{"id":48841,"date":"2026-03-26T18:25:40","date_gmt":"2026-03-26T13:25:40","guid":{"rendered":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48841"},"modified":"2026-03-26T18:46:50","modified_gmt":"2026-03-26T13:46:50","slug":"til-va-tarix-tutashtirgan-qadimgi-lug%ca%bbatlar-ilmiy-tahlil-markazida","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48841&lang=oz","title":{"rendered":"Til va tarix tutashtirgan qadimgi lug\u02bbatlar \u2013 ilmiy tahlil markazida"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">26-mart kuni Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazida Islom tarixi, san\u02bcati va madaniyatini tadqiq etish markazi (IRCICA) bilan hamkorlikda navbatdagi onlayn seminar bo\u02bblib o\u02bbtdi. \u201cMarkaziy Osiyo \u2013 Islom madaniyati va san\u02bcati o\u02bbchog\u02bbi\u201d ilmiy loyihasi doirasida tashkil etilgan tadbirda R.Sulaymonov nomidagi Sharqshunoslik instituti (Qozog\u02bbiston) bo\u02bblim mudiri, doktor Bagdat Dyusenov ma\u02bcruza qilib, \u201cQur\u02bcon lug\u02bbatlari, \u201cMuqaddamatul adab\u201d va mamluklar davri lug\u02bbatshunosligi: shakl va mazmun uzviyligi\u201d mavzusini atroflicha yoritib berdi.<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-48844\" src=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/konf2603_3.jpg\" alt=\"\" width=\"660\" height=\"371\" srcset=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/konf2603_3.jpg 660w, https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/konf2603_3-300x169.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 660px) 100vw, 660px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Seminar odatdagidek mahalliy va xorijiy ilmiy doiralar vakillarining katta guruhini bir davraga jamladi \u2013 unda IRCICA olimlari, O\u02bbzbekiston xalqaro islom akademiyasi, Imom Moturidiy va Imom Termiziy ilmiy-tadqiqot markazlari, Oriyental universtiteti, O\u02bbzbekiston Fanlar akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti shuningdek, Turkiya va Qozog\u02bbistondan tadqiqotchilar faol ishtirok etdi.<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-48843\" src=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/konf2603_2.jpg\" alt=\"\" width=\"660\" height=\"440\" srcset=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/konf2603_2.jpg 660w, https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/konf2603_2-300x200.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 660px) 100vw, 660px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Ma\u02bcruzachi arab, fors va turkiy tillar o\u02bbrtasidagi chambarchas bog\u02bbliqlikni o\u02bbrta asr lug\u02bbatlari misolida chuqur tahlil qildi. Sharq qo\u02bblyozmalari bo\u02bbyicha mutaxassis sifatida asosiy e\u02bctiborni Qur\u02bcon tilshunosligiga qaratdi. Olimning ta\u02bckidlashicha, musulmon Sharqida lug\u02bbatchilik an\u02bcanalari avvalo Mus\u02bchafi sharifni to\u02bbg\u02bbri tushunish, undagi nodir so\u02bbzlar va nozik iboralarni sharhlash ehtiyoji asosida shakllangan.<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-48845\" src=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/konf2603_4.jpg\" alt=\"\" width=\"660\" height=\"371\" srcset=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/konf2603_4.jpg 660w, https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/konf2603_4-300x169.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 660px) 100vw, 660px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Ma\u02bcruzaning markaziy qismi mamluklar davrida yaratilgan arabcha-turkcha (qipchoqcha) lug\u02bbatlarga bag\u02bbishlandi. Ular nafaqat til o\u02bbrganish vositasi, balki o\u02bbsha davr ijtimoiy-siyosiy va madaniy muhitini aks ettiruvchi muhim manba sifatida baholandi. Xususan, \u201cKitobul idrok\u201d, \u201cTuhfatuz zakiya\u201d, \u201cDurratul mudiya\u201d kabi asarlar orqali qipchoqlar tilining rivoji, uning arab tili bilan o\u02bbzaro integratsiyasi yoritib berildi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Doktor Dyusenov ayniqsa lug\u02bbat tuzish uslublariga alohida urg\u02bbu berdi. So\u02bbzma-so\u02bbz tarjima usuli \u2013 har bir arabcha so\u02bbz ostiga uning turkiy yo forsiy muqobilini yozish an\u02bcanasi o\u02bbrta asrlarda keng qo\u02bbllanganini ta\u02bckidladi. Bu uslub nafaqat til o\u02bbrganishni osonlashtirgan, balki lug\u02bbatlarning o\u02bbziga xos ilmiy shakl sifatida shakllanishiga ham xizmat qilgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Ma\u02bcruzadagi yana bir muhim jihat turkiy tillar tarixi va ularning tasnifi masalasi bo\u02bbldi. Olim bu borada qadimgi va o\u02bbrta turkiy yodgorliklarni qarluq, o\u02bbg\u02bbuz va qipchoq guruhlariga ajratgan holda tahlil qildi. Mashhur alloma bobomiz Mahmud Zamaxshariyning \u201cMuqaddamatul adab\u201d asari Oltin O\u02bbrda davrida qipchoq tilida qayta ishlangani tillararo aloqalar yuqori darajada bo\u02bblganidan dalolat berishi ta\u02bckidlandi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">So\u02bbzi yakunida ma\u02bcruzachi qadimgi lug\u02bbatlar shunchaki so\u02bbzlar jamlanmasi emas, balki xalqlar o\u02bbrtasidagi ilmiy va ma\u02bcnaviy aloqalarni aks ettiruvchi ko\u02bbp qirrali tarixiy hujjat ekani haqidagi ilmiy xulosani ilgari surdi. Bu mazmundagi fikrlar \u201ckuluarcha stil\u201dda (anjumanlarning o\u02bbzida emas, tanaffuslar chog\u02bbida) ko\u02bbp aytilgan bo\u02bblsa-da, rasmiy ilmiy anjumanda kamdan-kam holda tilga olinadi. Garchi, mutlaq haqiqat ekani inkor etilmasa-da.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Taqdim etilgan ma\u02bcruza orqali til va tarix, ilm va taraqqiyot chambarchas bog\u02bbliqligi, ajdodlarimiz qoldirgan ilmiy merosning naqadar boy va serqirra ekani yana bir bor namoyon bo\u02bbldi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Onlayn uchrashuv yuqori ilmiy saviyada o\u02bbtgani qayd etildi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong>Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<br \/>\n<\/strong><\/span><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong>Matbuot xizmati<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>26-mart kuni Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazida Islom tarixi, san\u02bcati va madaniyatini tadqiq etish markazi (IRCICA) bilan hamkorlikda navbatdagi onlayn seminar bo\u02bblib o\u02bbtdi. \u201cMarkaziy Osiyo \u2013 Islom madaniyati va san\u02bcati o\u02bbchog\u02bbi\u201d ilmiy loyihasi doirasida tashkil etilgan tadbirda R.Sulaymonov nomidagi Sharqshunoslik instituti (Qozog\u02bbiston) bo\u02bblim mudiri, doktor Bagdat Dyusenov ma\u02bcruza qilib, \u201cQur\u02bcon lug\u02bbatlari, \u201cMuqaddamatul adab\u201d va mamluklar &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":48842,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[654,652,642],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Til va tarix tutashtirgan qadimgi lug\u02bbatlar \u2013 ilmiy tahlil markazida - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Til va tarix tutashtirgan qadimgi lug\u02bbatlar \u2013 ilmiy tahlil markazida\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48841&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Til va tarix tutashtirgan qadimgi lug\u02bbatlar \u2013 ilmiy tahlil markazida - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Til va tarix tutashtirgan qadimgi lug\u02bbatlar \u2013 ilmiy tahlil markazida\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48841&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-03-26T13:25:40+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-03-26T13:46:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/konf2603_1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"371\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48841&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48841&lang=oz\",\"name\":\"Til va tarix tutashtirgan qadimgi lug\u02bbatlar \u2013 ilmiy tahlil markazida - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48841&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48841&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/konf2603_1.jpg\",\"datePublished\":\"2026-03-26T13:25:40+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-26T13:46:50+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"description\":\"Til va tarix tutashtirgan qadimgi lug\u02bbatlar \u2013 ilmiy tahlil markazida\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48841&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48841&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48841&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/konf2603_1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/konf2603_1.jpg\",\"width\":660,\"height\":371},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48841&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Til va tarix tutashtirgan qadimgi lug\u02bbatlar \u2013 ilmiy tahlil markazida\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Til va tarix tutashtirgan qadimgi lug\u02bbatlar \u2013 ilmiy tahlil markazida - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"Til va tarix tutashtirgan qadimgi lug\u02bbatlar \u2013 ilmiy tahlil markazida","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48841&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Til va tarix tutashtirgan qadimgi lug\u02bbatlar \u2013 ilmiy tahlil markazida - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"Til va tarix tutashtirgan qadimgi lug\u02bbatlar \u2013 ilmiy tahlil markazida","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48841&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2026-03-26T13:25:40+00:00","article_modified_time":"2026-03-26T13:46:50+00:00","og_image":[{"width":660,"height":371,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/konf2603_1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48841&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48841&lang=oz","name":"Til va tarix tutashtirgan qadimgi lug\u02bbatlar \u2013 ilmiy tahlil markazida - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48841&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48841&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/konf2603_1.jpg","datePublished":"2026-03-26T13:25:40+00:00","dateModified":"2026-03-26T13:46:50+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"description":"Til va tarix tutashtirgan qadimgi lug\u02bbatlar \u2013 ilmiy tahlil markazida","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48841&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=48841&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48841&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/konf2603_1.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/konf2603_1.jpg","width":660,"height":371},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48841&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Til va tarix tutashtirgan qadimgi lug\u02bbatlar \u2013 ilmiy tahlil markazida"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48841"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=48841"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48841\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48852,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48841\/revisions\/48852"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/48842"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=48841"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=48841"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=48841"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}