{"id":38997,"date":"2024-12-03T09:08:40","date_gmt":"2024-12-03T04:08:40","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=38997"},"modified":"2024-12-02T17:53:53","modified_gmt":"2024-12-02T12:53:53","slug":"tinchlik-shar%ca%bciy-maqsad-diniy-va-dunyoviy-zaruratdir-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=38997&lang=oz","title":{"rendered":"TINCHLIK SHAR\u02bcIY MAQSAD, DINIY VA DUNYOVIY ZARURATDIR"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Insoniyat umr davomida ezgu maqsadlarga erishish uchun doimo sa\u02bcy-harakatda bo\u02bbladi. Orzu-umidi ro\u02bbyobi, farzandlari kamolotini ko\u02bbrishi uchun eng zarur omil bu shubhasiz tinchlik va osoyishtalikdir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Bugungi globallashuv jarayoni har birimizdan yurt taraqqiyoti, avlodlar kelajagi va jamiyatning ertangi kuni uchun qayg\u02bburish, tinch va osoyishta hayotga raxna solayotgan turli tahdidlarga birgalikda kurashishni taqozo qilmoqda.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Keling, tinchlikni targ\u02bbib qilishni uch qismga bo\u02bblib ko\u02bbrib chiqsak:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">birinchi \u2013 tinchlik, diniy va dunyoviy manfaatlar;<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">ikkinchi \u2013 tinchlik va uning islom fiqhidagi o\u02bbrni;<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">uchinchi \u2013 xavfsizlik va tinchlik o\u02bbrtasidagi bog\u02bbliqlik.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong>Birinchi qism: tinchlik, diniy va dunyoviy manfaatlar<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Islom dini o\u02bbz mohiyatiga ko\u02bbra, haqiqat, tavhid, ezgulik, adolat, xayrixohlik va bag\u02bbrikenglikka chaqiradi. Chin ma\u02bcnoda uning dunyoda yoyilishi insoniyatga adolat, xavfsizlik va osoyishtalikni in\u02bcom qilib, uni jaholat, adolatsizlik, tartibsizlik va urushlar zulmatidan saqlaydi. Islom faqat insoniyatni baxtli qilishga xizmat qiladi. Bu oliy maqsadni amalga oshirish uchun islom targ\u02bbibot, tushuntirish, dalilni asoslash yo\u02bbllariga tayanadi. Dinda hech qanday majburlash va bo\u02bbysundirish yo\u02bbq. Alloh taolo bir necha oyatlarda bu haqda marhamat qilgan:\u00a0<strong>\u201cDinda zo\u02bbrlash yo\u02bbq\u201d<\/strong><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a><strong>,<\/strong>\u00a0dinsiz yoki boshqa dindagi odamni o\u02bbz diniga majburlab kiritish mumkin emas.\u00a0<strong>\u201cBiz Sizni\u00a0<\/strong>(qiyomatda barcha ummatlarga)<strong>\u00a0guvoh bo\u02bbluvchi,\u00a0<\/strong>(jannat xaqida)<strong>\u00a0xushxabar beruvchi va\u00a0<\/strong>(do\u02bbzax azobidan)<strong>\u00a0ogohlantiruvchi etib yubordik\u201d<\/strong><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a>, Alloh taolo Payg\u02bbambar alayhissalomga uni dinga zo\u02bbrlab kirgizish emas, balki dinni tushuntirib berish uchun yuborganini aytmoqda.\u00a0<strong>\u201cBas,\u00a0<\/strong>(ey Muhammad! Ummatingizga)<strong>\u00a0eslating! Zotan, Siz\u00a0<\/strong>(hozircha)<strong>\u00a0faqat eslatuvchidirsiz. Ularning ustidan zo\u02bbravonlik bilan hukm yurgizuvchi emassiz\u201d<\/strong><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a>, Payg\u02bbambar alayhissalom ham, ummatlar ham odamlarni faqat to\u02bbg\u02bbri yo\u02bblga chaqirishi mumkin. Ularni dinga majburlash va ustidan zo\u02bbravonlik bilan hukm yuritish Alloh taoloning amru hukmlariga mutlaqo ziddir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Odamlarni ezgulikka chaqirish faqat tinchlik va farovonlik muhiti bo\u02bblgandagina muvaffaqiyatga erishiladi. Chunki islom da\u02bcvati faqat xavfsizlik va barqarorlik sharoitidagina tarqalib, kutilgan samarani bera oladi. Dinni niqob qilib, din va jamiyat tinchligini buzish aslida islom dinni yomonotliq qilishga qaratilgani oydek ravshan. Binobarin, tinchlik shariat maqsadlari va manfaatlarining eng yuqori pog\u02bbonasida turadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Insoniyatning tinchlikka ehtiyoji suv va havoga ehtiyoji kabidir. Shuning uchun Qur\u02bconi karimda tinchlikning hayotiy zarurligi haqida bir necha oyatlar kelgan. Tinchlik Alloh taoloning bandalariga ne\u02bcmati va marhamatidir. Noshukrlik esa Parvardigorning la\u02bcnati va jazosiga olib boradi. Haq taolo aytadi:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong>\u201cAlloh bir shaharni\u00a0<\/strong>(Makkani)<strong>\u00a0misol keltirur: u tinch, sokin\u00a0<\/strong>(shahar)<strong>\u00a0edi, har tomondan rizqi kengu mo\u02bbl kelib turar edi. Bas, u\u00a0<\/strong>(aholisi)<strong>\u00a0Allohning ne\u02bcmatiga noshukrlik qilgach, Alloh uni\u00a0<\/strong>(aholisiga)<strong>\u00a0bu \u201chunarlari\u201d sababli ochlik va xavf libosi\u00a0<\/strong>(balosi)<strong>ni \u201ctotish\u201dga majbur etdi\u201d<\/strong><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a><strong>.<\/strong>\u00a0<strong>\u201cSizlarni biroz xavf-xatar, ochlik\u00a0<\/strong>(azobi)<strong>\u00a0bilan, molu jon va mevalar\u00a0<\/strong>(hosili)<strong>ni kamaytirish yo\u02bbli bilan sinagaymiz.\u00a0<\/strong>(Shunday holatlarda)<strong>\u00a0sabr qiluvchilarga xushxabar bering\u00a0<\/strong>(ey Muhammad)<strong>!\u201d<\/strong><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a><strong>.<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Quraysh haqida bunday degan:\u00a0<strong>\u201cQuraysh\u00a0<\/strong>(ahli)<strong>ga qulay qilib qo\u02bbygani uchun,\u00a0<\/strong>(ya\u02bcni)<strong>\u00a0ularga qishda\u00a0<\/strong>(Yamanga)<strong>\u00a0va yozda\u00a0<\/strong>(Shomga)<strong>\u00a0safar qilishni qulay qilib qo\u02bbygani uchun mana shu Uy\u00a0<\/strong>(Ka\u02bcba)<strong>ning Parvardigoriga ibodat qilsinlar! Zero,\u00a0<\/strong>(U)<strong>\u00a0ularni ochlikdan\u00a0<\/strong>(qutqarib)<strong>\u00a0to\u02bbydirdi va xavf\u00a0<\/strong>(va xatar)<strong>dan omon saqladi\u201d<\/strong><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a><strong>.<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong>\u201cEslang, ey Ibrohim: \u201cEy Rabbim, buni\u00a0<\/strong>(Makkani)<strong>\u00a0tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilariga\u00a0<\/strong>(turli)<strong>\u00a0mevalardan rizq qilib bergin!\u201d deganida, Alloh: \u201c<\/strong>(Ulardan)\u00a0<strong>kofir bo\u02bblganlarini esa, biroz rizqlantirib, so\u02bbngra do\u02bbzax azobiga mubtalo eturman. Bu o\u02bbta yomon oqibatdir\u201d, dedi\u201d<\/strong><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a><strong>.<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong>\u201c<\/strong>(Ey Muhammad!)\u00a0<strong>eslang, Ibrohim aytgan edi: \u201cEy Rabbim! Bu shaharni\u00a0<\/strong>(ya\u02bcni, Makkani)<strong>\u00a0tinch qilgin, meni va avlodlarimni sanamlarga sig\u02bbinishdan yiroq qilgin!\u201d<\/strong><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a><strong>.<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Baqara surasidagi oyatda Ibrohim alayhissalomning tinchlik duosi dunyo (rizq) duosi bilan qo\u02bbshilgan. Ibrohim surasidagi oyatda esa tinchlik duosi din borasidagi duo bilan davom etadi. Bu din manfaatlari ham, dunyo manfaatlari ham tinchlikka bog\u02bbliqligidan dalolat beradi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Shuning uchun U zot alayhissalom Makka mo\u02bbminlari uchun tinchlik va keng rizq so\u02bbrab duo qilgan. Chunki u yerda na daraxt, na ekin o\u02bbsadi. Tinchlik bo\u02bblmasa, oziq-ovqat kirib kelmaydi. Oziq-ovqatsiz esa hayot bo\u02bblmaydi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Bu \u2013 dunyo nuqtai nazaridan edi. Ammo din nuqtai nazaridan oladigan bo\u02bblsak, agar yurt tinch bo\u02bblsa, mo\u02bbl-ko\u02bblchilik bo\u02bbladi. Shunda odamlar Alloh taologa ko\u02bbproq itoat va ibodat qiladi. Agar tinchlik bo\u02bblmasa, odamlar ibodatdan chalg\u02bbiydi va faqat tinchlikka da\u02bcvat bilan ovora bo\u02bblib qoladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Boshqa tomondan olganda, Alloh taolo o\u02bbsha Uy (Ka\u02bcba)ni odamlar uchun ziyorat qilib to\u02bbymaydigan makon qilib qo\u02bbygan. Ka\u02bcba va uning tevaragi tinch bo\u02bblsagina odamlar u yerga bora oladi. Bemalol haj amallarini bajaradi. Shu buyuk ibodatni bajarish uchun, albatta, tinchlik bo\u02bblishi zarur. Demak, osuda hayot va ibodatlarni to\u02bbliq ado etish faqat tinchlik va osoyishtalik bilandir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Rasululloh sollallohu alayhi vasallam:\u00a0<strong>\u201cAllohga qasamki,\u00a0<\/strong>(U Zot)<strong>\u00a0bu ishni oxiriga yetkazadi, hatto otliq Allohdan o\u02bbzgadan yoki suruvi uchun bo\u02bbridan qo\u02bbrqmagan holda San\u02bcodan Hazramavtga boradigan bo\u02bbladi\u201d,<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[9]<\/a><\/strong>\u00a0deganlar.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Ey mo\u02bbmin-musulmon birodarlar, tinchlikni pirovard maqsadga aylantiraylik! Tinchlik \u2013 har tomon yoyilishi va dunyoni yaxlit qoplashi bilan komildir. Tinchliksiz biror narsaga erishib bo\u02bblmaydi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong>Ikkinchi qism: tinchlik va uning islom fiqhidagi o\u02bbrni<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Musulmon faqihlari xavfsizlikning ahamiyatini barcha diniy va dunyoviy manfaatlar tinchlikka bog\u02bbliqligi nuqtai nazaridan so\u02bbz yuritadilar. Buni davlatning eng muhim vazifalaridan biri deb bilganlar. Kim xalqning tinchlik borasidagi haq-huquqlarini eslatsa, hayotiy zarurat bo\u02bblgan oziq-ovqat ta\u02bcminotidek o\u02bbta muhim masaladan ham oliyroq amalni bajargan bo\u02bbladi. Tinchlik ta\u02bcminlansa, odamlar rizq topish, o\u02bbz yumushlarini risoladagidek bajarish imkoniga ega bo\u02bbladilar. Tinchlik bo\u02bblmagan joyda esa bularning barchasi imkonsiz bo\u02bblib qoladi va kundalik hayot tarzi ham ostin-ustun bo\u02bblib ketadi. Odamlarda tanglik paydo bo\u02bblib, mehr-oqibat yo\u02bbqoladi. Davlat tuzilishiga putur yetadi, jamiyat parokanda bo\u02bbladi. Tartibsizlik, boshboshdoqlik avj oladi. Diniy va dunyoviy manfaatlar poymol bo\u02bbladi. Bunining oldini olish, tinchlikni ta\u02bcminlash davlatning ustuvor vazifalaridan hisoblanadi. Imom Movardiy ushbu masalani rahbarning xalq oldidagi vazifasi ekanini ta\u02bckidlab: \u201cOdamlar o\u02bbz hayotini o\u02bbzi boshqarishi, joni va mol-mulkini xavf-xatardan xoli qoldirgan holda sayohatlarga bemalol borishi uchun davlat va rahbar insonlarni himoya qilishi, zarur shart-sharoitni yaratib berishi\u201d<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a>\u00a0lozimligini zikr qilgan. Ikki Harami sharif imomi Abdulmalik Juvayniy \u201cG\u02bbiyosul umam\u201d asarida shunga o\u02bbxshash fikrni aytgan. Imom Movardiy mashhur \u201cAdabud dunyo vad din\u201d asarida bunday degan: \u201cTinchlikka erishish bu shunday holatki, unda qalblar xotirjam bo\u02bbladi, tashvishlar yo\u02bbqoladi. Unda begunohlar yashaydi va zaiflar taskin topadi. Qo\u02bbrqib yashagan kishida orom, xavfsiragan kishida esa xotirjamlik bo\u02bblmaydi\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Ba\u02bczi donishmandlar tinchlik eng samarali, farovon hayot, adolat esa eng kuchli qo\u02bbshin ekanini aytgan. Chunki qo\u02bbrquv odamlarni manfaatlardan to\u02bbsadi. Ma\u02bcqul va maqbul turmush tarziga to\u02bbsqinlik qiladi. Jismu jonini xotirjam qiladigan va jamiyatlarini tartibga soladigan moddiy sabablardan to\u02bbxtatadi\u201d<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[11]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Ibn Rizvon Molikiy \u201cAsh-Shahbul lomia fis siyosatin nofia\u201d asarida: \u201cMamlakatlarning eng yomoni tinch bo\u02bblmaganidir\u201d, degan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Movardiy esa bunday deb ta\u02bckidlagan: \u201cBilingki, dunyoning to\u02bbg\u02bbriligi uning tartib va tizimga solingan ishlari bilandir. Uning olti qoidasi bor, bular: ergashiladigan din, kuchli va odil rahbar, keng qamrovli adolat, tinchlik, doimiy unumdorlik va katta umid\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong>Uchinchi qism: tinchlik va xavfsizlik o\u02bbrtasidagi bog\u02bbliqlik<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Xavfsizlik va tinchlik yaxlit bir hodisa sanaladi. Sulh ham tinchlik omilidir. Xavfsizlik bor ekan, tinchlik bo\u02bbladi. Xavfsizlik qo\u02bbrquvning ziddini, tinchlik manfaatni bildiradi. Xavfsizlikning hammaga foydasi tegadigan natijasi bo\u02bblmasa, bu haqiqiy xavfsizlik emas.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Islom tinchlikka chaqiradi, tinchlikni targ\u02bbib qiladi. Tinchlikni insonlararo, jamiyatlar va davlatlararo munosabatlar uchun asos, zamin deb hisoblaydi. Har doim tom ma\u02bcnodagi tinchlikka intilishga chorlaydi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Alloh taolo bunday degan:\u00a0<strong>\u201c<\/strong>(Ey Muhammad!)<strong>\u00a0agar ular tinchlikka moyil bo\u02bblsalar, siz ham moyil bo\u02bbling. Allohga tavakkul qiling, albatta, U eshitguvchi va bilguvchi zotdir\u201d<\/strong><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftn12\" name=\"_ftnref12\">[12]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Alloh taolo nabiyiga dushmanlar tinchlik-sulhni taklif qilsa, qabul qilishni buyurgan. Qarama-qarshi tomon astoyidil tinchlik bitimini so\u02bbrasa, oradagi adovatga qaramay, tinch hayotga qaytishga to\u02bbsqinlik qilmaydi. Ana shu haqiqiy tinchlikdir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Garchi mufassirlarning bu oyat haqidagi fikrlari turlicha bo\u02bblsa-da, asosiy xulosa shuki, tinchlik bitimi musulmonlar manfaatlari doirasida bo\u02bbladi. Oyatning zohiriy ma\u02bcnosi shunday. Ba\u02bczi mufassirlar uning nasx bo\u02bblganini, ayrimlari nasx bo\u02bblmaganini aytgan. Saddiy va Abu Zayd aytganki, \u201cOyatning ma\u02bcnosi bunday: \u201cSizni sulhga chaqirsa, ijobat qiling\u201d. U nasx bo\u02bblmagan\u201d. Ibn Arabiy bunday degan: \u201cAgar musulmonlar uchun sulhda foyda keltiradigan yoki zararni ketkazadigan manfaat bo\u02bblsa, ular sulhni birinchi bo\u02bblib boshlashida zarar yo\u02bbq. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam xaybarliklar bilan sulh tuzganlar. Ular shartlarni buzgandan so\u02bbng sulh bekor bo\u02bblgan. Shuningdek, Zamriy, Akaydir Duma va Najron ahllari bilan ham sulh tuzilgan\u201d<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftn13\" name=\"_ftnref13\">[13]<\/a>. Qurtubiy bunday fikr bildirgan: \u201cRasululloh sollallohu alayhi vasallamning sahobalari Umar ibn Xattob roziyallohu anhu va undan keyingi ko\u02bbp rahbarlar davrida ajam o\u02bblkalari bilan ulardan biror narsa olmaslik va o\u02bbzidagi narsalarni o\u02bbzida qoldirishni nazarda tutuvchi sulh tuzganlar. Garchi, ularni yo\u02bbq qilib yuborishga qodir bo\u02bblgan esa-da\u201d<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftn14\" name=\"_ftnref14\">[14]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Alloh taolo mo\u02bbmin bandalarini islomga, ya\u02bcni tinchlikka to\u02bbliq kirishga chaqirgan va shaytonga ergashishdan ogohlantirib:\u00a0<strong>\u201cEy imon keltirganlar! Islomga to\u02bblig\u02bbicha kiringiz va shaytonning izidan ergashmangiz!\u201d<\/strong><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftn15\" name=\"_ftnref15\">[15]<\/a>\u00a0degan. Shu bilan birga, Alloh taolo mo\u02bbmin bandalariga, agar dinda ularga qarshi bo\u02bblganlar jang qilishdan to\u02bbxtab, sulh tuzsa, ular bilan urush qilishga yo\u02bbl yo\u02bbqligini bayon etib, bunday marhamat qilgan:\u00a0<strong>\u201cAgar sizdan chetlansalar va siz bilan urushmasdan tinchlikni taklif qilsalar, Alloh sizlarga buning ziddiga\u00a0<\/strong>(ular bilan urush qilishga)\u00a0<strong>yo\u02bbl bermas\u201d<\/strong><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftn16\" name=\"_ftnref16\">[16]<\/a><strong>.<\/strong>\u00a0So\u02bbng Alloh taolo agar ular tinchlik degan asosiy tamoyilga rioya qilmay, dushmanlik va urush yo\u02bblini tutsa, bunga qanday munosabatda bo\u02bblish mumkinligini bunday bayon qilgan:\u00a0<strong>\u201cAgar sizdan chetlanmasalar\u00a0<\/strong>(xoli qo\u02bbymasalar)<strong>, sizga tinchlikni taklif qilmasalar va qo\u02bbllarini tiymasalar\u00a0<\/strong>(tortmasalar)<strong>, bas, ularni tuting va qayerda topsangiz ham qatl eting. Ana o\u02bbshandaylar ustidan\u00a0<\/strong>(hukm qilishingiz uchun)<strong>\u00a0sizga ochiq haq\u00a0<\/strong>(izn)<strong>\u00a0berdik\u201d<\/strong><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftn17\" name=\"_ftnref17\">[17]<\/a><strong>.<\/strong>\u00a0Ibn Jarir Mujohiddan rivoyat qilishicha, bu oyati karima makkalik bir qavm haqida nozil bo\u02bblgan. Ular Payg\u02bbambar alayhissalomning huzurlariga kelib, riyo uchun \u201cmusulmon\u201d bo\u02bblar edi. So\u02bbng qurayshliklar oldiga borib, ular bilan birga butlarga ibodat qilardi. Shu tariqa ikki tomondan ham omon qolmoqchi bo\u02bblar edi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Bu o\u02bbrinda Alloh taoloning: \u201c<strong>Ana o\u02bbshandaylar ustidan\u00a0<\/strong>(hukm qilishingiz uchun)<strong>\u00a0sizga ochiq haq\u00a0<\/strong>(izn)<strong>\u00a0berdik<\/strong>\u201d degan so\u02bbzlariga to\u02bbxtalib o\u02bbtish lozim bo\u02bbladi. Chunki, ushbu haq bizga jang qilish uchun ochiq-oydin hujjat va aniq dalil bo\u02bbladimi, degan savol paydo bo\u02bbladi. Ibn Odil Damashqiy bunday degan: \u201cBu oyat shundan dalolatki, agar ular jang qilishdan voz kechib, bizdan sulh so\u02bbrasa va aziyat berishdan tiyilsa, ularga qarshi urush qilishimiz joiz emas\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Quyidagi oyatlarda ham shunga o\u02bbxshash hukmlar bor:\u00a0<strong>\u201cDin to\u02bbg\u02bbrisida sizlar bilan urushmagan va sizlarni o\u02bbz yurtingizdan\u00a0<\/strong>(haydab)<strong>\u00a0chiqarmagan kimsalarga nisbatan yaxshilik qilishingiz va ularga adolatli bo\u02bblishingizdan Alloh sizlarni qaytarmas\u201d<\/strong><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftn18\" name=\"_ftnref18\">[18]<\/a><strong>.<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Rasululloh sollallohu alayhi vasallam sahobalari bilan birga umra qilish uchun Makka tomon yo\u02bblga chiqdilar va Makka yaqinidagi Hudaybiya degan joyga to\u02bbxtadilar. Bu o\u02bbsha yerdagi bir quduqning nomidan olingan. Mushriklar u zot alayhissalomni Baytullohga kirishdan to\u02bbsgani uchun Hudaybiyada bir oy qolib ketdilar. So\u02bbng mushriklar bilan Rasululloh sallallohu alayhi vasallam bu gal qaytib ketib, kelasi yili kelsalar, Makkani u zot alayhissalom uchun uch kun bo\u02bbsh qoldirish to\u02bbg\u02bbrisida sulh tuzildi. Bundan tashqari, ular u zot alayhissalom bilan o\u02bbn yil urush qilmaslik to\u02bbg\u02bbrisida ham bitim tuzdi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Madinaga qaytib ketdilar. Keyingi yili (umraning) qazosini o\u02bbtash uchun yana yo\u02bblga chiqdilar. Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning sahobalari mushriklar ular bilan urush qilishidan xavotirlanib, urush harom qilingan oyda jang qilishni xushlamadilar.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Yuqoridagi barcha oyatlar adolatni taqozo etadi va tinchlikka xizmat qiladi. Ular negizida sulh (tinchlik) bilan xavfsizlik o\u02bbrtasida o\u02bbzaro bog\u02bbliqlik, uzluksiz va muvozanatli aloqa namoyon bo\u02bbladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Xulosa qilib aytganda, muqaddas Islom ta\u02bclimotini sof holatda yetkazish va uni buzib ko\u02bbrsatishga harakat qilayotgan din dushmanlariga ma\u02bcrifiy uslullar bilan qarshi kurashishni yanada faollashtirish zarurdir. Shundagina yurtdagi tinch va osuda hayot baraqaror bo\u02bbladi. Zero, tinchlik hukmron yurt har tomonlama yuksalishga erishadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong>Qodirxon MAHMUDOV<br \/>\n<\/strong><\/span><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ilmiy xodimi<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftnref1\" name=\"_ftn1\"><span style=\"font-size: 12pt;\">[1]<\/span><\/a><span style=\"font-size: 12pt;\">\u00a0Baqara surasi, 256-oyat.<\/span><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a>\u00a0Ahzob surasi, 45-oyat.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a>\u00a0G\u02bboshiya surasi, 21-22-oyat.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a>\u00a0Nahl surasi, 112- oyat mazmuni.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a>\u00a0Baqara surasi, 155-oyat mazmuni.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a>\u00a0Quraysh surasi mazmuni.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a>\u00a0Baqara surasi, 126-oyat mazmuni.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a>\u00a0Ibrohim surasi, 35-oyat mazmuni.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a>\u00a0Oltin silsila. Sahihul Buxoriy. J.4. 3612-hadis. \u2013Toshkent: Hilol-Nashr, 2018. \u2013B. 628.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a>\u00a0Abulhasan Movardiy. Al-Ahkous sultoniya. \u2013 Qohira. Dorul hadis, 2006. \u2013B. 40.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a>\u00a0Abulhasan Movardiy. Adabud dunyo vad din. \u2013 Bayrut: Dorul minhoj, 2013. \u2013B. 231.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a>\u00a0Anfol surasi, 61-oyat mazmuni.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">[13]<\/a>\u00a0Qurtubiy. Al-Jomi\u02bcul ahkomil Qur\u02bcon. J.10. \u2013Bayrut. Muassasatur risola, 2006. \u2013B. 64.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftnref14\" name=\"_ftn14\">[14]<\/a>\u00a0Qurtubiy. Al-Jomi\u02bcul ahkomil Qur\u02bcon. J.10. \u2013Bayrut. Muassasatur risola, 2006. \u2013B. 63.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftnref15\" name=\"_ftn15\">[15]<\/a>\u00a0Baqara surasi, 208-oyat mazmuni.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftnref16\" name=\"_ftn16\">[16]<\/a>\u00a0Niso surasi, 90-oyat mazmuni.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftnref17\" name=\"_ftn17\">[17]<\/a>\u00a0Niso surasi, 91-oyat mazmuni.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26947#_ftnref18\" name=\"_ftn18\">[18]<\/a>\u00a0Mumtahana surasi, 8-oyat mazmuni.<\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Insoniyat umr davomida ezgu maqsadlarga erishish uchun doimo sa\u02bcy-harakatda bo\u02bbladi. Orzu-umidi ro\u02bbyobi, farzandlari kamolotini ko\u02bbrishi uchun eng zarur omil bu shubhasiz tinchlik va osoyishtalikdir. Bugungi globallashuv jarayoni har birimizdan yurt taraqqiyoti, avlodlar kelajagi va jamiyatning ertangi kuni uchun qayg\u02bburish, tinch va osoyishta hayotga raxna solayotgan turli tahdidlarga birgalikda kurashishni taqozo qilmoqda. Keling, tinchlikni targ\u02bbib qilishni &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38998,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2449,639],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>TINCHLIK SHAR\u02bcIY MAQSAD, DINIY VA DUNYOVIY ZARURATDIR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"TINCHLIK SHAR\u02bcIY MAQSAD, DINIY VA DUNYOVIY ZARURATDIR\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=38997&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"TINCHLIK SHAR\u02bcIY MAQSAD, DINIY VA DUNYOVIY ZARURATDIR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"TINCHLIK SHAR\u02bcIY MAQSAD, DINIY VA DUNYOVIY ZARURATDIR\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=38997&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-12-03T04:08:40+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-12-02T12:53:53+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/bukhari_buxoriy2024_25.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"330\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=38997&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=38997&lang=oz\",\"name\":\"TINCHLIK SHAR\u02bcIY MAQSAD, DINIY VA DUNYOVIY ZARURATDIR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=38997&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=38997&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/bukhari_buxoriy2024_25.jpg\",\"datePublished\":\"2024-12-03T04:08:40+00:00\",\"dateModified\":\"2024-12-02T12:53:53+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"description\":\"TINCHLIK SHAR\u02bcIY MAQSAD, DINIY VA DUNYOVIY ZARURATDIR\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=38997&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=38997&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=38997&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/bukhari_buxoriy2024_25.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/bukhari_buxoriy2024_25.jpg\",\"width\":660,\"height\":330},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=38997&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"TINCHLIK SHAR\u02bcIY MAQSAD, DINIY VA DUNYOVIY ZARURATDIR\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"TINCHLIK SHAR\u02bcIY MAQSAD, DINIY VA DUNYOVIY ZARURATDIR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"TINCHLIK SHAR\u02bcIY MAQSAD, DINIY VA DUNYOVIY ZARURATDIR","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=38997&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"TINCHLIK SHAR\u02bcIY MAQSAD, DINIY VA DUNYOVIY ZARURATDIR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"TINCHLIK SHAR\u02bcIY MAQSAD, DINIY VA DUNYOVIY ZARURATDIR","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=38997&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2024-12-03T04:08:40+00:00","article_modified_time":"2024-12-02T12:53:53+00:00","og_image":[{"width":660,"height":330,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/bukhari_buxoriy2024_25.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"9 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=38997&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=38997&lang=oz","name":"TINCHLIK SHAR\u02bcIY MAQSAD, DINIY VA DUNYOVIY ZARURATDIR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=38997&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=38997&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/bukhari_buxoriy2024_25.jpg","datePublished":"2024-12-03T04:08:40+00:00","dateModified":"2024-12-02T12:53:53+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"description":"TINCHLIK SHAR\u02bcIY MAQSAD, DINIY VA DUNYOVIY ZARURATDIR","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=38997&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=38997&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=38997&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/bukhari_buxoriy2024_25.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/bukhari_buxoriy2024_25.jpg","width":660,"height":330},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=38997&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"TINCHLIK SHAR\u02bcIY MAQSAD, DINIY VA DUNYOVIY ZARURATDIR"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38997"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38997"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38997\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38999,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38997\/revisions\/38999"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/38998"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38997"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38997"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38997"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}