{"id":45013,"date":"2025-09-09T09:30:59","date_gmt":"2025-09-09T04:30:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=45013"},"modified":"2025-09-09T09:30:59","modified_gmt":"2025-09-09T04:30:59","slug":"xoja-ahmad-yassaviyning-shabi-yaldo-munojoti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=45013&lang=oz","title":{"rendered":"XOJA AHMAD YASSAVIYNING \u201cSHABI YALDO\u201d MUNOJOTI"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Sharq adabiyotining tamal toshi hikmat bilan ko\u02bbtarilgan, hikmat asosida rivojlangan va hikmat tufayli o\u02bbz taraqqiyotining yuksak cho\u02bbqqisiga chiqib, butun dunyo ilmu adab ahlini asrlar davomida hayratga solib kelmoqda.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Mavlono Jaloliddin Rumiyning o\u02bbg\u02bbli orif shoir Sulton Valadning yozishicha, mohiyat e\u02bctibori bilan avliyoning she\u02bcri oddiy shoirlarnikidan butunlay farqlanadi. Avliyo Haq ila baqolikka yetishgan zot bo\u02bblib, ularning harakati ham, tirikligi ham Haqdandir. She\u02bcrda avliyo o\u02bbzini emas, Haqni ko\u02bbrsatadi. Zero, chin oshiqning she\u02bcridan Haqning bo\u02bbyi keladi, xudparast shoirnikidan\u00a0 shayton vasvasasi sezilib, eshitilib turadi [6:76].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Xoja Ahmad Yassaviyning \u201cDevoni hikmat\u201di dunyoga kelishi bilan turkiy xalqlar o\u02bbzining mustaqil tariqat kitobiga, tom ma\u02bcnosi ila ma\u02bcrifat, haqiqat, ruhoniyat qomusiga sohib millat o\u02bblaroq e\u02bctirof etilgan [7.3]. Shu sababdan uning hikmatlari asrlar davomida insonlar tomonidan sevib, yod olingan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Alloh taolo insonni yaratgan ekan, uning barcha ehtiyojlarini ham O\u02bbzi qondiradi. Shuning uchun ham Alloh taolo doimo O\u02bbzigagina sig\u02bbinish va O\u02bbzidangina yordam so\u02bbrashga buyurgan. Zero, U insonga jon tomiridan ham yaqinroq, Unga iltijo qilganning duosini eshitguvchi zotdir. Bu haqda Qur\u02bconi karimda bunday marhamat qilingan:<\/span><\/p>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\"><strong><span style=\"font-family: 'arial black', sans-serif; font-size: 14pt;\">\u0648\u0627\u0630\u0627 \u0633\u0627\u0644\u0643 \u0639\u0628\u0627\u062f\u064a \u0639\u0646\u064a \u0641\u0627\u0646\u064a \u0642\u0631\u064a\u0628 \u0627\u062c\u064a\u0628 \u062f\u0639\u0648\u0629 \u0627\u0644\u062f\u0627\u0639 \u0627\u0630\u0627 \u062f\u0639\u0627\u0646 \u0641\u0644\u064a\u0633\u062a\u062c\u064a\u0628\u0648\u0627 \u0644\u064a \u0648\u0644\u064a\u0624\u0645\u0646\u0648\u0627 \u0628\u064a \u0644\u0639\u0644\u0647\u0645 \u064a\u0631\u0634\u062f\u0648\u0646 (\u0633\u0648\u0631\u0629 \u0627\u0644\u0628\u0642\u0631\u0629\/186).<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ya\u02bcni<strong>:\u201cSizdan<\/strong> (Ey, Muhammad) <strong>bandalarim Mening haqimda so\u02bbrasalar,<\/strong> (ayting) <strong>Men ularga yaqinman. Menga iltijo qiluvchining duosini ijobat eturman. Bas, ular ham Meni<\/strong> (da\u02bcvatimni) <strong>ijobat<\/strong> (etib), <strong>Menga imon keltirsinlar, shoyad<\/strong> (shunda) <strong>to\u02bbg\u02bbri yo\u02bblga tushib ketsalar\u201d<\/strong> (Baqara surasi, 186-oyat). Alloh taolo bu oyatda bandaning duosini ijobat qilishini va\u02bcda qilar ekan, buning uchun banda Uning talabini so\u02bbzsiz bajarishi va chaqirig\u02bbiga doimo labbay deb javob berishi lozimligini ta\u02bckidlamoqda.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Asrlar davomida og\u02bbir kunlarda mahzun ko\u02bbngillar Xoja Ahmad Yassaviyning Qur\u02bconi karim oyatlaridan ilhomlanib bitgan hikmatlaridan taskin topgan. Ba\u02bczilar ularni dardga shifo sifatida qo\u02bbllab ham kelgan [11:68]. Shu kunga qadar xalqimiz orasida Hazrati Yassaviyning \u201cShabi Yaldo\u201d munojoti mashhurdir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u00a0Bu haqda Sohibqiron Amir Temur tarjimai holini hikoya qiluvchi \u201cZafarnoma\u201d asarida quyidagicha hikoya qilinadi:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cVa tangri bashoratidin biri bul erdiki, o\u02bbshal vaqtki Rum poytaxti tomon yuzlanib, Hazrat Shayx Yassaviy maqomotidin fol ochtim. Bul bashorat bo\u02bbldikim, har urushda mushkil yuzlansa, bu ruboiyni o\u02bbqungiz. Ruboiy:<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Yaldo kechani sham\u02bci shabiston etgan,<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bir lahzada olamni guliston etgan.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bas, mushkil ishim tushubtur oson etgil,<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ey barchani mushkilini oson etgan.<\/span><\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Man bu ruboiyni yod ettim. Ul paytki Qaysar askarig\u02bba yuzlandim va bu ruboiyni yetmish marta o\u02bbqudum. G\u02bbalaba hosil bo\u02bbldi\u201d[1:21].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bu haqda tilshunos olim Mo\u02bbminjon Teshaboy Vodiliy (1920-1963) shunday yozadi:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Amir Temur XIV asr oxirlarinda Anadolu tomon Osman padishahligining Sultani Bayazid I ga qarshi hujum qilar ekan, u Xoja Ahmad Yassaviyning maqomatidan taf\u02bcul etmishdir. Temurning (\u201cVoqi\u02bcat Temur\u201d) so\u02bbziga ko\u02bbra, u quyidagi misrani jangga kirgan zaman 70-marta takraran o\u02bbqumish va zafar qazanmish\u201d [5:27].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Asrlar davomida ushbu ruboiy turkiy xalq orasida\u00a0 sevib yod olingan. Jahonga mashhur tarixchi Zaki Validiy To\u02bbg\u02bbon (1890-1970) ham o\u02bbz xotiralarida musibatli kunlarda Ahmad Yassaviyning \u201cShabi Yaldo\u201d hikmatini ko\u02bbp o\u02bbqiganini ta\u02bckidlaydi:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201c1918-yilda Orenburgda sho\u02bbrolar tomonidan qamoqqa tashlandim. 1944-yilda Turkiyada Ismat posho tarafidan hibs etildim, o\u02bbqiladigan har narsadan mahrum qilingan vaqtlarimda, ko\u02bbpincha, onamdan o\u02bbrgangan she\u02bcrlarni va Ahmad Yassaviyning \u201cShabi Yaldo\u201d (\u201cYaldo kechasi\u201d) munojotini o\u02bbqir ekanman, menga onajonimning ta\u02bcsiri naqadar muhim, ahamiyatli bo\u02bblganini his etdim. 1944-yil voqealari vaqtida otamning xotiralari allaqachon unutilgan, faqat onamning xayoli \u201cAsrovchi farishta\u201d deyilguvchi malak kabi yonimda bo\u02bblardi. Men ba\u02bczan xuddi bolaligimdagidek, o\u02bbzimni onamni hidlayotgandek, iskalayotgandek his etardim. Uning jozibasi va jozibadorligi she\u02bcrlar bilan ifodalangan axloqiy talqinlarda edi. Onam o\u02bbz hayoti davomida hech qachon eng kichik bir gunoh ham qilmagan va menga nisbatan behad samimiy bo\u02bblgan. Onam menga o\u02bbrgatgan forscha, turkcha she\u02bcrlari faqatgina axloqiy parchalardan iborat emas, balki ular orasida adabiy va estetik she\u02bcrlar ham bor edi. U menga yodlatgan Navoiy g\u02bbazallarining mumtoz parchalar ekanini keyinchalik shoir kulliyotini boshdan oxirigacha o\u02bbqib chiqqanimda bildim.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cDevon\u201dning bu parchalarni ichiga olgan qismlari bizda yo\u02bbq edi. Boshqa jihatdan o\u02bbrgangan axloqiy she\u02bcr va hikoyalar esa bir majmua (antologiya) shaklida to\u02bbplangan bo\u02bblib, ularning ko\u02bbpini onam xotirasida saqlardi, yoddan bilardi. Bular asosan Attor, Jaloliddin Rumiy, Navoiy, Yassaviy, So\u02bbfi Olloyordan olinib to\u02bbplangan parchalar edi\u201d[2:26].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Izlanishlar davomida Marg\u02bbilon uyezdining Quva volosti qozisi bo\u02bblgan Abdulqodir maxdum Nozik (1856-1914) qo\u02bblyozmalari orasidan o\u02bbsha davrda Marg\u02bbilon va uning uning atrofida faoliyat ko\u02bbrsatgan ulamolarga yozgan maktublari aniqlandi. Ularda Abdulqodir maxdum Nozikning zamonga munosabati, uning axloqiy qarashlari bayon etilgan. Mazkur maktublardan biri Otabekboy nomiga Abduqodir maxdum Nozik tomonidan yozilgan. Unda ham Xo\u02bbja Ahmad Yassaviyning \u201cShabi Yaldo\u201d munojoti haqida alohida eslatmalar mavjud.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ma\u02bclumotlarga ko\u02bbra, Quvaning Guruchfurush qishlog\u02bbi Bozorboshi mahallasida istiqomat qilgan Otabekboy Bobojon o\u02bbg\u02bbli 1898-yili Dukchi eshon qo\u02bbzg\u02bboloni tarafdori sifatida o\u02bblimga hukm etilgan [9].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Tarixdan ma\u02bclumki, 1898-yilda Andijonda yuz bergan o\u02bbzbek xalqining mustamlakachilik va milliy zulmga qarshi ozodlik harakati Dukchi eshon qo\u02bbzg\u02bboloni (voqeasi) nomi bilan ham mashhur. Unga Andijon uyezdining Mingtepa qishlog\u02bbida istiqomat qiluvchi Muhammadali xalfa Sobir o\u02bbg\u02bbli rahbarlik qilgan. Qo\u02bbzg\u02bbolon muvaffaqiyatsizlikka uchragach, mustamlakachilar Andijon qo\u02bbzg\u02bboloni munosabati bilan butun Farg\u02bbona vodiysida dahshatli qatag\u02bbon uyushtirdi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Birinchi navbatda qo\u02bbzg\u02bbolon rahbari Muhammadali Eshon va uning yaqin maslakdoshlaridan 5 nafari 1898-yil 12-iyunda Andijon shahri markazida butun vodiy jamoatchiligining 8 mingga yaqin vakili ko\u02bbz o\u02bbngida osib o\u02bbldirilgan. Qo\u02bbzg\u02bbolonchilardan 18 nafari osib o\u02bbldirishga hukm qilingan. Otabekboy ham o\u02bbsha o\u02bblimga hukm etilgan 18 nafarning biri bo\u02bblgan. Ammo ma\u02bclum sabablarga ko\u02bbra jazodan omon qoladi. Bu haqda tarixchi olim Sirojiddin Ahmad shunday yozadi: \u201cEl-yurtning bilimdon, ishbilarmon kishilari orasida zamonga yangicha nazar tashlashi, mustamlakachilarga nisbatan murosasizligi bilan obro\u02bb topgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Farg\u02bbona vodiysining talaygina shahar va qishloqlaridagi qulay payt poylab yurgan boy-savdogarlar ham Eshon bilan hisoblashgan. Oltin pul hisobida million so\u02bbmlik mulkka ega savdogar boylardan Otabek Bobojon o\u02bbg\u02bbli ham Dukchi eshon bilan pul muomalasini olib borgan. Bu kishi ham qo\u02bbzg\u02bbolonchilar bilan birga qo\u02bblga olingan va o\u02bblimga hukm etilgan. Ammo farzandlari va onasi imperator va uning rafiqasi \u2013 Aleksandra Fyodorovnaga o\u02bbtinch to\u02bbla kechirishini so\u02bbrab telegramma bergach, u afv etiladi. Otabek Bobojon o\u02bbg\u02bbli isyonchilar bilan mamlakatni ozod qilish masalasida hamfikr bo\u02bblgan. Shu bois onasi telegrammada uning gunohkorligini va uning 63 yoshda, qari ekanini alohida ta\u02bckidlaydi\u201d [8:5].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Otabekboyning onasi tomonidan imperator va uning rafiqasi nomiga yuborilgan telegramma matni \u201cTurkestanskiye vedemosti\u201d gazetasining 1898-yil 20-avgustdagi 1-sonida chop etilgan. Unga ko\u02bbra, Otabekboyning o\u02bbg\u02bbli Madumar Bobojonov Imperator nomiga yozgan telegrammasida u otasiga rahm-shafqat qilishlarini iltimos qiladi. Shuningdek, Otabekboyning to\u02bbqson yoshli onasi o\u02bbg\u02bbliga shafqat qilishlarini so\u02bbraydi. Telegrammadagi ma\u02bclumotlarga ko\u02bbra, Otabekboy to\u02bbrt aka-ukaning to\u02bbng\u02bbichi bo\u02bblgan. Gazetada berilgan xabarda aytilishicha, Otabekboyning onasining oltmish uch yoshli o\u02bbg\u02bbliga shafqat so\u02bbrab yozgan arz-holi inobatga olinib, o\u02bblim jazosi bekor qilinadi va surgun jazosiga almashtiriladi [10].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Qo\u02bblimizdagi mavjud vasiqalar orasida Otabekboy nomi bilan bog\u02bbliq bir necha hujjatlar saqlanadi. Ularda bayon qilinishicha, Otabekboy qo\u02bbzg\u02bbolonchilarga hamfikr bo\u02bblgani uchun Sibirga surgun qilingan. U o\u02bbsha yerda vafot etgan bo\u02bblishi mumkin.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abdulqodir maxdumni Otabekboy nomiga bitilgan maktubi turkiy tilda mahalliy qog\u02bbozga old va orqa tomoniga qiyalab yozilgan bo\u02bblib, hajmi 16&#215;21 sm. Maktubda yozilishicha, Abdulqodir maxdum Nozik Otabekboyning yaqin do\u02bbsti bo\u02bblib, u hibsda yotgan yaqin kishisiga samimiy, do\u02bbstona va nasihatomuz tarzda bitilgan. Ushbu nasihat bugungi kunda hayot sinovlariga bardosh bera olmay, umidsizlikka duchor bo\u02bblganlarga, mol-dunyo to\u02bbplash ilinjida ehson va saxovatni unutgan kimsalarga ham diniy jihatdan muhim tarbiyaviy ahamiyatga egadir [3:8-10].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><em>\u201cLa ilaha illallohu Muhammadur Rasululloh salom masnun alayhissalom adosidin keyin bandalikka chor-nochor bo\u02bbyunsung\u02bbon, Xudoyi Azim hukmig\u02bba rozi bo\u02bblg\u02bbon kirom qadrli qubolik Otabek bechora oshnomizg\u02bba va ham dardu alam rohat mehnatg\u02bba sherik bo\u02bblishg\u02bbon rafiqlarig\u02bba. Duoi farovon yaxshi soatda yetub ravshan bo\u02bblsunkim, mundagi katta-kichik qavm-qarindosh va yori birodarlar hammasi tinch, amon tirik erta kech xususan, ba\u02bcd az namoz xulosaliklaringizni ozod bo\u02bblishlaringizni Alloh taolodan talab qilurmiz. Ajab emaski, imperatur oq podshohimizga Alloh taolo ko\u02bbngullarig\u02bba solsa, andak bahona ilan ozod qilub, yana sihat-salomat vatanlarig\u02bba kelib, avlod as\u02bchoblaringiz ilan xush-xursandlik nasib bo\u02bblsa. Alalxusus tonggacha sizni to\u02bbg\u02bbringizdin har kim afsus nadomat ko\u02bbp qilishurlar. Chunki sizni hamma bilur erdiki, bu fitnag\u02bba qo\u02bbshulmag\u02bbon erdingiz. Ba\u02bczi dushmanlarni bo\u02bbhton tuhmati ilan mundog\u02bb mehnatlarg\u02bba giriftor bo\u02bbldungiz va ham aning ustig\u02bba bemor bo\u02bblubsiz. Alloh taolo shifo bersun hammalaringizg\u02bba. Xudoyim sabr jamil ato qilsun. Har holda bandag\u02bba shukr lozimdur. Chunonchi, Janobi Xo\u02bbja Hofiz aytibdurlar: \u201cShukr bar hama hol boyad kardki, mabodo az in tabar kardi va ham Fiqh Kaydoniy mo\u02bbtabar kitobdur. Anda bu masala demishkim: \u201cI\u02bc lam anal abda mubtalan bayna an yutialloha ta\u02bcla fayusaba va bayna an yasiyahu fayuaqoba\u201d. Ma\u02bcnisi buldurkim: \u201cAlloh taolo bandasini imtihon qilur ikki ishda farmonbardorlik qilsa, savob berilur. Agar farmonni tark qilsa, azob berilur. Savob azob oxiratda bo\u02bblur. Oshnoyi xolisligim shulki, yuqorida mazkur bo\u02bblg\u02bbon kalimayi sharifni hamisha zikr qilinglar. Har holda, har vaqtda vird qilub o\u02bbqub, ma\u02bcnisini bilib o\u02bbqunglar. Ma\u02bcnisi buldur&#8230; \u201cIbodat qilishg\u02bba loyiq hech kim yo\u02bbqdur. Magar ibodatg\u02bba loyiq Alloh taolodur. Rasululloh Muhammad alayhissalom Xudoni elchisidur. Ya\u02bcni Xudoyi olamni amrini bandalarg\u02bba yetkurkuchidirlar. Iymon deb ushbu kalimani til birla o\u02bbqub, dilda ma\u02bcnisig\u02bba tasdiq. Ma\u02bcnisi: \u201cRost e\u02bctiqod qilishni ayturlar\u201d. Ushbu kalimai sharif dunyo va oxiratda dastgirlik qilur.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><em>Albatta, hamisha yodi Haq bilan bo\u02bblsunlar. Hammamizni bir kun o\u02bblishimiz bor. Nima holda bo\u02bblushimizni Xudo bilur. Yana bir so\u02bbz shulki, chin ko\u02bbngul birla bilib-bilmay qilg\u02bbon gunohlaringizg\u02bba tavba qilung. Har duoni avvali va oxirida salovat o\u02bbqub, Payg\u02bbambarimizg\u02bba tuhfa qilub, ruhi poklarig\u02bba mutavajjuh bo\u02bblub, imperatur oq podshohni insof va adolatlarini tilab duo qiling. Podshohni haqlarig\u02bba yaxshi tilak tilab duo qilsalaring, ajab emaski, xursandlikdin gunohlaringni avfu qilsalar. Ammo xatlari axiyri rajjab oyida kelib tegdi. Anolari bu to\u02bbg\u02bbrida hurmat ilan xat qilub ekanlar, ko\u02bbp xursand bo\u02bbldum. Darhaqiqat, adab shuldur. Dunyoni bo\u02bblsa, xo\u02bbb ko\u02bbrgansiz. Alhol, sizni barobaringizda bu mamlakatda musulmoniyalar ichida sizcha dunyo tofqon yo\u02bbq ekan. Ammo qadrini bilmadingiz. Men sizni xayr ishig\u02bba ko\u02bbp dalolat qildim. Masjidni xonaqohidin bo\u02bblak qilmadingiz. Avvali shulki, zakot bermadingiz. Ikkinchi shul tariqa farzi ayn Xudoni hukmlarini ado qilmadingiz. Alhol, tiriksiz, tavba qiling. Xudo yana o\u02bbzingizg\u02bba nasib qilsa, ado qilishni qasd qiling&#8230; Farzandlaringizg\u02bba xat qiling: \u201cZakot shariani ado qiling\u201d deb. Buyurung, ushbu amrlar ilan ham sharidin soqit bo\u02bblsa, ajab emas. \u201cXonaqohni zinalarini, masjidlarni tuzatgil\u201d, deb amr qiling. Modomiki, bu yaxshi ishlar bor, nomingiz qolur va oxiratg\u02bba zahira bo\u02bblur. Dunyoni ko\u02bbp yig\u02bbdingiz. Hammasi podshohlikka bo\u02bbldi&#8230; Hurmatlik yarim podshoh kelganlarida yurt sizni bu fitnalardin pok, yaxshi vajlar ilan o\u02bbzum yozub, arz qilamiz deduk. Hurmatlik yarim podshoh bo\u02bblsa, hech kimdin ariza olmadilar. Hurmatlu hokimlarg\u02bba har kim bilganlaricha arz qilduk. Hammalari afsus qilishub, podshoh rahm qilsalar ajab emas, deb dil birodarlik qiladur. Hammamizni rahm qilsalar, deb umid qilamiz. Ammo bu dunyoni mashaqqatiga ko\u02bbb ham hafa bo\u02bblub, dilni vayron qilmang. Ozod bo\u02bblsangiz ham o\u02bblum bor, bo\u02bblmasa ham. Alloh taolodin iymonni salomatlig\u02bbini, oxirat davlatini talab qilsangki, davlat oxirat davlatidur. Astoydil ozodliqni talab qilsalaring, Xudoyimni rahmi kelsa, o\u02bbzig\u02bba osondur.<\/em><\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><em>Yaldo kechalarni shami shabiston etgan,<\/em><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><em>Bir kechada olamni guliston etgan.<\/em><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><em>Boshimga mushkul ish tushubdur oson etgil,<\/em><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><em>Ey barchani mushkulini oson etgan.<\/em><\/span><\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><em>Ushbu ruboiy ko\u02bbb yaxshi munojotdir. O\u02bbqub yurish kerak. Bunday tuhmatlar ilgarig\u02bbi payg\u02bbambar va avliyolarg\u02bba ham ko\u02bbp bo\u02bblg\u02bbon. G\u02bbamgin bo\u02bblmang. Xudoni irodasi shunday ekan. Inshaolloh nekbaxtlikni alomatidur. G\u02bbofil kishi ogoh bo\u02bblur, Xudoyi taoloni bilmagan bo\u02bblsa. Qudratini bilub, noshukurlik qilg\u02bbonig\u02bba tavba qilur. Bandani chorasi g\u02bbayr az bechoralik. Hech ish qo\u02bblidan kelmas. To o\u02bbzini ojizlik holatida ko\u02bbrmaguncha Xudoni tanumas. Noumid shayton. Andin bo\u02bblak hammani Xudodin umidi bor. Hamma ahvolda Haq taoloni rahmatidin umid uzmasunlar. Agar yurtdin haqiqatg\u02bba oid bo\u02bblsa, sag\u02bbiru kabir, er-xotin sizni bu fitnalarg\u02bba qo\u02bbshulmag\u02bbon, deb ayturlar. To o\u02bbtqung\u02bbacha duo qilib turamiz. Xususan, sizlarni duolarin mustajobdur. Kaminani oqibati baxayr bo\u02bblsun, deb duo qilsalar degan umidda bu xatni yozdum. Ammo boy qilg\u02bbon xatlarida men yo\u02bbq ekanman. Ushbu joyda turg\u02bbon holda hech bir vaqt borib ko\u02bbrmadum. Ushbu to\u02bbg\u02bbridin kelsa, qilg\u02bbondur deb gumon qildim&#8230;\u201d<\/em>[4:230-234].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cShabi Yaldo\u201d munojoti deb olgan mazkur ruboiyni\u00a0 hozirgi kunda ham xuddi qo\u02bbshiq singari xirgoyi qilib yurgan insonlarni uchratish mumkin. Aslida, buning hech qanday hayron qoladigan tomoni yo\u02bbq. Chunki mazkur to\u02bbrtlikni\u00a0 har doim oilaning yoshi ulug\u02bblari o\u02bbsib kelayotgan avlodga yod oldirib borgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Xulosa qilganda, adabiyotshunos olim Nodirxon Hasan ta\u02bckidlab o\u02bbtganidek: \u201cAhmad Yassaviy ijodiyoti va ta\u02bclimotini o\u02bbrganish o\u02bbtmish zamonlar uchun milliy mafkura, siyosat, badiiy ijod va shaxs kamoloti jihatidan nechog\u02bblik qimmat kasb etgan bo\u02bblsa, bugungi kun uchun ham albatta muhimdir.<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><strong>FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:<\/strong><\/span><\/div>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Amir Temur Ko\u02bbragon. Zafarnoma. \u2013 T., 2000.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Ahmad Zaki Validiy To\u02bbg\u02bbon. Xotiralar: Turkistonda mustaqillik va ozodlik uchun kurashlar tarixi. \u2013 T.: Istiqlol nuri, 2014.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Abdulahatov N. Dukchi eshon qo\u02bbzg\u02bboloni va Otabek boyvachcha \/\/ Vodiynoma. \u2116 6.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Abdulahatov N. Marg\u02bbilon olimlarining ilmiy-ma\u02bcrifiy merosi (XIX asrning ikkinchi yarmi \u2013 XX asr boshlari). 1-kitob. \u2013 Farg\u02bbona: \u201cClassic\u201d nashriyoti, 2021.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Turkistonda atom bomba. Xoja Ahmad Yassaviy. \/\/ Milliy Turkiston. 6 (11). San. 85-86.A.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Ibrohim Haqqul haqiqati \/ To\u02bbplovchi Zulayho Rahmonova. . \u2013 T.: \u201ciBooK\u201d MCHJ, 2023.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Ibrohim Haqqul. Ehtiyoj va tajriba \/\/ Xoja Ahmad Yassaviy. Hikmatlar. \u2013 T.: Movarounnahr, 2004.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Sirojiddin Ahmad. Ikki imperiya asoratida. II jild. &#8211; T.: Info Capital Group, 2018.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">\u0422\u0443\u0440\u043a\u0435\u0441\u0442\u0430\u043d\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0432\u0435\u0434\u043e\u043c\u043e\u0441\u0442\u0438. 19 (31)-\u0433\u043e \u0438\u044e\u043b\u044f. 1898 \u0433\u043e\u0434\u0430. \u2116<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">\u0422\u0443\u0440\u043a\u0435\u0441\u0442\u0430\u043d\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0432\u0435\u0434\u043e\u043c\u043e\u0441\u0442\u0438. 20-\u0433\u043e \u0430\u0432\u0433\u0443\u0441\u0442\u0430. 1898 \u0433\u043e\u0434\u0430. \u2116<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">\u042d\u0440\u043a\u0438\u043d\u043e\u0432 \u0410. \u041f\u0440\u043e\u0442\u0438\u0432 \u043e \u043b\u0438\u0445\u043e\u0440\u0430\u0434\u043e\u0447\u043d\u0430\u044f \u043c\u043e\u043b\u0438\u0442\u0432\u0430, \u043e\u0442\u043d\u043e\u0441\u0438\u043c\u0430\u044f \u043a \u0410\u0445\u043c\u0430\u0434\u0443 \u042f\u0441\u0430\u0443\u0438\/\/ \u041c\u0430\u0442\u0435\u0440\u0438\u0430\u043b\u044b \u043c\u0435\u0436\u0434\u0443\u043d\u0430\u0440\u043e\u0434\u043d\u043e\u0439 \u043d\u0430\u0443\u0447\u043d\u043e\u0439 \u043a\u043e\u043d\u0444\u0435\u0440\u0435\u043d\u0446\u0438\u0438, \u043f\u043e\u0441\u0432\u044f\u0449\u0435\u043d\u043d\u043e\u0439 550-\u043b\u0435\u0442\u0438\u044e \u041a\u0430\u0437\u0430\u0445\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e \u0445\u0430\u043d\u0441\u0442\u0432\u0430. \u2013 \u0410\u0441\u0442\u0430\u043d\u0430, 2015<\/span><\/div>\n<\/li>\n<\/ol>\n<div style=\"text-align: right;\"><strong><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u00a0Nodirjon ABDULAHATOV,<\/span><\/strong><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><strong><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Farg\u02bbona viloyati pedagogik mahorat markazi professori, tarix fanlari doktori<\/span><\/strong><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sharq adabiyotining tamal toshi hikmat bilan ko\u02bbtarilgan, hikmat asosida rivojlangan va hikmat tufayli o\u02bbz taraqqiyotining yuksak cho\u02bbqqisiga chiqib, butun dunyo ilmu adab ahlini asrlar davomida hayratga solib kelmoqda. Mavlono Jaloliddin Rumiyning o\u02bbg\u02bbli orif shoir Sulton Valadning yozishicha, mohiyat e\u02bctibori bilan avliyoning she\u02bcri oddiy shoirlarnikidan butunlay farqlanadi. Avliyo Haq ila baqolikka yetishgan zot bo\u02bblib, ularning harakati &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":45014,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[639],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>XOJA AHMAD YASSAVIYNING \u201cSHABI YALDO\u201d MUNOJOTI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"XOJA AHMAD YASSAVIYNING \u201cSHABI YALDO\u201d MUNOJOTI\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=45013&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"XOJA AHMAD YASSAVIYNING \u201cSHABI YALDO\u201d MUNOJOTI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"XOJA AHMAD YASSAVIYNING \u201cSHABI YALDO\u201d MUNOJOTI\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=45013&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-09-09T04:30:59+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/yassaviy0909.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"437\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=45013&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=45013&lang=oz\",\"name\":\"XOJA AHMAD YASSAVIYNING \u201cSHABI YALDO\u201d MUNOJOTI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=45013&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=45013&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/yassaviy0909.jpg\",\"datePublished\":\"2025-09-09T04:30:59+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-09T04:30:59+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"description\":\"XOJA AHMAD YASSAVIYNING \u201cSHABI YALDO\u201d MUNOJOTI\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=45013&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=45013&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=45013&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/yassaviy0909.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/yassaviy0909.jpg\",\"width\":660,\"height\":437},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=45013&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"XOJA AHMAD YASSAVIYNING \u201cSHABI YALDO\u201d MUNOJOTI\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"XOJA AHMAD YASSAVIYNING \u201cSHABI YALDO\u201d MUNOJOTI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"XOJA AHMAD YASSAVIYNING \u201cSHABI YALDO\u201d MUNOJOTI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=45013&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"XOJA AHMAD YASSAVIYNING \u201cSHABI YALDO\u201d MUNOJOTI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"XOJA AHMAD YASSAVIYNING \u201cSHABI YALDO\u201d MUNOJOTI","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=45013&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2025-09-09T04:30:59+00:00","og_image":[{"width":660,"height":437,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/yassaviy0909.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"10 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=45013&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=45013&lang=oz","name":"XOJA AHMAD YASSAVIYNING \u201cSHABI YALDO\u201d MUNOJOTI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=45013&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=45013&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/yassaviy0909.jpg","datePublished":"2025-09-09T04:30:59+00:00","dateModified":"2025-09-09T04:30:59+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"description":"XOJA AHMAD YASSAVIYNING \u201cSHABI YALDO\u201d MUNOJOTI","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=45013&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=45013&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=45013&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/yassaviy0909.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/yassaviy0909.jpg","width":660,"height":437},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=45013&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"XOJA AHMAD YASSAVIYNING \u201cSHABI YALDO\u201d MUNOJOTI"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45013"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=45013"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45013\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":45015,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45013\/revisions\/45015"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/45014"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=45013"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=45013"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=45013"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}