{"id":40914,"date":"2025-03-14T09:29:34","date_gmt":"2025-03-14T04:29:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=40914"},"modified":"2025-03-14T09:40:33","modified_gmt":"2025-03-14T04:40:33","slug":"falsafada-maktab-yaratgan-olim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40914&lang=oz","title":{"rendered":"Falsafada maktab yaratgan olim"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Uning falsafiy-axloqiy qarashlari asosan borliq, inson tabiati, axloq va jamiyat munosabatlari atrofida shakllanadi. Uning falsafiy tadqiqotlarida dialektik yondashuv ustunlik qiladi, ya\u02bcni u falsafani faqat nazariy tushuncha sifatida emas, balki hayot bilan uzviy bog\u02bbliq amaliy soha sifatida ko\u02bbradi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Gap\u00a0 o\u02bbzbek falsafasida muhim o\u02bbrin tutadigan donishmandlardan biri Baxtiyor To\u02bbrayev haqida bormoqda. Zabardast olim falsafa tarixi, bilish nazariyasi, sinergetika, mantiq, axloq, sun\u02bciy intellekt sohalaridagi izlanishlarga salmoqli hissa qo\u02bbshib kelmoqda.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Olim borliqni falsafaning eng umumiy va universal kategoriyasi deb hisoblaydi. U borliqni moddiy va ma\u02bcnaviy shakllar, real va noreal turlar, o\u02bbtmish, hozir va kelajak ko\u02bbrinishlarini o\u02bbz ichiga oluvchi tushuncha sifatida ta\u02bcriflaydi. Uning qarashlarida borliq bilan harakat ajralmas bir butunlikni tashkil qiladi, ya\u02bcni borliq doimo o\u02bbzgarish va rivojlanish jarayonida bo\u02bbladi. Bu yondashuvda u tabiiy fanlar kashfiyotlariga, xususan, kosmologik modellar va fizika nazariyalariga tayanib, borliqning mohiyatini ochishga harakat qiladi. Shu bilan birga, uning tadqiqotlarida insonning borliq ichidagi o\u02bbrni va u bilan munosabati alohida e\u02bctiborga loyiq.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">To\u02bbrayevning axloqiy qarashlari insonning jamiyatdagi roli va mas\u02bculiyatiga qaratilgan. U axloqni inson tabiatining muhim tarkibiy qismi sifatida ko\u02bbradi va uni tabiat, odat va aql kabi omillar bilan bog\u02bblaydi. Bu yerda u qadimiy faylasuf Arastuning \u201cuch omil odamlarni yaxshi va ezgu xislatli qiladi: tabiat, odat va aql\u201d degan fikriga yaqin turadi, lekin o\u02bbz tahlillari bilan buni boyitadi. To\u02bbrayevga ko\u02bbra, inson tabiat bilan uyg\u02bbunlikda yashashi, o\u02bbzining ma\u02bcnaviy va moddiy borligini tushunib, unga muvofiq harakat qilishi kerak. Axloqiy tarbiya esa insonni komillik sari yetaklaydigan asosiy yo\u02bbl sifatida talqin qilinadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Olim jamiyatni ma\u02bcnaviy-axloqiy muhit sifatida ko\u02bbradi. Uning fikricha, jamiyatning rivojlanishi oila va individual axloqdan boshlanadi. Inson o\u02bbz tabiatiga muvofiq yashash bilan birga, jamiyatga foyda keltiradigan faoliyat bilan shug\u02bbullanishi lozim. Bu yerda u o\u02bbzbek xalqining an\u02bcanaviy qadimiy axloqiy qarashlarini falsafiy tahlil bilan uyg\u02bbunlashtirishga intiladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">U juda mohir notiq hamdir. Uning turli konferensiya va anjumanlarda, televideniye va radiolardagi chiqishlarini, ijtimoiy tarmoqlardagi suhbatlarini tinglagan har qanday odam o\u02bbziga katta ma\u02bcnaviy ozuqa oladi. Domla muayyan mavzuda so\u02bbz yuritar ekan, masalaning eng muhim nuqtalarini topib, tizimli, tahlilga asoslangan holda gapiradi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Domlani o\u02bbzi uchun ilm qilayotgan, izlanayotgan ziyoli deb bo\u02bblmaydi, u kishini mudom hayotning eng jo\u02bbshqin jabhalarida, eng dolzarb, zamonga hamnafas mavzularda bosiqlik, lekin jonkuyarlik bilan mushohada yuritayotganiga guvoh bo\u02bblish mumkin. Eng muhimi, har doim xalqimizning yuragida qalqib turgan, ba\u02bczan til uchida turib, botinib ayta olmayotgan muammo-masalalarni nihoyatda ziyraklik va teranlik bilan tilga olib, jamoatchilik e\u02bctiborini mavjud kamchiliklarga qarata oladi. Millat va mamlakat hayotiga daxldor dolzarb mavzularning yechimlari bo\u02bbyicha o\u02bbzining aniq va amaliy taklif-tavsiyalarini, intellektual munosabatini berib boradi. Shunday pallalarda domlaning buyuk mutafakkirlar ma\u02bcnaviy merosini hozirgi kun nuqtai nazaridan chuqur o\u02bbrgangani, so\u02bbnggi davr klassik olimlar maktabini o\u02bbtagani sezilib turadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Shogirdlar borasida ham domlani bemalol baxtiyor ustozlar qatorida sanashimiz mumkin. Bugungi kunda olim yetishtirgan shogirdlar domla boshchiligida Samarqand sinergetika maktabini shakllantirgani barcha-barchamizda havas, ilmga rag\u02bbbat uyg\u02bbotadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Ustoz Baxtiyor To\u02bbrayev ilg\u02bbor falsafiy-axloqiy qarashlari bilan falsafa va fan targ\u02bbibotchisi, o\u02bbz maktabini yaratgan olim sifatida zamonaviy o\u02bbzbek falsafasiga katta hissa qo\u02bbshib kelmoqda. Uning asarlari, xususan, \u201cBorliq (falsafiy tahlil)\u201d monografiyasida, sinergetikaga doir to\u02bbplamlarda bu qarashlar yaqqol namoyon bo\u02bbladi. U dialektik yondashuv bilan tabiiy va gumanitar fanlarni birlashtirib, borliq va axloqning murakkab munosabatlarini ochib beradi. Shu sababli, uning ijodi o\u02bbzbek falsafasi tarixida muhim o\u02bbrin tutadi va u mazkur muammolarga ham amaliy, ham nazariy yondashuvni qo\u02bbllashni taklif etadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Lazizjon BAXRONOV<br \/>\nManba: <a href=\"https:\/\/zarnews.uz\/uz\/post\/falsafada-maktab-yaratgan-olim?category=mutolaa\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">zarnews.uz<\/a><\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Uning falsafiy-axloqiy qarashlari asosan borliq, inson tabiati, axloq va jamiyat munosabatlari atrofida shakllanadi. Uning falsafiy tadqiqotlarida dialektik yondashuv ustunlik qiladi, ya\u02bcni u falsafani faqat nazariy tushuncha sifatida emas, balki hayot bilan uzviy bog\u02bbliq amaliy soha sifatida ko\u02bbradi. Gap\u00a0 o\u02bbzbek falsafasida muhim o\u02bbrin tutadigan donishmandlardan biri Baxtiyor To\u02bbrayev haqida bormoqda. Zabardast olim falsafa tarixi, bilish nazariyasi, &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":40918,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[639],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Falsafada maktab yaratgan olim - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Falsafada maktab yaratgan olim\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40914&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Falsafada maktab yaratgan olim - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Falsafada maktab yaratgan olim\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40914&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-03-14T04:29:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-03-14T04:40:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/turayev75.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"330\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40914&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40914&lang=oz\",\"name\":\"Falsafada maktab yaratgan olim - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40914&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40914&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/turayev75.jpg\",\"datePublished\":\"2025-03-14T04:29:34+00:00\",\"dateModified\":\"2025-03-14T04:40:33+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"description\":\"Falsafada maktab yaratgan olim\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40914&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40914&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40914&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/turayev75.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/turayev75.jpg\",\"width\":660,\"height\":330},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40914&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Falsafada maktab yaratgan olim\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Falsafada maktab yaratgan olim - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"Falsafada maktab yaratgan olim","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40914&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Falsafada maktab yaratgan olim - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"Falsafada maktab yaratgan olim","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40914&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2025-03-14T04:29:34+00:00","article_modified_time":"2025-03-14T04:40:33+00:00","og_image":[{"width":660,"height":330,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/turayev75.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40914&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40914&lang=oz","name":"Falsafada maktab yaratgan olim - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40914&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40914&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/turayev75.jpg","datePublished":"2025-03-14T04:29:34+00:00","dateModified":"2025-03-14T04:40:33+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"description":"Falsafada maktab yaratgan olim","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40914&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=40914&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40914&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/turayev75.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/turayev75.jpg","width":660,"height":330},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40914&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Falsafada maktab yaratgan olim"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40914"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40914"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40914\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40916,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40914\/revisions\/40916"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/40918"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40914"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40914"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40914"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}