{"id":40392,"date":"2025-02-19T09:43:35","date_gmt":"2025-02-19T04:43:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=40392"},"modified":"2025-02-17T10:48:16","modified_gmt":"2025-02-17T05:48:16","slug":"xuroson-mavoliylari-va-ularning-hadis-ilmi-rivojidagi-o%ca%bbrni-2-qism","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40392&lang=oz","title":{"rendered":"XUROSON MAVOLIYLARI VA ULARNING HADIS ILMI RIVOJIDAGI O\u02bbRNI 2-QISM"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><em><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Xuroson mintaqasidagi asar sohibi bo\u02bblgan mavoliy muhaddislar<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Ato ibn Abu Muslim (Abdulloh) Xurosoniy, mavlo Muhallab ibn Abu Sufra (vaf. 135\/752)<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Ayyub kunyasiga ega bo\u02bblgan Ato ibn Abu Muslim, Azd qabilasidan Muhallab ibn Abu Sufraning mavlosidir<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>. Asli Xurosonning Balx shahridan<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a>. Otasining Abdulloh ismi yonida Maysara ismi bilan ham qayd etilgani keltiriladi<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a>. Ammo Atoning kelib chiqishi va qullik holati haqida aniq ma\u02bclumotga ega emasmiz. Ammo uning vatani va otasining ismi haqidagi ma\u02bclumotlar uning avval fors oilasiga mansub bo\u02bblganini ehtimol qiladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">50\/670-yilda tug\u02bbilgan Ato ibn Abu Muslim hayotining muhim qismini o\u02bbz vatani Xurosonda o\u02bbtkazgan, keyinchalik Damashq va Quddusda yashagan<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a>. Shuningdek, uning ko\u02bbp sayohat qilgan shaxs ekani qayd etilgan<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cMuhaddis\u201d, \u00abmufassir\u00bb, \u201cfaqih\u201d va \u201cvoiz\u201d unvonlari bilan tavsiflangan Ato ibn Abu Muslim<a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a> sahoba va tobeindan ko\u02bbplab kishilardan rivoyat qilgan, undan ham ko\u02bbplab ulamolar hadis tinglagan<a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a>. Ato haqida jarh va ta\u02bcdil ulamolari odatda \u201csiqa\u201d, \u00abla b\u02bcasa bihi\u00bb, \u00abla ba\u02bcsa bihi, saduq\u00bb kabi atamalarni qo\u02bbllaganlar<a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a>. Ibn Hibbon (vaf. 354\/965) uning hifzi yaxshi bo\u02bblmagani va ko\u02bbp xatolar qilganini ta\u02bckidlagan<a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[9]<\/a>. Ammo Zahabiy (vaf. 748\/1347) mazkur tanqidni bahsga ochiq deb aytadi<a href=\"#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a>. Boshqa tomondan, Atoning mursal rivoyatlari borligiga e\u02bctibor qaratilgan, shuningdek, sahobalardan naql qilgan hadislarning deyarli barchasini ulardan eshitmagani ta\u02bckidlanib, tadlis qilgani aytilgan<a href=\"#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[11]<\/a>. Rivoyatlari esa Buxoriyning (vaf. 256\/869) \u201cSahih\u201didan tashqari \u00abKutubi sitta\u00bbga kirgan boshqa asarlarda, Imom Molikning (vaf. 179\/795) \u00abMuvatto\u00bbsi bilan Ahmad ibn Hanbalning (vaf. 241\/855) \u00abMusnad\u00bbi hamda Dorimiyning (vaf. 255\/868) \u00abSunan\u00bbida mavjud<a href=\"#_ftn12\" name=\"_ftnref12\">[12]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ato ibn Muslim 135\/752-yilda Erihoda vafot etgan va Quddusda dafn etilgan<a href=\"#_ftn13\" name=\"_ftnref13\">[13]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Ustozlari<\/strong>: Said ibn Musayyab (vaf. 93\/711), Ato ibn Abu Raboh (vaf. 114\/732), Nofe\u02bc (vaf. 117\/735), Amr ibn Shu\u02bcayb (vaf. 118\/736) va boshqalar.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Shogirdlari<\/strong>: Ma\u02bcmar ibn Roshid (vaf. 153\/770), Shu\u02bcba ibn Hajjoj (vaf. 160\/776), Hammod ibn Salama (vaf. 167\/783), Molik (vaf. 179\/795) va boshqalar<a href=\"#_ftn14\" name=\"_ftnref14\">[14]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Asarlari<\/strong>: 1. at-Tafsir<a href=\"#_ftn15\" name=\"_ftnref15\">[15]<\/a>. 2. Nosix val mansux<a href=\"#_ftn16\" name=\"_ftnref16\">[16]<\/a>. 3. Tanzilul Qur\u02bcon<a href=\"#_ftn17\" name=\"_ftnref17\">[17]<\/a>.<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"2\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Muqotil ibn Hayyon ibn Davol Nabotiy, mavlo Bakr ibn Vayl Balxiy (vaf. 150\/767)<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Bistom kunyasiga ega bo\u02bblgan Muqotil ibn Hayyon, Bakr ibn Vaylning mavlosi deb qayd etilgan<a href=\"#_ftn18\" name=\"_ftnref18\">[18]<\/a>. Shuningdek, Bani Shaybonning mavlosi sifatida tanitilgan otasi Hayyonning Iroqdan Xuroson hududiga kelgani, kelib chiqishiga ko\u02bbra asli Nabotiylardan bo\u02bblgani ta\u02bckidlanadi<a href=\"#_ftn19\" name=\"_ftnref19\">[19]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cImom\u201d, \u201cmuhaddis\u201d va \u201chofiz\u201d unvonlari bilan atalgan Muqotil, tobein ulamolaridan ko\u02bbplab kishilardan hadis eshitgan, undan ham ko\u02bbplab hadis olimlari rivoyat qilgan<a href=\"#_ftn20\" name=\"_ftnref20\">[20]<\/a>. Muqotil ko\u02bbproq Balx shahrida istiqomat qilgan, ammo vaqt-vaqti bilan ba\u02bczi hududlarga sayohat qilgan<a href=\"#_ftn21\" name=\"_ftnref21\">[21]<\/a>. Obid va solih shaxsiyati bilan diqqatga sazovor bo\u02bblgan Muqotilning bu sayohatlari, ilm talabidan tashqari da\u02bcvatga qaratilgani ham tushuniladi. Masalan, oxirgi bor borgan Kobulda, bir guruh odamlar uning vositasida islomni qabul qilgani kuzatiladi<a href=\"#_ftn22\" name=\"_ftnref22\">[22]<\/a>. Shuningdek, Muqotilning odatda ishonchli muhaddis sifatida baholangani, ammo uni zaif deb hukm qilganlar ham borligi qayd etilgan<a href=\"#_ftn23\" name=\"_ftnref23\">[23]<\/a>. Rivoyatlari Buxoriyning (vaf. 256\/869) \u201cSahih\u201didan tashqari \u00abKutubi sitta\u00bbga kirgan boshqa asarlarda hamda Ahmad ibn Hanbalning (vaf. 241\/855) \u00abMusnad\u00bbi va Dorimiyning (vaf. 255\/868) \u00abSunan\u00bbida mavjud<a href=\"#_ftn24\" name=\"_ftnref24\">[24]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Muqotil ibn Hayyon 150\/767-yilda Kobulda vafot etgan<a href=\"#_ftn25\" name=\"_ftnref25\">[25]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Ustozlari<\/strong>: Said ibn Musayyab (vaf. 93\/711), Mujohid (vaf. 103\/721), Ikrima (vaf. 104\/722), Qatoda (vaf. 118\/736) va boshqalar.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Shogirdlari<\/strong>: Bukayr ibn Ma\u02bcruf (vaf. 163\/779), Nilh ibn Abu Maryam (vaf. 173\/789), Abdulloh ibn Muborak (vaf. 181\/797), Iso ibn Musa G\u02bbunjor (vaf. 187\/802) va boshqalar<a href=\"#_ftn26\" name=\"_ftnref26\">[26]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Asarlari<\/strong>: Tafsiru Muqotil ibn Hayyon<a href=\"#_ftn27\" name=\"_ftnref27\">[27]<\/a>.<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"3\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Abdulloh ibn Muborak ibn Vozih, mavlo Bani Hanzala, Marvazi, Xurosoniy (vaf. 181\/797)<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Abdurrahmon kunyasiga ega bo\u02bblgan Abdulloh ibn Muborak, umumiy holda Bani Hanzalaning mavlosi deb qayd etilgan<a href=\"#_ftn28\" name=\"_ftnref28\">[28]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Uning valosining bu qabilaga tegishliligi bir vaqtlar otasining Hanzala oilasidan bir savdogarning quli bo\u02bblganiga borib taqaladi<a href=\"#_ftn29\" name=\"_ftnref29\">[29]<\/a>. Uning Tamim qabilasidan Bani Abdu Shamsning mavoliysi ham bo\u02bblgani keltiriladi<a href=\"#_ftn30\" name=\"_ftnref30\">[30]<\/a>. Etnik kelib chiqishiga kelsak, otasi turk. Xorazmlik bo\u02bblgan onasi ham turk aslli bir oiladan kelgan<a href=\"#_ftn31\" name=\"_ftnref31\">[31]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">118\/736 yoki 119\/737-yilda ehtimol Xurosonning Marv shahrida tug\u02bbilgan Abdulloh ibn Muborak<a href=\"#_ftn32\" name=\"_ftnref32\">[32]<\/a>, yigirma yoshlarida ilm o\u02bbrganishni boshlagan<a href=\"#_ftn33\" name=\"_ftnref33\">[33]<\/a>. Avvalo Xuroson, Hijoz, Shom, Iroq, Jazira, Misr va Yaman o\u02bblkalarini kezgan, shu tufayli ko\u02bbplab ustozlardan hadis eshitgan, undan ham ko\u02bbplab hadis olimlari hadis rivoyat qilgan<a href=\"#_ftn34\" name=\"_ftnref34\">[34]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abdulloh ibn Muborak hadislarni yozish tarafdori edi va tabiiyki, naql qilgan hadislarni yoddan ko\u02bbra kitoblaridan rivoyat qilardi<a href=\"#_ftn35\" name=\"_ftnref35\">[35]<\/a>. Shu bilan birga, u o\u02bbz so\u02bbzlarining boshqa rivoyatlar bilan birga yozilishini ma\u02bcqul ko\u02bbrmasdi. Bunday holatga duch kelganda, shaxsan o\u02bbzi yozilganni o\u02bbchirib, \u201cMen kimmanki, so\u02bbzlarim yozilsin\u201d deb norozilik bildirgani naql qilinadi<a href=\"#_ftn36\" name=\"_ftnref36\">[36]<\/a>. Shuningdek, Ibn Muborak Xuroson mintaqasida, ayniqsa, Marvda hadislarni tasnif qilgan birinchi olim sifatida taqdim etilgan<a href=\"#_ftn37\" name=\"_ftnref37\">[37]<\/a>. Yahyo ibn Main (vaf. 233\/848) uning kitoblarida yigirma mingdan ortiq hadis bo\u02bblganini aytadi<a href=\"#_ftn38\" name=\"_ftnref38\">[38]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ibn Muborak hadis rivoyati bilan birga, ayniqsa, fiqhda ham ajralib turgan. Bu sohada avvalo Abu Hanifadan foydalangan<a href=\"#_ftn39\" name=\"_ftnref39\">[39]<\/a>. Hatto uning, fiqh boblariga ko\u02bbra tasnif etgan \u00abas-Sunan fil fiqh\u00bb nomli asarida Abu Hanifaning (vaf. 150\/767) usulini asos qilgani ta\u02bckidlanadi. Ibn Muborak Abu Hanifaning vafotidan keyin imom Molikning (vaf. 179\/795) dars xalqasiga qo\u02bbshilgan va fiqh o\u02bbrganishni uning yonida davom ettirgan<a href=\"#_ftn40\" name=\"_ftnref40\">[40]<\/a>. Natijada u fiqhda hanafiy va molikiy mazhablarini birlashtirgan bir usulni yaratgan<a href=\"#_ftn41\" name=\"_ftnref41\">[41]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Barcha bu sifatlari tufayli Ibn Muborak, fiqhul hadis ilmining mashhur ulamolaridan biri sifatida taqdim etilishga haqli bo\u02bblgan<a href=\"#_ftn42\" name=\"_ftnref42\">[42]<\/a>. Shuningdek, uning arab tilidan bilimdonligi, she\u02bcriyat bilan shug\u02bbullanishi, zuhd va jihod tushunchasi qaydga sazovor xususiyatlaridandir<a href=\"#_ftn43\" name=\"_ftnref43\">[43]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cImom\u201d, \u201calloma\u201d, \u201cfaqih\u201d, \u201chofiz\u201d, \u00abshayxul islom\u00bb, \u00abkasirul hadis\u00bb, \u00abfaxrul mujohidin\u00bb va \u00abqudvatuz zohidin\u00bb kabi sifatlar bilan tavsiflangan Abdulloh ibn Muborak<a href=\"#_ftn44\" name=\"_ftnref44\">[44]<\/a> jarh va ta\u02bcdil mutaxassislari tomonidan \u00absiqa, sabt\u00bb, \u201csiqa\u201d, \u00abma\u02bcmun\u00bb, \u00abhujja\u00bb, \u00absahihul hadis\u00bb kabi ta\u02bcbirlar bilan baholangan<a href=\"#_ftn45\" name=\"_ftnref45\">[45]<\/a>. Shu bilan birga, uning ham ilmiy salohiyatini, ham ishonchliligini ko\u02bbrsatuvchi ko\u02bbplab maqtov so\u02bbzlariga duch kelamiz. Masalan, Ali ibn Madiniy (vaf. 234\/848), hadis ilmi ikki kishiga borib taqalishini, ulardan biri Abdulloh ibn Muborak, ikkinchisi esa Yahyo ibn Ma\u02bcin ekanini aytadi<a href=\"#_ftn46\" name=\"_ftnref46\">[46]<\/a>. Shuningdek, u haqida \u00abhadischilar orasidagi mavqei, odamlar orasida amirul mu\u02bcmininning mavqei kabidir\u00bb deyilgan<a href=\"#_ftn47\" name=\"_ftnref47\">[47]<\/a>. Ibn Muborak, shuningdek, tobeindan keyingi tabaqadagi jarh va ta\u02bcdil ulamolarining yetakchilari orasida zikr qilinadi<a href=\"#_ftn48\" name=\"_ftnref48\">[48]<\/a>. To\u02bbrt mingga yaqin kishidan hadis o\u02bbrgangan va ularning faqat mingga yaqinidan rivoyat qilgan Ibn Muborakning<a href=\"#_ftn49\" name=\"_ftnref49\">[49]<\/a> layoqatsizlarning hadislarini qabul qilmaslik va bundaylarga hadis naql qilmaslikni shart qilib olgan<a href=\"#_ftn50\" name=\"_ftnref50\">[50]<\/a>. Bu ma\u02bcnoda u isnodning qiymati va zaruriyati ustida qat\u02bciy turib, dinini isnodsiz o\u02bbrganmoqchi bo\u02bblgan kishini, uyining tomiga narvonsiz chiqmoqchi bo\u02bblgan kishiga o\u02bbxshatgan<a href=\"#_ftn51\" name=\"_ftnref51\">[51]<\/a>, isnod bo\u02bblmagan holda har kim dini haqida xayoliga kelganini aytishini ta\u02bckidlagan<a href=\"#_ftn52\" name=\"_ftnref52\">[52]<\/a>. Tadlis qilgan kishilar haqida ham qattiq tanqidlar bildirgan Ibn Muborak bu ishni kechirilmas xatolardan biri deb ta\u02bckidlagan<a href=\"#_ftn53\" name=\"_ftnref53\">[53]<\/a>. Rivoyatlari esa \u00abKutubi sitta\u00bbda va Ahmad ibn Hanbalning (v. 241\/855) \u00abMusnad\u00bbi bilan Dorimiyning (v. 255\/868) \u00abSunan\u00bbida mavjud<a href=\"#_ftn54\" name=\"_ftnref54\">[54]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abdulloh ibn Muborak, bir g\u02bbazotdan qaytishda 63 yoshlarida 181\/797-yilda Furot daryosi bo\u02bbyidagi Hit degan joyda vafot etgan<a href=\"#_ftn55\" name=\"_ftnref55\">[55]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Ustozlari<\/strong>: Hishom ibn Urva (vaf. 146\/763), A\u02bcmash (vaf. 148\/765), Avzoiy (vaf. 157\/773), Hammad ibn Zayd (vaf. 179\/795) va boshqalar.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Shogirdlari<\/strong>: Abdulloh ibn Vahb (vaf. 197\/812), Abdurrahmon ibn Mahdiy (vaf. 198\/813), Yahyo ibn Said Katton (vaf. 198\/813), Is\u02bchoq ibn Rohuya (vaf. 238\/852) va boshqalar<a href=\"#_ftn56\" name=\"_ftnref56\">[56]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Asarlari<\/strong>: 1. Kitobuz zuhd var raqoiq (Malegon\/ Hindiston, 1966, Bayrut, t.s.). 2. Kitobul jihod (N. Hammod tahqiqi, Bayrut, 1971\/1391). 3. al-Musnad. 4. Kitobul birr vas sila. 5. as-Sunan fil fiqh. 6. Kitobut tafsir. 7. Kitobut tarix. 8. al-Arba\u02bcin. 9. Kitobul isti\u02bczon. 10. Kitobul manosik<a href=\"#_ftn57\" name=\"_ftnref57\">[57]<\/a>.<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"4\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Umar ibn Horun ibn Yazid ibn Jobir, mavlo Saqafiy, Balxiy (vaf. 194\/809)<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Hafs kunyasiga ega bo\u02bblgan Umar ibn Horun, Saqiyf qabilasining mavlosi sifatida qayd etilgan<a href=\"#_ftn58\" name=\"_ftnref58\">[58]<\/a>. Qullik holati va etnik kelib chiqishi haqida aniq ma\u02bclumot yo\u02bbq. Ammo Balx shahriga nisbat qilinishi sababli Umarning fors aslli shaxs bo\u02bblishi mumkinligini taxmin qilish mumkin.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">128\/745-yilda ehtimol Xurosonning Balx shahrida tug\u02bbilgan Umar ibn Horun, Balxdan tashqari Makka va Bag\u02bbdod kabi ba\u02bczi ilm markazlarida ham bo\u02bblgan, avvalo Ibn Jurayj (vaf. 150\/767) boshchiligida ko\u02bbplab ulamolardan hadis eshitgan, undan ham ko\u02bbplab kishilar hadis tinglagan<a href=\"#_ftn59\" name=\"_ftnref59\">[59]<\/a>. Shuningdek, uning yetmish mingga yaqin hadisni bilgani; yoddan rivoyat qilgani, kitob tasnif qilgani va qiroat bo\u02bbyicha ilmga ega ekani ta\u02bckidlanadi<a href=\"#_ftn60\" name=\"_ftnref60\">[60]<\/a>. Umar ibn Horun \u201cimom\u201d, \u00abolimu Xuroson\u00bb, \u00abmuqriy\u00bb, \u201cmuhaddis\u201d, \u201chofiz\u201d va \u00abmuksir\u00bb sifati bilan ham tavsiflanadi<a href=\"#_ftn61\" name=\"_ftnref61\">[61]<\/a>, ammo jarh va ta\u02bcdil mutaxassislari tomonidan \u00absayyiul hifz\u00bb, \u00abg\u02bbayru siqa\u00bb, \u00ablaysa bi shay\u00bb, \u00abzaiful hadis\u00bb, \u00abmatruk\u00bb va \u201ckazzob\u201d kabi atamalar bilan baholanadi<a href=\"#_ftn62\" name=\"_ftnref62\">[62]<\/a>. Shuningdek, Umarning uzoq vaqt birga yashagan o\u02bbgay otasi Ibn Jurayjdan ko\u02bbplab hadis tinglagani, ammo undan naql qilgan rivoyatlar munkar ekani ta\u02bckidlangan<a href=\"#_ftn63\" name=\"_ftnref63\">[63]<\/a>. Shuningdek, ba\u02bczi hadis ulamolari Umardan ko\u02bbplab hadis yozgani, ammo keyinchalik bu rivoyatlarni naql qilishdan qochib, tark etgani ta\u02bckidlanadi<a href=\"#_ftn64\" name=\"_ftnref64\">[64]<\/a>. Rivoyatlari Ibn Moja (vaf. 273\/886) va Termiziyning (vaf. 279\/892) \u00abSunan\u00bblarida mavjud.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Umar ibn Horun 66 yoshlarida 194\/809-yilda Balxda vafot etgan<a href=\"#_ftn65\" name=\"_ftnref65\">[65]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Ustozlari<\/strong>: Ayman ibn Nabil (vaf. 150\/767), Ibn Jurayj (vaf. 150\/767), Avzoiy (vaf. 157\/773), Yunus ibn Yazid Ayliy (vaf. 159\/775) va boshqalar.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Shogirdlari<\/strong>: Qutayba ibn Said (vaf. 240\/854), Ahmad ibn Hanbal (vaf. 241\/855), Hannod ibn Sariy (vaf. 243\/857), Abdulloh ibn Said Ashajj (vaf. 257\/870) va boshqalar.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Asarlari: <\/strong>Ism va mazmuni berilmagan bo\u02bblsa-da, Umar ibn Horunning ba\u02bczi hadis juzlari mavjudligi ta\u02bckidlanadi<a href=\"#_ftn66\" name=\"_ftnref66\">[66]<\/a>.<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"5\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Fazl ibn Muso Sinoniy, mavlo Bani Qatiya, Marvaziy (vaf. 192\/807)<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Abdulloh kunyasiga ega bo\u02bblgan Fazl ibn Muso, Bani Zubayddan Qati\u02bca oilasining mavlosi sifatida zikr qilingan<a href=\"#_ftn67\" name=\"_ftnref67\">[67]<\/a>. Sinoniy nisbasi bilan atalishi ehtimol uning aslida Marvga bog\u02bbliq Sinon nomli bir qishloqdan bo\u02bblgani sabablidir<a href=\"#_ftn68\" name=\"_ftnref68\">[68]<\/a>. Shuning uchun Fazlning avvalo fors kelib chiqishiga ega oiladan kelgani taxmin qilinadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">115\/733-yilda tug\u02bbilgan Fazl ibn Musoning hayoti haqida batafsil ma\u02bclumot mavjud emas, ammo uning hadis talabida vatanidan tashqariga chiqqani, turli ilm markazlarini kezgani va u yerdagi ko\u02bbplab ulamolardan hadis olgani va undan ham ko\u02bbplab hadis olimlari rivoyat qilgani tushuniladi<a href=\"#_ftn69\" name=\"_ftnref69\">[69]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cImom\u201d va \u201chofiz\u201d unvonlari bilan atalgan Fazl ibn Muso<a href=\"#_ftn70\" name=\"_ftnref70\">[70]<\/a> jarh va ta\u02bcdil ulamolari tomonidan ham \u201csiqa\u201d, \u00absabt\u00bb, \u00absaduq, solih\u00bb kabi ta\u02bcbirlar bilan baholangan<a href=\"#_ftn71\" name=\"_ftnref71\">[71]<\/a>. Hatto uning Ibn Muborakdan ham mustahkamroq ekanini ta\u02bckidlaganlar bor<a href=\"#_ftn72\" name=\"_ftnref72\">[72]<\/a>. Shu bilan birga, Fazlning ba\u02bczan munkar va g\u02bbarib rivoyatlar naql qilgani ham ta\u02bckidlangan<a href=\"#_ftn73\" name=\"_ftnref73\">[73]<\/a>. Hadislari esa \u00abKutubi sitta\u00bbda va Ahmad ibn Hanbalning (vaf. 241\/855) \u00abMusnad\u00bbi bilan Dorimiyning (vaf. 255\/868) \u00abSunan\u00bbida mavjud<a href=\"#_ftn74\" name=\"_ftnref74\">[74]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Fazl ibn Muso 192\/807 (yoki 191\/806) yilda vafot etgan<a href=\"#_ftn75\" name=\"_ftnref75\">[75]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Ustozlari<\/strong>: Ismoil ibn Abu Xolid (vaf. 145\/762), Hishom ibn Urva (vaf. 146\/763), A\u02bcmash (vaf. 148\/765), Ma\u02bcmar ibn Roshid (vaf. 153\/770) va boshqalar.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Shogirdlari<\/strong>: Is\u02bchoq ibn Rohuya (vaf. 238\/852), Mahmud ibn G\u02bbaylon (vaf. 239\/853), Abda ibn Abdurrahim Marvaziy (vaf. 244\/858), Ali ibn Hujr (vaf. 244\/858) va boshqalar<a href=\"#_ftn76\" name=\"_ftnref76\">[76]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Xulosa o\u02bbrnida aytish mumkinki, Xuroson hududida to\u02bbrt asar egasi va bir asar egasi bo\u02bblmagan jami besh mavoliy muhaddis aniqlandi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Asar egasi bo\u02bblgan mavoliy muhaddislardan bir kishining kelib chiqishi (Abdulloh ibn Muborak) turk, bir kishi (Muqotil ibn Hayyon) nabotiydir. Boshqa ikki kishi (Ato ibn Muslim, Umar ibn Horun)ning kelib chiqishi fors bo\u02bblgani taxmin qilinadi. Ular orasida to\u02bbg\u02bbridan-to\u02bbg\u02bbri qul bo\u02bblgan shaxs qayd etilmagan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bu muhaddislardan faqat Ato ibn Abu Muslimning birgina sahobadan (Anas ibn Molik) hadis eshitgani rivoyat qilinadi. Shuningdek, Xurosondagi asar egasi bo\u02bblgan mavoliy muhaddislardan hadis to\u02bbquvchi yoki isroiliy rivoyatlarni naql qiluvchi yoki arab tili buzuq bo\u02bblgan shaxs qayd etilmagan. Ammo Umar ibn Horunning o\u02bbta zaifligiga e\u02bctibor qaratilgan. Shu bilan birga, kelib chiqishi turk Abdulloh ibn Muborakning arab tiliga bo\u02bblgan bilimdonligi maqtov bilan ta\u02bckidlanadi va uning tobeindan keyingi davrda rijol tanqidining yetakchi ulamolaridan biri bo\u02bblgani, ayniqsa, isnodga ahamiyat bergani va tadlis qiluvchilarni qattiq tanqid qilgani ko\u02bbrinadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bu qismdagi muhaddislardan bir kishining (Abdulloh ibn Muborak) \u00abKutubi sitta\u00bbda, ikki kishining (Ato ibn Abu Muslim, Muqotil ibn Hayyon) Buxoriyning \u201cSahih\u201didan tashqari \u00abKutubi sitta\u00bbga kirgan boshqa asarlarda va bir kishining (Umar ibn Horun) Ibn Moja va Termiziyning \u00abSunan\u00bblarida rivoyatlari mavjud.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Xuroson mintaqasida asar egasi bo\u02bblmagan bir muhaddis (Fazl ibn Muso)ning kelib chiqishi fors bo\u02bblgani ehtimoli bor. Uning hadis to\u02bbqigani yoki isroiliy rivoyatlarni naql qilgani yoki arab tili buzuq bo\u02bblgani haqida biron-bir qaydga duch kelinmadi. Rivoyatlari ham \u00abKutubi sitta\u00bbda mavjud.<strong>\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><strong>FOYDALANILGAN MANBA VA ADABIYOTLAR:<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> Ibn Manjuya. Rijalu Sahihi Muslim. J. II. \u2013 B. 102; Ibn Hajar. Tahzib. J. IV. \u2013 B. 136.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> Buxoriy. Tarixul Kabir. J. VI. \u2013 B. 474; Mizziy. Tahzibul kamol. J. XX. \u2013 B. 107.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> Ibn Asokir. Tarix. J. XL. \u2013 B. 416.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> Zahabiy. Miyzon. J. III. \u2013 B. 73.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> Abu Nu\u02bcaym. Hilya. J. V. \u2013 B. 193; Zahabiy. Miyzon. J. III. \u2013 B. 73-74.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> Abu Nu\u02bcaym. Hilya. J. V. \u2013 B. 193; Zahabiy. Siyar. J. VI. \u2013 B. 140; Zirikliy. A\u02bclom. J. J. IV. \u2013 B. 235.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> Mizziy. Tahzibul kamol. J. XX. \u2013 B. 107; Suyutiy. Tabaqot. \u2013 B. 67.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> Ibn Sa\u02bcd. Tabaqot. J. VII. \u2013 B. 369; Ijliy. Ma\u02bcrifa. J. II. \u2013 B. 137; Ibn Abu Hotim. Jarh. J. VI. \u2013 B. 335; Ibn Adiy. Komil. J. V. \u2013 B. 361.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a> Ibn Hibbon. Majruhiyn. J. II. \u2013 B. 130-131.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a> Zahabiy. Miyzon. J. III. \u2013 B. 74; Siyar. J. VI. \u2013 B. 142.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a> Zahabiy. Siyar. J. VI. \u2013 B. 140-141; Ibn Hajar. Taqrib. \u2013 B. 392.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a> Mizziy Kutubi sitta musanniflarining barchasi Ato Xurosoniy rivoyat qilgan hadislarini kiritiganini keltiradi. Tahzibul kamol. J. XX. \u2013 B. 115.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">[13]<\/a> Abu Nu\u02bcaym. Hilya. J. V. \u2013 B. 200; Zahabiy. Siyar. J. VI. \u2013 B. 143.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref14\" name=\"_ftn14\">[14]<\/a> Ustoz va shogirdlari haqida batafsil qarang: Mizziy. Tahzibul kamol. J. XX. \u2013 B. 107; Zahabiy. Siyar. J. VI. \u2013 B. 140.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref15\" name=\"_ftn15\">[15]<\/a> Dovudiy. Tabaqotul mufassiriyn. J. I. \u2013 B. 385; Sezgin. Turos. J. I. \u2013 B. 79.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref16\" name=\"_ftn16\">[16]<\/a> Dovudiy. Tabaqotul mufassiriyn. J. I. \u2013 B. 385; Zirikliy. A\u02bclom. J. IV. \u2013 B. 235; Sezgin. Turos. J. I. \u2013 B. 79.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref17\" name=\"_ftn17\">[17]<\/a> Dovudiy. Tabaqotul mufassiriyn. J. I. \u2013 B. 385. Olimga nisbat berilgan tasavvufga oid asar haqida qarang: Abu Nu\u02bcaym. Hilya. J. V. \u2013 B. 194-195.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref18\" name=\"_ftn18\">[18]<\/a> Buxoriy. Tarixul Kabir. J. VIII. \u2013 B. 13; Ibn Hajar. Tahzib. J. V. \u2013 B. 522.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref19\" name=\"_ftn19\">[19]<\/a> Sam\u02bconiy. Ansob. J. V. \u2013 B. 454.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref20\" name=\"_ftn20\">[20]<\/a> Zahabiy. Tazkira. J. I. \u2013 B. 174; Siyar. J. VI. \u2013 B. 341.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref21\" name=\"_ftn21\">[21]<\/a> Ibn Hibbon. Mashohiyr. \u2013 B. 195; Zahabiy. Siyar. J. VI. \u2013 B. 341.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref22\" name=\"_ftn22\">[22]<\/a> Mizziy. Tahzibul kamol. J. XXVIII. \u2013 B. 433.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref23\" name=\"_ftn23\">[23]<\/a> Ibn Abu Hotim. Jarh. J. VIII. \u2013 B. 354; Ibn Hibbon. Siqot. J. VII. \u2013 B. 508; Ibn Hajar. Tahzib. J. V. \u2013 B. 522-523.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref24\" name=\"_ftn24\">[24]<\/a> Mizziy. Tahzibul kamol. J. XXVIII. \u2013 B. 433.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref25\" name=\"_ftn25\">[25]<\/a> Ibn Hajar. Tahzib. J. V. \u2013 B. 523.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref26\" name=\"_ftn26\">[26]<\/a> Ustoz va shogirdlari haqida qarang: Mizziy. Tahzibul kamol. J. XXVIII. \u2013 B. 430; Zahabiy. Tazkira. J. I. \u2013 B. 174.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref27\" name=\"_ftn27\">[27]<\/a> Hoji Xalifa. Kashf. J. J. I. \u2013 B. 459.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref28\" name=\"_ftn28\">[28]<\/a> Buxoriy. Tarixul Kabir. J. V. \u2013 B. 212; Ibn Hibbon. Mashohiyr. \u2013 B. 194; Xatib Bag\u02bbdodiy. Tarix. J. X. \u2013 B. 152; Ibn Xallikon. Vafayot. J. III. \u2013 B. 32; Zahabiy. Siyar. J. VIII. \u2013 B. 379; Ibnul Imod. Shazarot. J. I. \u2013 B. 295.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref29\" name=\"_ftn29\">[29]<\/a> Xatib Bag\u02bbdodiy. Tarix. J. X. \u2013 B. 153; Ibn Asokir. Tarix. J. XXXII. \u2013 B. 402.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref30\" name=\"_ftn30\">[30]<\/a> Zahabiy. Siyar. J. VIII. \u2013 B. 381.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref31\" name=\"_ftn31\">[31]<\/a> Ibnul Javziy. Safva. J. IV. \u2013 B. 134; Ibn Hajar. Tahzib. J. III. \u2013 B. 247.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref32\" name=\"_ftn32\">[32]<\/a> Ibn Qutayba. Maorif. \u2013 B. 511; Xatib Bag\u02bbdodiy. Tarix. J. X. \u2013 B. 154.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref33\" name=\"_ftn33\">[33]<\/a> Zahabiy. Siyar. J. VIII. \u2013 B. 379.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref34\" name=\"_ftn34\">[34]<\/a> Ibn Sa\u02bcd. Tabaqot. J. VII. \u2013 B. 372; Mizziy. Tahzibul kamol. J. XVI. \u2013 B. 6; Zahabiy. Siyar. J. VIII. \u2013 B. 381.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref35\" name=\"_ftn35\">[35]<\/a> Xatib Bag\u02bbdodiy. Tarix. J. X. \u2013 B. 165; Mizziy. Tahzibul kamol. J. XVI. \u2013 B. 16; Zahabiy. Siyar. J. VIII. \u2013 B. 407, 409.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref36\" name=\"_ftn36\">[36]<\/a> Ibnul Javziy. Safva. J. IV. \u2013 B. 135.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref37\" name=\"_ftn37\">[37]<\/a>\u2013 B. 611-612.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref38\" name=\"_ftn38\">[38]<\/a> Xatib Bag\u02bbdodiy. Tarix. J. X. \u2013 B. 164; Zahabiy. Tazkira. J. I. \u2013 B. 276.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref39\" name=\"_ftn39\">[39]<\/a> Qurashiy. Javohir. J. II. \u2013 B. 326; Dehlaviy. Buston. \u2013 B. 115.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref40\" name=\"_ftn40\">[40]<\/a> A.Naim-K.Meros. Tajridi sarih. J. VII. \u2013 B. 382.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref41\" name=\"_ftn41\">[41]<\/a> Dehlaviy. Buston. \u2013 B. 115.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref42\" name=\"_ftn42\">[42]<\/a> Hokim. Ma\u02bcrifa. \u2013 B. 66-67.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref43\" name=\"_ftn43\">[43]<\/a> Zahabiy. Siyar. J. VIII. \u2013 B. 397.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref44\" name=\"_ftn44\">[44]<\/a> Ibn Sa\u02bcd. Tabaqot. J. VII. \u2013 B. 372; Zahabiy. Siyar. J. VIII. \u2013 B. 378-379; Tazkira. J. I. \u2013 B. 374; Ibn Hajar. Tahzib. J. III. \u2013 B. 248.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref45\" name=\"_ftn45\">[45]<\/a> Ibn Sa\u02bcd. Tabaqot. J. VII. \u2013 B. 372; Ijliy. Ma\u02bcrifa. J. II. \u2013 B. 54; Ibn Abu Hotim. Jarh. J. V. \u2013 B. 181; Bojiy. Ta\u02bcdil. J. II. \u2013 B. 831; Ibn Hajar. Tahzib. J. III. \u2013 B. 248-249.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref46\" name=\"_ftn46\">[46]<\/a> Xatib Bag\u02bbdodiy. Tarix. J. X. \u2013 B. 164; Zahabiy. Siyar. J. VIII. \u2013 B. 391.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref47\" name=\"_ftn47\">[47]<\/a> Xatib Bag\u02bbdodiy. Tarix. J. X. \u2013 B. 156.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref48\" name=\"_ftn48\">[48]<\/a> Sahoviy. al-Mutakallimuna fir rijal. \u2013 B. 99.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref49\" name=\"_ftn49\">[49]<\/a> Zahabiy. Tazkira. J. I. \u2013 B. 276.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref50\" name=\"_ftn50\">[50]<\/a> Muslim. Muqaddimma, 7; Zahabiy. Tazkira. J. I. \u2013 B. 277.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref51\" name=\"_ftn51\">[51]<\/a> Xatib Bag\u02bbdodiy. Sharafu ahlil hadis. \u2013 B. 42.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref52\" name=\"_ftn52\">[52]<\/a> Muslim. Muqaddimma, 7.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref53\" name=\"_ftn53\">[53]<\/a> Hokim. Ma\u02bcrifa. \u2013 B. 103.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref54\" name=\"_ftn54\">[54]<\/a> Mizziy. Tahzibul kamol. J. XVI. \u2013 B. 24.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref55\" name=\"_ftn55\">[55]<\/a> Ustoz va shogirdlari haqida qarang: Mizziy. Tahzibul kamol. J. XVI. \u2013 B. 6; Zahabiy. Siyar. J. VIII. \u2013 B. 379-380.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref56\" name=\"_ftn56\">[56]<\/a> Ibn Sa\u02bcd. Tabaqot. J. VII. \u2013 B. 372; Ibn Hibbon. Mashohiyr. \u2013 B. 194; Ibn Xallikon. Vafayot. J. III. \u2013 B. 134.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref57\" name=\"_ftn57\">[57]<\/a> Asarlari haqida batafsil qarang: Ibnun Nadim. Fihrist. \u2013 B. 280; Ismoil Posho Bag\u02bbdodiy. Hadiyya. J. I. \u2013 B. 438; Kattoniy. Risola. \u2013 B. 102; Kahhola. Mu\u02bcjam. J. VI. \u2013 B. 160; Sezgin. Turos. J. I. \u2013 B. 175.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref58\" name=\"_ftn58\">[58]<\/a> Mizziy. Tahzibul kamol. J. XXI. \u2013 B. 520-521; Zahabiy. Tazkira. J. I. \u2013 B. 340; Miyzon. J. III. \u2013 B. 228.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref59\" name=\"_ftn59\">[59]<\/a> Xatib Bag\u02bbdodiy. Tarix. J. XI. \u2013 B. 187; Zahabiy. Siyar. IX. \u2013 B. 267.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref60\" name=\"_ftn60\">[60]<\/a> Zahabiy. Siyar. J. IV. \u2013 B. 267, 270; Ibn Hajar. Tahzib. J. IV. \u2013 B. 316-317.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref61\" name=\"_ftn61\">[61]<\/a> Zahabiy. Siyar. J. IX. \u2013 B. 267; Tazkira. J. I. \u2013 B. 340.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref62\" name=\"_ftn62\">[62]<\/a> Ijliy. Ma\u02bcrifa. J. II. \u2013 B. 171; Nasoiy. Zuafo. \u2013 B. 84; Ibn Abu Hotim. Jarh. J. VI. \u2013 B. 141; Abn Adiy. Komil. J. V. \u2013 B. 30-31; Ibnul Javziy. Zuafo. J. II. \u2013 B. 218; Zahabiy. Miyzon. J. III. \u2013 B. 228-229.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref63\" name=\"_ftn63\">[63]<\/a> Xatib Bag\u02bbdodiy. Tarix. J. XI. \u2013 B. 188.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref64\" name=\"_ftn64\">[64]<\/a> Abn Adiy. Komil. J. V. \u2013 B. 30-31; Ibn Hajar. Tahzib. J. IV. \u2013 B. 317.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref65\" name=\"_ftn65\">[65]<\/a> Ibn Sa\u02bcd. Tabaqot. J. VII. \u2013 B. 374; Ibn Abu Hotim. Jarh. J. VI. \u2013 B. 141.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref66\" name=\"_ftn66\">[66]<\/a> Ismoil Posho Bag\u02bbdodiy. Hadiyya. J. I. \u2013 B. 78; Kahhola. Mu\u02bcjam. VIII. \u2013 B. 5.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref67\" name=\"_ftn67\">[67]<\/a> Ibn Hibbon. Mashohiyr. \u2013 B. 97; Siqot. J. VII. \u2013 B. 319; Ibn Manjuya. Rijalu Sahihi Muslim. J. II. \u2013 B. 132; Mizziy. Tahzibul kamol. J. XXIII. \u2013 B. 254.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref68\" name=\"_ftn68\">[68]<\/a> Ibn Sa\u02bcd. Tabaqot. J. VII. \u2013 B. 372; Ibn Manjuya. Rijalu Sahihi Muslim. J. II. \u2013 B. 132.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref69\" name=\"_ftn69\">[69]<\/a> Zahabiy. Siyar. J. IX. \u2013 B. 104.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref70\" name=\"_ftn70\">[70]<\/a> Zahabiy. Siyar. J. IX. \u2013 B. 104; Tazkira. J. I. \u2013 B. 296.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref71\" name=\"_ftn71\">[71]<\/a> Ibn Sa\u02bcd. Tabaqot. J. VII. \u2013 B. 372; Ibn Abu Hotim. Jarh. J. VII. \u2013 B. 69; Bojiy. Ta\u02bcdil. J. III. \u2013 B. 1048.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref72\" name=\"_ftn72\">[72]<\/a> Ibn Abu Hotim. Jarh. J. VII. \u2013 B. 69.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref73\" name=\"_ftn73\">[73]<\/a> Ibn Hajar. Tahzib. J. IV. \u2013 B. 499; Taqrib. \u2013 B. 447.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref74\" name=\"_ftn74\">[74]<\/a> Mizziy. Tahzibul kamol. J. XX III. \u2013 B. 258.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref75\" name=\"_ftn75\">[75]<\/a> Ibn Hibbon. Mashohiyr. \u2013 B. 97; Ibn Hajar. Taqrib. \u2013 B. 447.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref76\" name=\"_ftn76\">[76]<\/a> Ustoz va shogirdlari haqida qarang: Mizziy. Tahzibul kamol. J. XX III. \u2013 B. 255; Zahabiy. Siyar. J. IX. \u2013 B. 404.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><strong><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">OTABEK MUHAMMADIYEV, <\/span><\/strong><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><strong><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi direktor o\u02bbrinbosari, <\/span><\/strong><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><strong><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">tarix fanlari bo\u02bbyicha falsafa doktori (PhD), katta ilmiy xodim<\/span><\/strong><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Xuroson mintaqasidagi asar sohibi bo\u02bblgan mavoliy muhaddislar Ato ibn Abu Muslim (Abdulloh) Xurosoniy, mavlo Muhallab ibn Abu Sufra (vaf. 135\/752) Abu Ayyub kunyasiga ega bo\u02bblgan Ato ibn Abu Muslim, Azd qabilasidan Muhallab ibn Abu Sufraning mavlosidir[1]. Asli Xurosonning Balx shahridan[2]. Otasining Abdulloh ismi yonida Maysara ismi bilan ham qayd etilgani keltiriladi[3]. Ammo Atoning kelib chiqishi &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":40384,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[639],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>XUROSON MAVOLIYLARI VA ULARNING HADIS ILMI RIVOJIDAGI O\u02bbRNI 2-QISM - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"XUROSON MAVOLIYLARI VA ULARNING HADIS ILMI RIVOJIDAGI O\u02bbRNI 2-QISM\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40392&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"XUROSON MAVOLIYLARI VA ULARNING HADIS ILMI RIVOJIDAGI O\u02bbRNI 2-QISM - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"XUROSON MAVOLIYLARI VA ULARNING HADIS ILMI RIVOJIDAGI O\u02bbRNI 2-QISM\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40392&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-02-19T04:43:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-02-17T05:48:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/mavoliy1802.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"440\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40392&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40392&lang=oz\",\"name\":\"XUROSON MAVOLIYLARI VA ULARNING HADIS ILMI RIVOJIDAGI O\u02bbRNI 2-QISM - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40392&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40392&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/mavoliy1802.jpg\",\"datePublished\":\"2025-02-19T04:43:35+00:00\",\"dateModified\":\"2025-02-17T05:48:16+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"description\":\"XUROSON MAVOLIYLARI VA ULARNING HADIS ILMI RIVOJIDAGI O\u02bbRNI 2-QISM\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40392&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40392&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40392&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/mavoliy1802.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/mavoliy1802.jpg\",\"width\":660,\"height\":440},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40392&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"XUROSON MAVOLIYLARI VA ULARNING HADIS ILMI RIVOJIDAGI O\u02bbRNI 2-QISM\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"XUROSON MAVOLIYLARI VA ULARNING HADIS ILMI RIVOJIDAGI O\u02bbRNI 2-QISM - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"XUROSON MAVOLIYLARI VA ULARNING HADIS ILMI RIVOJIDAGI O\u02bbRNI 2-QISM","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40392&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"XUROSON MAVOLIYLARI VA ULARNING HADIS ILMI RIVOJIDAGI O\u02bbRNI 2-QISM - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"XUROSON MAVOLIYLARI VA ULARNING HADIS ILMI RIVOJIDAGI O\u02bbRNI 2-QISM","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40392&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2025-02-19T04:43:35+00:00","article_modified_time":"2025-02-17T05:48:16+00:00","og_image":[{"width":660,"height":440,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/mavoliy1802.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"14 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40392&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40392&lang=oz","name":"XUROSON MAVOLIYLARI VA ULARNING HADIS ILMI RIVOJIDAGI O\u02bbRNI 2-QISM - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40392&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40392&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/mavoliy1802.jpg","datePublished":"2025-02-19T04:43:35+00:00","dateModified":"2025-02-17T05:48:16+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"description":"XUROSON MAVOLIYLARI VA ULARNING HADIS ILMI RIVOJIDAGI O\u02bbRNI 2-QISM","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40392&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=40392&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40392&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/mavoliy1802.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/mavoliy1802.jpg","width":660,"height":440},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=40392&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"XUROSON MAVOLIYLARI VA ULARNING HADIS ILMI RIVOJIDAGI O\u02bbRNI 2-QISM"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40392"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40392"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40392\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40396,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40392\/revisions\/40396"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/40384"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40392"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40392"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40392"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}