{"id":48661,"date":"2026-03-12T10:10:05","date_gmt":"2026-03-12T05:10:05","guid":{"rendered":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48661"},"modified":"2026-03-12T10:10:05","modified_gmt":"2026-03-12T05:10:05","slug":"hijrat-tushunchasini-soxtalashtirayotganlardan-ehtiyot-bo%ca%bblaylik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48661&lang=oz","title":{"rendered":"HIJRAT TUSHUNCHASINI SOXTALASHTIRAYOTGANLARDAN EHTIYOT BO\u02bbLAYLIK"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong>HIJRAT O\u02bbZI NIMA?<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">\u201cHijrat\u201d so\u02bbzi lug\u02bbatda \u201ctark etmoq\u201d ma\u02bcnosini anglatadi. Shar\u02bciy istilohda esa, musulmon odamning joni va dinini asrash uchun vatanini tark etishi tushuniladi. Imom Buxoriyning \u201cSahihul Buxoriy\u201d asaridagi birinchi hadisda bu ma\u02bcno ochiq ifodalangan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><em>Umar ibn Xattobdan rivoyat qilinadi:<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><em>\u201cRasululloh sollallohu alayhi vasallamning bunday deganlarini eshitdim: <\/em><strong><em>\u201cAlbatta, amallar niyatlarga bog\u02bbliqdir va har bir kishi uchun niyat qilgan narsasi bo\u02bbladi. Bas, kimning hijrati Alloh va Rasuli uchun bo\u02bblsa, uning hijrati Alloh va Rasuli uchun bo\u02bblgan hisoblanadi. Kimning hijrati molu dunyo uchun bo\u02bblsa, unga erishadi yoki biror ayol uchun bo\u02bblsa, unga uylanadi. Uning hijrati hijrat qilgan narsasi uchun bo\u02bbladi\u201d.<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Hadisda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam hijrat muqaddas islomiy tushunchalardan ekanini bayon etish bilan birga, Makkadan Madinaga hijrat qilgan musulmonlarni har bir ishda niyatni yaxshi qilish va Allohning rizosini istash zarur ekaniga da\u02bcvat qilganlar.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Ammo Makka fath etilgandan keyin Rasululloh sollallohu alayhi vasallam musulmonlarga u yerdan hijrat qilishini man etganlar. Bu \u201cSahihul Buxoriy\u201dda kelgan quyidagi hadisda o\u02bbz ifodasini topgan:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><em>Ibn Abbosdan rivoyat qilinadi:<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><em>\u201cRasululloh sollallohu alayhi vasallam: <\/em><strong><em>\u201cFathdan so\u02bbng hijrat yo\u02bbqdir&#8230;\u201d, <\/em><\/strong><em>dedilar.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Mazkur hadis Makka fathi to\u02bbg\u02bbrisida aytilgan bo\u02bblsa-da, shaharning fath etilgani undan hijrat qilish joiz emasligiga sabab bo\u02bblgani uchun ushbu hukm fath etilgan barcha diyorlarga tegishli hisoblanadi. Demak, qaysi diyor fath etilgan bo\u02bblsa, undan hijrat qilish mumkin emas. Ammo yuqorida ta\u02bckidlanganidek, kofirlar tomonidan ishg\u02bbol qilinib, musulmonlarning joni va diniga xavf tug\u02bbilgan diyorda hijrat hukmi yangidan joriy bo\u02bbladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Payg\u02bbambarimiz alayhissalom shunday deydilar:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong>\u00abHijrat qiluvchi xato va gunohlardan uzoqlashgan kishidir\u00bb<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><em>(Imom Ibn Moja rivoyati, 3934-hadis)<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Hijratdan to\u02bbsadigan omillar uning soqit bo\u02bblishini ta\u02bcminlaydi. Masalan, hijrat qilish uchun moddiy imkoniyati bo\u02bblmaslik, keksalik yoki balog\u02bbatga yetmaganlik kabi omillar hijratning soqit bo\u02bblishiga sabab bo\u02bbladi. Qur\u02bconi karimda Alloh taolo buni quyidagicha bayon qilgan: <strong>\u201cFarishtalar o\u02bbziga zulm qilgan kimsalarni vafot ettirayotganda: \u201c<\/strong>(Dunyoda) <strong>qanday holda edingiz?\u201d deydi. Ular: \u201cBiz Yerda kuchsiz edik\u201d, deydi. <\/strong>(Farishtalar:) <strong>\u201cAllohning Yeri keng emasmidiki, unda hijrat qilsangiz?!\u201d deydi. Ana o\u02bbshalarning joyi do\u02bbzaxdir. U juda ham yomon joydir. Lekin erkak, ayol va bolalardan chorasiz bo\u02bblgan va yo\u02bbl topa olmaydigan zaiflari bundan mustasnodir. Alloh ularni afv qiladi. Alloh afv qiluvchi va mag\u02bbfiratli Zotdir\u201d.<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Bu oyatda Alloh taologa toat-ibodat qilishga to\u02bbsiq qo\u02bbyilganini bahona qilganlar qoralanmoqda. Albatta, qaysi yurtda bunday to\u02bbsiq bo\u02bblsa, musulmonobod yurtga borib, emin-erkin ibodat qilishga intilish kerak. Oyatning davomida keksa, bemor, ayol va yosh bolaga hijrat vojib bo\u02bblmasligi ochiq bayon etilgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Hijratdan to\u02bbsadigan omillardan yana biri ota-ona bo\u02bblib, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ularni yolg\u02bbiz tashlab ketishdan qaytarganlar. Imom Buxoriy \u201cAdabul mufrad\u201d asarida bunday keltirgan:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><em>Abdulloh ibn Amrdan rivoyat qilinadi:<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><em>\u201cBir kishi ota-onasini yig\u02bblatib, hijratga ahdu paymon qilish uchun Nabiy sollallohu alayhi vasallamning huzurlariga keldi. U zot sollallohu alayhi vasallam: <\/em><strong><em>\u201cUlarning oldiga qaytib borgin-da, qanday yig\u02bblatgan bo\u02bblsang, shunday kuldir!\u201d <\/em><\/strong><em>dedilar\u201d.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Ota-onani tashlab ketish joiz emasligi haqidagi hadislar juda ko\u02bbp bo\u02bblib, ba\u02bczilarida ota-onaga xizmat qilish jihoddan ham afzal ekani ochiq ifodalangan. Imom Buxoriy \u201cSahihul Buxoriy\u201d asarida \u201cOta-onasining iznisiz jihod qilmaydi\u201d degan alohida bob ajratib, unda quyidagi hadisni keltirgan:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><em>Abdulloh ibn Amrdan rivoyat qilinadi:<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><em>\u201cBir kishi Nabiy sollallohu alayhi vasallamga: \u201cJihodga chiqaman\u201d, dedi. U zot: <\/em><strong><em>\u201cOta-onang bormi?\u201d <\/em><\/strong><em>deb so\u02bbradilar. U: \u201cHa\u201d, dedi. <\/em><strong><em>\u201cUnday bo\u02bblsa, ularda jihod qil!\u201d <\/em><\/strong><em>dedilar\u201d.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Mazkur hadisda ota-onaga xizmat qilish jihoddan afzal va savobliroq ekaniga dalil bor. U zot \u201cota-onang musulmonmi?\u201d deb so\u02bbramadilar. Demak, bu masalada ota-ona musulmon yo kofirligining ahamiyati yo\u02bbq.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><em>Abu Amr Shayboniy Abdulloh (ibn Mas\u02bcud)ning hovlisiga ishora qilib: \u201cBizga mana shu hovlining egasi bunday xabar berdi\u201d, dedi.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><em>\u201cNabiy sollallohu alayhi vasallamdan: \u201cQaysi amal Allohga suyukliroq?\u201d deb so\u02bbradim. U zot: <\/em><strong><em>\u201cVaqtida o\u02bbqilgan namoz\u201d, <\/em><\/strong><em>dedilar. \u201cUndan keyin qaysi?\u201d dedim. <\/em><strong><em>\u201cOta-onaga yaxshilik qilish\u201d, <\/em><\/strong><em>dedilar. \u201cUndan keyin qaysi?\u201d dedim. <\/em><strong><em>\u201cAlloh yo\u02bblida jihod qilish\u201d, <\/em><\/strong><em>dedilar. Abdulloh aytadi: \u201cU zot menga shularni aytdilar. Yana so\u02bbrasam, javob beraverar edilar\u201d.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Hadisda ota-onaga yaxshilik qilish jihoddan oldin qo\u02bbyilganiga ahamiyat qaratish lozim.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Davlat rahbari musulmonlardan bo\u02bblgan va musulmonlar emin-erkin ibodat qilish imkoniyatiga ega bo\u02bblgan yurtdan kamchilik topishga urinib, odamlarni hijrat qilishga chaqirish fitnaning ayni o\u02bbzidir. Chunki bundan hijrat emas, balki yoshlarni har xil buzg\u02bbunchiliklarga jalb etish maqsad qilingan bo\u02bbladi. Bunga ularning gapiga aldanib, ko\u02bbp yillar begona yurtlarda sarson bo\u02bblib, oxir-oqibat Allohning marhamati bilan vataniga qaytishga muyassar bo\u02bblgan shaxslar misolida ishonch hosil qilishimiz mumkin.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Yoshlar soxta shayxlarning yolg\u02bbonlariga uchib, ota-onasini zor yig\u02bblatib, bola-chaqasini qaqshatib, tashlab ketishi islom tamoyillariga mutlaqo to\u02bbg\u02bbri kelmaydi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Alloh taolo: <strong>\u201cRabbing O\u02bbzidan boshqaga ibodat qilmasligingizni va otaonaga yaxshilik qilishni hukm qildi\u201d <\/strong>(Isro surasi, 23-oyat), degan. Bu namozdan keyin eng afzal va savobli amal ota-onaga yaxshilik qilish ekaniga yaqqol dalildir. Chunki oyatda Allohga ibodat qilishdan keyingi o\u02bbrinda ota-onaga yaxshilik qilish zikr qilingan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Adashgan toifalar sirlari fosh bo\u02bblib qolishidan qo\u02bbrqib, bu kabi qat\u02bciy dalillarni tilga olmaydi. Bu ularning Kitob va sunnatdan g\u02bbarazli maqsadda foydalanayotganini ko\u02bbrsatadi. Ular yoshlarning ilmsizligidan foydalanib, oyat va hadislarni o\u02bbzi xohlagancha talqin qilmoqda.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Masalan, ulardan biri: \u201cIbrohim alayhissalom otasi kofir bo\u02bblgani uchun uni tashlab ketgan. Siz ham ota-onangizni tashlab, hijrat qiling!\u201d deydi. Afsuski, ergashganlardan birortasi: \u201cIbrohim alayhissalom haqidagi qissalarda bunday ma\u02bcno yo\u02bbq. Balki Ibrohim alayhissalom otasiga juda mehribon bo\u02bblgan. Bir oyatda otasi Ozar uni toshbo\u02bbron qilib, o\u02bbldirmoqchi bo\u02bblgani va uydan haydab chiqarganidan keyin noiloj uni tark etgani, ammo shunda ham otasiga salomatlik tilab, uning uchun istig\u02bbfor aytishini ma\u02bclum qilgani aks etgan bo\u02bblsa, boshqa oyatda Ibrohim alayhissalom otasining kofir holda vafot etganini bilgandan keyingina uning uchun istig\u02bbfor aytishni to\u02bbxtatgani ochiq bayon qilingan\u201d, deyishga bilimi yetmaydi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Yoki birortasi: \u201cBizning ota-onamiz kofir emas. \u201cAllohdan o\u02bbzga iloh yo\u02bbq va Muhammad uning elchisidir\u201d degan odamni kofir deyishga nima haqqingiz bor? Yoki bu toyyib kalimani aytgan odam musulmon hisoblanishi haqidagi hadislarni inkor qilasizmi?!\u201d deya olmaydi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Shayxlari: \u201cUlar namoz o\u02bbqimagani uchun kofirdir\u201d, desa, birortasi: \u201cUlarning ko\u02bbpchiligi namozxon. Ba\u02bczilari namoz o\u02bbqimasa-da, ammo o\u02bbqishni niyat qiladi. Ular namozning farzligini inkor qilmaydi\u201d, deb javob berishga ojiz.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Xulosa o\u02bbrnida aytish mumkinki, yoshlar adashgan toifalarning tashqi qiyofasi va yuzaki gaplariga uchmasdan ishonchli olimlarning aniq dalillariga quloq solmas ekan, hech qachon zalolat botqog\u02bbidan chiqa olmaydi. Ular musulmonlar jamiyatiga zarar yetkazishda davom etaveradi. Savobga erishish o\u02bbrniga gunohga botadi. Yoshlarning ko\u02bbr-ko\u02bbrona birovga ergashganidan ko\u02bbra, ilm talab qilishi maqsadga muvofiqdir. Ilm talab qilishda ishonchli olimlarni izlab topish zarur. Birov shayxlik libosini kiyib, Qur\u02bcon va hadisdan gapirsa, darrov ishonib qolmasligi, uning kim ekani va kimdan ta\u02bclim olganiga e\u02bctibor berishi kerak.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Qur\u02bcon oyatlari va hadislarni lug\u02bbaviy tarjima qilishdan nariga o\u02bbta olmagan inson bu ikki muqaddas manba mohiyatini qaydan bilsin?! Bunday shaxslar o\u02bbz nafsiga qul bo\u02bblishi aniq. Ular oyat va hadislarni xohlagancha talqin qilaveradi. Bu esa, islomga xiyonatdir. <em>Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: <\/em><strong><em>\u201cKim Qur\u02bconni o\u02bbz ra\u02bcyi bilan tafsir qilsa, do\u02bbzaxdan o\u02bbrnini hozirlayversin\u201d, <\/em><\/strong><em>deganlar. <\/em>Inson Qur\u02bconni o\u02bbz fikriga suyanib tafsir qilmasligi lozim va buning uchun Abdulloh ibn Abbos, Abdulloh ibn Mas\u02bcud kabi mufassir sahobalar va ulardan keyingi tobein va tabaa tobeinlar tafsirlariga murojaat qilishi kerak.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Ular: \u201cBiz Qur\u02bcon va hadisga amal qilamiz\u201d, deb da\u02bcvo qiladi. Ularga: \u201cKelinglar, Qur\u02bcon va hadisga mo\u02bbtamad tafsirlar orqali amal qilamiz\u201d, deyilsa, ular: \u201cYo\u02bbq, biz zohiriga ko\u02bbra amal qilamiz\u201d, deb, yana o\u02bbsha lug\u02bbaviy tarjimani ustun qo\u02bbyadi. Holbuki, har kim arab tilini o\u02bbrganib olib, Qur\u02bcon va hadisni o\u02bbzicha tarjima qilishga urinsa, mazmunini tushunishda xatoga yo\u02bbl qo\u02bbyadi. Bu esa, islomga ko\u02bbplab uydirmalar kirib qolishiga sabab bo\u02bbladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Shariat ilmida yetuk bo\u02bblmagan shaxs biror fatvo bersa, o\u02bbzi ham adashadi, o\u02bbzgalarni ham adashtiradi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: <strong><em>\u201cQiyomatga yaqin odamlar o\u02bbzlariga johil kimsalarni boshliq qilib oladi. Ular ilmsiz ravishda fatvo berib, o\u02bbzlari ham adashadi, o\u02bbzgalarni ham adashtiradi\u201d<\/em><\/strong><strong>, <\/strong>deganlar. Boshqa bir hadisda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: <strong><em>\u201cSizlarning fatvo berishga jur\u02bcatlirog\u02bbingiz do\u02bbzaxga jur\u02bcatlirog\u02bbingizdir\u201d<\/em><\/strong><strong>, <\/strong>deganlar. Demak, biror masalani yaxshi o\u02bbrganmay turib, shoshqaloqlik bilan fatvo berish insonning do\u02bbzaxga tushishiga sababchi bo\u02bblar ekan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Ushbu dalillar Qur\u02bcon va hadislarni lug\u02bbaviy tarjima qilish bilan fatvo berib bo\u02bblmasligini anglatadi. Imom Ahmaddan: \u201cYuz ming hadisni yod olgan kishi fatvo bersa bo\u02bbladimi?\u201d deb so\u02bbralganda, \u201cYo\u02bbq\u201d, deb javob bergan. Ikki yuz ming hadisni-chi?\u201d deyilganda ham, uch yuz ming hadisni-chi? deyilganda ham rad etavergan. To\u02bbrt yuz ming hadisni yod olgan odam fatvo bersa bo\u02bbladimi?\u201d deyilganda, \u201cHa\u201d, deb javob bergan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Imom Ahmadning so\u02bbzlariga ko\u02bbra, soxta shayxlarning fatvo kursisiga o\u02bbtirishi mutlaqo joiz emas. Chunki ularning birortasi to\u02bbrt yuz ming hadisni yod olmagan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Obid XURSANDOV<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>HIJRAT O\u02bbZI NIMA? \u201cHijrat\u201d so\u02bbzi lug\u02bbatda \u201ctark etmoq\u201d ma\u02bcnosini anglatadi. Shar\u02bciy istilohda esa, musulmon odamning joni va dinini asrash uchun vatanini tark etishi tushuniladi. Imom Buxoriyning \u201cSahihul Buxoriy\u201d asaridagi birinchi hadisda bu ma\u02bcno ochiq ifodalangan. Umar ibn Xattobdan rivoyat qilinadi: \u201cRasululloh sollallohu alayhi vasallamning bunday deganlarini eshitdim: \u201cAlbatta, amallar niyatlarga bog\u02bbliqdir va har bir kishi &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":48662,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2449,639],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>HIJRAT TUSHUNCHASINI SOXTALASHTIRAYOTGANLARDAN EHTIYOT BO\u02bbLAYLIK - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"HIJRAT TUSHUNCHASINI SOXTALASHTIRAYOTGANLARDAN EHTIYOT BO\u02bbLAYLIK\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48661&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"HIJRAT TUSHUNCHASINI SOXTALASHTIRAYOTGANLARDAN EHTIYOT BO\u02bbLAYLIK - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"HIJRAT TUSHUNCHASINI SOXTALASHTIRAYOTGANLARDAN EHTIYOT BO\u02bbLAYLIK\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48661&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-03-12T05:10:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/hijrat_tushunchasi.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"464\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48661&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48661&lang=oz\",\"name\":\"HIJRAT TUSHUNCHASINI SOXTALASHTIRAYOTGANLARDAN EHTIYOT BO\u02bbLAYLIK - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48661&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48661&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/hijrat_tushunchasi.jpg\",\"datePublished\":\"2026-03-12T05:10:05+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-12T05:10:05+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"description\":\"HIJRAT TUSHUNCHASINI SOXTALASHTIRAYOTGANLARDAN EHTIYOT BO\u02bbLAYLIK\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48661&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48661&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48661&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/hijrat_tushunchasi.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/hijrat_tushunchasi.jpg\",\"width\":660,\"height\":464},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48661&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"HIJRAT TUSHUNCHASINI SOXTALASHTIRAYOTGANLARDAN EHTIYOT BO\u02bbLAYLIK\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"HIJRAT TUSHUNCHASINI SOXTALASHTIRAYOTGANLARDAN EHTIYOT BO\u02bbLAYLIK - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"HIJRAT TUSHUNCHASINI SOXTALASHTIRAYOTGANLARDAN EHTIYOT BO\u02bbLAYLIK","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48661&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"HIJRAT TUSHUNCHASINI SOXTALASHTIRAYOTGANLARDAN EHTIYOT BO\u02bbLAYLIK - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"HIJRAT TUSHUNCHASINI SOXTALASHTIRAYOTGANLARDAN EHTIYOT BO\u02bbLAYLIK","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48661&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2026-03-12T05:10:05+00:00","og_image":[{"width":660,"height":464,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/hijrat_tushunchasi.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"6 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48661&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48661&lang=oz","name":"HIJRAT TUSHUNCHASINI SOXTALASHTIRAYOTGANLARDAN EHTIYOT BO\u02bbLAYLIK - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48661&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48661&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/hijrat_tushunchasi.jpg","datePublished":"2026-03-12T05:10:05+00:00","dateModified":"2026-03-12T05:10:05+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"description":"HIJRAT TUSHUNCHASINI SOXTALASHTIRAYOTGANLARDAN EHTIYOT BO\u02bbLAYLIK","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48661&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=48661&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48661&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/hijrat_tushunchasi.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/hijrat_tushunchasi.jpg","width":660,"height":464},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=48661&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"HIJRAT TUSHUNCHASINI SOXTALASHTIRAYOTGANLARDAN EHTIYOT BO\u02bbLAYLIK"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48661"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=48661"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48661\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48663,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48661\/revisions\/48663"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/48662"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=48661"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=48661"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=48661"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}