{"id":36098,"date":"2024-07-01T10:01:22","date_gmt":"2024-07-01T05:01:22","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=36098"},"modified":"2024-07-01T10:01:22","modified_gmt":"2024-07-01T05:01:22","slug":"samarqanddagi-bog%ca%bbi-shamol-jangi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36098&lang=oz","title":{"rendered":"SAMARQANDDAGI BOG\u02bbI SHAMOL JANGI"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ma\u02bclumki, Shayboniylar sulolasining qudratli vakili Abdullaxon II ning 1598-yilda to\u02bbsatdan vafot etishi [3:6] ushbu sulola va davlatning inqirozini boshlab berdi. Bu voqea, bir tomondan, mamlakat ichida siyosiy parokandalikni keltirib chiqargan bo\u02bblsa, ikkinchi tomondan, tashqi kuchlar hujumi, bosimi va aralashuviga sabab bo\u02bbldi [9:88]. Xususan, shimoldan Tavakkal Sulton boshchiligidagi qozoqlar hujumi kuchaydi. Eron hukmdori Shoh Abbos (1587-1629) Xurosonni tortib ola boshladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Dinmuhammad Sulton Abdullaxon II tomonidan Niso va Obivard hokimi sifatida jo\u02bbnatilgan edi. Shoh Abbosning Xurosonga hujumi natijasida ularning orasida urush kelib chiqdi. Puli-Salor<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\"><sup>[1]<\/sup><\/a> jangidagi mag\u02bblubiyat natijasida tirik qolgan ashtarxoniylar Buxoroga qochishga majbur bo\u02bblgan. Mana shu vaziyatda Boqi Muhammad jang maydonini tark etib, avval Anduxuga, keyin esa Karki dovoni orqali Buxoroga kelgan. Ammo Buxoro amirlari uni shahar ichkarisiga kirgizmagan. Boqi Muhammad Xoja Bahouddin qabrini ziyorat qilib, Samarqandga yo\u02bbl olgan [10:183-184]. Chunki Buxorodagi taxtda o\u02bbtirgan so\u02bbnggi shayboniy Pir Muhammadxon II <a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\"><sup>[2]<\/sup><\/a> Miyonqoldagi Uzunsoqol mavzesida Tavakkal Sultonga qarshi urushga otlangan edi. Ikki o\u02bbrtada bo\u02bblib o\u02bbtgan jangda Boqi Muhammad Pir Muhammadxon II ga katta yordam beradi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Boqi Muhammad jangda qahramonlik ko\u02bbrsatib, Abdulmo\u02bbminxonga qilingan suiqasd ishtirokchilaridan biri Abdulvosibiyni<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\"><sup>[3]<\/sup><\/a>\u00a0 o\u02bbldiradi. Abdulvosibiy Abdullaxon II ning hurmatli amirlaridan edi. Keyin esa u Tavakkal huzuriga borib, Movarounahrni egallashga undagan. Shu sababdan bu voqea Boqi Muhammadning obro\u02bbsini oshirdi. Ushbu jangda Pir Muhammadxon II ning yaqin qarindoshlari Sayid Muhammad Sulton va Muhammad Boqi otaliq devonbegi Tavakkal jangchilari tomonidan o\u02bbldirildi. Boqi Muhammadning ushbu jangda ko\u02bbrsatgan mardonavorligiga tuhfa sifatida u Samarqand viloyatiga hokim etib tayinlandi . Naqshbandiya shayxlarining maslahati bilan Boqi Muhammad va Toshkentdagi qozoq qabilasi yetakchisi o\u02bbrtasida shartnoma imzolandi [10:191].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cTarixi Olamoroyi Abbosiy\u201d asarida yozilishicha, Boqi Muhammad o\u02bbzining saxovatpeshaligi va ochiqqo\u02bblligi sababli viloyat hududlaridan olingan hosilni muhtojlar va o\u02bbz askarlariga in\u02bcom qilar edi. Natijada, o\u02bbzbek qabilalarining katta qismi uning hokimiyatini qo\u02bbllab-quvvatlagan. Hatto amakilari \u2013 Rahmonquli Sulton, Abbos Sulton, uning ukasi Tursun Muhammad Sulton o\u02bbz qarindosh-urug\u02bblari bilan birga kelib, Boqi Muhammadga o\u02bbz itoatkorligini izhor qiladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Shuning uchun bo\u02bblsa kerak, Samarqandga hokim etib tayinlangandan keyin Boqi Muhammad o\u02bbzini Pir Muhammadxon II dan ustun deb hisoblay boshladi va shaharni mustaqil tarzda boshqarishga intildi. Bir qancha muddat Pir Muhammadxon II Boqi Muhammadning bunday xatti-harakatlariga qarshi jiddiy qarshilik olib bormadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Keyinchalik Boqi Muhammad bu hududlar bilan kifoyalanmay, Zarafshon daryosi bo\u02bbyida Samarqand va Buxoro o\u02bbrtasida joylashgan Miyonqolni unga topshirishni so\u02bbrab, Pir Muhammadxon II ga xat yozadi. Ammo rad javobini oldi. Shunga qaramasdan Miyonqolga qarab yurish qildi va u yerda Pir Muhammadxon II tayinlagan Qul Muhammad biyni qatl qilib, uning o\u02bbrniga o\u02bbz qo\u02bblida miroxuri kuchak bo\u02bblib xizmat qilib kelayotgan Ishim Dog\u02bbdoqani tayinladi. Shundan keyin Dabusiya qal\u02bcasini qamal qildi [2:91-93]. Natijada, Pir Muhammadxon II Balx va Hisordan qo\u02bbshin yordamga chaqirib, Boqi Muhammadga qarshi yurish qildi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">1599-yil avgustda Buxoro hukmdori Pir Muhammadxon II sharqqa, ya\u02bcni Samarqandga yurish qildi. Bu holatdan xabar topgan Boqi Muhammad vaziyatning oldini olish maqsadida Pir Muhammadxon II dan uzr so\u02bbragan. Shuningdek, yaqinlashib kelayotgan urushning oldini olish uchun o\u02bbz onasini Buxoro tomon jo\u02bbnatgan. Ammo bu urinishlar natija bermaganidan so\u02bbng ular o\u02bbrtasida jang kelib chiqdi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Tahlil va natijalar. \u201cBahrul asror\u201d asarida yozilishicha, Pir Muhammadxon II va Boqi Muhammad o\u02bbrtasidagi jang Samarqandning g\u02bbarbiy qismida bo\u02bblib o\u02bbtgan. Bu hudud hozirda Samarqand shahrining Mirzo Ulug\u02bbbek va Amir Temur ko\u02bbchalari bo\u02bbylab g\u02bbarbga tomon yurishda joylashgan bo\u02bblib, \u201cBog\u02bbi shamol\u201d [7:59] deb nomlangan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cBahrul asror\u201d asarida ushbu jang tafsilotlari ham keltirilgan. Unda aytilishicha, Xojagi Imkanagiy elchiligi bu jangda muhim ahamiyatga ega bo\u02bblgan.\u00a0 1600-yil qish oxirlarida Pir Muhammadxon II va Boqi Muhammad o\u02bbrtasidagi jang bo\u02bblishi muqarrarligi sabab, ular o\u02bbrtasida elchilik aloqalari ham olib boriladi. Balx va Buxoro qo\u02bbshinlari \u201cShimol bog\u02bbi\u201dga yetib keladi. Xojagi Imkanagiy Pir Muhammadxon II ning oldiga borib, unga Boqi Muhammad bilan shartnoma tuzishni taklif etadi. Ammo Pir Muhammadxon II shayxning taklifiga rad javobini bergach, o\u02bbsha mashhur \u201cShimol jangi\u201d bo\u02bblib o\u02bbtadi. Mahmud Ibn Vali asarda bu haqda quyidagi ma\u02bclumotni keltirgan:<\/span><\/p>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\"><strong><span style=\"font-family: 'arial black', sans-serif; font-size: 14pt;\">\u0645\u0646\u0642\u0648\u0644 \u0627\u0633\u062a \u06a9\u0647 \u062f\u0631 \u0622\u0646 \u0622\u0648\u0627\u0646 \u06a9\u0647 \u067e\u0631 \u0645\u062d\u0645\u062f\u062e\u0627\u0646 \u0628\u0627 \u0627\u0628\u0647\u062a \u0648 \u0639\u0638\u0645\u06cc \u06a9\u0647 \u06a9\u0648\u0647 \u0627\u0632 \u062a\u0635\u0648\u0631 \u0634\u06a9\u0648\u0647 \u0622\u0646 \u0633\u062a\u0648\u0647 \u0622\u0645\u062f\u0646\u06cc \u0627\u0632 \u0622\u0646\u062c\u0627\u0631\u0627 \u0628\u0639\u0632\u0645 \u0627\u0633\u062a\u06cc\u0635\u0627\u0644 \u0646\u0647\u0627\u0644 \u0627\u0642\u0628\u0627\u0644 \u062e\u0648\u0627\u06cc\u0646\u0646 \u062a\u0642\u0644\u06cc \u062a\u0645\u0648\u0631\u06cc \u0645\u062a\u0648\u062c\u0647 \u0633\u0645\u0631\u0642\u0646\u062f \u06af\u0631\u062f\u06cc\u062f.\u0628\u0627\u0642\u06cc \u0645\u062d\u0645\u062f \u062e\u0627\u0646 \u06a9\u0647 \u0631\u0627\u06cc\u0633 \u0648 \u0631\u06cc\u0633 \u062e\u0648\u0627\u0646\u06cc\u0646 \u0639\u0632\u062a \u0642\u0631\u06cc\u0646 \u0628\u0648\u062f \u0628\u0627 \u0647\u0645\u0647 \u0633\u0637\u0648\u062a \u0648 \u0635\u0644\u0627\u0628\u062a \u0627\u0632 \u0645\u062f\u0627\u0641\u0639\u0647 \u0635\u0648\u0631\u06cc \u0627\u0628\u0627 \u0646\u0645\u0648\u062f\u0647 \u062f\u0633\u062a \u062a\u0648\u0633\u0644 \u0628\u062f\u0627\u0645\u0646 \u0622\u0646 \u0645\u0628\u0627\u0631\u0632 \u0645\u0646\u0648\u06cc\u06cc\u0639\u0646\u06cc \u062e\u0636\u0631\u062a \u062e\u0648\u0627\u062c\u0647 \u062f\u0631 \u0632\u062f.\u0648 \u0622\u0646 \u062c\u0646\u0627\u0628 \u0646\u062e\u0633\u062a \u0628\u0645\u0648\u062c\u0628 \u0627\u0644\u0635\u0644\u062d \u062e\u06cc\u0631 \u0645\u062a\u0648\u062c\u0647 \u0627\u0635\u0644\u0627\u062d \u0630\u0627\u062a \u0627\u0644\u0628\u06cc\u0646 \u06a9\u0634\u062a\u0647 \u062e\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u062f \u06a9\u0647 \u067e\u0631 \u0645\u062d\u0645\u062f\u062e\u0627\u0646\u0631\u0627 \u0627\u0632 \u0622\u0646 \u062f\u0627\u0639\u06cc\u0647 \u0627\u0645\u062a\u0646\u0627\u0639 \u0646\u0645\u0627\u06cc\u0646\u062f. \u0622\u0646 \u0646\u0634\u0627\u0646\u0647 \u062a\u06cc\u0631 \u062a\u0639\u062f\u06cc\u0631 \u0627\u0632 \u0622\u0646 \u062a\u062f\u0628\u06cc\u0631 \u0633\u0631\u0628\u0627\u0632 \u0632\u062f\u0647 \u0627\u0646\u062e\u0636\u0631\u062a \u0631\u0627\u0628\u06cc \u0646\u06cc\u0644 \u0645\u0642\u0635\u0648\u062f \u0648 \u0628\u0627\u0632 \u06af\u0631\u062f\u0627\u0646\u06cc\u062f \u0644\u0627\u062c\u0631\u0645 \u062e\u062f\u0627\u0645 \u062e\u0648\u0627\u062c\u06af\u06cc \u0628\u0627 \u0644\u0647\u0627\u0645 \u063a\u06cc\u0628\u06cc \u0645\u062a\u0648\u062c\u0647 .. \u0627\u0639\u0644\u0627\u0645 \u062e\u0648\u0627\u0646\u06cc\u0646 \u0648 \u0627\u0646\u06a9\u0633\u0627\u0631\u06cc \u0631\u0627\u06cc\u0627\u062a \u0627\u0631\u0628\u0627\u0628 \u0645\u0639\u0627\u062f\u0627\u062a \u06af\u0634\u062a\u0647 \u0628\u0627\u0642\u06cc \u0645\u062d\u0645\u062f \u062e\u0627\u0646\u0631\u0627 \u0628\u0627 \u0644\u0637\u0627\u0641 \u0627\u06cc\u0632\u062f\u06cc \u0645\u0633\u062a\u0638\u0647\u0631 \u0633\u0627\u062e\u062a\u0646\u062f.\u0648 \u0628\u0632\u0627\u062a \u0627\u0642\u062f\u0633 \u0637\u0631\u06cc\u0642 \u0645\u0648\u0627\u0641\u0642\u062a \u0645\u0633\u0644\u0648\u06a9 \u062f\u0627\u0634\u062a\u0647 \u0628\u0647\u0646\u06af\u0627\u0645 \u0645\u0642\u0627\u0628\u0644\u0647 \u0628\u0627\u0631 \u0628\u062f\u0633\u062a\u0648\u0631 \u0627\u0647\u0644 \u0645\u062d\u0627\u0631\u0628\u0647 \u0628\u062c\u0627\u0646\u0628\u00a0 \u0644\u0634\u06a9\u0631 \u0628\u062e\u0627\u0631\u0627 \u062d\u0645\u0644\u0647 \u0646\u0645\u0648\u062f\u0646\u062f.\u0645\u0642\u0627\u0631\u0646 \u0627\u06cc\u0646\u062d\u0627\u0644 \u0631\u0627\u06cc\u062a \u0627\u0642\u0628\u0627\u0644 \u062e\u0648\u0627\u0646\u06cc\u0646 \u0627\u0631\u062a\u0641\u0627 \u06cc\u0627\u0641\u062a\u0647 \u0644\u0648\u0627\u06cc \u0646\u0627\u062f\u0648\u0627\u06cc \u067e\u0631 \u0645\u062d\u0645\u062f\u062e\u0627\u0646 \u0645\u062e\u0641\u0648\u0636 \u0648 \u0645\u06a9\u0633\u0648\u0631 \u06a9\u0631\u062f\u06cc\u062f \u062a\u0627 \u0622\u0646\u06a9\u0647 \u062e\u0627\u0646 \u0628\u06cc \u062a\u062f\u0628\u06cc\u0631 \u0627\u0633\u06cc\u0631 \u062a\u062d\u06cc\u0631 \u062a\u0642\u062f\u0631 \u06af\u0634\u062a\u0646\u062f \u0628\u0631 \u062f\u0633\u062a \u06cc\u06a9\u06cc \u0627\u0632 \u0645\u0644\u0627\u0632\u0645\u0627\u0646 \u062e\u0648\u0627\u0646\u06cc\u0646 \u0628\u0642\u062a\u0644 \u0631\u0633\u06cc\u062f \u0686\u0648\u0646 \u0622\u0646 \u06a9\u0631\u0627\u0645\u062a \u0638\u0627\u0647\u0631\u0647 \u0641\u0627\u0631\u0642 \u0639\u0627\u062f\u062a \u0628\u0627 \u0647\u0631 \u0627\u0632 \u0622\u0646\u062d\u0636\u0631\u062a \u0633\u0645\u062a \u0648\u0642\u0648\u0639 \u067e\u062f\u0631 \u0631\u0641\u062a \u062a\u0645\u0627\u0645\u062a \u062e\u0648\u0627\u0646\u06cc\u0646 \u062e\u0635\u0648\u0635\u0622 \u0628\u0627\u0642\u06cc \u0645\u062d\u0645\u062f\u062e\u0627\u0646 \u067e\u0634 \u0627\u0632 \u067e\u0634 \u0637\u0631\u06cc\u0642 \u0639\u0642\u062f \u0628\u0627 \u0627\u0646\u062c\u0646\u0627\u0628\u00a0 \u0645\u0633\u0644\u0648\u06a9 \u062f\u0627\u0634\u062a\u0647<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Mazmuni: Pir Muhammadxon Samarqand tomonga yurish qildi. O\u02bbsha vaqtda Samarqand hokimi Boqi Muhammad edi. Boqi Muhammad darhol Samarqandni himoya\u00a0 qilishga kirishdi va o\u02bbz davrining mashhur shayxi Xojagi Imkanagiyning huzuriga borib, bu qiyin vaziyatda yordam berishini so\u02bbradi. Xojagi Pir Muhammadxon huzuriga borib, undan sulh tuzishni so\u02bbradi, ammo rad javobini olgach, Boqi Muhammad va Pir Muhammadxon o\u02bbrtasida jang bo\u02bblib o\u02bbtdi. Bu jangda Pir Muhammadxon Boqi Muhammad qo\u02bbl ostidagi jangchilarning biri tomonidan o\u02bbldirildi. Boqi Muhammad Xojagi Imkanagiy etagidan tutgani va pir unga g\u02bbayb ilmi tufayli ma\u02bcnaviy madad bo\u02bblgani sababli u g\u02bbalaba qozondi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bu jang haqida muarrix Muhammad Hoshim Kishimiy ham o\u02bbzining \u201cNasamotul quds min hadoyiqul uns\u201d asarida ma\u02bclumot bergan. A.Jumanazarning yozishicha, bu manbada ushbu voqea haqida quyidagicha hikoya qilinadi: \u201cBoqi Muhammad otasi va aka-ukalari bilan Movarounnahrga yetib keladi. Pir Muhammadxon Samarqand hokimligini Boqi Muhammadga topshiradi. Oradan biroz vaqt o\u02bbtib, Pir Muhammadxonning yuragiga Boqi Muhammadning hokimiyatni undan tortib olishi haqida g\u02bbulg\u02bbula tushdi va Samarqandga unga qarshi yurish qiladi. Boqi Muhammad va uning ahli jamoasi esa: \u201cBiz sultonning barcha birodarlarini Samarqandga to\u02bbplaganmiz va unga itoat etamiz, bizdan nima gunoh o\u02bbtdiki, Pir Muhammadxon II boshimizga lashkar tortib kelmoqda?\u201d deb mavlono Xojagi Imkanagiga murojaat qiladi. Hazrat mavlono Pir Muhammadxon II lashkari qarorgohiga yolg\u02bbiz o\u02bbzi jo\u02bbnadi. Hazrat shayxning barcha urinishlari zoye ketdi va Pir Muhammadxon II tinchlik sulhiga rozi bo\u02bblmadi. Vaholanki, Boqi Muhammad qo\u02bbshini soni oz edi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Shayx hazratlari Boqi Muhammadga dedi: \u201cEy farzand! Askaring kamligidan andisha qilma va bu oyati karimani o\u02bbqi. \u201cA\u02bcuzu billahi min-ash-shaytonir rojiym. Kammin fiatin qalilatin g\u02bbalabat fiyatan kasiratan bizni Olloh\u201d (Qanchadan qancha ozchilik guruhlar g\u02bbolib kelgandir.) So\u02bbngra inoyat qo\u02bblini uning yelkasiga qo\u02bbyib, muborak fotihasini uning beliga bog\u02bbladi va \u201cTangriga tavakkal qilib, dushman lashkariga zarba ber! Senga Movarounnahr diyori nasib qilur! Xojaning bu inoyati va xayrli bashoratidan sulton dilida ishonch tuyg\u02bbusi paydo bo\u02bbldi va uch-to\u02bbrt mingga yaqin qo\u02bbshin bilan dushmanning ellik ming lashkariga qarshi yo\u02bblga otlandi<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\"><sup>[4]<\/sup><\/a>. Mavlono o\u02bbz rahnamoligida darvishlar bilan uning izidan bordi. Shahar chetidagi ko\u02bbhna masjidda to\u02bbxtab, muroqabaga o\u02bbtirdi va har zamonda ahvolni so\u02bbradi. Bir mahal Boqi Muhammadning zafar quchgani to\u02bbg\u02bbrisida xabar keldi. Bu damda Pir Muhammadxon yo\u02bbqlik sahrosiga shitob etgandi. Barcha Boqi Muhammadxonga itoatgo\u02bbylik kamarini beliga bog\u02bbladi. Xuddi shu tobda mavlono oldidagi barcha darveshlar bilan yana o\u02bbz manziliga qaytib ketdi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cShimol jangi\u201d tafsiloti Badriddin Sirhindiyning \u201cZubdatul maqomot\u201d asarida ham keltiriladi. Bu asar 1630-1635-yillar oralig\u02bbida Hindistonda yozilgan. Abdulboqi Xojagi Imkanagiyning bu jangdagi ishtiroki o\u02bbz davrida ma\u02bclum va mashhur bo\u02bblgan. U kishi \u201cshimol bog\u02bbi\u201d jangida ishtirok etib qaytganidan keyin bir-ikki oy ichida to\u02bbqson yoshida olimdan o\u02bbtadi. Qabri boshiga o\u02bbrnatilgan pona shaklidagi toshga uning hijriy (1600-yili) vafot etgani yozilgan [7:59-60] .<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Xulosa va takliflar. <\/strong>Xulosa o\u02bbrnida shuni aytish kerakki, Pir Muhammadxon II hokimiyati darz ketishiga bir qancha omillar sabab bo\u02bbldi. Birinchidan, qozoqlar hujumini vaqtida bartaraf etmadi. Bu esa Samarqand shahar aholisining kelajakda Boqi Muhammadni qo\u02bbllab-quvvatlashiga turtki bo\u02bbldi. Ikkinchidan esa qozoqlarga sotilgan Abdulvosibiyning Boqi Muhammad tomonidan o\u02bbldirilishi uning kuch-qudratini yanada oshirdi. Shu bilan birga, o\u02bbsha zamonning ko\u02bbzga ko\u02bbringan shayxi Xojagi Imkanagiyning ma\u02bcnaviy tomondan Boqi Muhammad tomonda bo\u02bblishi ham manba tili bilan aytganda, \u201cilohiy quvvat\u201d bo\u02bblib xizmat qildi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bunday birlamchi manbalarda keltirilgan ma\u02bclumot\u00adlarni qiyosiy tahlil qilish orqali sulola almashuvini hal qilgan jang sanasini aniqlash mumkin. Bu esa, ashtarxoniylar sulolasining hokimiyat tepasiga kelish masalasida yagona yechimni topishga xizmat qiladi. Shuning uchun aynan Samarqandda yozilgan birlamchi manbalarni topib, qiyosiy o\u02bbrganish bu boradagi dolzarb vazifalardan hisoblanadi.<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><strong>Foydalanilgan adabiyotlar:<\/strong><\/span><\/div>\n<div>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Ahmedov B. Tarixdan saboqlar . \u2013 T.: O\u02bbqituvchi, 1994. \u2013 B.191.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Ahmedov B. O\u02bbzbekiston tarixi manbalari. \u2013 T.: O\u02bbqituvchi, 2001. \u2013 B.193.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Abu Abdurahmon Abdulloh. Tarixi Buxoro va tarjumat ul-ulamo. O\u02bbzR FA SHI. \u21161595 (toshbosma). \u2013 B.6.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Ziyoyev Azamat. O\u02bbzbek davlatchiligi tarixi. \u2013 Toshkent: Sharq, 2000. \u2013 B. 256.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Bosvord K.E. Musulmon sulolalari (yilnomalar va shajaralar bo\u02bbyicha ma\u02bclumotnoma) \u2013 T.: Fan, 2007. \u2013 B.160.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Velyaminov V.V. Zernov kak istorik Kasimovskogo xanstva: monografiya. \u2013 Kazan: GBU Respublikanskiy sentr monitoringa kachestva obrazovaniya, 2014. S. 13.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Jumanazar A. Vaxshuvor: hammasi So\u02bbfi Olloyor haqida. \u2013 T.: Akademnashr, 2015. \u2013 B. 59.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Ziyoyev A. O\u02bbzbek davlatchiligi tarixi. \u2013 T.: Sharq, 2000. \u2013 B. 256.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Imomqulinoma. SHQF. Qo\u02bblyozma soni 89.88a.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">\u0130sg\u0259nd\u0259r B\u0259y M\u0215n\u0219i T\u0215rkman. D\u0215nyani b\u0259z\u0259y\u0259n Abbasin tarixi, Fars dilind\u0259n \u00e7evir\u0259n: \u0218ahin F\u0259rz\u0259liyev (\u0218ahin Fazil). \u2013 Baki: \u0218\u0259rq-q\u0259rb, 2010. \u2013 S.1083-1084.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Muhammad Yusuf Munshiy. Tazkirai Muqimxoniy \/\/ SamDU qo\u02bblyozmasi \u2116 1188170. \u2013 157 varaq.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Norqulov N., Jo\u02bbrayev U. O\u02bbzbekiston tarixi. \u2013 T.: Sharq, 2005. \u2013 B.63.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Usmonov Q., Jo\u02bbrayev U., Norqulov N. O\u02bbzbekiston tarixi. \u2013 T.: O\u02bbqituvchi, 2014, \u2013 B.37.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Welsford Thomas. Four types of loyalty in early modern Central Asia. \u2013 Leiden-Boston: Brill, 2013. \u2013 P.91-92-93.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><strong>\u00a0<\/strong><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\"><sup>[1]<\/sup><\/a> Qozoq xoni Tavakkal va Pir Muhammad o\u02bbrtasidagi urush. Bu jangda ashtarxoniy shahzodalar \u2013 Boqi Muhammad, Vali Muhammad Pir Muhammad bilan yelkama-yelka jang qilib, uning g\u02bbalaba qozonishida muhim rol o\u02bbynagan.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\"><sup>[2]<\/sup><\/a> Abdullaxonning amakivachchasi Pir Muhammad ibn Sulaymon sulton ibn Jonibek sulton.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\"><sup>[3]<\/sup><\/a> Abdullaxonning taniqli amirlaridan, Abdulmo\u02bbminxonga qilingan \u00adsuiqasd ishtirokchilaridan biri bo\u02bblib, keyinchalik Tavakkal sulton xizmatiga kirgan va uni Movarounnahrga hujum qilishga undagan shaxs.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\"><sup>[4]<\/sup><\/a> Yana ayrim kitoblarda Pir Muhammadxonning qo\u02bbshini 200 ming va Boqi Muhammadxonning askari 400 nafar edi, deb juda bo\u02bbrttirib ko\u02bbrsatilgan.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><strong><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">PARVINA RAHMONOVA,<\/span><\/strong><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><strong><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">SamDU tarix fakulteti tayanch doktoranti<\/span><\/strong><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ma\u02bclumki, Shayboniylar sulolasining qudratli vakili Abdullaxon II ning 1598-yilda to\u02bbsatdan vafot etishi [3:6] ushbu sulola va davlatning inqirozini boshlab berdi. Bu voqea, bir tomondan, mamlakat ichida siyosiy parokandalikni keltirib chiqargan bo\u02bblsa, ikkinchi tomondan, tashqi kuchlar hujumi, bosimi va aralashuviga sabab bo\u02bbldi [9:88]. Xususan, shimoldan Tavakkal Sulton boshchiligidagi qozoqlar hujumi kuchaydi. Eron hukmdori Shoh Abbos (1587-1629) &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":36099,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[639],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>SAMARQANDDAGI BOG\u02bbI SHAMOL JANGI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"SAMARQANDDAGI BOG\u02bbI SHAMOL JANGI\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36098&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"SAMARQANDDAGI BOG\u02bbI SHAMOL JANGI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"SAMARQANDDAGI BOG\u02bbI SHAMOL JANGI\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36098&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-07-01T05:01:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/bogishamol.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"408\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36098&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36098&lang=oz\",\"name\":\"SAMARQANDDAGI BOG\u02bbI SHAMOL JANGI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36098&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36098&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/bogishamol.jpg\",\"datePublished\":\"2024-07-01T05:01:22+00:00\",\"dateModified\":\"2024-07-01T05:01:22+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"description\":\"SAMARQANDDAGI BOG\u02bbI SHAMOL JANGI\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36098&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36098&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36098&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/bogishamol.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/bogishamol.jpg\",\"width\":660,\"height\":408},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36098&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"SAMARQANDDAGI BOG\u02bbI SHAMOL JANGI\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"SAMARQANDDAGI BOG\u02bbI SHAMOL JANGI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"SAMARQANDDAGI BOG\u02bbI SHAMOL JANGI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36098&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"SAMARQANDDAGI BOG\u02bbI SHAMOL JANGI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"SAMARQANDDAGI BOG\u02bbI SHAMOL JANGI","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36098&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2024-07-01T05:01:22+00:00","og_image":[{"width":660,"height":408,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/bogishamol.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"8 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36098&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36098&lang=oz","name":"SAMARQANDDAGI BOG\u02bbI SHAMOL JANGI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36098&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36098&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/bogishamol.jpg","datePublished":"2024-07-01T05:01:22+00:00","dateModified":"2024-07-01T05:01:22+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"description":"SAMARQANDDAGI BOG\u02bbI SHAMOL JANGI","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36098&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=36098&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36098&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/bogishamol.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/bogishamol.jpg","width":660,"height":408},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=36098&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"SAMARQANDDAGI BOG\u02bbI SHAMOL JANGI"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36098"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36098"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36098\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36100,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36098\/revisions\/36100"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/36099"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36098"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36098"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36098"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}