{"id":40903,"date":"2025-03-13T16:30:15","date_gmt":"2025-03-13T11:30:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=40903"},"modified":"2025-03-13T16:30:15","modified_gmt":"2025-03-13T11:30:15","slug":"taomlanish-sirlari-7-qism","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40903&lang=oz","title":{"rendered":"TAOMLANISH SIRLARI (7-qism)"},"content":{"rendered":"

TAOMLANISH\u00a0 SIRLARI\u00a0<\/strong>(7 qismdan iborat)ni\u00a0ULUG\u02bb \u00a0USTOZ \u00a0ULAMOLARIMIZ \u00a0bayon \u00a0qilib \u00a0berganlar:
\n<\/strong>(7-qism)<\/span><\/p>\n

TAOMLANISHDA<\/u><\/strong>:<\/span><\/p>\n

    \n
  1. ovqatlanayotganda taomni odob bilan tanovul qilish;<\/span><\/li>\n
  2. o\u02bbng qo\u02bbl bilan yeb-ichish;<\/span><\/li>\n
  3. taomni o\u02bbziga yaqin joydan, o\u02bbz oldidan yeyiladi;<\/span><\/li>\n
  4. ovqatlanishdan oldin tuz yalashlik;<\/span><\/li>\n
  5. mevani qaysi tarafdan olsa ham, zarari yo\u02bbq;<\/span><\/li>\n
  6. dasturxonga tushgan non uvoqlarini, ushoq va guruch kabi narsalarni odob va ehtirom bilan terib yeyish;<\/span><\/li>\n
  7. taomni sovitibroq iste\u02bcmol etish, chunki issiq-qaynoq taomda baraka bo\u02bblmaydi;<\/span><\/li>\n
  8. taom uch barmoq \u2013 bosh, ishora va o\u02bbrta barmoqlar yordamida yeyiladi. Ikki barmoqda taom yeyish takabburlik alomatidir;<\/span><\/li>\n
  9. ikki kishi birga ovqatlanganda biri ikkinchisidan beruxsat dasturxondagi taom yoki mevalardan ikkitadan olib yeyishi maqbul emas;<\/span><\/li>\n
  10. taomni ayblamaslik;<\/span><\/li>\n
  11. ishtaha bo\u02bblsa \u2013 yeyiladi, bo\u02bblmasa \u2013 tark etiladi;<\/span><\/li>\n
  12. taom suzilgan laganning o\u02bbrtasidan emas, atrofidan yemoqlik, zero o\u02bbrtasiga baraka yog\u02bbilib turadi;<\/span><\/li>\n
  13. \u201cUstida ko\u02bbp qo\u02bbl bo\u02bblgan ovqat \u2013 Alloh huzurida ovqatlarning sevimlisidir\u201d<\/strong>;<\/span><\/li>\n
  14. uzoq turib qolgan taomni yemaslik;<\/span><\/li>\n
  15. og\u02bbizga ketma-ket luqma tashlanmaydi;<\/span><\/li>\n
  16. ko\u02bbpchilik oldiga chiquvchi kishilarning xom piyoz, sarimsoq kabi badbo\u02bby narsalarni iste\u02bcmol qilishlari odobga to\u02bbg\u02bbri kelmaydi;<\/span><\/li>\n
  17. luqmalar o\u02bbrtacha kattalikda olinadi;<\/span><\/li>\n
  18. og\u02bbizdagi taomni yutmay turib, idishga qo\u02bbl uzatilmaydi;<\/span><\/li>\n
  19. tishlangan taom idishga qaytarib qo\u02bbyilmaydi;<\/span><\/li>\n
  20. taomni hidlab ko\u02bbrilmaydi;<\/span><\/li>\n
  21. taom ustida nafas olinmaydi;<\/span><\/li>\n
  22. luqmani olib borayotganda og\u02bbiz katta ochilmaydi;<\/span><\/li>\n
  23. taom yeyilayotgan qo\u02bbl kosa yoki tovoqqa, dasturxonga silkitilmaydi;<\/span><\/li>\n
  24. tik turgan holda taom yeyilmaydi;<\/span><\/li>\n
  25. quyuq taomlarni chaynaganda tovush chiqarmasdan chaynashlik;<\/span><\/li>\n
  26. suyak yoki paylarni qisirlatib chaynamaslik;<\/span><\/li>\n
  27. ovqatdan chiqqan suyak yoki boshqa narsalarni dasturxonga qo\u02bbymaslik;<\/span><\/li>\n
  28. dasturxon atrofida tish kovlamaslik lozim;<\/span><\/li>\n
  29. quyuq ovqatlarni qo\u02bblda yegan ma\u02bcqul;<\/span><\/li>\n
  30. ovqatga ham hurmat ko\u02bbrsatiladi;<\/span><\/li>\n
  31. yaxshi pishmagan ovqat yomonlanmaydi;<\/span><\/li>\n
  32. qoshiq bilan taomlanishda ham toq songa rioya qilgan yaxshi;<\/span><\/li>\n
  33. qoshiqni to\u02bbldirib ovqat yeyilmaydi;<\/span><\/li>\n
  34. qoshiqdagi sho\u02bbrva yoki boshqa ovqatlar kiyimga tommasligi kerak;<\/span><\/li>\n
  35. taomlanishda og\u02bbiz idishga yaqin olib borilmaydi;<\/span><\/li>\n
  36. qoshiq og\u02bbizga butunlay solinmaydi;<\/span><\/li>\n
  37. ovqatlanish vaqtida behuda gaplar aytilmaydi;<\/span><\/li>\n
  38. ovqat umumiy idishdan yeyiladigan bo\u02bblsa, hamma o\u02bbz oldidan olib yeydi;<\/span><\/li>\n
  39. ovqat issiq holda yeyilmaydi;<\/span><\/li>\n
  40. suyuq ovqatni ovoz chiqarib, xo\u02bbrillatib ichmaslik;<\/span><\/li>\n
  41. ovqatni qoshiq bilan ichishda uni to\u02bbldirib yuborilmaydi, juda kam ham olinmaydi;<\/span><\/li>\n
  42. donalab sanab yeyiladigan narsalar toq yeyiladi;<\/span><\/li>\n
  43. imkoni boricha qoshiq bilan emas, balki qo\u02bbl bilan ovqatlanishlik;<\/span><\/li>\n
  44. nonning barcha bo\u02bblaklarini qoldirmasdan yeyishlik;<\/span><\/li>\n
  45. nonning yuzini va chetlarini yeb, ichini esa yemaslik nonga hurmatsizlik hisoblanadi;<\/span><\/li>\n
  46. luqmani kichik qilishlik;<\/span><\/li>\n
  47. yaxshilab chaynab yeyishlik;<\/span><\/li>\n
  48. bir luqmani to yaxshi chaynab yutmaguncha, aslo ikkinchi luqmani tishlamaslik;<\/span><\/li>\n
  49. ovqat yer ekan, og\u02bbizni katta ochmaslik;<\/span><\/li>\n
  50. taom yeyilayotganda qo\u02bblini (ng yog\u02bbini) badaniga va yo kiyimiga artmaslik;<\/span><\/li>\n
  51. birga ovqatlanayotganlarning yuzlariga, qo\u02bbllariga va yo og\u02bbizlariga, luqmalariga zinhor-bazinhor qaramaslik;<\/span><\/li>\n
  52. yon-atrofdagilarga aziyat qilmaslik, xalaqit-ozor bermaslik va bezovta qilmaslik;<\/span><\/li>\n
  53. tirsaklarga tayanmaslik va keng qo\u02bbymaslik;<\/span><\/li>\n
  54. nonni ham, go\u02bbshtni ham iloji boricha pichoqsiz bo\u02bblishlik;<\/span><\/li>\n
  55. taom yer ekan bir luqmani qo\u02bbliga olganida tovoq ustiga engashmaslik;<\/span><\/li>\n
  56. luqmani og\u02bbziga solgach, qo\u02bblini tovoq chetiga surtmaslik va yo ichiga qoqmaslik;<\/span><\/li>\n
  57. sirkali ovqatdan bir luqmani yog\u02bbli (boshqa) bir ovqatga aralashtirmaslik;<\/span><\/li>\n
  58. taom ichidagi suyak va danaklarni og\u02bbziga tekkizgach, qayta tovoq yo kosa ichiga solmaslik, qo\u02bbymaslik;<\/span><\/li>\n
  59. tishlagan non va yo go\u02bbsht parchasini sho\u02bbrva yoki boshqa ovqatlarga solmaslik;<\/span><\/li>\n
  60. qoshiqni tovoqqa qattiq tashlamaydi;<\/span><\/li>\n
  61. ovqat qoldiqlari bo\u02bblishi hamda bu qoldiqlar tovoqqa tomishi mumkinligini inobatga olinib, qoshiq tovoqqa to\u02bbnkarib qo\u02bbyiladi;<\/span><\/li>\n
  62. qo\u02bblning moyini nonga, garchi uni yemoqchi bo\u02bblsa-da, artmaslik zarur;<\/span><\/li>\n
  63. yog\u02bbli luqma va go\u02bbsht parchasini sirkaga botirmasdan, balki non sirkaga botirilib, ustiga go\u02bbsht qo\u02bbyilib, keyin yeyiladi;<\/span><\/li>\n
  64. ilikni zarb bilan non sirtiga yoki yuziga, tovoqqa va dasturxonga urmaslik kerak;<\/span><\/li>\n
  65. ovqat mahali kishini nafratini qo\u02bbzg\u02bbaydigan chirkin, behayo, bema\u02bcni gap-so\u02bbzlarni so\u02bbzlamaslik;<\/span><\/li>\n
  66. ko\u02bbpchilik bo\u02bblib ovqatlanilayotganda, birodarlarining ahvolini tushunib, fikr qilgan holatda (kam) yeyishlik. Yolg\u02bbiz o\u02bbzi bo\u02bblgan chog\u02bbda ham g\u02bbariblar, miskinlar holini ko\u02bbz oldiga keltirib, kam ovqatlanishlik va ortgan ovqatni g\u02bbarib, ehtiyoji borlarga taqdim etmoqlik;<\/span><\/li>\n
  67. nonxurushsiz nonning o\u02bbzini yemoqlik;<\/span><\/li>\n
  68. tik turib va yurib ovqat yemaslik;<\/span><\/li>\n
  69. yonboshlab ovqatlanmaslik;<\/span><\/li>\n
  70. haddan ziyod to\u02bbyib ovqat yemaslik;<\/span><\/li>\n
  71. qo\u02bbl dasturxonga artilmaydi;<\/span><\/li>\n
  72. ovqatlangandan so\u02bbng dasturxondagi ushoqlar terib yeyiladi;<\/span><\/li>\n
  73. ovqatlanishni tuz bilan tugatmoq;<\/span><\/li>\n
  74. mezbon ovqatlanishni mehmonlardan so\u02bbng tugatishi lozim;<\/span><\/li>\n
  75. ko\u02bbpchilik bo\u02bblgan (to\u02bby va shu kabi marosimlar)da esa mezbon mehmonlarni kuzatib bo\u02bblgandan so\u02bbng ovqatlanadi.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n

    ICHIMLIK\u00a0ICHISH<\/u>:<\/strong><\/span><\/p>\n

      \n
    1. ovqat paytida suv, choy kabi ichimliklarni ko\u02bbp ichmaslik;<\/span><\/li>\n
    2. taomga, ichimlikka zinhor puflanmaydi;<\/span><\/li>\n
    3. taomni xo\u02bbrillatib, shapillatib yo turli ovozlar bilan iste\u02bcmol qilinmaydi;<\/span><\/li>\n
    4. tik turgan holda imkon qadar ichimlik ichmagan ma\u02bcqul (faqat Zam-zam suvi yoki tahoratdan ortib qolgan suv tik turgan holda, Qiblaga yuzlanib ichiladi);<\/span><\/li>\n
    5. ichimliklar o\u02bbtirgan holda\u00a0\u201cBismillohir rahmonir rahim\u201d<\/strong>\u00a0bilan ichiladi;<\/span><\/li>\n
    6. ichib bo\u02bblgach,\u00a0\u201cAlhamdulilloh! Xudoga shukr!\u201d<\/em>\u00a0deyiladi;<\/span><\/li>\n
    7. ichimlik idishi og\u02bbzi yopiladigan bo\u02bblishi kerak;<\/span><\/li>\n
    8. suv idishini og\u02bbizdan tashqari tutib ichiladi;<\/span><\/li>\n
    9. suv ichayotganda birdaniga simirmay, bir nafasda emas, balki sekin-sekin, uch bora tanaffus bilan bo\u02bblib ichish afzal;<\/span><\/li>\n
    10. suv uch nafas bilan ichiladi. Har nafasda lab idishdan olinadi. Birinchi nafasda bir ho\u02bbplam, ikkinchi nafasda uch ho\u02bbplam, uchinchi nafasda besh ho\u02bbplam ichiladi;<\/span><\/li>\n
    11. ichilayotgan suvga tuflamaslik;<\/span><\/li>\n
    12. mesh, paqir yoki boshqa idishlarning og\u02bbzidan ichilmaydi;<\/span><\/li>\n
    13. soy-daryolarga yotib suv ichilmaydi;<\/span><\/li>\n
    14. suvga nafas urilmaydi;<\/span><\/li>\n
    15. suv ichishdan avval idishdagi suv obdon nazoratdan o\u02bbtkaziladi. Uning ichida xas va boshqa narsalar bo\u02bblmasligi kerak. Agar qorong\u02bbi bo\u02bblsa, idish labiga biror doka qo\u02bbyib suv ichiladi;<\/span><\/li>\n
    16. og\u02bbiz va qo\u02bbl yog\u02bbli bo\u02bblsa, ko\u02bbza yoki obdastani moy qilmaslik kerak. Agar suv idishini ushlashga majbur bo\u02bblsa, jimjiloq va uzuk barmoq bilan ushlagan ma\u02bcqul. Idishning dastasi bo\u02bblmasa, avval yog\u02bbli qo\u02bblni artib olish tavsiya etiladi;<\/span><\/li>\n
    17. boshqalarni suv bilan siylagan kishi o\u02bbzi oxirida ichadi;<\/span><\/li>\n
    18. duch kelgan, tasodifiy kishidan suv so\u02bbrash to\u02bbg\u02bbri emas;<\/span><\/li>\n
    19. ichimlikka, issiq ovqatga puflanmaydi, balki kovlab sovitish yo sovishini kutib sabr qilinadi;<\/span><\/li>\n
    20. suv beruvchini xayrli duo qilish kerak.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n

      OVQATLANGANDAN KEYIN<\/u><\/strong>:<\/span><\/p>\n

        \n
      1. taomlangandan keyin \u201cAlhamdulilloh\u201d, \u201cXudoga shukr!\u201d deb, Allohga shukr qilish;<\/span><\/li>\n
      2. ovqatlanib bo\u02bblgandan so\u02bbng, qo\u02bblni yalab, so\u02bbng sochiqqa artiladi. Yuvib, keyin artish ham mumkin;<\/span><\/li>\n
      3. yog\u02bbli idishlar yalab qo\u02bbyiladi;<\/span><\/li>\n
      4. qo\u02bblni artishdan oldin barmoqlarni yaxshilab yalash;<\/span><\/li>\n
      5. ovqatlanib bo\u02bblingach, oldin ovqat idishlarini, taom yegan barmoqlarini yalab, keyin qo\u02bbllar yuviladi va sochiqqa artiladi;<\/span><\/li>\n
      6. taom yeyilgan tovoqni yalab tozalab qo\u02bbyiladi;<\/span><\/li>\n
      7. mo\u02bbmin kishidan qolgan taomni yemoqlik;<\/span><\/li>\n
      8. ovqatlanib bo\u02bblingach, dasturxon oldidan yoshlari yoshroqlar boshqalardan bir oz oldinroq turib, ota-ona, ustoz, rahbar, o\u02bbzidan yoshi katta, ulug\u02bb inson, tabarruk odamlarga xizmat qiladilar;<\/span><\/li>\n
      9. ota-ona, ustoz, rahbar, o\u02bbzidan yoshi katta, ulug\u02bb inson, tabarruk odamlar o\u02bbrnilaridan turganlarida, dasturxon yonidan chetlanib, ular xonadan chiqib ketganlaridan keyingina yana qayta o\u02bbz o\u02bbrniga o\u02bbtirish mumkin;<\/span><\/li>\n
      10. bergan ne\u02bcmatlari uchun Yaratganga shukrona aytib, taom egalariga, tayyorlaganlarga minnatdorchilik izhor etib, haqlariga duo qilib, keyin dasturxon atrofidan turiladi;<\/span><\/li>\n
      11. dasturxon oldidan turib ketar ekan, ochu nahor bo\u02bblganlar, ovqat topolmay xor-zor, sarson-sargardon yurganlarni eslab, shunday holga solib qo\u02bbymagani uchun Alloh taologa behisob shukrlar aytib, ehtiyojmandlarga ehson qilishlik;<\/span><\/li>\n
      12. duo qilinmasdan turib ketilmaydi;<\/span><\/li>\n
      13. taom yegandan so\u02bbng tish tozalagich cho\u02bbp bilan tishlar orasini tozalashlik;<\/span><\/li>\n
      14. dasturxon atrofida tishlar orasini tozalamaslik;<\/span><\/li>\n
      15. mabodo bordi-yu dasturxon atrofida tishlar orasini tozalashga zarurat tug\u02bbilib qolsa, qo\u02bbllarini, tish tozalagich cho\u02bbpni dasturxonga yo sochiqqa artmaslik;<\/span><\/li>\n
      16. tishlar orasini tozalar ekan, chiqqan (ovqat qoldiqlari)ni yemaslik;<\/span><\/li>\n
      17. ovqatlangandan so\u02bbng idishlar yuvib tozalanadi;<\/span><\/li>\n
      18. ovqatlangandan keyin ikki qo\u02bblni bo\u02bbg\u02bbimigacha uch marta yuvib, og\u02bbizni chayish lozim;<\/span><\/li>\n
      19. Alloh taoloning zikri va ne\u02bcmatlari shukronasidan g\u02bbofil bo\u02bblmaslik;<\/span><\/li>\n
      20. ovqat hazm bo\u02bblmaguncha yotmaslik.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n

        CHOYXONA\u00a0(VA SHU KABI JOY)LARDA<\/u><\/strong>:<\/span><\/p>\n

          \n
        1. ko\u02bbngli tortsa, mo\u02bbmin kishidan qolgan taomni yemoqlik;<\/span><\/li>\n
        2. bir kishilik taomni ikki kishi yeydigan bo\u02bblib qolsa, bunga mone bo\u02bblmaslik;<\/span><\/li>\n
        3. to\u02bblanib ovqatlanadigan joy (choyxona va shu kabi) larda \u201ckim taklif qilsa, barcha xarajatlarni o\u02bbz zimmasiga oladi<\/em>\u201d degan qoida qo\u02bbllaniladi; lekin orada ota-ona, ustoz, rahbar, o\u02bbzidan yoshi katta, ulug\u02bb inson, tabarruk odamlar bo\u02bblishsa, to\u02bblovni o\u02bbzini hurmat qilganlar o\u02bbz zimmalariga oladilar va to\u02bblagan mablag\u02bb to\u02bbg\u02bbrisida mutlaqo og\u02bbiz ochmaydilar;<\/span><\/li>\n
        4. agar \u201csizni taklif qilaman<\/em>\u201d yoki “men sizlarni taklif qilaman<\/em>” degan ibora eshitilsa, demak shuni aytgan kishi to\u02bblaydi;<\/span><\/li>\n
        5. agar “boraylik<\/em>” deyilsa, unda hamma o\u02bbz-o\u02bbziga to\u02bblaydi; agar qandaydir tarzda moliyaviy ishtirok etishni istagan kishi o\u02bbz hissasini ham qo\u02bbshgani afzal;<\/span><\/li>\n
        6. ko\u02bbpchilik bo\u02bblgan joyda biror uzri bo\u02bblmasa, taomga duo qilinmaguncha o\u02bbrnidan qo\u02bbzg\u02bbalmagani ma\u02bcqul;<\/span><\/li>\n
        7. ikki kishi bir tovoqda sherik bo\u02bblsa, navbat bilan toq, ya\u02bcni bir yoki uch qoshiqdan taomlanadi;<\/span><\/li>\n
        8. mabodo turib ketish zarurati tug\u02bbilib qolsa, holatga qarab, avvalo yonidagilardan, so\u02bbng dasturxon atrofidagi ulug\u02bb (ota-ona, ustoz, rahbar, o\u02bbzidan yoshi katta, ulug\u02bb inson, tabarruk odam) lardan hamda yig\u02bbin egalaridan uzrini aytib, kechirim so\u02bbrab, ijozat so\u02bbrab turiladi.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n