{"id":41619,"date":"2025-04-17T10:32:46","date_gmt":"2025-04-17T05:32:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=41619"},"modified":"2025-04-17T10:32:46","modified_gmt":"2025-04-17T05:32:46","slug":"imom-moturidiy-siymosi-dunyo-nigohida","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=41619&lang=oz","title":{"rendered":"Imom Moturidiy siymosi \u2013 dunyo nigohida"},"content":{"rendered":"<p class=\"mt0\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bugungi kunda Prezidentimiz rahbarligida diniy sohada amalga oshirilayotgan islohotlar natijasida yurtimizdan yetishib chiqqan hamda dunyo ilm-ma\u2019rifati rivojiga bebaho hissa qo\u2018shgan ko\u2018plab ulamolarning ilmiy merosini keng tadqiq qilish imkoniyati paydo bo\u2018ldi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Xususan, Imom Moturidiy va moturidiy allomalarimiz hayoti va ilmiy merosini o\u2018rganishga ixtisoslashgan Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazining tashkil etilishi natijasida buyuk ajdodimizning mavjud asarlari o\u2018zbek tiliga tarjima qilinmoqda, Imom Moturidiyning mutaassib oqimlarga bergan g\u2018oyaviy raddiyalari asosida tadqiqotlar olib borilmoqda, yosh avlodni ezgu umuminsoniy g\u2018oyalar ruhida tarbiyalash hamda ularda ma\u2019naviy va ma\u2019rifiy qarashlarimizga yot zararli ta\u2019sirlarga qarshi mafkuraviy immunitetni kuchaytirish borasida ilmiy xulosalar shakllantirilmoqda.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Davlatimiz rahbari tomonidan 2025 yil 14 martda \u201cImom Moturidiy tavalludining 1155 yilligini keng nishonlash to\u2018g\u2018risida\u201dgi qarorning qabul qilinishi ham ma\u2019naviy hayotimizning muhim voqealaridan biri bo\u2018ldi. Sababi, mazkur hujjat buyuk allomaning ibratli hayot yo\u2018li va boy ilmiy-ma\u2019naviy merosini har tomonlama chuqur o\u2018rganishni yanada rag\u2018batlantirish, moturidiylik ta\u2019limotiga xos bag\u2018rikenglik va mo\u2018\u2019tadillik tamoyillarini xalqimiz va jahon jamoatchiligi o\u2018rtasida keng targ\u2018ib etish, yosh avlodni millatlararo va dinlararo bag\u2018rikenglik, o\u2018zaro hurmat, tinch-totuvlik kabi islom dinining asl qadriyatlari ruhida tarbiyalash, aholi orasida mo\u2018\u2019tadil islom g\u2018oyalarini targ\u2018ib qilishga qaratilgan ilmiy izlanishlarni qo\u2018llab-quvvatlashga xizmat qilishi shubhasiz.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Islom tarixida ilm va ma\u2019rifat rivojiga hissa qo\u2018shgan buyuk siymolar juda ko\u2018p, lekin ular orasida islom olamining ulug\u2018 mutafakkir olimi, kalom ilmining sultoni sifatida tanilgan Abu Mansur Moturidiy alohida o\u2018rin tutadi. Imom Moturidiy islom aqidasining mustahkam asoslarini ko\u2018rsatgan holda hozirgi kunda dunyo musulmonlarining asosiy qismi amal qiladigan moturidiylik ta\u2019limotini tizimlashtirgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Alloma Samarqandning \u201cMoturid\u201d qishlog\u2018ida tug\u2018ilgani uchun \u201cMoturidiy\u201d nisbasini olgan va bu uning eng mashhur nisbasidir. Bu qishloq Samarqandga qarashli bo\u2018lgani uchun Imomga \u201cSamarqandiy\u201d nisbasi ham berilgan. Imom Moturidiy o\u2018z hayotini ilmni taraqqiy ettirishga bag\u2018ishladi. U kalom, tafsir va fiqh sohalarida bebaho qiymatga ega bo\u2018lgan \u201cKitob at-Tavhid\u201d, \u201cTa\u2019vilot al-Qur\u2019on\u201d, \u201cal-Maqolot\u201d, \u201cMaoxiz ash-sharoye\u201d (Shar\u2019iy hukmlar manbasi) va \u201cal-Jadal\u201d (Ilmiy bahslar) kabi asarlarning muallifi hisoblanadi.Shu bilan birga, Imom Moturidiy o\u2018z davrining adashgan toifalariga raddiya asarlari bilan mashhur.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Shvetsariyalik professor Ulrix Rudolf o\u2018zining \u201cAl-Moturidiy va Samarqandda kalom ilmining rivojlanishi\u201d nomli tadqiqotida buyuk olim haqida shunday degan: \u201cImom Moturidiy kalom ilmining eng mashhur namoyandalaridan biri bo\u2018lib, uning ahamiyatini alohida ta\u2019kidlash yoki eslab o\u2018tishga hojat yo\u2018q. Uning novator mutakallim sifatidagi obro\u2018si shubhasiz bo\u2018lib, keyingi avlodlarga ulkan ta\u2019sir ko\u2018rsatgan va natijada mustaqil moturidiylik maktabi shakllangan. Ushbu ilmiy meros uni islomiy aqidaning yetakchi ustozi maqomiga olib chiqqan va u bugungi kunga qadar islom haqidagi deyarli har bir qo\u2018llanma va tadqiqotda shunday ataladi\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Moturidiy aqliy tafakkurni din bilan uyg\u2018unlashtirgan va aqidada adolat, ilm va mantiqqa asoslangan hukmlar chiqarish kerakligini ta\u2019kidlagan. Bu bilan alloma o\u2018z zamonasi va kelajakda mutaassib oqimlar yoki firqalar tomonidan dunyo musulmonlari ongiga salbiy ta\u2019sir qilish imkoniyatini yo\u2018qotishni maqsad qilgan edi. Uning ta\u2019limoti Turkiya, Markaziy Osiyo va butun islom olamida keng tarqalgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Buyuk olimning fikrlari bugungi kunda ham dolzarb bo\u2018lib, islomiy fikr taraqqiyot va ma\u2019rifat parvarishi yo\u2018lida muhim ahamiyatga ega. Bu borada Niderlandiyaning Leyden universiteti ilmiy xodimi doktor Arnold Yasin Mol quyidagi fikrlarni aytgan: \u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cMoturidiylik ta\u2019limoti o\u2018ziga xos ma\u2019rifat nazariyasi (epistemologiya), metafizika va axloq falsafasi bilan nafaqat islom intellektual tarixini qayta shakllantirishga hissa qo\u2018shadi, balki hozirgi dunyo uchun ham muhim fikriy asoslarni taklif qiladi\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Moturidiyning merosi \u2013 haqiqat, ilm va aqlga tayangan dunyoqarashning yorqin timsolidir. Imom Moturidiy kabi buyuk siymolarga e\u2019tibor qaratish orqaligina o\u2018zlikni anglash va yosh avlodni to\u2018g\u2018ri yo\u2018lga yo\u2018naltirish, radikalizm va ekstremizmga qarshi ma\u2019rifiy kurashish, islom olamida mavjud bo\u2018lgan turli g\u2018oyaviy qarama-qarshiliklarga yechim topish imkoniyati paydo bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Moturidiy singari buyuk siymolarga e\u2019tibor bu nafaqat diniy, balki ilmiy, ijtimoiy va madaniy taraqqiyotga ham xizmat qiladi. Uning ilmiy-ma\u2019naviy merosini tadqiq etish orqali musulmon jamiyatlarida ma\u2019rifatparvarlik, fikriy boylik va madaniy uyg\u2018unlikka erishish mumkin.<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: right;\"><strong><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ulug\u2018bek Jo\u2018rayev,<\/span><\/strong><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><strong><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ilmiy xodimi<\/span><\/strong><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><strong><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Manba:<a href=\"https:\/\/uza.uz\/posts\/709039\"><span style=\"color: #0000ff;\">UzA<\/span><\/a><\/span><\/strong><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bugungi kunda Prezidentimiz rahbarligida diniy sohada amalga oshirilayotgan islohotlar natijasida yurtimizdan yetishib chiqqan hamda dunyo ilm-ma\u2019rifati rivojiga bebaho hissa qo\u2018shgan ko\u2018plab ulamolarning ilmiy merosini keng tadqiq qilish imkoniyati paydo bo\u2018ldi. Xususan, Imom Moturidiy va moturidiy allomalarimiz hayoti va ilmiy merosini o\u2018rganishga ixtisoslashgan Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazining tashkil etilishi natijasida buyuk ajdodimizning mavjud asarlari o\u2018zbek &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":41620,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[639,3711],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Imom Moturidiy siymosi \u2013 dunyo nigohida - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Imom Moturidiy siymosi \u2013 dunyo nigohida\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=41619&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Imom Moturidiy siymosi \u2013 dunyo nigohida - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Imom Moturidiy siymosi \u2013 dunyo nigohida\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=41619&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-04-17T05:32:46+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/moturidi1704.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"413\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=41619&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=41619&lang=oz\",\"name\":\"Imom Moturidiy siymosi \u2013 dunyo nigohida - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=41619&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=41619&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/moturidi1704.jpg\",\"datePublished\":\"2025-04-17T05:32:46+00:00\",\"dateModified\":\"2025-04-17T05:32:46+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"description\":\"Imom Moturidiy siymosi \u2013 dunyo nigohida\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=41619&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=41619&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=41619&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/moturidi1704.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/moturidi1704.jpg\",\"width\":660,\"height\":413},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=41619&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Imom Moturidiy siymosi \u2013 dunyo nigohida\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Imom Moturidiy siymosi \u2013 dunyo nigohida - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"Imom Moturidiy siymosi \u2013 dunyo nigohida","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=41619&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Imom Moturidiy siymosi \u2013 dunyo nigohida - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"Imom Moturidiy siymosi \u2013 dunyo nigohida","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=41619&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2025-04-17T05:32:46+00:00","og_image":[{"width":660,"height":413,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/moturidi1704.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=41619&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=41619&lang=oz","name":"Imom Moturidiy siymosi \u2013 dunyo nigohida - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=41619&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=41619&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/moturidi1704.jpg","datePublished":"2025-04-17T05:32:46+00:00","dateModified":"2025-04-17T05:32:46+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"description":"Imom Moturidiy siymosi \u2013 dunyo nigohida","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=41619&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=41619&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=41619&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/moturidi1704.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/moturidi1704.jpg","width":660,"height":413},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=41619&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Imom Moturidiy siymosi \u2013 dunyo nigohida"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41619"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41619"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41619\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":41621,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41619\/revisions\/41621"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/41620"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41619"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41619"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41619"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}