISKANDARIY\u201d DOSTONINING NOMLANISHI XUSUSIDA&#8230;"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Qur\u02bconi karimning \u201cKahf\u201d surasida Sulaymon (a.s.) kabi dunyoni egallagan hukmdorlardan bo\u02bblgan Iskandar haqida zikr etiladi. Alloh unga Yer podshohligini, ilm va hikmatni ato etgan. Alloh yo\u02bblida boshiga urilgan zarbadan ikki bor o\u02bblib tirilgani uchun unga \u201czulqarnayn\u201d, ya\u02bcni \u201cikki shoxli\u201d laqabi berilganligi keltiriladi<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Qur\u02bconda bayon etilgan Zulqarnayn va Filipp o\u02bbg\u02bbli Iskandar (Aleksandr) Maqduniy (Makedonskiy) ikkisining tarixi o\u02bbxshash bo\u02bblgani uchun tarix va tafsir kitoblarida ayrim chalkashliklar uchraydi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Qur\u02bconda qayd etilgan Iskandar Sharqqa yo\u02bbl olar ekan, (kyetayotib) ikki tog\u02bb o\u02bbrtasiga yetib kelgach, u tog\u02bblar ortida gapni sira anglamaydigan qavmni uchratadi. Ular: \u201cEy, Zulqarnayn! Albatta, (shu tog\u02bblar ortidagi) Ya\u02bcjuj va Ma\u02bcjuj (qabilalari) Yer yuzida buzg\u02bbunchilik qiluvchilardir. Bizlar senga bir (miqdor) haq to\u02bblasak, biz bilan ularning o\u02bbrtasiga bir to\u02bbg\u02bbon (to\u02bbsiq) qurib berurmisan?\u201d, \u2013 dedilar.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">(Zulqarnayn) aytdi: \u201cRabbimning menga ato etgan narsalari (sizlar beradigan narsadan) yaxshiroqdir. Bas, sizlar menga kuch-quvvat bilan yordam beringiz, toki men sizlar bilan ularning (Ya\u02bcjuj va Ma\u02bcjujlarning) o\u02bbrtangizga bir to\u02bbsiq (to\u02bbg\u02bbon) bino qilay.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Sizlar menga temir parchalarini keltiringiz, to (parchalar) ikkala tog\u02bb<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">yonbag\u02bbirlari bilan barobar bo\u02bblgach, (olovga) dam uringiz!\u201d \u2013 dedi. Bas, qachon u (temir-tersaklarni) olovga aylantirgach (eritgach), dedi: \u201cMenga eritilgan mis ham keltiringiz, toki uning (temir parchalarining) ustidan quyay! \u2013 dedi. Shu tariqa bunyod etilgan, oshib ham, teshib ham o\u02bbtib bo\u02bblmaydigan mazkur metin to\u02bbsiq \u2013 \u201cIskandar devori\u201d deb atalgan va u insoniyatni turli yovuz kuchlardan asrab kelgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Buyuk mutafakkir Alisher Navoiy asarlarini insonni kamolotga yo\u02bbnaltiruvchi qudratli kuch, turli yovuzliklardan himoya qiluvchi o\u02bbziga xos qalqon vazifasini o\u02bbtashini orzu qilgan. Shu bois \u201cXamsa\u201d asari tarkibiga kirgan dostonlaridan birini \u201cSaddi Iskandariy\u201d (\u201cIskandar devori\u201d) \u00a0<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a> \u00a0deb atab, ushbu asarning ham Qur\u02bconda bayon etilgani kabi insoniyatning pushti panohi bo\u02bblishiga umid bildirgan, deyish mumkin.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Alisher Navoiy ma\u02bcnaviy merosini o\u02bbrganishda sinergetik tafakkur usullaridan foydalanish, buyuk shoir ijodini nochiziqli tahlil qilish, uning manbalarini kashf etish, ko\u02bbp qatlamli mazmunini konseptual tushunish imkoniyatini beradi.<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> <em>Qur\u02bconi karim<\/em>\u00a0ma\u02bcnolarining tarjima va tafsiri [Mas\u02bcul muharrir Z. Husniddinov]. \u2013 T. : Toshkent islom universiteti, 2004.\u00a0<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> <a href=\"http:\/\/n.ziyouz.com\/kutubxona\/category\/40-alisher-navoiy-asarlari?download=1731:alisher-navoiy-mukammal-asarlar-to-plami-11-jild\">\u0410\u043b\u0438\u0448\u0435\u0440 \u041d\u0430\u0432\u043e\u0438\u0439. \u041c\u0443\u043a\u0430\u043c\u043c\u0430\u043b \u0430\u0441\u0430\u0440\u043b\u0430\u0440 \u0442\u045e\u043f\u043b\u0430\u043c\u0438. 20 \u0436\u0438\u043b\u0434\u043b\u0438\u043a. 11-\u0436\u0438\u043b\u0434: \u0425\u0430\u043c\u0441\u0430: \u0421\u0430\u0434\u0434\u0438 \u0418\u0441\u043a\u0430\u043d\u0434\u0430\u0440\u0438\u0439. \u2013 \u0422.: \u0424\u0430\u043d, 1993.<\/a> \u2013 727 b.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><strong><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Baxtiyor TURSUNOV, <\/span><\/strong><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><strong><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi katta ilmiy xodimi,<\/span><\/strong><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><strong><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">falsafa doktori (PhD)<\/span><\/strong><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qur\u02bconi karimning \u201cKahf\u201d surasida Sulaymon (a.s.) kabi dunyoni egallagan hukmdorlardan bo\u02bblgan Iskandar haqida zikr etiladi. Alloh unga Yer podshohligini, ilm va hikmatni ato etgan. Alloh yo\u02bblida boshiga urilgan zarbadan ikki bor o\u02bblib tirilgani uchun unga \u201czulqarnayn\u201d, ya\u02bcni \u201cikki shoxli\u201d laqabi berilganligi keltiriladi[1]. Qur\u02bconda bayon etilgan Zulqarnayn va Filipp o\u02bbg\u02bbli Iskandar (Aleksandr) Maqduniy (Makedonskiy) ikkisining tarixi &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":51661,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[639],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51660"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51660"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51660\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51692,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51660\/revisions\/51692"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/51661"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51660"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51660"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51660"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}