{"id":35106,"date":"2024-04-29T10:09:47","date_gmt":"2024-04-29T05:09:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=35106"},"modified":"2024-04-29T10:09:47","modified_gmt":"2024-04-29T05:09:47","slug":"shamsul-aimma-halvoniy-qalamiga-mansub-asarlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=35106&lang=oz","title":{"rendered":"SHAMSUL AIMMA HALVONIY QALAMIGA MANSUB ASARLAR"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abdulaziz ibn Ahmad ibn Nasr ibn Solih Hanafiy Buxoriy al-Halvoniy (vaf. 448\/1056-1057) ijtimoiy-siyosiy faoliyati uchun hanafiylar yetakchisi (\u201cRais al-hanafiya\u201d) \u2013 \u00abShams al-Aimma\u00bb (\u201cImomlar quyoshi\u201d) [4:318] faxriy unvoniga ega bo\u02bblgan. Aytishlaricha, ushbu faqih ko\u02bbplab tabaqot va tarojim kitoblarida \u201cHalvoiy\u201d nomi bilan ham zikr qilingan, boshqalarida esa Shamsul Aimma Halvoniy deb nomlangan. Shamsul Aimma Halvoniyning kunyasi Abu Muhammaddir [2:111]. Bu borada hech qanday ixtilof yo\u02bbq.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ba\u02bczilar Shamsul Aimma Halvoniyni halvo (shirinlik) tayyorlab sotish kasbiga nisbat berib \u201cHalvoiy\u201d laqabi bilan atasa [2:355], boshqalar Hulvon (\u00ab\u062d\u0644\u0648\u0627\u0646\u00bb)\u00a0 qishlog\u02bbiga nisbat berib, Hulvoniy deb atagan [4:95].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Faqih Shamsul Aimma Abdulaziz Halvoniy Buxoro qoshidagi Bumijkas qishlog\u02bbida tug\u02bbilgan. Shuning uchun unga Buxoriy deb ham nisbat beriladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Faqih Shamsul Aimma Abdulaziz Halvoniy Buxoro qoshidagi Bumijkas qishlog\u02bbida tug\u02bbilgan. Manbalarda Buxoro haqida quyidagicha keltiriladi: \u201cBuxoro shahri Movarounnahrning eng katta shaharlaridan biri bo\u02bblib, u yerga Omul ash-shatt shahridan boriladi. Mazkur shahar bilan Jayhunning orasi ikki kunlik yo\u02bbldir. Somoniylar shohi Islomga kirishidan avval Buxoro shahri uning qarorgohi bo\u02bblgan. Buxoro shahri bog\u02bblari ko\u02bbp, mevalari mo\u02bbl qadimiy shahardir. Uning mevalari o\u02bbn ikki marhala uzoqlikdagi Marv shahriga, o\u02bbn besh kunlik masofadan uzoqroqdagi Xorazm shahriga olib boriladi. Buxoro shahri bilan Samarqandning orasida masofa yetti kunlik yo\u02bbldir yoki o\u02bbttiz yetti farsaxdir. Bir farsax esa uch mildir\u201d[4:95].<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Tarojim va tabaqot asarlarida u kishining tug\u02bbilgan sanasi aytilmagan. Movarounnahrdagi boshqa ko\u02bbplab ulamolarning tug\u02bbilgan sanasi ham tarojim kitoblarida zikr qilinmagan. Buning ko\u02bbplab sabablari bo\u02bblib, ularning asosiylari quyidagilar:<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">&#8211; Madaniyat va ilm markazlaridan uzoqligi;<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">&#8211; Islomiy jamiyatda sodir bo\u02bblgan ko\u02bbplab notinchlik va fitnalar.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ulamolar u kishining vafoti borasida ikki xil gap aytgan:<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Birinchisi: u kishi hijriy 456-yilning [6:177] Sha\u02bc\u00adbon oyida vafot etgan. Shu gap mashhur va aniqroq\u00addir.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ikkinchisi: u kishi hijriy 449-yilda [6 :355] vafot etgan va Sudur qabristoniga dafn qilingan [6:177].<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Halvoniy ko\u02bbplab shayxlardan ilm olib, faqih bo\u02bblib yetishgan. Ustozlarining mashhurlari:<\/span><\/div>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Sahl Anmotiy Buxoriy: namatfurushlik kasbiga nisbat berib Anmotiy deb nomlangan [4 :317];<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Shuayb Solih ibn Muhammad Buxoriy [4:536];<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Ali Faqih Qoziy Nasafiy. Sam\u02bconiy u kishi haqida shunday degan: &#8220;U zot zamonasining peshvosi edi, Bag\u02bbdodda fiqhni o\u02bbrgangan. Murtazo bilan payg\u02bbambarlardan meros qolishi masalasida ilmiy bahs olib borgan. Imom Muhammad ibn Fazlning do\u02bbstlaridan edi. U kishi bilan Buxoroda uchrashgan. Husayn ibn Hizrning ulamo ahlidan do\u02bbsti bo\u02bblgan va ko\u02bbplab shogird chiqargan. Hijriy 424-yilda yoshi saksonga yaqinlashganda vafot etgan [2:355].<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abdulloh ibn Muhammad Sabazmuniy. Uning asarlaridan biri: \u201cKashful osor ash-shariyfa fiy manoqib al-imom Abu Hanifa\u201d [3:502].<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abdurahmon ibn Husayn Kotib Hanafiy: hanafiy mazhabining ko\u02bbzga ko\u02bbringan ulamolaridan. Marvda hayot kechirgan. Hadis va hanafiy fiqhi olimi bo\u02bblgan. Balx shayxlaridan ilm olgan. Hijriy 450-yilda vafot etgan [1:359].<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">G\u02bbunjor Hofiz Buxoriy. Hijriy 412-yilda vafot etgan.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Halvoniy katta ulamolardandir. U kishi ko\u02bbplab shogird chiqargan va ular o\u02bblkaning turli hududlariga borib ilm tarqatgan. Eng ko\u02bbzga ko\u02bbringan shogirdlari quyidagilar:<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abul Yusr Muhammad ibn Muhammad Bazdaviy. Hijriy 493-yilda vafot etgan.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Bakr Muhammad ibn Husayn Nasafiy: Shamsul Aimma Halvoniydan fiqhni o\u02bbrgangan va u kishidan rivoyat qilgan. Amoliy roviylaridan biri va o\u02bbzining ham \u201cAmoliy\u201dsi (\u201cImlo qilingan masalalar to\u02bbplami\u201d) bor.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abul Fazoil Bakr ibn Muhammad Buxoriy Zaranjariy. Shamsul Aimma laqabini olgan. Buxoro ahlidan. Abu Hanifa mazhabini puxta bilishda namuna bo\u02bblgan. Fatvo berishda va turli masalalarga javob yo\u02bbllashda mohir bo\u02bblgan. Nasablarni va tarixni yaxshi bilgan. Yurtdoshlari uni Abu Hanifa Asg\u02bbar (ya\u02bcni kichik Abu Hanifa) deb nomlagan. Hijriy 490-yilda vafot etgan [3:177].<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abul Muzaffar Abdulkarim ibn Abu Hanifa Andaqiy. Buxoro qishloqlaridan biriga mansub bo\u02bblib, hijriy 400-yilda tug\u02bbilgan. Fozil va faqih kishi bo\u02bblgan. Shasmul Aimma Halvoniydan fiqhni o\u02bbrgangan. Hijriy 481-yil Sha\u02bcbon oyida vafot etgan [3:177].<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Faxrul Islom Abulhasan Ali ibn Muhammad Bazdaviy. Movarounnahrning katta faqihi unvoni sohibi. Tariqatda shayx hisoblangan va Abu Hanifa mazhabida bo\u02bblgan. Kunyasi Abul Usr. Qozi Muhammad ibn Yusrning akasi. O\u02bbn bir jildli \u201cAl-Mabsut\u201d asarining muallifi. \u201cAl-Jome\u02bc al-kabir\u201d kitobiga sharh yozgan. Hijriy 482-yil rajab oyining 5 sanasi, payshanba kuni vafot etgan. Tobutini Samarqandga olib borishgan va masjid darvozasi yaqiniga dafn qilingan.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Nasr Ahmad ibn Abdurahmon Buxoriy Hanafiy. Uning hanafiy mazhabi furu\u02bcul fiqhi bo\u02bbyicha \u201cAmoliy\u201dsi (\u201cImlo qilingan masalalar to\u02bbplami\u201d) bor. Hijriy 518-yilda vafot etgan.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Bakr Muhammad ibn Ahmad Saraxsiy. Imom Kabir, Shamsul Aimma unvonlarining sohibi. \u201cAl-Mabsut\u201d va boshqa asarlar muallifi. Katta peshvolardan biri, usul, fiqh bo\u02bbyicha yetuk olim. Imom Shamsul Aimma Halvoniyni lozim tutib, ilm olgan. Zamonasining yetuk olimlari\u00addan bo\u02bblib yetishgan, asarlar yozgan, zamondoshlari bilan ilmiy bahs olib borgan. Natijada nomi chiqib, mashhur bo\u02bblgan. Zindonda o\u02bbtirgan holida o\u02bbn besh jildli \u201cAl-Mabsut\u201d kitobini yoddan aytib, shogirdlariga yozdirgan. Hijriy 490-yilda vafot etgan [4:28].<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abul Yusr Muhammad ibn Muhammad Bazdaviy. \u201cSadrul Islom\u201d laqabini olgan. Ismoil ibn Abdullohdan ilm olgan. Uning o\u02bbzidan esa Najmiddin Umar Nasafiy va \u201cTuhfatul fuqaho\u201d asarining muallifi Muhammad ibn Ahmad Samarqandiy va boshqa ko\u02bbplab shogirdlar ilm olgan. Furu\u02bcul fiqh bo\u02bbyicha \u201cAl-Mabsut\u201d va \u201cAl-Voqiot\u201d asarlarini yozgan. \u201cTojut tarojim\u201d asari muallifi shunday degan: Umar ibn Muhammad Nasafiy aytadi: \u201cAbul Yusr Movarounnahrdagi do\u02bbstlarimizning ustozi edi. Haqiqiy ma\u02bcnoda peshvolar peshvosi edi. U zotning huzuriga turli o\u02bblkalardan ilm istab kelishardi. Usul va furu\u02bc bobida yozgan asarlari Sharq va G\u02bbarbni to\u02bbldirgan edi\u201d. Hijriy 493-yil rajab oyida vafot etgan [4:188].<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ilm talabida safar qilish ma\u02bcrifat sabablaridan biridir. Bunday riyozat Movarounnahr va islom olami o\u02bbrtasida ilmiy va madaniy aloqa o\u02bbrnatish vositasi bo\u02bblgan. Ilm markazlari orasidagi safarlar islom olami yaxlitligini namoyon qilar edi. Erkin ko\u02bbchib yurish uchun hech qanday to\u02bbsiq va chegaralar yo\u02bbq edi. Shuning uchun ulamolar Andalusdan Xitoygacha islom olami bo\u02bbylab ilm talabida safar qilardi. Ulamolarning ilm talabida safar qilishiga ikkita sabab bor edi:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Birinchi sabab: olimlar bepul boshpana sifatida foydalanishi (va mehmon bo\u02bblishi) mumkin bo\u02bblgan masjid, madrasa, rabot, namozxona va xonaqolarning mavjudligi;<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ikkinchi sabab: bepul ilm o\u02bbrganish imkoniyati borligi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Shamsul Aimma Halvoniy ko\u02bbplab safar qilgan, jumladan:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Kichik safarlar: ilm olish va tarqatish maqsadida Movarounnahr shahar va qishloqlari orasidagi safarlar. Tabaqot va tarojim kitoblarida Imom Halvoniyning kichik safarlaridan faqat bittasi keltirilgan. Bu bo\u02bblajak allomaning o\u02bbsha zamon mashhur shayxlaridan Imom Muhammad ibn Ahmaddan ilm olish talabida Buxoro shahridan Kesh qishlog\u02bbiga safaridir. Imom Halvoniy Kesh qishlog\u02bbiga borib, ustozining etagini mahkam tutadi va u yerda mudarris, muftiy va voiz bo\u02bblib yetishadi. Hanafiy mazhabining allomalaridan va ko\u02bbzga ko\u02bbringan mujtahidlardan bo\u02bblib, umrbod Keshda qoladi. Ko\u02bbplab tarojim asarlari mualliflari u zotning vafot etguniga qadar Buxoro shahriga qaytmaganini aytadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Olis safarlar: Makkai mukarramaga qilgan safari. Tarojim kitoblarida Imom Halvoniyning Makkaga qilgan safari zikr qilinmagan [3:350].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Halvoniy qalamiga mansub ba\u02bczi asarlarni va ulardagi ilm-ma\u02bcrifatni o\u02bbrgangan holda aytish mum\u00adkinki, u zot o\u02bbz zamonasining katta ulamolaridan edi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Halvoniy asarlarini o\u02bbrgangan inson u zotning o\u02bbziga xos qisqa va lo\u02bbnda uslubda yozganini ko\u02bbrishi mumkin. Shuning uchun ham asarlari ilm talabidagilar uchun tadqiqot, izlanish va ilm manbasiga aylangan. Chunki ushbu asarlarda muallif aniq, lo\u02bbnda ma\u02bclumotlar keltirilgan va tafsilotlar o\u02bbrniga ishoralar bilan kifoyalangan. Imom Halvoniy asarlarining ba\u02bczilari chop etilgan, boshqalari esa qo\u02bblyozma holidadir. Jumladan:<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cAsh-Sharh al-kabir\u201d: Abu Bakr Xassofning \u201cHiyalush shari\u02bca\u201d (shar\u02bciy hiylalar) asari sharhi. Shar\u02bciy hiylalar fiqh bo\u02bblimlaridan biri bo\u02bblib, ikki jilddan iborat. Mazkur kitobga Imom Halvoniy sharh yozgan, shuningdek, Shamsiddin Saraxsiy va Imom Xoharzodalar ham sharh yozgan [5: 695]. Ushbu kitob qo\u02bblyozma holatida bo\u02bblib, chop etilmagan.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cSharhu ziyodotuz ziyodot lifuru\u02bcil hanafiya\u201d: (Hijriy 187-yilda vafot etgan) Imom Muhammad ibn Hasan Shayboniy asariga yozilgan sharh. Boshqa ulamolar ham bu asarga sharh yozgan. Hokim Shahid esa bu asarga \u201cUsuluz ziyodot\u201d degan muxtasar yozgan [5: 695]. Bu kitob chop etilmagan.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cSharhu kitab adab al-qodi ala mazhab al-imom Abu Hanifa an-Nu\u02bcmon\u201d: Hijriy 261-yilda vafot etgan Abu Bakr Ahmad ibn Amr Xassof asariga sharh. Musannif uni 120 bobga ajratgan. Ushbu kitobga furu\u02bc va usul imomlari sharh bitgan. Jumladan, Imom Abu Bakr Ahmad ibn Aliy Jassos (hijriy 370-yilda vafot etgan). Mazkur sharh bugungi kunda mashhurdir. Kitob avvalida har bir masala oqibati sanab o\u02bbtilgani aytilgan. Bu kitob chop etilmagan.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cSharh kitob al-jome as-sag\u02bbiyr fil furu\u02bc\u201d: Hijriy 187-yilda vafot etgan mujtahid imom Muhammad ibn Hasan Shayboniy Hanafiy asariga sharh. Bu zarur ma\u02bclumotlarga boy kitob bo\u02bblib, 1532 ta masalani o\u02bbz ichiga olgan [5:46]. Mazkur kitob Bayrut shahridagi Doru sodir matbaasida chop etilgan.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cSharhu kitob al-jome al-kabir fil furu\u02bc\u201d: Hijriy 187-yilda vafot etgan mujtahid imom Muhammad ibn Hasan Shayboniy Hanafiy asariga sharh. Bu kitobga boshqa ulamolar ham sharh yozgan [4:567]. Dorut turos matbaasida chop etilgan.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Fatavo Shamsul Aimma Al-Halvoniy [2:1224].<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Kitab an-nafaqot.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Al-Mabsut.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Yuqorida ta\u02bckidlaganimizdek, Shamsul Aimma Halvoniy nafaqat ijtimoiy-siyosiy hayotda, balki ilmiy ishda ham faol bo\u02bblgan. Halvoniyning \u201cMajlis fi sifat ashrat as-sa\u02bca va-maqomat al-qiyoma\u201d asari noyob hisoblanadi va nusxasi saqlanib qolgan. Bu asar esxatologik janr an\u02bcanalarida tuzilgan. Asarlar tahlili shuni ko\u02bbrsatadiki, Shamsul Aimma Halvoniy buxorolik va\u02bczgo\u02bbylar (muzakkirunlar) an\u02bcanasini davom ettirgan. Ular ommaviy nutqida (\u201cammat\u201d) dunyo oxiri, odamlarni diniy burchini bajarishga qaytishga, Islom ahkomlariga rioya qilishga chaqirgan. Shuningdek, Shamsul Aimma Halvoniy fatvolar bergan. Jumladan, Kafaviy o\u02bbz asarida 26 ta fatvoni tilga olgan.<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><strong>Foydalanilgan adabiyotlar:<\/strong><\/span><\/div>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Abu Sa\u02bbd \u02bbAbd al-Karim ibn Muhammad ibn Mansur at-Tamimi as-Sam\u02bbani. Al-Ansab. Hind: 1385 h.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Al-Amir Abu Nasr \u02bbAli ibn Hibat Allah ibn \u02bbAli Ibn Makula al-\u02bbIdjli. \u00abAl-Ikmal fi raf\u02bb al-irtii\u0306ab \u02bban al-mu\u02bbtalaf va-muxtalaf min al-asma\u02bb va-l-kuna va-l-ansab\u00bb. \u2013 Bayrut: Darul kutub ilmiya, I jild, 1411 h.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">I\u02bbmadiddin Abi al-Fidai Isma\u02bbil bin al-Xatib Abi Xafs Umar bin Kasir al-Qurashiy ad-Dimashqiy. Siyar al-a\u02bblam an-nubala. \u2013 Bayrut: Maktab al-ma\u02bbarif, 1974, II jild.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Muhi\u0306iddin Abu Muhammad \u02bbAbd al-Qodir ibn Muhammad ibn Abil Vafa\u02bb al-Qurashi al-Hanafiy. Al-javohir al-muddiya fi tabaqat al-hanafiya.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Xodji Xalifa. Kashf az-zunun \u02bban asami al-kutub va-l-funun. \u2013 B. 46.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Shahabuddin Abi Abdulla Ya\u02bcqub bin Abdulla al-Hamaviy ar-Rumiy al-Bag\u02bbdodiy. Mu\u02bbjam al-buldan. \u2013 Bayrut: 1968.<\/span><\/div>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>BAXROMXUJA MAXAMADXODJAYEV,<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><em>O\u02bbzbekiston xalqaro islom akademiyasi o\u02bbqituvchisi<\/em><\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Abdulaziz ibn Ahmad ibn Nasr ibn Solih Hanafiy Buxoriy al-Halvoniy (vaf. 448\/1056-1057) ijtimoiy-siyosiy faoliyati uchun hanafiylar yetakchisi (\u201cRais al-hanafiya\u201d) \u2013 \u00abShams al-Aimma\u00bb (\u201cImomlar quyoshi\u201d) [4:318] faxriy unvoniga ega bo\u02bblgan. Aytishlaricha, ushbu faqih ko\u02bbplab tabaqot va tarojim kitoblarida \u201cHalvoiy\u201d nomi bilan ham zikr qilingan, boshqalarida esa Shamsul Aimma Halvoniy deb nomlangan. Shamsul Aimma Halvoniyning kunyasi Abu &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":35107,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[639],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>SHAMSUL AIMMA HALVONIY QALAMIGA MANSUB ASARLAR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"SHAMSUL AIMMA HALVONIY QALAMIGA MANSUB ASARLAR\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=35106&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"SHAMSUL AIMMA HALVONIY QALAMIGA MANSUB ASARLAR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"SHAMSUL AIMMA HALVONIY QALAMIGA MANSUB ASARLAR\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=35106&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-04-29T05:09:47+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/shamsaimma.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"440\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=35106&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=35106&lang=oz\",\"name\":\"SHAMSUL AIMMA HALVONIY QALAMIGA MANSUB ASARLAR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=35106&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=35106&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/shamsaimma.jpg\",\"datePublished\":\"2024-04-29T05:09:47+00:00\",\"dateModified\":\"2024-04-29T05:09:47+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"description\":\"SHAMSUL AIMMA HALVONIY QALAMIGA MANSUB ASARLAR\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=35106&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=35106&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=35106&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/shamsaimma.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/shamsaimma.jpg\",\"width\":660,\"height\":440},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=35106&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"SHAMSUL AIMMA HALVONIY QALAMIGA MANSUB ASARLAR\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"SHAMSUL AIMMA HALVONIY QALAMIGA MANSUB ASARLAR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"SHAMSUL AIMMA HALVONIY QALAMIGA MANSUB ASARLAR","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=35106&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"SHAMSUL AIMMA HALVONIY QALAMIGA MANSUB ASARLAR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"SHAMSUL AIMMA HALVONIY QALAMIGA MANSUB ASARLAR","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=35106&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2024-04-29T05:09:47+00:00","og_image":[{"width":660,"height":440,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/shamsaimma.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"8 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=35106&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=35106&lang=oz","name":"SHAMSUL AIMMA HALVONIY QALAMIGA MANSUB ASARLAR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=35106&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=35106&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/shamsaimma.jpg","datePublished":"2024-04-29T05:09:47+00:00","dateModified":"2024-04-29T05:09:47+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"description":"SHAMSUL AIMMA HALVONIY QALAMIGA MANSUB ASARLAR","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=35106&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=35106&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=35106&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/shamsaimma.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/shamsaimma.jpg","width":660,"height":440},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=35106&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"SHAMSUL AIMMA HALVONIY QALAMIGA MANSUB ASARLAR"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35106"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=35106"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35106\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35108,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35106\/revisions\/35108"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/35107"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=35106"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=35106"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=35106"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}