![\"\"](\"https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/180325_xs.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Prezidentimizning 2025-yil 14-martdagi \u201cImom Moturidiy tavalludining 1155-yilligini keng nishonlash to\u02bbg\u02bbrisida\u201dgi qarori ma\u02bcnaviy-ma\u02bcrifiy hayotimizda tom ma\u02bcnoda tarixiy voqelik bo\u02bbldi. Ushbu muhim hujjat buyuk vatandoshimiz, islomiy ilmlar rivojiga ulkan hissa qo\u02bbshgan benazir alloma, kalom ilmining sultoni Imom Abu Mansur Moturidiyning ibratli hayot yo\u02bbli va boy ilmiy-ma\u02bcnaviy merosini har tomonlama chuqur o\u02bbrganishni rag\u02bbbatlantirish, moturidiylik ta\u02bclimotiga xos bag\u02bbrikenglik, mo\u02bbtadillik tamoyillarini xalqimiz va jahon jamoatchiligi o\u02bbrtasida keng targ\u02bbib qilish, yoshlarni Vatanga muhabbat, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhida tarbiyalashda g\u02bboyat ulkan ahamiyat kasb etadi.<\/em><\/span><\/p>\n Aks sado<\/strong><\/span><\/p>\n Imom Moturidiy haqida so\u02bbz borganda, dastlab u zotning \u201chidoyatga boshlovchi imom\u201d rutbasi yodga keladi. Dunyo musulmonlarining aksariyati asarlarini hujjat deb qabul qiladigan, aqidasini tayanch deb biladigan alloma boshqa yuksak unvonlar bilan ham sharaflangan. \u201cHidoyat bayrog\u02bbi\u201d, \u201cMusulmonlar aqidasini isloh etuvchi\u201d, \u201cAhli sunna peshvosi\u201d shular jumlasidan.<\/span><\/p>\n Imom Moturidiy islom olamining eng e\u02bctiborli va e\u02bczozli allomalari safida doim katta hurmat bilan tilga olinishi bejiz emas, albatta. Hidoyatga boshlovchi imom islom tarixining o\u02bbta tahlikali davrida yuzaga kelgan ko\u02bbplab buzg\u02bbunchi oqimlarga mardonavor qarshi kurashgan, ularning har biriga asosli raddiyalar berishga jur\u02bcat va shijoat topa olgan. Aqida \u2014 kalom ilmiga asos solib, ahli sunnani eng mustahkam poydevor uzra jipslashtirishga bor kuch-g\u02bbayrati, ilmi va salohiyatini yo\u02bbnaltira bilgan. Shu bois ham, Imom Moturidiy ta\u02bclimoti ahli sunna val jamoa aqidasining asl o\u02bbzagi ekanini barcha zamonda ulamolar birdek e\u02bctirof etadi.<\/span><\/p>\n Benazir olim yashagan davrni tasavvur qilishning o\u02bbzi juda og\u02bbir. Turli firqalar o\u02bbz g\u02bboyalarini ilgari surib, odamlarni chalg\u02bbitar, ularning mafkuraviy bahslari ko\u02bbplab noxushliklarga sabab bo\u02bblar edi. Imom Moturidiy har bir adashgan oqimning botil ekanini peshma-pesh raddiyalar bilan asoslay borib, pirovardida ularni \u201cochiq jang maydoni\u201dda butunlay mag\u02bblub qilishdek ulkan jasorati bilan musulmonlar aqidasini isloh etuvchi bo\u02bbldi. Aqida ilmining ham o\u02bbz davri, ham kelajak avlod uchun o\u02bblmas ilmiy poydevorini bunyod qildi. Uning asarlari asrlarga tatiydigan manba va ikkilanmay aytish mumkinki, manguliklar ichra mardonavor qad ko\u02bbtarib turadigan istehkomdir.<\/span><\/p>\n Bu fikrni tasdiqlash uchun Imom Moturidiyning \u201cTa\u02bcvilot al-Qur\u02bcon\u201d tafsiriga nazar solishning o\u02bbzi kifoya. Alloma Qur\u02bconni tafsir qilar ekan, o\u02bbrni kelganda, o\u02bbz davridagi adashgan oqimlarning g\u02bboya va qarashlarini ham keltirib, ularga naqliy va aqliy dalillar bilan javob beradi. Ularning qayerda qay yo\u02bbsin adashganini, xatosi nimadan iborat ekanini ko\u02bbrsatadi. Shu bilan birga, go\u02bbyo uzoq kelajakka ko\u02bbz tikib, o\u02bbzidan keyin ro\u02bby berajak voqealarni ko\u02bbrgandek, \u201cagar bizga falon-falon deb savol berishsa, u holda bunday deymiz…\u201d deb, hali o\u02bbrtaga chiqmagan, bahs maydoniga tashlanmagan masalalarni ham keltiradi va ularning yechimini isbotlaydi.<\/span><\/p>\n Imom Moturidiyning daholigi shunda-ki, u shunchaki tafsir bilan cheklanib qolmagan. Soddaroq aytadigan bo\u02bblsak, \u201cTa\u02bcvilot al-Qur\u02bcon\u201dning dohiyona asar ekaniga oddiy misollardan biri shuki, muallif o\u02bbzining so\u02bbz va fikrlari to\u02bbg\u02bbriligiga, avvalo, Qur\u02bconning o\u02bbzidan dalil keltiradi. Bunday asosni esa, tabiiyki, hech qanaqasiga inkor yo rad etib bo\u02bblmaydi. So\u02bbngra ishonchli hadislar, mujtahidlarning so\u02bbzlaridan misollar keltirib, dalillarini yanada quvvatlaydi.<\/span><\/p>\n Barchamizga yaxshi ma\u02bclumki, \u201cTa\u02bcvilot al-Qur\u02bcon\u201dning 30-juzi Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazida ilk marta o\u02bbzbek tiliga o\u02bbgirilib, 2021-yilda nashrdan chiqarildi va keng jamoatchilikka taqdim qilindi. Endilikda Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi bu estafetani jo\u02bbshqin davom ettirmoqda. Bu ishlar xalqimizning ko\u02bbp asrlik tarixi davomida misli ko\u02bbrilmagan voqealardir. Negaki, hali Imom Moturidiy asarlari ona tilimizga o\u02bbgirilmagan edi.<\/span><\/p>\n Islom ilmlarining ustunlari bo\u02bblgan yetuk allomalarning aksariyati biz yashab turgan mana shu zamindan yetishib chiqqan bo\u02bblsa-da, o\u02bbzimiz turli sabablarga ko\u02bbra ularning merosidan bebahra qolib kelganimiz va endi-endi ularni qaytadan tanib, kashf qilib, o\u02bbrganayotganimiz inkor etib bo\u02bblmas haqiqat. To\u02bbg\u02bbri, bugun Imom Buxoriy, Imom Moturidiy, Imom Termiziy kabi nomlarni eshitmagan hamyurtimiz yo\u02bbq hisobi. Lekin afsus, ularning ko\u02bbpchiligi bu ulug\u02bb zotlar nima sababdan butun islom olamida e\u02bczozlanishi borasida aniq ma\u02bclumotga ega emas. Biz buyuk ajdodlarimiz bilan faxrlanamiz, ammo aksariyatimiz bu iftixor manbalari haqida jo\u02bbyali gap ayta olishga qodir emasmiz. Shu choqqacha ular haqida bevosita biz, vorislar emas, balki xorijliklar ko\u02bbproq bilim va ma\u02bclumotga ega bo\u02bblib keldi.<\/span><\/p>\n Shu bois yangi O\u02bbzbekistonda Imom Buxoriy, Imom Moturidiy, Imom Termiziy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlari, Hadis ilmi maktabi, O\u02bbzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi ta\u02bcsis qilindi. Ularning bosh maqsadi ajdodlar merosini tiklash, o\u02bbrganish va targ\u02bbib etishdan iborat. Bunda mo\u02bbtabar asarlarni tarjima qilib, xalqimizga taqdim etishga alohida e\u02bctibor berilmoqda. Imom Buxoriyning shoh asari o\u02bbzbek tiliga o\u02bbgirildi. \u201cSunani Termiziy\u201d, \u201cSunani Dorimiy\u201d, Abdulloh ibn Muborak va Abd ibn Humayd Keshiyning \u201cMusnad\u201dlari kabi eng ishonchli hadis to\u02bbplamlari ham o\u02bbzbek tilida xalqimiz qo\u02bbliga yetib bordi.<\/span><\/p>\n Imom Moturidiyning \u201cTa\u02bcvilot al-Qur\u02bcon\u201d asari hajman kattaroq bo\u02bblgani va o\u02bbta nozik prinsipial masalalarni qamragani bois uning ona tilimizga tarjimasi hali davom etmoqda. Bu juda mehnattalab, vaqttalab ish bo\u02bblib, bosqichma-bosqich, lekin uzviylik asosida, maslahat bilan, qunt va o\u02bbta sinchkovlik bilan yondashishni taqozo qiladi. \u201cTa\u02bcvilot al-Qur\u02bcon\u201d faqat aqida emas, balki fiqhga ham oid eng nodir manbalardan ekanini unutmaslik lozim.<\/span><\/p>\n Prezidentimiz qarori va unga muvofiq, joriy yilda yurtimizda Imom Moturidiy tavalludining 1155-yilligi keng nishonlanishi alloma hayoti, bebaho merosini chuqur o\u02bbrganish hamda targ\u02bbib qilishda yangi davrni boshlab beradi. Jumladan, sanaga bag\u02bbishlangan tadbirlar doirasida aprel oyida Samarqand shahrida o\u02bbtkazilishi mo\u02bbljallanayotgan \u201cMoturidiylik \u2014 bag\u02bbrikenglik, mo\u02bbtadillik va ma\u02bcrifat ta\u02bclimoti\u201d mavzuidagi xalqaro ilmiy-amaliy anjuman alohida ahamiyatga ega. Dunyo bo\u02bbylab moturidiylikning eng zabardast olimlarini bir joyga to\u02bbplaydigan bu forum islom olamida yangi muloqot platformasini yaratish bilan birga, bugun jahonda har turli shiorlar, buzg\u02bbunchi mafkuralar bilan muqaddas dinimizni yomonotliq qilishga urinayotgan kuchlarga qarshi kurashish uchun mustahkam istehkomni vujudga keltirishda muhim o\u02bbrin tutadi.<\/span><\/p>\n Imom Moturidiy tavalludining tantanasi doirasida xorijlik tadqiqotchilar o\u02bbrtasida moturidiylik ta\u02bclimoti bo\u02bbyicha ilmiy tanlov o\u02bbtkazish, g\u02bboliblar ishtirokida O\u02bbzbekistonda madaniy-ma\u02bcrifiy uchrashuv va seminar-treninglar tashkil etish ham ko\u02bbzda tutilmoqda. Bu tadbirlar nufuzli anjumanning uzviy davomi bo\u02bblib, u yaratadigan xalqaro hamkorlik maydonini yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.<\/span><\/p>\n Albatta, esdalik sovg\u02bbalarini muomalaga chiqarish, pochta markalari, taqvimlar, buyuk mutafakkirning hayoti va ilmiy merosini yoritib beradigan boshqa ko\u02bbrgazmali axborot vositalari turkumini yaratish, allomaning serqirra hayot yo\u02bbli va ilmiy merosining bugungi kundagi ahamiyatini ochib beradigan badiiy-publitsistik film suratga olish kabi tadbirlar keng jamoatchilik, ayniqsa, yoshlar orasida Imom Moturidiy va moturidiylikni o\u02bbrganishga qiziqishni yanada oshiradi.<\/span><\/p>\n Yana bir voqea \u2014 Samarqand viloyatida Imom Moturidiy va moturidiylik ta\u02bclimoti yo\u02bbnalishida faoliyat olib borgan allomalarning hayoti, ilmiy va ijodiy merosiga bag\u02bbishlangan asarlarning nodir qo\u02bblyozma va nashr nusxalari, kitoblari ko\u02bbrgazmasini tashkil etish ko\u02bbzda tutilmoqda. Bu allomaning hayoti va ilmiy merosini o\u02bbrganishga ishtiyoqmandlar safini yanada kengaytirib, tadqiqotchilarimiz uchun o\u02bbziga xos ilmiy chashma bo\u02bblib xizmat qiladi. Qarorning \u201cmoturidiylik ta\u02bclimotiga mansub allomalarning ilmiy merosi va noyob qo\u02bblyozma asarlarini o\u02bbrganish bo\u02bbyicha Ilm-fanni moliyalashtirish va innovatsiyalarni qo\u02bbllab-quvvatlash jamg\u02bbarmasi mablag\u02bblari hisobidan amalga oshiriladigan ilmiy tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasini belgilangan tartibda shakllantirib borish\u201d to\u02bbg\u02bbrisidagi bandi ham shunga qaratilgan.<\/span><\/p>\n Oliy ta\u02bclim, fan va innovatsiyalar vazirligiga may va oktyabr oylarida Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetida \u201cMoturidiylik ta\u02bclimoti va hozirgi zamon\u201d mavzuida respublika ilmiy-amaliy konferensiyasini hamda ilmiy maqolalar tanlovini o\u02bbtkazish topshirilyapti. Bu ham islom tinchlikparvarlik va ezgulik dini borasidagi qarashlarni keng targ\u02bbib etib, yot g\u02bboya va mafkuralarga qarshi immunitetni shakllantirish va uni kuchaytirish orqali yurtimizda ijtimoiy barqarorlikni mustahkamlashga xizmat qiladi.<\/span><\/p>\n Imom-xatiblar va diniy ta\u02bclim muassasalari talabalari o\u02bbrtasida tashkil etiladigan \u201cMoturidiylik ta\u02bclimoti bilimdoni\u201d tanlovi, shuningdek, butun mamlakat bo\u02bbylab o\u02bbtkaziladigan Imom Moturidiyning ilmiy merosiga bag\u02bbishlangan davra suhbatlari ham shu maqsadga qaratilgan. Imom Moturidiy tavalludining yubileyini nishonlash O\u02bbzbekiston va dunyo musulmonlarini, ta\u02bcbir joiz bo\u02bblsa, turli buzg\u02bbunchi kuchlarga qarshi yanada birlashtiradi.<\/span><\/p>\n Shovosil ZIYODOV, Prezidentimizning 2025-yil 14-martdagi \u201cImom Moturidiy tavalludining 1155-yilligini keng nishonlash to\u02bbg\u02bbrisida\u201dgi qarori ma\u02bcnaviy-ma\u02bcrifiy hayotimizda tom ma\u02bcnoda tarixiy voqelik bo\u02bbldi. Ushbu muhim hujjat buyuk vatandoshimiz, islomiy ilmlar rivojiga ulkan hissa qo\u02bbshgan benazir alloma, kalom ilmining sultoni Imom Abu Mansur Moturidiyning ibratli hayot yo\u02bbli va boy ilmiy-ma\u02bcnaviy merosini har tomonlama chuqur o\u02bbrganishni rag\u02bbbatlantirish, moturidiylik ta\u02bclimotiga xos bag\u02bbrikenglik, mo\u02bbtadillik …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":41014,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[642],"tags":[],"yoast_head":"\n
\nImom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi direktori<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"