{"id":50018,"date":"2026-05-25T20:15:29","date_gmt":"2026-05-25T15:15:29","guid":{"rendered":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=50018"},"modified":"2026-05-25T20:32:34","modified_gmt":"2026-05-25T15:32:34","slug":"xorazm-ilmiy-muhiti-yopiq-bo%ca%bblmagan-aksincha-faol-muloqot-maydoni-vazifasini-o%ca%bbtagan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=50018&lang=oz","title":{"rendered":"Xorazm ilmiy muhiti yopiq bo\u02bblmagan, aksincha faol muloqot maydoni vazifasini o\u02bbtagan"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazida Islom tarixi, san\u02bcati va madaniyatini tadqiq etish markazi (IRCICA) bilan hamkorlikda \u201cMarkaziy Osiyo \u2013 Islom madaniyati va san\u02bcati o\u02bbchog\u02bbi\u201d ilmiy loyihasi doirasida navbatdagi onlayn seminar o\u02bbtkazildi. Unda Diniy-ma\u02bcrifiy sohada malaka oshirish va qayta tayyorlash institutining Namangan mintaqaviy filiali dotsenti, tarix fanlari nomzodi Zafar Najmiddinov \u201cO\u02bbrta asrlarda Xorazm hududida yozilgan fiqhiy asarlarda mahalliy urf-odatlarning aks etishi\u201d mavzusida ma\u02bcruza qildi.<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-50023\" src=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/KonfIRCICA250526_4.jpg\" alt=\"\" width=\"660\" height=\"440\" srcset=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/KonfIRCICA250526_4.jpg 660w, https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/KonfIRCICA250526_4-300x200.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 660px) 100vw, 660px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Seminarda Markaz ilmiy xodimlari, IRCICA vakillari, O\u02bbzbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi, O\u02bbzFA Sharqshunoslik instituti, Hadis ilmi maktabi o\u02bbqituvchilari va talabalari, shuningdek, Turkiya va Qozog\u02bbistondan tadqiqotchilar ishtirok etdi.<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-50021\" src=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/KonfIRCICA250526_2.jpg\" alt=\"\" width=\"660\" height=\"440\" srcset=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/KonfIRCICA250526_2.jpg 660w, https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/KonfIRCICA250526_2-300x200.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 660px) 100vw, 660px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Anjumanda Xorazm vohasining o\u02bbrta asrlar huquqiy va ijtimoiy hayotiga doir ilgari jamoatchilikka uncha ma\u02bclum bo\u02bblmagan o\u02bbziga xos jihatlari ochib berildi. Qayd etilganidek, u kezlarda fiqhiy va fatvo asarlari nafaqat sof diniy-huquqiy manba, balki davrning real tarixi, kundalik turmush tarzi va mahalliy urf-odatlarini o\u02bbzida aks ettirgan bebaho ijtimoiy hujjatlar vazifasini ham o\u02bbtagan. O\u02bbzbekiston Fanlar akademiyasi fondida saqlanayotgan mahalliy mualliflarning asarlari, xususan, Muxtor Zohidiyning \u201cQunyat al-munya\u201d kitobi geografiyasi va undagi ma\u02bclumotlar buni yaqqol isbotlaydi. Mazkur asarlarning keyinchalik boshqa islom o\u02bblkalari, xususan, Ibn Nujaymning \u201cal-Bahr ar-roiq\u201d asarida aynan ko\u02bbchirilib, manba sifatida foydalanilgani Xorazm huquqiy maktabining keng mintaqaviy ta\u02bcsiridan dalolat beradi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Z.Najmiddinov fiqhiy matnlardagi tarixiy-geografik va madaniy ma\u02bclumotlarning o\u02bbziga xos kuchiga alohida to\u02bbxtalib o\u02bbtdi. Masalan, \u201cQunya\u201d asarida Xorazmning iqlimiy xususiyatlari \u2014 hududning shimoliy kengliklarda (Rossiyaning Qozon shahri bilan bir xil parallelda) joylashgani sababli kun va tunning o\u02bbta qisqarishi yoki uzayishi sharoitida namoz va ro\u02bbza vaqtlarini belgilash, hatto ehtiyot peshin namoziga oid fatvolarning mahalliy sharoitdan kelib chiqib shakllantirilgani ko\u02bbrsatib o\u02bbtildi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Eng qiziqarlisi, o\u02bbrta asrlar tarixshunosligidagi ayrim stereotiplarga fiqhiy manbalar orqali aniqlik kiritilganidir. Odatda mo\u02bbg\u02bbul bosqiniga qadar Xorazmda yashagan faqihlarning barchasi mu\u02bctaziliy bo\u02bblgan degan qarash mavjud bo\u02bblsa-da, olimning tahlillariga ko\u02bbra, davrning eng nufuzli manbalaridan biri hisoblangan \u201cYatimat ad-dahr\u201d kabi to\u02bbplamlarda mu\u02bctaziliylik qarashlari uchramaydi. Bu esa hududda ahli sunna va jamoa, xususan, hanafiylik mazhabi izchil rivojlanganini isbotlaydi. Bundan tashqari, mashhur ash\u02bcariy olimi Faxriddin ar-Roziyning Xorazmga safar qilib, mahalliy faqih va mutakallimlar bilan ilmiy munozaralar olib borgani Xuroson va Xorazm ilmiy markazlari o\u02bbrtasidagi aloqalar juda erta boshlanganini ko\u02bbrsatadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Seminarning yana bir diqqatga sazovor qismi \u2013 fiqh asarlari orqali o\u02bbsha davr ijtimoiy hayoti va mahalliy urf-odatlari talqini bo\u02bbldi. Muayyan fatvolar misolida hayotiy munosabatlar, aholining kundalik ehtiyojlari, urf va shariat qoidalarining o\u02bbzaro uyg\u02bbunlashuvi qanday ta\u02bcminlangani tahlil qilindi. Ushbu jarayon manbashunoslikda ijtimoiy tarixni o\u02bbrganishning yangi va yuqori darajadagi aniqligini kafolatlaydi.<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-50022\" src=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/KonfIRCICA250526_3.jpg\" alt=\"\" width=\"660\" height=\"371\" srcset=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/KonfIRCICA250526_3.jpg 660w, https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/KonfIRCICA250526_3-300x169.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 660px) 100vw, 660px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Seminar yakunida tadqiqotchi bunday xulosani bayon etdi: o\u02bbrta asrlar Xorazm ilmiy va huquqiy muhiti yopiq bo\u02bblmagan, aksincha, u mahalliy urf-odatlarni islom huquqi doirasida sinchiklab tahlil qilgan va o\u02bbz davrida Markaziy Osiyoni boshqa yirik ilmiy markazlar bilan bog\u02bblagan faol muloqot maydoni sifatida namoyon bo\u02bblgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Ishtirokchilar olimning ma\u02bcruzasida keltirilgan ma\u02bclumotlarni yuqori baholab, bunday tadqiqotlar milliy o\u02bbzligimizni anglash va boy ma\u02bcnaviy merosimizni dunyoga tanitishda muhim o\u02bbrin tutishini ta\u02bckidladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong>Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<br \/>\nMatbuot xizmati<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazida Islom tarixi, san\u02bcati va madaniyatini tadqiq etish markazi (IRCICA) bilan hamkorlikda \u201cMarkaziy Osiyo \u2013 Islom madaniyati va san\u02bcati o\u02bbchog\u02bbi\u201d ilmiy loyihasi doirasida navbatdagi onlayn seminar o\u02bbtkazildi. Unda Diniy-ma\u02bcrifiy sohada malaka oshirish va qayta tayyorlash institutining Namangan mintaqaviy filiali dotsenti, tarix fanlari nomzodi Zafar Najmiddinov \u201cO\u02bbrta asrlarda Xorazm hududida yozilgan fiqhiy &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":50020,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[654,652,642],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Xorazm ilmiy muhiti yopiq bo\u02bblmagan, aksincha faol muloqot maydoni vazifasini o\u02bbtagan - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Xorazm ilmiy muhiti yopiq bo\u02bblmagan, aksincha faol muloqot maydoni vazifasini o\u02bbtagan\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=50018&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Xorazm ilmiy muhiti yopiq bo\u02bblmagan, aksincha faol muloqot maydoni vazifasini o\u02bbtagan - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Xorazm ilmiy muhiti yopiq bo\u02bblmagan, aksincha faol muloqot maydoni vazifasini o\u02bbtagan\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=50018&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-05-25T15:15:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-05-25T15:32:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/KonfIRCICA250526_01.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"371\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=50018&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=50018&lang=oz\",\"name\":\"Xorazm ilmiy muhiti yopiq bo\u02bblmagan, aksincha faol muloqot maydoni vazifasini o\u02bbtagan - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=50018&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=50018&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/KonfIRCICA250526_01.jpg\",\"datePublished\":\"2026-05-25T15:15:29+00:00\",\"dateModified\":\"2026-05-25T15:32:34+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"description\":\"Xorazm ilmiy muhiti yopiq bo\u02bblmagan, aksincha faol muloqot maydoni vazifasini o\u02bbtagan\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=50018&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=50018&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=50018&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/KonfIRCICA250526_01.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/KonfIRCICA250526_01.jpg\",\"width\":660,\"height\":371},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=50018&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Xorazm ilmiy muhiti yopiq bo\u02bblmagan, aksincha faol muloqot maydoni vazifasini o\u02bbtagan\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Xorazm ilmiy muhiti yopiq bo\u02bblmagan, aksincha faol muloqot maydoni vazifasini o\u02bbtagan - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"Xorazm ilmiy muhiti yopiq bo\u02bblmagan, aksincha faol muloqot maydoni vazifasini o\u02bbtagan","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=50018&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Xorazm ilmiy muhiti yopiq bo\u02bblmagan, aksincha faol muloqot maydoni vazifasini o\u02bbtagan - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"Xorazm ilmiy muhiti yopiq bo\u02bblmagan, aksincha faol muloqot maydoni vazifasini o\u02bbtagan","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=50018&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2026-05-25T15:15:29+00:00","article_modified_time":"2026-05-25T15:32:34+00:00","og_image":[{"width":660,"height":371,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/KonfIRCICA250526_01.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=50018&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=50018&lang=oz","name":"Xorazm ilmiy muhiti yopiq bo\u02bblmagan, aksincha faol muloqot maydoni vazifasini o\u02bbtagan - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=50018&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=50018&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/KonfIRCICA250526_01.jpg","datePublished":"2026-05-25T15:15:29+00:00","dateModified":"2026-05-25T15:32:34+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"description":"Xorazm ilmiy muhiti yopiq bo\u02bblmagan, aksincha faol muloqot maydoni vazifasini o\u02bbtagan","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=50018&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=50018&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=50018&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/KonfIRCICA250526_01.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/KonfIRCICA250526_01.jpg","width":660,"height":371},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=50018&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Xorazm ilmiy muhiti yopiq bo\u02bblmagan, aksincha faol muloqot maydoni vazifasini o\u02bbtagan"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50018"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50018"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50018\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50025,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50018\/revisions\/50025"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/50020"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50018"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50018"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50018"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}