{"id":51336,"date":"2026-07-29T09:19:11","date_gmt":"2026-07-29T04:19:11","guid":{"rendered":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51336"},"modified":"2026-07-29T09:19:11","modified_gmt":"2026-07-29T04:19:11","slug":"payg%ca%bbambarlik-vahiy-bilan-namoyon-bo%ca%bbladi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51336&lang=oz","title":{"rendered":"PAYG\u02bbAMBARLIK VAHIY BILAN NAMOYON BO\u02bbLADI"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong><em>Rabbining elchisi ekanini tasdiqlash uchun har payg\u02bbambarga ham xos kitob nozil bo\u02bblishi shart emas<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong>Olimlar payg\u02bbambarni bunday ta\u02bcriflagan:<strong> \u00abPayg\u02bbambar \u2013 shariat vahiy qilingan inson\u00bb.<\/strong> Demak, payg\u02bbambarlik Alloh taoloning O\u02bbzi bandalari orasidan tanlab olgan zotga vahiy nozil qilishi orqali yuzaga chiqadi. Alohida kitob tushishi payg\u02bbambarlik shartlariga kirmaydi. Bunga quyidagi dalillar dalolat bo\u02bbladi.<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Payg\u02bbambarlik xabari vahiy orqali yetkaziladi. Alloh taolo biror bandasini payg\u02bbambarlik yo elchilikka tanlar ekan, unga saylanganini bildirib qo\u02bbyadi. Bu bildirish nubuvvat va risolatning asosi bo\u02bblgan vahiyning bir turidir. Undan keyin Alloh taolo o\u02bbsha payg\u02bbambarga kitob nozil qilishi ham, qilmasligi ham mumkin.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Nubuvvat xabari ba\u02bczan kitob tushishi bilan boshlanadi. Masalan, Muhammad sollallohu alayhi vasallamga ilk vahiy bo\u02bblib Alaq surasining<strong> \u00abYaratgan Zot bo\u02bblmish Parvardigoring<\/strong><strong>iz<\/strong><strong> nomi bilan o\u02bbqi<\/strong><strong>ng<\/strong><strong>!\u00bb <\/strong>oyati nozil qilingan. Biroq payg\u02bbambarlik ko\u02bbpincha kitob tushishidan boshqa yo\u02bbllar bilan boshlangan va aksar payg\u02bbambarlarda shunday bo\u02bblgan.<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"2\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Nubuvvatning tasdig\u02bbi payg\u02bbambarning so\u02bbzlari va u keltiradigan mo\u02bbjizalarga bog\u02bbliq. Alloh taolo tanlagan bandasiga payg\u02bbambarlik berganidan keyin odamlar orasida bu nubuvvat va risolatning haqiqiyligi faqat ikki hodisa bilan sobit bo\u02bbladi:<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong><em>Birinchisi:<\/em><\/strong> Payg\u02bbambar o\u02bbz ummatiga: \u201cAlloh taolo meni sizlarga payg\u02bbambar va elchi qilib yubordi\u201d, deb e\u02bclon qiladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong><em>Ikkinchisi<\/em><\/strong><strong>: <\/strong>Alloh taolo ushbu da\u02bcvoni tasdiqlash uchun o\u02bbsha zot orqali mo\u02bbjiza ko\u02bbrsatadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Payg\u02bbambarning \u201cMen Allohning elchisiman, Alloh meni sizlarga nabiy qilib yubordi\u201d degan so\u02bbzlari tilovat qilinmaydigan vahiy (ya\u02bcni, muqaddas kitobning bir qismi) bo\u02bblib, payg\u02bbambarlikning, elchilikning, shariat va dinga oid barcha hukmlarning haqligini e\u02bctirof etish mana shu so\u02bbzning tasdig\u02bbiga tayanadi.<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"3\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Kitobning ilohiyligi g\u02bbayri matluv (tilovat qilinmaydigan) vahiy bilan tasdiqlanadi: Alloh taolo biror elchisiga kitob nozil qilganida, u payg\u02bbambarga tushishi hamono \u00ab<strong>Allohning huzuridan tushgan kitob<\/strong>\u00bb bo\u02bblib qolmaydi, ya\u02bcni odamlar buni birdan bila qolmaydi. Bu kalom Alloh taoloning huzuridan tushganini sobit qilish elchining \u201cBu kitob Alloh taoloning huzuridan nozil qilingandir\u201d degan so\u02bbzlari orqali amalga oshadi.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Demak, rasullarning bu guvohligi Alloh taolo ularga bildirgan tilovat qilinmaydigan vahiydir. Kitob ko\u02bbrinishidagi tilovat qilinadigan vahiyning haqligi mana shu tilovat qilinmaydigan vahiy ustiga bino bo\u02bbladi.<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"4\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Agar payg\u02bbambarlik faqat kitob tushishi bilan amalga oshadi, deb hisoblansa, unda o\u02bbziga kitob nozil qilinmagan barcha haq payg\u02bbambarlarning nubuvvati botil bo\u02bblib qolgan bo\u02bblardi. Shuningdek, bunday payg\u02bbambar minglab mo\u02bbjizalar ko\u02bbrsatib, rostgo\u02bbyligiga minglab dalillar keltirsa ham, hech kim unga imon keltirishga majbur bo\u02bblmas va bu gunoh sanalmas edi.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Vaholanki, Alloh taolo alohida kitob tushirmasdan minglab payg\u02bbambarlar yuborgani barchaga ma\u02bclum va ijmo\u02bc qilingan (barcha ulamolar bir ovozdan tasdiqlagan, haq deb ittifoq qilgan) haqiqatdir. Alloh u zotlarga yo tilovat qilinmaydigan vahiy orqali bildirilgan hukmlarga amal qilishni, yo o\u02bbzidan oldingi payg\u02bbambarlarning kitobiga muvofiq ish tutishni buyurgan. Masalan, Muso alayhissalomdan keyin Bani Isroilga yuborilgan payg\u02bbambarlar Tavrotga amal qilinishiga mas\u02bcul edi. Alloh taolo Iso alayhissalom haqida bunday deydi: \u00ab<strong>Iso ibn Maryam: \u201cEy Bani Isroil, albatta, men o\u02bbzimdan oldin kelgan Tavrotni tasdiqlovchi va mendan keyin keluvchi Ahmad ismli Rasulning bashoratini beruvchi, Alloh sizlarga yuborgan Payg\u02bbambarman\u201d, deganini esla<\/strong><strong>ng<\/strong><strong>. <\/strong>(Ahmad)<strong> ularga haq bilan kelgan vaqtda esa, <\/strong><strong>\u201c<\/strong><strong>bu ochiq-oydin sehrdir<\/strong><strong>\u201d<\/strong><strong> dedilar\u00bb <\/strong><em>[Sof surasi, 6-oyat]<\/em>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Iso alayhissalomga ham Bani Isroilning boshqa payg\u02bbambarlari kabi Tavrot hukmlariga amal qilish buyurilgan edi. Payg\u02bbambarlarga kitob tushmagan bo\u02bblsa-da, ularni yolg\u02bbonchiga chiqargan qavmlarni Alloh taolo turli azoblarga mubtalo qildi va bu jazolarning bir qismini Qur\u02bconi karimda bayon etib ham o\u02bbtdi.<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"5\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Kitoblar va sahifalar faqatgina ba\u02bczi payg\u02bbambarlar va nabiylarga nozil qilingani, ularning aksariyatiga esa hech qanday kitob ham, sahifa ham tushmagani ijmo\u02bc qilingan haqiqatdir. Ularga faqat vahiyning o\u02bbzi \u2013 kitobsiz, sahifasiz \u2013 nozil qilingan. Shu bilan payg\u02bbambarligi mukammal, nubuvvati sobit bo\u02bblgach, ular yuborilgan qavmlar uchun hujjat-dalil tayyor holatga kelgan va endi odamlar imon keltirish va ergashishga majbur bo\u02bblgan.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Mana Bu qissa Shuaro, Naml, Qasas, Toha va Noziot suralarida bayon qilingan bo\u02bblib, voqealar Muso alayhissalomga Tavrot nozil qilinishidan oldin yuz bergan. Alloh taolo ushbu qissada Musoning bir qibtiyni (qibtiylar \u2013 qadimgi Mirs xalqi) o\u02bbldirib qo\u02bbygani sababli Fir\u02bcavn va uning qavmidan qochib, Misrdan chiqib ketganini, Madyan tomon yo\u02bbl olganini va u yerdagi solih kishining qiziga uylanganini zikr qiladi. Keyin u ahli ayoli bilan Misrga qaytayotganda Tur tog\u02bbi tomonida bir olovni ko\u02bbrib qoladi. Alloh taolo aytadi: \u00ab<strong>Bas, u<\/strong>(olov)<strong>ga kelganida, nido qilindi: \u00abEy Muso<\/strong><strong>! Albatta, Men O\u02bbzim sening Rabbingdirman. Kavushlaringni yech. Chunki sen muqaddas Tuvo vodiysidasan<\/strong><strong>.<\/strong><strong> Men seni ixtiyor qilib oldim. Vahiy qilinadigan narsaga quloq os. Albatta, Men, O\u02bbzim, Allohdirman. Mendan o\u02bbzga iloh yo\u02bbq. Bas, Menga ibodat qil va meni zikr etish uchun namozni to\u02bbkis ado et\u00bb <\/strong><em>[Toha surasi, 11-14-oyatlar]<\/em>.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Alloh azza va jalla unga payg\u02bbambar ekanini xabar qildi va unga vahiy qilinayotgan narsaga quloq tutishni, ibodat qilish va namozni ado etishni buyurdi. So\u02bbng Haq taolo ikki mo\u02bbjiza bo\u02bblishi uchun unga qo\u02bblidagi asoni tashlashni, keyin esa qo\u02bblini qo\u02bbyniga qo\u02bbyishni buyurdi. Shundan keyin buyuk Zot unga Fir\u02bcavn huzuriga borishni amr etdi: \u00ab<strong>Biz senga buyuk mo\u02bbjizalarimizni ko\u02bbrsatish uchun (<\/strong>shunday qildik<strong>). Fir\u02bcavnga bor, albatta u tug\u02bbyonga ketdi\u00bb, dedi\u00bb. <\/strong><em>[Toha surasi, 23-24-oyatlar]<\/em>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">So\u02bbngra Alloh taolo Muso alayhissalom bilan Fir\u02bcavn o\u02bbrtasida nimalar bo\u02bblganini zikr qiladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Demak, Fir\u02bcavnga Muso alayhissalomning da\u02bcvati yetib borishi va bu da\u02bcvatga ulkan mo\u02bbjizalar hamroh bo\u02bblishi bilan hukmdor uchun hujjat qoyim bo\u02bblgan edi. Vaholanki, u paytda Muso alayhissalomga hali Tavrot nozil qilinmagandi. Chunki, Tavrot u zot Bani Isroil bilan birga Misrdan chiqib ketgani va Fir\u02bcavn g\u02bbarq qilinganidan keyin nozil bo\u02bblgan. Bu Qasas surasidagi oyatlarda bayon etilgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Shunday qilib, hujjat vahiy nozil bo\u02bblganidan keyin da\u02bcvatning yetib borishi va unga mo\u02bbjizalar hamrohlik qilishi bilan qoyim bo\u02bbladi. Faqat kitob bilangina qoyim bo\u02bblganida edi, Fir\u02bcavn uchun hujjat kuchga kirmagan va Alloh taolo tomonidan unga va qavmiga dalilsiz azob berilgan bo\u02bblar edi. bu esa, Al-Adl bo\u02bblgan Allohning sifatiga umuman to\u02bbg\u02bbri kelmaydi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Yuqorida zikr qilganlardan kelib chiqib aytish mumkinki, vahiylarning hammasi ham tilovat qilinadigan emas, balki ba\u02bczida kitobsiz va sahifasiz ham bo\u02bblishi mumkin. Payg\u02bbambarlikning yuzaga chiqishi va sobit bo\u02bblishida asosiy mezon \u2013 vahiyning nozil bo\u02bblishi. Kitob esa Alloh taolo elchilari orasidan saralab olgan zotlarga xoslab berilgan vahiydir.<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"7\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Payg\u02bbambarlik kitob tushishi bilan emas, balki vahiy nozil bo\u02bblishi bilan amalga oshishiga va vahiylarning hammasi ham tilovat qilinadigan emasligiga dalolat bo\u02bbladigan jihatlardan yana biri \u2013 Alloh taoloning biror kitobi borligi ma\u02bclum bo\u02bblmagan va Alloh taolo kitob ato etmagan payg\u02bbambarlari bilan so\u02bbzlashganidir. Biz bu so\u02bbzlashuvlarni Haq taolo so\u02bbnggi Kitobida zikr qilgani tufayli bilganmiz. Quyida Qur\u02bconi Karimda Alloh taoloning kitob nozil qilinmagan payg\u02bbambarlari bilan so\u02bbzlashgani haqida hikoya qilingan voqealardan namunalar keltiramiz.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Odam alayhissalom bilan. Alloh taolo aytadi: <strong>\u201cVa: \u201cEy Odam, sen o\u02bbz jufting ila jannatda maskan top. Unda nimani xohlasalaringiz, yenglar, osh bo\u02bblsin, faqat mana bu daraxtga yaqin kelmanglar, bas, u holda zolimlardan bo\u02bblasizlar\u201d, dedik\u201d <\/strong><em>[Baqara surasi, 35-oyat]<\/em>.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Haq taolo dedi:<strong> \u201cRabbi ularga nido qilib: \u201cSizlarni ana o\u02bbsha daraxtdan qaytargan emasmidim va, albatta, shayton ikkovingizga ochiq-oydin dushmandir, demaganmidim?!\u201d dedi\u00bb <\/strong><em>[A\u02bcrof surasi, 22-oyat]<\/em>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bu voqealar ular Erga tushirilishidan oldin, jannatda bo\u02bblganida yuz bergan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ular Erga tushirilganidan keyin Alloh taolo bunday degan: <strong>\u201cOdam o\u02bbz Rabbidan so\u02bbzlarni qabul qilib oldi, keyin U Zot uning tavbasini qabul qildi. Albatta, U tavbani qabul qiluvchi va rahmli Zotdir\u201d <\/strong><em>[Baqara surasi, 37-oyat]<\/em>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bu ham Odam alayhissalomga biror kitob nozil qilinmasdan oldin bo\u02bblgan ishlar sirasidandir.<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"2\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Nuh alayhissalom bilan. Haq taolo Nuh alayhissalom bilan uning qavmi o\u02bbrtasida kechgan voqealarni zikr qilganidan keyin bunday deydi: \u201c<strong>Va Nuhga: \u00abQavming orasidan avval imon keltirganlardan boshqa hech kim imon keltirmas va ularning qilmishlaridan qayg\u02bbuga tushmagin. Bizning rioyatimiz va vahiyimiz ila kema yasagin hamda zulm qilganlar to\u02bbg\u02bbrisida Menga gap ochmagin, albatta, ular g\u02bbarq bo\u02bblguvchilardir\u00bb, deb vahiy qilindi. U kema yasamoqda. O\u02bbz qavmidan bo\u02bblgan zodagonlar qachon oldidan o\u02bbtsalar, uni masxara qildilar. U: \u00abAgar bizni masxara qilsangiz, biz ham xuddi siz bizni masxara qilganingizdek sizlarni masxara qilamiz. Bas, yaqinda kimga sharmanda qiluvchi azob kelishini va kimning ustiga muqim azob tushishini bilib olursiz\u00bb, dedi. Toki Bizning amrimiz kelib, tannur favvora otganda: \u00abU <\/strong>(kema)<strong>ga har narsadan bir juftdan va ahlingdan avval so\u02bbz ketmaganini va imon keltirganlarni ol\u00bb, dedik. U bilan birga imon keltirganlar juda oz edi. U: \u00abKemaga mininglar, uning yurishi ham, turishi ham Allohning ismi ila bo\u02bblur. Albatta, Rabbim mag\u02bbfiratli va rahmlidir\u00bb, dedi. U <\/strong>(kema)<strong> ularni tog\u02bblardek to\u02bblqinda olib ketayotganida, Nuh bir chetda turgan o\u02bbg\u02bbliga: \u00abEy o\u02bbg\u02bblim, biz bilan birga <\/strong>(kemaga)<strong> mingin, kofirlar bilan birga bo\u02bblmagin\u00bb, dedi. U <\/strong>(o\u02bbg\u02bbil)<strong>: \u201cToqqa joylashib olsam, meni suvdan saqlaydi\u201d, dedi. U esa: \u00abBugun Allohning amridan saqlovchi yo\u02bbqdir. Kimga rahm qilsagina <\/strong>(saqlar)<strong>\u00bb, dedi. Shunda ular orasini to\u02bblqin to\u02bbsdi va u <\/strong>(o\u02bbg\u02bbil)<strong> g\u02bbarq bo\u02bblganlardan bo\u02bbldi. \u00abEy Er, suvingni yutgin, ey osmon, o\u02bbzingni tutgin\u00bb, deyildi. Suv quridi. Farmon bajarildi va <\/strong>(kema)<strong> Judiy <\/strong>(tog\u02bbi)<strong>ga joylashdi. \u201cZolim qavmlar yo\u02bbqolsin!\u201d deyildi. Nuh Rabbiga nido qilib: \u201cRabbim, albatta, o\u02bbg\u02bblim ahlimdandir, albatta, va\u02bcdang haqdir va Sen hukm qilguvchilarning eng hikmatlisisan\u201d, dedi. U Zot: \u00abEy Nuh, albatta u <\/strong>(o\u02bbg\u02bbil)<strong> ahlingdan emas. Albatta, u yaxshi amal emasdir. O\u02bbzing bilmagan narsani zinhor so\u02bbramagin. Men senga johillardan bo\u02bblmasligingni nasihat qilaman\u00bb, dedi. <\/strong><strong>U: \u00abRabbim, men o\u02bbzim<\/strong> <strong>b<\/strong><strong>i<\/strong><strong>lmagan narsani Sendan so\u02bbramoqdan panoh tilayman. Agar meni mag\u02bbfirat qilmasang va menga rahm ko\u02bbrsatmasang, ziyon ko\u02bbrguvchilardan bo\u02bblaman\u00bb, dedi. \u00abEy Nuh, Bizdan senga va sen bilan birga bo\u02bblgan ummatlarga tinchlik va barakotlar ila <\/strong>(kemadan)<strong> tushgin. Yana bir ummatlar bo\u02bblur, ularni biroz huzurlantirurmiz, so\u02bbngra ularni bizdan bo\u02bbl<\/strong><strong>adi<\/strong><strong>gan alamli azob tutar\u00bb, deyildi\u201d <\/strong><em>[Hud surasi, 36-48-oyatlar]<\/em>.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">So\u02bbng Alloh taolo Payg\u02bbambari Muhammad sollallohu alayhi vasallamga dedi: <strong>\u201cAna shu g\u02bbayb xabarlarini s<\/strong><strong>iz<\/strong><strong>ga vahiy qilmoqdamiz. Bundan oldin ularni s<\/strong><strong>iz<\/strong><strong> ham bilmas eding<\/strong><strong>iz<\/strong><strong> va qavming<\/strong><strong>iz<\/strong><strong> ham. Bas, sabr qil<\/strong><strong>ing<\/strong><strong>, albatta, oqibat taqvodorlarnikidir\u201d <\/strong><em>[Hud surasi, 49-oyat]<\/em>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Xo\u02bbsh, Alloh taoloning Nuh alayhissalomga bu vahiysi va unga qaratilgan xitobi biror kitobda kelganmidi?! Yoki bu Alloh taolo unga to\u02bbg\u02bbridan-to\u02bbg\u02bbri so\u02bbzlagan xitob bo\u02bblib, u yerda o\u02bbqiladigan hech qanday kitob bo\u02bblmaganmidi?!<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ushbu oyatlarning uslubi va undagi nidoning yo\u02bbsini Alloh taoloning Nuh alayhissalomga to\u02bbg\u02bbridan-to\u02bbg\u02bbri xitob qilganini, o\u02bbqiydigan biror kitobni nozil etish orqali amr etmaganini ko\u02bbrsatadi.<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"3\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Yusuf alayhissalom bilan. U quduq tubida yotganda Alloh taolo vahiy qilib, hali akalariga ularning qilmishlari haqida xabar berajagini aytdi: \u201c<strong>Bas, uni olib ketishgach va uni quduqning qa\u02bcriga tashlashga kelishib olishgach <\/strong>(uni amalga oshirdilar)<strong>, <\/strong>(Biz)<strong> unga: \u00abBu ishlari to\u02bbg\u02bbrisida ularga <\/strong>(kezi kelganda)<strong>, albatta, xabar berursan, vaholanki, ular <\/strong>(Yusuf ekaningni)<strong> sezmaydilar\u00bb, deb vahiy qildik.\u201d <\/strong><em>[Yusuf surasi, 15-oyat]<\/em>. Keyinchalik u Misr azizi (Bosh vaziri) bo\u02bblganidan keyin ularga bu haqda xabar berdi.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Xo\u02bbsh, u quduqda bo\u02bblganida kelgan bu vahiy haqiqiy vahiy bo\u02bbla turib, tilovat qilinadigan vahiymidi (muqaddas kitobning bir qismi edimi)? Yo\u02bbq, u g\u02bbayri matluv vahiy edi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Alloh taolo payg\u02bbambarlariga xitobni tilovat qilinadigan vahiy ko\u02bbrinishida (kitob holida) tushirmagani borasidagi oyatlar bular bilan cheklanmaydi. Qur\u02bconi karimda bunday oyatlar juda ko\u02bbp bo\u02bblib, eslatib o\u02bbtish maqsadida ozginasini keltirish bilan kifoyalandik, xolos.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Demak, payg\u02bbambarlikning asosi alohida bir kitob nozil bo\u02bblishiga emas, balki bevosita Alloh taoloning tanlangan bandasiga vahiy yuborishiga bog\u02bbliqdir. Qur\u02bconiy qissalar va tarixiy dalillar ko\u02bbrsatganidek, vahiylar faqatgina kitob shaklidagi (tilovat qilinadigan) matnlardan iborat bo\u02bblmay, ko\u02bbp hollarda payg\u02bbambarlarga to\u02bbg\u02bbridan-to\u02bbg\u02bbri bildirilgan (tilovat qilinmaydigan) ilohiy xitoblar ko\u02bbrinishida kelgan. Shu sababli insoniyatga haqiqatni yetkazish va ularga qarshi ilohiy hujjatni qoyim qilish uchun faqatgina vahiyning o\u02bbzi yetarli bo\u02bblgan, kitob esa Alloh taolo O\u02bbzi xohlagan elchilarigagina ato etgan maxsus vahiydir.<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Nurmuhammad MATKARIMOV,<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ilmiy xodimi<\/strong><\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rabbining elchisi ekanini tasdiqlash uchun har payg\u02bbambarga ham xos kitob nozil bo\u02bblishi shart emas \u00a0Olimlar payg\u02bbambarni bunday ta\u02bcriflagan: \u00abPayg\u02bbambar \u2013 shariat vahiy qilingan inson\u00bb. Demak, payg\u02bbambarlik Alloh taoloning O\u02bbzi bandalari orasidan tanlab olgan zotga vahiy nozil qilishi orqali yuzaga chiqadi. Alohida kitob tushishi payg\u02bbambarlik shartlariga kirmaydi. Bunga quyidagi dalillar dalolat bo\u02bbladi. Payg\u02bbambarlik xabari vahiy orqali &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":51337,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2449,639],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>PAYG\u02bbAMBARLIK VAHIY BILAN NAMOYON BO\u02bbLADI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"PAYG\u02bbAMBARLIK VAHIY BILAN NAMOYON BO\u02bbLADI\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51336&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"PAYG\u02bbAMBARLIK VAHIY BILAN NAMOYON BO\u02bbLADI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"PAYG\u02bbAMBARLIK VAHIY BILAN NAMOYON BO\u02bbLADI\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51336&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-07-29T04:19:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/raddiya2907.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"440\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51336&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51336&lang=oz\",\"name\":\"PAYG\u02bbAMBARLIK VAHIY BILAN NAMOYON BO\u02bbLADI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51336&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51336&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/raddiya2907.jpg\",\"datePublished\":\"2026-07-29T04:19:11+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-29T04:19:11+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"description\":\"PAYG\u02bbAMBARLIK VAHIY BILAN NAMOYON BO\u02bbLADI\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51336&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51336&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51336&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/raddiya2907.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/raddiya2907.jpg\",\"width\":660,\"height\":440},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51336&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"PAYG\u02bbAMBARLIK VAHIY BILAN NAMOYON BO\u02bbLADI\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"PAYG\u02bbAMBARLIK VAHIY BILAN NAMOYON BO\u02bbLADI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"PAYG\u02bbAMBARLIK VAHIY BILAN NAMOYON BO\u02bbLADI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51336&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"PAYG\u02bbAMBARLIK VAHIY BILAN NAMOYON BO\u02bbLADI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"PAYG\u02bbAMBARLIK VAHIY BILAN NAMOYON BO\u02bbLADI","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51336&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2026-07-29T04:19:11+00:00","og_image":[{"width":660,"height":440,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/raddiya2907.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"8 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51336&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51336&lang=oz","name":"PAYG\u02bbAMBARLIK VAHIY BILAN NAMOYON BO\u02bbLADI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51336&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51336&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/raddiya2907.jpg","datePublished":"2026-07-29T04:19:11+00:00","dateModified":"2026-07-29T04:19:11+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"description":"PAYG\u02bbAMBARLIK VAHIY BILAN NAMOYON BO\u02bbLADI","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51336&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=51336&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51336&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/raddiya2907.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/raddiya2907.jpg","width":660,"height":440},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51336&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"PAYG\u02bbAMBARLIK VAHIY BILAN NAMOYON BO\u02bbLADI"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51336"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51336"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51336\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51338,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51336\/revisions\/51338"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/51337"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51336"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51336"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51336"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}