{"id":36613,"date":"2024-07-25T10:35:29","date_gmt":"2024-07-25T05:35:29","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=36613"},"modified":"2024-07-25T10:44:58","modified_gmt":"2024-07-25T05:44:58","slug":"buxoro-hukumatida-nashr-ishlarining-yo%ca%bblga-qo%ca%bbyilishi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36613&lang=oz","title":{"rendered":"BUXORO HUKUMATIDA NASHR ISHLARINING YO\u02bbLGA QO\u02bbYILISHI"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">O\u02bbrta Osiyo xonliklarida, xususan, Buxoro amirligida toshbosma usulida kitob nashr etish ishlari Yevropa, Osiyo, Rossiya\u00a0 davlatlaridan keyin, XIX asr oxirida yo\u02bblga qo\u02bbyildi. Arab mamlakatlari, Eron va Hindistonda esa toshbosma kitoblar nashri XIX asrning boshlarida paydo bo\u02bblgan [4:270-285]. XIX asrning 80-yillariga qadar toshbosma kitoblar amirlikka Hindiston, Arab mamlakatlari, Turkiya va Rossiyadan olib kelib sotilgan [2:254]. Dastlabki\u00a0 litografiyalar Turkiston general-gubernatorligi hududida yuzaga kelgan. Toshbosma usulda kitob chiqarish jamiyatning turli sohaga oid bilimlarga bo\u02bblgan talablarini qondirishga yaqindan yordam berdi, ilmiy bilimlarni targ\u02bbib qilish va axborot tarqatish doirasini kengaytirdi, kitoblar arzonlashib, adadi ko\u02bbpayishiga sabab bo\u02bbldi. Kitoblarni bosma (poligrafiya) usulida chop etish uchun, eng avvalo, bosmaxonalar ochish, ularni zarur dastgohlar, uskuna va jihozlar, tipografiya texnikalari bilan ta\u02bcminlash zarur edi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bundan tashqari, nashr ishlari uchun mutaxassislar ham kerak bo\u02bblib, bu amirlik sharoitida hal etilishi qiyin masala hisoblanardi [3:100].\u00a0 Nashr ishlari haqidagi quyidagi ma\u02bclumotlarni arxiv hujjatlari asosida ko\u02bbrib chiqamiz.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Shu tariqa, XX asr boshlarida Buxoroda nashr ishlarida litografiyadan keng foydalanila boshlandi. Amirlikda birinchi toshbosma nashriyotlar 1901-yili Kogonda tashkil etilib, \u201cBaranovskiy litografiyasi\u201dni 1903-yili O. Levin, 1904-1913 yillarda Gaysinskiy va Bendeskiy, 1913-yildan esa yana O.Levin boshqargan [1:115]. Keyingi Obidjon Mahmudov matbaasi, bu bosmaxona 1905-yili Qo\u02bbqonga ko\u02bbchirilgan. Buxoro shahrida 1910-yili \u201cOrif afandi matbaasi\u201d tashkil qilingan. Shu tariqa, Buxoro amirligida toshbosma texnikasida kitob chop etish yangi Buxoroda (Kogonda, yahudiy Levin litografiyasi), keyinchalik Buxoro shahrining o\u02bbzida 70 dan ortiq xususiy nashrlar ham yo\u02bblga qo\u02bbyilgan. Xususan, Buxoroda nashr va noshirlik ishlari bilan Sayyidxo\u02bbja, Mullo Sulton Murodxo\u02bbja, Hoji Azim Marg\u02bbinoniy, Abduvosiy Oqsoqol, Mullo Najmiddin, Abdurahim Buxoriy, Mullo Muhammad Qosim, Muhammadiy maxdum (Mullo Muhammadiy Maxdum Buxoriy, Mullo Muhammadiy maxdum), Qozi Rahimjon Buxoriy, Sayyid Murod xo\u02bbja (Murodxo\u02bbja Toshkandiy), Sayyidxon, Sayyid Mahmud va Abdumajid ibn Abduvakil Oqsoqol, O. Levin, Mullo Sayyid Ahmad, Sayyid Murod xo\u02bbjalar kabi shaxslarning xususiy nashriyotlari bo\u02bblib, hamda kitob savdosi bilan shug\u02bbullanganlar(Mazkur shaxslarning nomlari O\u02bbzR FA SHI fondida saqlanayotgan Buxoroda chop etilgan toshbosma kitoblarning ma\u02bclumotlari asosida aniqlandi).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Shu o\u02bbrinda amirlikdagi litografiya ishlari ustidan Chor ma\u02bcmurlari nazorati o\u02bbrnatilganligini qayd etib o\u02bbtish lozim. Rossiya ichki ishlar vazirligi nashr ishlari bo\u02bbyicha Bosh boshqarmasi tomonidan yuborilgan sirkulyar xatda barcha guberniyalardagi mavjud bosmaxonalar va ularning nashrlari ustidan qat\u02bciy nazorat o\u02bbrnatish zarurligi to\u02bbg\u02bbrisida ko\u02bbrsatma berilgan [6:19].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Buxoroda XX asr boshlariga kelib nashr ishlarini yo\u02bblga qo\u02bbyish bo\u02bbyicha\u00a0 ishchi uyushmasi tashkil etilganligi, Buxoro stansiyasi ishchi uyushmasining nashr ishlari bo\u02bbyicha 1918-yil 11-yanvarda imzolangan majlis qarorida nashr ishlari, xodimlari va ularga belgilangan oylik maoshi haqidagi bayonnoma quyida berilgan:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ishchi uyushmasi umumiy majlis qarori asosida tipografiya ishi ikki shaxsga ishonib topshirildi; ya\u02bcni uyushma a\u02bczosi va Buxoro hukumati tomonidan bir nafar amaldor tayinlanishi belgilangan. Ishchi uyushmasi tomonidan bir ovozdan uyushma a\u02bczosi I.F.Melnikov, Buxoro hukumati tomonidan esa, ularning xohishiga ko\u02bbra tayinlanishi belgilanib, ularga to\u02bbliq ishonch bildirilishi ko\u02bbrsatilgan. Ular tipografiya ishlarini yo\u02bblga qo\u02bbyish, pul operatsiyalarini amalga oshirishlari ta\u02bckidlangan[5:76]. Oldingi mudirning yetarli tajribaga ega emasligi va tipolitografiya ishlarini tushunmasligi sababli hozirda korxonaning texnik ta\u02bcminoti tugallanmagan, ya\u02bcni zarur jihozlar bilan ta\u02bcminlanmaganligi sababli tipografiya hech qanday foyda olmagan, aksincha zarar ko\u02bbrgan. Tipolitografiyani to\u02bbliq jihozlash maqsadida 50 000 (Ellik ming) rubl miqdorida moliyaviy qo\u02bbllab-quvvatlash Buxoro hukumati hisobidan qoplanilishini so\u02bbrab murojaat etilgan va ushbu mablag\u02bbga quyidagilarni xarid qilish taqsimlangan [12:77]<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">1.1 jadvalga qarang.<\/span><\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"40\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u2116<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"169\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Tipo-litografiya jihozlari<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"105\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">summa<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">1.<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"169\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Litografiya(toshbosma)<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"105\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">3000 rubl<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">2.<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"169\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">bosmaxona<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"105\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">5000 rubl<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">3.<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"169\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">kitoblarni muqovalash<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"105\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">8000 rubl<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">4.<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"169\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">chiziqli<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"105\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">1000 rubl<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">5.<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"169\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">to\u02bbplam<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"105\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">5000 rubl<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"40\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">6.<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"169\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">4- toifadan (kiruvchi) sarflar<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"105\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">22000 rubl<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Shuningdek, tipo-litografiya xodimlarining ish haqlari ham ko\u02bbrsatib o\u02bbtilgan: tipografiya ishlarini yuritishda bir qator mutaxassislar jalb etilgan bo\u02bblib, ularning har biri alohida vazifani bajargan. Masalan, tipografiya jihozlarini sozlovchi A. Razvozov \u2013320 rubl, yog\u02bb ishlab chiqaruvchi Masuilov \u2013310 rubl, omborchi I. Bugayev 300 \u2013 rubl, bosmaxonani sozlovchilari Karixalev \u2013 300 rubl, Kajuxova \u2013 300 rubl, harflarni terib yozuvchi Abduraxmonov \u2013 287 rubl, Ashurov \u2013 250 rubl, Siromyatnikova \u2013 200 rubl, Konstantinov \u2013 200 rubl, Kuznesova \u2013 200 rubl, muqovachi \u2013 Zimin 200 rubl, Tumanov \u2013 200 rubl, litografiya ishlarini qabul qiluvchi Misheryakova \u2013 200 rubl, harflarni teruvchi Alekseyeva \u2013 175 rubl, 4 toifali bog\u02bblovchi Ribina \u2013 150 rubl, kitob muqovalarini qoplovchi Astashina \u2013150 rubl, harflarni teruvchi Makrushina \u2013 150 rubl, muqova qoplovchi Melnikova \u2013 159 rubl, farrosh \u2013 150 rubl, qo\u02bbriqchi Turobov \u2013 150 rubl, oshpaz\u00a0\u00a0 Muxanovalarga \u2013 130 rubl maosh belgilangan. Nashr ishlarida 15 nafardan ortiq mutaxassis faoliyat yuritgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Buxoro hukumati tipolitografiya xizmatchilarining oylik maoshi o\u02bbn ikki ming uch yuz yigirma ikki (12322) rublni tashkil etganligi ta\u02bckidlanadi. Ba\u02bczi bir arxiv hujjatida esa Buxoro hukumati tomonidan litografiya ishlarini yo\u02bblga qo\u02bbyish uchun katta amaldor Abdul G\u02bbofur-Xo\u02bbja qorovulbegi toshbosma uslubida nashr ishlarini o\u02bbz nomiga qonuniylashtirganligi ta\u02bckidlanib, vete bosmaxonasini o\u02bbzi va Nasimga rasmiylashtirgan. Bosmaxonani xususiylashtirish uchun Buxoro hukumati tomonidan berilgan ishonchnomaga binoan A.Melnikov bosmaxona ishchisi, deb tan olingan va ishonchnoma Qushbegi muhri [10:81] bilan tasdiqlangan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Buxorodagi rus fuqarosiga 1917 \u2014 yil 5-sentyabrdagi xatda oliy hazratlaridan bosmaxona uchun zarur bo\u02bblgan materiallar uchun 50 000 so\u02bbm miqdorida qo\u02bbshimcha kredit berilishi so\u02bbralgan. Shu yilning (1917) 12-sentyabrida Rossiya-Osiyo bankiga ko\u02bbp marta Rossiya Rezidensiyasining joriy \u2116949 hisob raqamiga pul qabul qilish haqida ma\u02bclumot berilib, yashash joyidan ma\u02bclum miqdorini qabul qilishni tasdiqlashi so\u02bbrab murojaat etilgan[9:7].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Rossiya hukumatiga nashriyot mudiri Bugayev tomonidan yo\u02bbllangan xatda nashriyot uchun 500 rubl miqdordagi kvitansiya yuborilishi ta\u02bckidlanib, shu bilan birga Buxoroda yashovchi A.Y.Millerning Buxoro bosmaxonasi uchun qilgan xizmat safari xarajatlari qoplanishi va Mirza Mustafo Mirakxo\u02bbrning 1917- yil 22-iyundagi xatiga asosan kerakli summa ushlab qolinib, unga yuborilish haqida ko\u02bbrsatma berilgan[8:50].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Boshqa bir hujjatda esa Buxoro hukumati bosmaxonasi hay\u02bcati tomonidan berilgan bayonnoma Buxoro hukumatiga tegishli nashr ishlarida ayrim bosmaxona egalarining ish yuritish jarayonidagi kelishmovchilik haqida. Buxoro hukumati bosmaxonasi mudiri Bugayev va bosmaxona ishchilari o\u02bbrtasidagi kelishmovchilikni ishchi guruh\u00a0 ko\u02bbrib chiqib, bayonnoma hay\u02bcat a\u02bczolari tomonidan tuzilgan,\u00a0 ular Mixail Aleksandrovich Preobrajenskiy, Ivan Ivanovich Imnyakov va Buxoro bosmaxonasi vakili Mirza Naim Qoroulbegi. Ushbu bayonnoma ko\u02bbchirmasida 1918-yil 5-yanvardan boshlab butun bosmaxonaning ishlarini olib borish bosmaxona ishchilari tomonidan tanlangan uch kishi \u2013 Yevgeniy Shepelev, Ivan Melnikov, Sergey Medvedkov hamda Buxoro hukumati vakili Abdug\u02bbafur Xo\u02bbja Jevachilardan iborat. Bosmaxonada mol-mulk inventarizatsiyasi yo\u02bbqligini inobatga olib, guruh o\u02bbsha kunning o\u02bbzidayoq darhol mol-mulkni inventarizatsiya qilishni boshlashi va yashash joyidan hisob-kitobni talab qilishi kerak bo\u02bblgan. Bosmaxonadagi holatdan qat\u02bci nazar kassani qayta ko\u02bbrib chiqish, dekabr oyi uchun hisobot 2-3 kun orasida rezidentlikka taqdim etilishi, rezidentlik ushbu hisobotni tegishli hujjatlar bilan taqqoslab ko\u02bbrsatishi talab etilgan. Yanvar oyining 5 kunidagi xarajatlar va daromadlar yuqoridagi guruh tomonidan tekshirilishi kerak[7:29], shuningdek, kirish va sarf-xarajatlarning qolgan qismini qabul qilishi lozim. Kassani tekshirganda to\u02bbrt yuz ellik yetti so\u02bbm 79 tiyin naqd pul bo\u02bblgan. Litografiya ishlari uchun qilingan 60-sonli kvitansiya II-xarajat buyrug\u02bbi 1918-yilda keltirilgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Boshqa bir xatda Buxoroda yashovchi rus fuqarosiga L. N. Levin tomonidan tipografiya mahsuloti va qolgan qog\u02bbozni taxminan 130000 rubl miqdorida sotib olish to\u02bbg\u02bbrisida taklif qilingan va quyidagi shart bilan: 20 foiz miqdorida pul to\u02bblash va qolgan summani 6 oy davomida kredit orqali to\u02bblash. Bosmaxonadagi qog\u02bboz uch oyga yetishi haqida xabar berilgan[11:73].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Xulosa qilib aytganda, XX asr boshlarida Buxoro va Kogonda toshbosma kitoblarning nashri yo\u02bblga qo\u02bbyildi. Nashr ishi daromad keltiradigan faoliyat turi sifatida mahalliy ishbilarmonlarning ham diqqatini tortganligi bois tez rivojlandi.\u00a0 Bosmaxonalarda, asosan diniy (arab tilida), adabiy-axloqiy (fors tilida) mavzudagi asarlar hamda xalq og\u02bbzaki ijodi namunalari (o\u02bbzbek tilida) nashr qilingan. Buxoro nashriyotlarining mahsulotlari faqat xonlikda emas, balki butun Turkiston va qo\u02bbshni davlatlar hududlarida ham tarqalgan. Mazkur davrda kitobat san\u02bcatida yangi bosqich toshbosma usulida kitob chop etish nashriyotlarning bosqichi boshlandi.<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><strong>Foydalanilgan adabiyotlar:<\/strong><\/span><\/div>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">\u0411\u043e\u0431\u043e\u0445\u043e\u043d\u043e\u0432 \u0410. \u040e\u0437\u0431\u0435\u043a \u043c\u0430\u0442\u0431\u0430\u0430\u0441\u0438 \u0442\u0430\u0440\u0438\u0445\u0438\u0434\u0430\u043d \u2013 \u0411.115.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">\u0412\u044f\u0442\u043a\u0438\u043d \u0412.\u041b. \u0411\u0443\u0445\u0430\u0440\u0441\u043a\u0438\u0439 \u043a\u043d\u0438\u0436\u043d\u044b\u0439 \u0440\u044b\u043d\u043e\u043a\/\/ \u0422\u0443\u0440\u043a\u0435\u0441\u0442\u0430\u043d\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0432\u0435\u0434\u043e\u043c\u043e\u0441\u0442\u0438. 1897 \u2013 \u0421. 254. (\u211664)<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">\u0413\u0430\u0444\u0430\u0440\u043e\u0432 \u041d. \u0418\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u044f \u043a\u0443\u043b\u044c\u0442\u0443\u0440\u043d\u043e-\u043f\u0440\u043e\u0441\u0432\u0435\u0442\u0438\u0442\u0435\u043b\u044c\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0434\u0435\u044f\u0442\u0435\u043b\u044c\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438 \u0434\u0436\u0430\u0434\u0438\u0434\u043e\u0432 \u0432 \u0411\u0443\u0445\u0430\u0440\u0441\u043a\u043e\u043c \u044d\u043c\u0438\u0440\u0430\u0442\u0435 \u2013 \u0425\u0443\u0434\u0436\u0430\u043d\u0442, 2000 \u2013 \u0421.100.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">\u041c\u0430\u0440\u0440 \u042e. \u041d. \u0422\u0438\u043f\u043e\u0433\u0440\u0430\u0444\u0438\u0438 \u0441\u043e\u0432\u0440\u0435\u043c\u0435\u043d\u043d\u043e\u0433\u043e \u0418\u0440\u0430\u043d\u0430 (1925-1926)\/\/\u0421\u0442\u0430\u0442\u044c\u0438 \u0438 \u0441\u043e\u043e\u0431\u0449\u0435\u043d\u0438\u044f. VII. \u041c.,\u2013 \u041b., 1939. \u2013 \u0421. 270-285.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">O\u02bbzMA I-3- fond, 2-ro\u02bbyxat, 722 \u2014 yig\u02bbma jild, 76-varaq.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">O\u02bbzMA I 1- fond, 17- ro\u02bbyxat, 32002 \u2014 yig\u02bbma jild, 19-varaq.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">O\u02bbzMA I-3- fond, 2-ro\u02bbyxat, 722- yig\u02bbma jild, 29-varaq.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">O\u02bbzMA I-3- fond, 2- ro\u02bbyxat, 722- yig\u02bbma jild, 50-varaq.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">O\u02bbzMA I-3- fond, 2- ro\u02bbyxat, 722- yig\u02bbma jild, 7-varaq.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">O\u02bbzMA I-3- fond, 2- ro\u02bbyxat, 722- yig\u02bbma jild, 81- a, b varaqlar.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">O\u02bbzMAI-3- fond, 2- ro\u02bbyxat, 722- yig\u02bbma jild ish, 73-varaq.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">O\u02bbsha joyda&#8230; 77-varaq.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: right;\"><strong><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">LATOFAT XOLNAZAROVA,<\/span><\/strong><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><strong><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u00a0Toshkent davlat texnika universiteti dotsenti<\/span><\/strong><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O\u02bbrta Osiyo xonliklarida, xususan, Buxoro amirligida toshbosma usulida kitob nashr etish ishlari Yevropa, Osiyo, Rossiya\u00a0 davlatlaridan keyin, XIX asr oxirida yo\u02bblga qo\u02bbyildi. Arab mamlakatlari, Eron va Hindistonda esa toshbosma kitoblar nashri XIX asrning boshlarida paydo bo\u02bblgan [4:270-285]. XIX asrning 80-yillariga qadar toshbosma kitoblar amirlikka Hindiston, Arab mamlakatlari, Turkiya va Rossiyadan olib kelib sotilgan [2:254]. Dastlabki\u00a0 &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":36617,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[639],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>BUXORO HUKUMATIDA NASHR ISHLARINING YO\u02bbLGA QO\u02bbYILISHI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"BUXORO HUKUMATIDA NASHR ISHLARINING YO\u02bbLGA QO\u02bbYILISHI\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36613&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"BUXORO HUKUMATIDA NASHR ISHLARINING YO\u02bbLGA QO\u02bbYILISHI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"BUXORO HUKUMATIDA NASHR ISHLARINING YO\u02bbLGA QO\u02bbYILISHI\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36613&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-07-25T05:35:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-07-25T05:44:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/nashrishlari2.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"413\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36613&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36613&lang=oz\",\"name\":\"BUXORO HUKUMATIDA NASHR ISHLARINING YO\u02bbLGA QO\u02bbYILISHI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36613&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36613&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/nashrishlari2.jpg\",\"datePublished\":\"2024-07-25T05:35:29+00:00\",\"dateModified\":\"2024-07-25T05:44:58+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"description\":\"BUXORO HUKUMATIDA NASHR ISHLARINING YO\u02bbLGA QO\u02bbYILISHI\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36613&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36613&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36613&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/nashrishlari2.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/nashrishlari2.jpg\",\"width\":660,\"height\":413},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36613&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"BUXORO HUKUMATIDA NASHR ISHLARINING YO\u02bbLGA QO\u02bbYILISHI\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"BUXORO HUKUMATIDA NASHR ISHLARINING YO\u02bbLGA QO\u02bbYILISHI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"BUXORO HUKUMATIDA NASHR ISHLARINING YO\u02bbLGA QO\u02bbYILISHI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36613&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"BUXORO HUKUMATIDA NASHR ISHLARINING YO\u02bbLGA QO\u02bbYILISHI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"BUXORO HUKUMATIDA NASHR ISHLARINING YO\u02bbLGA QO\u02bbYILISHI","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36613&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2024-07-25T05:35:29+00:00","article_modified_time":"2024-07-25T05:44:58+00:00","og_image":[{"width":660,"height":413,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/nashrishlari2.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"6 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36613&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36613&lang=oz","name":"BUXORO HUKUMATIDA NASHR ISHLARINING YO\u02bbLGA QO\u02bbYILISHI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36613&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36613&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/nashrishlari2.jpg","datePublished":"2024-07-25T05:35:29+00:00","dateModified":"2024-07-25T05:44:58+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"description":"BUXORO HUKUMATIDA NASHR ISHLARINING YO\u02bbLGA QO\u02bbYILISHI","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36613&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=36613&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36613&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/nashrishlari2.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/nashrishlari2.jpg","width":660,"height":413},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36613&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"BUXORO HUKUMATIDA NASHR ISHLARINING YO\u02bbLGA QO\u02bbYILISHI"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36613"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36613"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36613\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36615,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36613\/revisions\/36615"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/36617"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36613"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36613"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36613"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}