{"id":36354,"date":"2024-07-12T08:57:35","date_gmt":"2024-07-12T03:57:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=36354"},"modified":"2024-07-12T08:57:35","modified_gmt":"2024-07-12T03:57:35","slug":"hadislardan-hukm-olish-va-hayotga-tatbiq-etish-uchun-zarur-bo%ca%bblgan-bilimlar2-qism","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36354&lang=oz","title":{"rendered":"HADISLARDAN HUKM OLISH VA HAYOTGA TATBIQ ETISH UCHUN ZARUR BO\u02bbLGAN BILIMLAR(2-qism)"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Hadislaridan hukm olish va hayotga tatbiq juda daqiq va mas\u02bculiyatli ish bo\u02bblgani sababli\u00a0 keng qamrovli bilim va ulkan salohiyat talab qiladi. Buning uchun birinchi navbatda mustalahul hadis ilmini mukammal bilish zarur. Shu orqali hadisning maqbul yo mardud, sahih yo zaif, mansux yo nosix, ma\u02bcmulun bih (amal qilinadigan, hayotga tatbiq etsa bo\u02bbladigan) yoki g\u02bbayri ma\u02bcmulin bih (amal qilinmaydigan), xos yoki ommaga taalluqli ekani aniqlanadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Hofiz Ibn Hajar Asqaloniy: \u201cMustalah ilmini bilmasdan hadis aytadigan kishini minbardan urib tushiring!\u201d degan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Shuningdek, hadisdan hukm olib, hayotga tatbiq etish uchun quyidagilar kerak:<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Qur\u02bconi karimni to\u02bbliq yod olish<\/strong>. Tafsir ilmini bilish. Bir necha tafsir va ta\u02bcvillarni, ularning uslublarini o\u02bbrganish.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Hadisdan hukm chiqarishda oyatlarning nozil bo\u02bblish sababi, muhkam va mutashobih, nosix va mansuxlarini bilish zarur. Shunda hukm Qur\u02bconi karimga zid bo\u02bblmaydi.<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"2\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Usulil fiqhni mukammal bilish.<\/strong> Bu bilan shar\u02bciy hukm qaysi manbalardan, nima asosda, qaysi yo\u02bbl bilan chiqarilishi ma\u02bclum bo\u02bbladi.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cUsulul fiqh ilmi islom shariatining ustuni, islom ummatining faxri, faqat bu ummatga xos bo\u02bblgan xususiyatdir. Islom ulamolari unga katta e\u02bctibor qaratgan, zero, ushbu ilm havoyi nafsga ergashish va ijtihoddagi toyilishdan asrovchi yo\u02bbldir va u shar\u02bciy hukmlarni istinbot qilishga olib boradi\u201d<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>.<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"3\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Mustahkam xotira, ko\u02bbp hadislarni turli turuqlari bilan yoddan bilish va ustoz ijozasi.<\/strong> Imom Ahmad ibn Hanbaldan: \u201cYuz ming hadisni yod bilgan odam fatvo bersa bo\u02bbladimi\u201d, deb so\u02bbraganlarida, \u201cYo\u02bbq\u201d deb javob bergan. So\u02bbrovchilar yodlanishi lozim hadislarning sonini yuz mingdan oshirib boravergan, Imom Ahmad: \u201cYo\u02bbq,\u201d deyavergan. Besh yuz mingga yetganda, \u201cUmid qilaman\u201d, degan.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Sanad ilmini, sahoba va roviylarning nasabi, tarixi va ustozlarini yaxshi bilish.<\/strong> Bunda birinchidan, roviyning to\u02bbg\u02bbriso\u02bbzligi, ikkinchidan, quvvai hofizasi o\u02bbrganiladi. Buning uchun \u201cIlmur rijol\u201d deb nomlangan alohida ilm ishlab chiqilgan. \u201cRijol\u201d so\u02bbzi lug\u02bbatda \u201ckishilar\u201d ma\u02bcnosini bildiradi. Hadis istilohida esa hadis roviylariga nisbatan ishlatiladi. Ya\u02bcni hadis rivoyat qiladigan kishilar holati va xabarlari haqidagi rivoyatlarni tekshirish ilmur rijoldir. Hadis ilmi bilan shug\u02bbullanuvchilar ham \u201crijol\u201d deyiladi. Bu ilm bilan shug\u02bbullanganlar roviylar hayoti va shaxsiyatini har tomonlama o\u02bbrgangan. Muhaddis roviy yashaydigan joyga borib, qo\u02bbshnilaridan, xesh-aqrabosi va yor-birodarlaridan so\u02bbrab-surishtirib, ishonchli ekani ayon bo\u02bblganidan keyin u rivoyat qilgan hadisni olgan.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Jarh va ta\u02bcdil ilmini bilish. <\/strong>Bu \u2013 roviylar haqida salbiy yoki ijobiy fikr bildirish ilmi. Ularning aybu nuqsonlari, adolati va ishonchliligi kabi sifatlariga qarab hadislarning sahih yo zaifligi, qabul qilish mumkinligi yoki rad etish lozimligi aniqlanadi. Roviylarning ahvoli haqidagi asarlar \u201cJarh va ta\u02bcdil\u201d (\u0627\u0644\u062c\u0631\u062d \u0648\u0627\u0644\u062a\u0639\u062f\u064a\u0644 \u2013 hadisshunoslik fanining roviylar rivoyatini qabul qilish yoki rad etilishini o\u02bbrganuvchi tarmog\u02bbi) deb ataladi.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><em>(davomi bor)<\/em><\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf. \u201cUsulul fiqh\u201d. \u201cHilol Nashr\u201d nashriyoti. Toshkent 2019. \u2013 B. 24.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Nodir QOBILOV,<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ilmiy xodimi<\/strong><\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hadislaridan hukm olish va hayotga tatbiq juda daqiq va mas\u02bculiyatli ish bo\u02bblgani sababli\u00a0 keng qamrovli bilim va ulkan salohiyat talab qiladi. Buning uchun birinchi navbatda mustalahul hadis ilmini mukammal bilish zarur. Shu orqali hadisning maqbul yo mardud, sahih yo zaif, mansux yo nosix, ma\u02bcmulun bih (amal qilinadigan, hayotga tatbiq etsa bo\u02bbladigan) yoki g\u02bbayri ma\u02bcmulin bih &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":36318,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[639],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>HADISLARDAN HUKM OLISH VA HAYOTGA TATBIQ ETISH UCHUN ZARUR BO\u02bbLGAN BILIMLAR(2-qism) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"HADISLARDAN HUKM OLISH VA HAYOTGA TATBIQ ETISH UCHUN ZARUR BO\u02bbLGAN BILIMLAR(2-qism)\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36354&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"HADISLARDAN HUKM OLISH VA HAYOTGA TATBIQ ETISH UCHUN ZARUR BO\u02bbLGAN BILIMLAR(2-qism) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"HADISLARDAN HUKM OLISH VA HAYOTGA TATBIQ ETISH UCHUN ZARUR BO\u02bbLGAN BILIMLAR(2-qism)\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36354&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-07-12T03:57:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/bukhari_buxoriy2024_19.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"330\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36354&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36354&lang=oz\",\"name\":\"HADISLARDAN HUKM OLISH VA HAYOTGA TATBIQ ETISH UCHUN ZARUR BO\u02bbLGAN BILIMLAR(2-qism) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36354&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36354&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/bukhari_buxoriy2024_19.jpg\",\"datePublished\":\"2024-07-12T03:57:35+00:00\",\"dateModified\":\"2024-07-12T03:57:35+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"description\":\"HADISLARDAN HUKM OLISH VA HAYOTGA TATBIQ ETISH UCHUN ZARUR BO\u02bbLGAN BILIMLAR(2-qism)\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36354&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36354&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36354&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/bukhari_buxoriy2024_19.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/bukhari_buxoriy2024_19.jpg\",\"width\":660,\"height\":330},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36354&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"HADISLARDAN HUKM OLISH VA HAYOTGA TATBIQ ETISH UCHUN ZARUR BO\u02bbLGAN BILIMLAR(2-qism)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"HADISLARDAN HUKM OLISH VA HAYOTGA TATBIQ ETISH UCHUN ZARUR BO\u02bbLGAN BILIMLAR(2-qism) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"HADISLARDAN HUKM OLISH VA HAYOTGA TATBIQ ETISH UCHUN ZARUR BO\u02bbLGAN BILIMLAR(2-qism)","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36354&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"HADISLARDAN HUKM OLISH VA HAYOTGA TATBIQ ETISH UCHUN ZARUR BO\u02bbLGAN BILIMLAR(2-qism) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"HADISLARDAN HUKM OLISH VA HAYOTGA TATBIQ ETISH UCHUN ZARUR BO\u02bbLGAN BILIMLAR(2-qism)","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36354&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2024-07-12T03:57:35+00:00","og_image":[{"width":660,"height":330,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/bukhari_buxoriy2024_19.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"2 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36354&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36354&lang=oz","name":"HADISLARDAN HUKM OLISH VA HAYOTGA TATBIQ ETISH UCHUN ZARUR BO\u02bbLGAN BILIMLAR(2-qism) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36354&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36354&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/bukhari_buxoriy2024_19.jpg","datePublished":"2024-07-12T03:57:35+00:00","dateModified":"2024-07-12T03:57:35+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"description":"HADISLARDAN HUKM OLISH VA HAYOTGA TATBIQ ETISH UCHUN ZARUR BO\u02bbLGAN BILIMLAR(2-qism)","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36354&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=36354&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36354&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/bukhari_buxoriy2024_19.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/bukhari_buxoriy2024_19.jpg","width":660,"height":330},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36354&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"HADISLARDAN HUKM OLISH VA HAYOTGA TATBIQ ETISH UCHUN ZARUR BO\u02bbLGAN BILIMLAR(2-qism)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36354"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36354"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36354\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36355,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36354\/revisions\/36355"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/36318"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36354"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36354"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36354"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}