{"id":51300,"date":"2026-07-28T10:15:55","date_gmt":"2026-07-28T05:15:55","guid":{"rendered":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51300"},"modified":"2026-07-28T10:15:55","modified_gmt":"2026-07-28T05:15:55","slug":"qusam-ibn-abbosning-hayoti-va-faoliyati","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51300&lang=oz","title":{"rendered":"QUSAM IBN ABBOSNING HAYOTI VA FAOLIYATI"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Qusam ibn Abbos roziyallohu anhu ham ota, ham ona tarafidan Payg\u02bbambar sollallohu alayhi vasallamga qarindosh hisoblangan. Ko\u02bbpchilik ulamolar ta\u02bckidlaganidek, sahobalik baxtiga muyassar bo\u02bblgan, bolalik chog\u02bblaridayoq Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning nazarlariga tushgan va duoyi xayrlarini olgan. Suyukli nabiralari Imom Husayn roziyallohu anhuning emikdosh akasi, tashqi ko\u02bbrinishi va amallari bilan Payg\u02bbambar alayhissalomga o\u02bbxshash bo\u02bblgan. U zot vafot etganlarida muborak jasadlarini yuvish, kafanlash ishlarida qatnashgan, hatto qabrga qo\u02bbyilganlarida u zotni ko\u02bbrib qolganlarning eng oxirgisi bo\u02bblgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Qusam ibn Abbosning ismi Imom Buxoriyning \u201cAl-Jome\u02bc as-sahih\u201d, \u201cAt-Tarixus sag\u02bbir\u201d kitoblarida tilga olib o\u02bbtilgan. U yosh sahobalardan bo\u02bblgani uchun Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning to\u02bbrt xalifalari \u2013 Abu Bakr, Umar, Usmon va Ali roziyallohu anhumlar davri (11-41\/632-661-yillar) va Ummaviylar xalifaligining dastlabki yillari (41-133\/661-750)ga guvoh bo\u02bblgan. Abu Bakr roziyallohu anhu xalifalik davrida Qusam ibn Abbos 8-11 yoshli bola bo\u02bblgan. Umar ibn Xattob davrida 21 yoshli, Usmon ibn Affon davrida 33 yoshli yigit bo\u02bblgan. Bu davrlarda u biron bir rasmiy vazifalarda faoliyat olib bormagan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ali ibn Abu Tolib roziyallohu anhu xalifaligining so\u02bbnggi yillariga kelib, Qusam ibn Abbos rasmiy vazifalarda faoliyat boshlagan. Dastlab Madina, so\u02bbng Makka shahrining hokimi bo\u02bblgan va Ali ibn Abu Tolib vafot etguniga qadar shu vazifada ishlagan. Shu davrda u haj amiri bo\u02bblgan va o\u02bbziga topshirilgan masalalarda fatvo berish bilan shug\u02bbullangan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Qusam ibn Abbos o\u02bbsib-ulg\u02bbaygan oila \u2013 Abbos ibn Abdulmuttalibning xonadoni muqaddas islom olamining eng sharafli xonadonlaridan biri sanaladi. Onasi Luboba binti Horis Hadicha onamizdan keyin imon keltirgan ikkinchi ayol sifatida fazilatli farzandlarga onalik qilgan bo\u02bblsa, otasi Abbos Badr jangida ochiq imon keltirgan, ammo bundan avval ham islom va musulmonlarga ko\u02bbp yordam bergan. Xususan, Aqaba bay\u02bcatida ko\u02bbplab insonlarning imonga kelishiga ko\u02bbmaklashgan, Makka va Hunayn fathida qatnashgan, Abu Sufyonning musulmon bo\u02bblishiga sabab bo\u02bblgan. Ko\u02bbplab hadislar rivoyat qilgan<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Payg\u02bbambar alayhissalomning amakilari \u2013 Abbosning kunyasi Abu Fazl, otasining ismi Abdulmuttalib, onasiniki Nitayla bo\u02bblib, oilada kenja o\u02bbg\u02bbil bo\u02bblgan. U Payg\u02bbambar alayhissalomdan uch yosh katta bo\u02bblgan. Zero, u zot alayhissalom hijratdan 53-yil oldin rabiul avval oyining 12 kuni, ya\u02bcni 571-yil 23-aprelida tug\u02bbilgan bo\u02bblsalar, Abbos hijratdan taxminan 50-yil oldin, milodiy 569-yili tug\u02bbilgan. U oq rangli, kelbatli, ovozi baquvvat kishi bo\u02bblgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Manbalarda Abbos ibn Abdulmuttalib islomga kirishidan oldin ham Payg\u02bbambar alayhissalomga ko\u02bbp yordam bergani ta\u02bckidlanadi. Aqaba bay\u02bcatida u zotning yonlarida turib, odamlarni islomga targ\u02bbib qilgani aytiladi. Hijratdan 2-yil oldin zulhijja oyi, payg\u02bbambarlikning 12-yili, ya\u02bcni milodiy 621-yilning iyul oyida \u201cBirinchi Aqaba bay\u02bcati\u201d bo\u02bbladi. Unda ansorlardan iborat 12 nafar sahoba Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga bay\u02bcat qilgan. Hijratdan 1-yil oldin zulhijja oyida, ya\u02bcni milodiy 622-yilning iyun oyi oxirlarida \u201cKatta Aqaba bay\u02bcati\u201d bo\u02bblib o\u02bbtadi. Unda Payg\u02bbambar alayhissalom ansorlardan iborat 75 nafar sahobadan bay\u02bcat olganlar. O\u02bbshanda Abbos ibn Abdulmuttalibning xizmati katta bo\u02bblgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Buxoriy va Muslim undan 35 hadis rivoyat qilgan. Imom Tabariyga ko\u02bbra, Abbos ibn Abdulmuttalib roziyallohu anhu 32\/653-yili 88 yoshida vafot etgan. Janozasini Usmon ibn Affon o\u02bbqigan. Baqi\u02bc qabristoniga dafn qilingan. Bu vaqtda Qusam ibn Abbos roziyallohu anhu 28 yoshda bo\u02bblgan<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: <strong><em>\u201cEy Rabbim, Abdulloh ibn Abbosga hikmatni o\u02bbrgat!\u201d<\/em><\/strong> deb duo qilganlar. Abdulloh ibn Abbos yosh bo\u02bblishiga qaramay, ko\u02bbp oyat va hadislarni yod olgan. Odamlar Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning: <strong><em>\u201cIbn Abbos ushbu ummatning ilm dengizidir\u201d<\/em><\/strong>, degan so\u02bbzlarining voqelikdagi isbotini keyinroq ko\u02bbrdilar.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Rasululloh sollallohu alayhi vasallam vafot etganlarida Abdulloh ibn Abbos o\u02bbn uch yoshda bo\u02bblgan. U hadis yodlagan kishini bilib qolsa, darhol o\u02bbsha odamning uyida paydo bo\u02bblar edi. Ubaydulloh ibn Abdulloh bunday deydi: \u201cIbn Abbos ko\u02bbp xislatlarda insonlardan o\u02bbzib ketdi. Ilmda unga yetadigani yo\u02bbq edi. Fiqhda doimo uning fikriga suyanilar edi. Halimlik va nasabda hech kim unga teng kela olmas edi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning hadislarini yoki xalifalarning qozilik ishlarini undan yaxshi biladigan kishi topilmas edi\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abdulloh ibn Abbos nafaqat hadis ilmi, balki Qur\u02bcon, fiqh, arab she\u02bcrlarining ma\u02bcnolaridan ham yaxshigina xabardor edi. Uning xonadoni ilm istab keluvchilar bilan doim gavjum bo\u02bblgan. U\u00a0 Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan 1660 ta hadis rivoyat qilib, bu borada sahobalarning beshinchisi bo\u02bblgan. U tafsir ilmining peshqadami bo\u02bblgani uchun \u201cTarjumonil Qur\u02bcon\u201d unvonini olgan. Alloma Feruzobodiy Abdulloh ibn Abbosning tafsirga doir rivoyatlarini to\u02bbplab, \u201cTanvirul miqyos min tafsiri Ibn Abbos\u201d nomli asar bitgan. Abdulloh ibn Abbos 68\/688-yili 71 yoshda vafot etgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Qusam ibn Abbosning tug\u02bbilgan sanasi manbalarda turlicha qayd etilgan bo\u02bblsa-da, taniqli olim Mirzo Kenjabek ta\u02bckidlaganidek, quyidagi uch ma\u02bclumot asosida uning aniq sanasini bilib olish mumkin bo\u02bbladi<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a>:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Birinchisi, Payg\u02bbambar sollallohu alayhi vasallam vafot etganlarida Qusam ibn Abbos sakkiz yoshda bo\u02bblgani haqidagi ma\u02bclumotlar. Abu Tohirxoja Samarqandiy \u201cSamariya\u201d asarida: \u201cBir rivoyatga ko\u02bbra, Hazrati Qusam Hazrati Payg\u02bbambar sollallohu alayhi vasallamning vafotlari vaqtida sakkiz yashar edilar\u201d<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a>, degan. Bunga ko\u02bbra, Qusam ibn Abbos 3\/624-yili tug\u02bbilgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ikkinchi, Qusam ibn Abbosga emikdosh bo\u02bblgan Husayn roziyallohu anhu tavallud topgan sana bo\u02bblib, u juda aniqdir. Ma\u02bclumki, Husayn roziyallohu anhu hijriy 4-yil, sha\u02bcbon oyining 5 kuni, milodiy 626-yilning 11-yanvarida tug\u02bbilgan. Qusam ibn Abbos Husayn roziyallohu anhumodan 8 oy oldin tug\u02bbilgan bo\u02bblsa, 3\/624-yili, agar 7 oy katta bo\u02bblsa, 4\/625-yili tug\u02bbilgan bo\u02bbladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Uchinchi, Qusam ibn Abbosning tug\u02bbilgan yilini vafot etgan sanasi bilan belgilash mumkin. Abu Tohirxojaning yozishicha, Qusam ibn Abbos 57\/677-yili shahid ketgan<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Qusam ibn Abbos 54-yil yashagani hisobga olinadigan bo\u02bblsa, aynan 4\/624-yili, agar 53-yil yashagani hisobga olinsa, 3\/624-yili tug\u02bbilgan bo\u02bblib chiqadi. Demak, Qusam ibn Abbos roziyallohu anhuning 3\/624-yili tug\u02bbilgan bo\u02bblishi ehtimoli ko\u02bbproqdir<a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Tohirxoja Samarqandiy \u201cSamariya\u201d asarida ushbu satrlarni keltirgan: \u201cHazrat amirul-mo\u02bbminin Ali, karramallohu vajhahu (Alloh uning chehrasini oliyjanob etsin) xalifaligi chog\u02bbida uning buyrug\u02bbi bilan Makka shahriga hokim bo\u02bblib turdi. U shahid bo\u02bblgandan keyin Muoviya (ibn Abu Sufyon) zamonida uning buyrug\u02bbi bilan Ubayd Ziyoddan so\u02bbngra, Xuroson hokimligiga tayinlangan lashkarboshilardan Said ibn Usmon (ibn Affon) ortidan Movarounnahrga keldi&#8230;\u201d<a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Qusam ibn Abbos Muoviya xalifaligi davrida 56\/676-yili Said ibn Usmon boshchiligidagi qo\u02bbshin bilan Movarounnahrga qilingan harbiy safarda ishtirok etgani yetarli dalil-hujjatlar bilan o\u02bbz tasdig\u02bbini topgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Balozuriy \u201cFutuh al-buldon\u201dda yozishicha, Qusam 57\/677-yili qo\u02bbshin Samarqandni qamal qilgan vaqtida vafot etgan. Ayni paytda Tabariy ham Qusam ibn Abbos to\u02bbg\u02bbrisidagi xabarlarni keltirar ekan, uning o\u02bblimi bilan bog\u02bbliq biror narsani keltirmagan. Ya\u02bcqubiy \u201cAl-Buldon\u201dda, Narshaxiy \u201cTarixi Buxoro\u201dda ta\u02bckidlashicha, Qusam ibn Abbos aslida Marvda vafot etgan\u201d<a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Qusam ibn Abbosning vafoti haqida turli xil ma\u02bclumotlar kelgan bo\u02bblsa-da, xulosa shuki, u Samarqand fath etilganidan keyin shahid ketgan. Abdulloh ibn Abbosga akasi Qusamning Samarqandda vafot etgani haqidagi xabar yetib kelganda, u: \u201cTug\u02bbilgan joyi bilan qabrga qo\u02bbyilgan joyi o\u02bbrtasidagi masofa naqadar uzoq bo\u02bblmasa\u201d, degan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Qusam ibn Abbosning qayerda vafot etgani va qayerda dafn qilingani haqida ulamolar har xil fikrlarni ilgari surgan bo\u02bblsa-da, ko\u02bbplab dalillarga ko\u02bbra u Samarqandda, hozirgi Shohizinda qabristonida ekani aniqdir. Abu Hasan Haraviy Samarqand haqida so\u02bbz yuritar ekan, Qusam ibn Abbosning, \u201cSahih\u201d kitobining muallifi Muhammad ibn Ismoil Buxoriyning, shuningdek, ko\u02bbplab avliyo va solihlarning qabri o\u02bbsha yerda ekanini ta\u02bckidlagan<a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[9]<\/a>. Alloma Kirmoniy: \u201cMuoviyaning xalifalik davrida Samarqandga borib, o\u02bbsha yerda shahid bo\u02bblgan. Qabri ham o\u02bbsha yerdadir\u201d<a href=\"#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a>, degan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Mirzo Kenjabekning yozishicha, Qusam ibn Abbosning Samarqandda dafn etilganiga dalil bo\u02bbladigan eng qadimiy manbalardan biri Qoraxoniy sultonlaridan Tamg\u02bboch Bug\u02bbroxonning 1065-yilda Qusam ibn Abbos roziyallohu anhu qabri yonida qurdirgan madrasaning vaqf hujjatlari \u2013 \u201cTamg\u02bboch Bug\u02bbroxon vaqfnomasi\u201ddir<a href=\"#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[11]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bugungi kunda Qusam ibn Abbos roziyallohu anhu ziyortagohi Samarqandda joylashgan eng obod va ko\u02bbplab ziyoratchilar tashrif buyuradigan muqaddas manzildir.<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">[1] Mirzo Kenjabek. Hazrati Qusam ibn Abbos \u2013 Shohi Zinda, \u2013 Toshkent: Yoshlar MediaPrint. 2021. \u2013 B. 11.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> O\u02bbsha manba, \u2013 35-36.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> Hazrati Qusam ibn Abbos \u2013 Shohi Zinda, \u2013 B. 66-67.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> Abu Tohirxo\u02bbja Samarqandiy. Samariya, nashrga tayyorlovchilar: B. Ahmedov va A. Juvonmardiyev. \u2013 Toshkent, 1969. \u2013 B. 29.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> O\u02bbsha manba, \u2013 B. 29.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> Hazrati Qusam ibn Abbos \u2013 Shohi Zinda, \u2013 B. 11.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> Samariya, \u2013 B. 29.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> Muvjazu doirat al-maorif al-islomiya,\u00a0 \u2013 J. 26. \u2013 B. 8081-8083.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a> Abu Hasan Ali ibn Abu Bakr ibn Ali Haraviy (vaf. 611\/1215). \u2013 Qohira: Maktabat as-saqofat ad-diniya, 1-nashr, 2003. \u2013 B. 84.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a> Shamsiddin Kirmoniy, Muhammad ibn Yusuf ibn Ali ibn Said (vaf. 786\/1385). Al-kavokib ad-daroriy fi sharhi \u201cSahih al-Buxoriy\u201d, \u2013 Bayrut-Lubnon: Dor ihyo at-turos al-arabiy, 1981. \u2013 J. 21. \u2013 B. 142.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a> Hazrati Qusam ibn Abbos \u2013 Shohi Zinda, \u2013 B. 122.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><strong><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Hafizulloh BOYQOBILOV,<\/span><\/strong><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><strong><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ilmiy xodimi<\/span><\/strong><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qusam ibn Abbos roziyallohu anhu ham ota, ham ona tarafidan Payg\u02bbambar sollallohu alayhi vasallamga qarindosh hisoblangan. Ko\u02bbpchilik ulamolar ta\u02bckidlaganidek, sahobalik baxtiga muyassar bo\u02bblgan, bolalik chog\u02bblaridayoq Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning nazarlariga tushgan va duoyi xayrlarini olgan. Suyukli nabiralari Imom Husayn roziyallohu anhuning emikdosh akasi, tashqi ko\u02bbrinishi va amallari bilan Payg\u02bbambar alayhissalomga o\u02bbxshash bo\u02bblgan. U zot vafot &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":51301,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[650],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>QUSAM IBN ABBOSNING HAYOTI VA FAOLIYATI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"QUSAM IBN ABBOSNING HAYOTI VA FAOLIYATI\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51300&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"QUSAM IBN ABBOSNING HAYOTI VA FAOLIYATI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"QUSAM IBN ABBOSNING HAYOTI VA FAOLIYATI\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51300&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-07-28T05:15:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Qusamibn.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"440\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51300&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51300&lang=oz\",\"name\":\"QUSAM IBN ABBOSNING HAYOTI VA FAOLIYATI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51300&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51300&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Qusamibn.jpg\",\"datePublished\":\"2026-07-28T05:15:55+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-28T05:15:55+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"description\":\"QUSAM IBN ABBOSNING HAYOTI VA FAOLIYATI\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51300&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51300&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51300&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Qusamibn.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Qusamibn.jpg\",\"width\":660,\"height\":440},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51300&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"QUSAM IBN ABBOSNING HAYOTI VA FAOLIYATI\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"QUSAM IBN ABBOSNING HAYOTI VA FAOLIYATI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"QUSAM IBN ABBOSNING HAYOTI VA FAOLIYATI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51300&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"QUSAM IBN ABBOSNING HAYOTI VA FAOLIYATI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"QUSAM IBN ABBOSNING HAYOTI VA FAOLIYATI","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51300&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2026-07-28T05:15:55+00:00","og_image":[{"width":660,"height":440,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Qusamibn.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"6 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51300&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51300&lang=oz","name":"QUSAM IBN ABBOSNING HAYOTI VA FAOLIYATI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51300&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51300&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Qusamibn.jpg","datePublished":"2026-07-28T05:15:55+00:00","dateModified":"2026-07-28T05:15:55+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"description":"QUSAM IBN ABBOSNING HAYOTI VA FAOLIYATI","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51300&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=51300&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51300&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Qusamibn.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Qusamibn.jpg","width":660,"height":440},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=51300&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"QUSAM IBN ABBOSNING HAYOTI VA FAOLIYATI"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51300"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51300"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51300\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51302,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51300\/revisions\/51302"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/51301"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51300"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51300"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51300"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}