{"id":30029,"date":"2023-07-24T15:42:09","date_gmt":"2023-07-24T10:42:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=30029"},"modified":"2023-07-24T15:42:09","modified_gmt":"2023-07-24T10:42:09","slug":"ali-shoh-buxoriyni-taniysizmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=30029&lang=oz","title":{"rendered":"ALI SHOH BUXORIYNI TANIYSIZMI?!"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ali Shoh Buxoriy \u2014\u00a0Elxoniylar (XIII-XIV asrlarda Erondagi mo\u02bbg\u02bbul hukmdorlari unvoni bo\u02bblib, Sulton Mahmud G\u02bbozon (Qozon) Xulaku Eron va Iroqda asos solgan Xulagiylar (Elxoniylar) davlati<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=30026#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>) hukmronligi davrida yashagan astronom. U 1226 yil Buxoroda ziyoli, tujjor oilada tug\u02bbilgan. To\u02bbliq ismi\u2014\u00a0Ali Shoh Muhammad ibn Qosim Buxoriy. O\u02bbzi \u201cAlouddin\u201d yoki \u201cA\u02bcloul Munajjimin\u201d nomlari bilan mashhur bo\u02bblgan. Otasi Muhammad Qosim Samarqandda tijorat bilan shug\u02bbullangan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ali Shoh Buxoriy hayoti va Elxoniylarning Buxoroni istilo qilishi haqidagi qimmatli ma\u02bclumotlar \u201cAshjor va asmor\u201d asarida keltirilgan. Olim dastlab Buxorodagi madrasada saboq olgan. Keyinchalik falakiyot ilmini o\u02bbrganish maqsadida Nishopur, Hamadon, Bag\u02bbdod shaharlariga safar qilgan va ilm majlislarida qatnashgan. 1261 yili o\u02bbttiz olti yoshida Buxoroga qaytib kelgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">1273 yili Elxoniy Abg\u02bbo (Abaqoxon) ibn Xulaku ibn Toluy ibn Chingizxon Buxoroga bostirib kirib, uni vayronaga aylantirgan. Shunda alloma yana ona shahrini tark etishga majbur bo\u02bblgan. O\u02bbn \u00a0besh yil davomida Tus, Nishopur, Bag\u02bbdod shaharlarida sargardon bo\u02bblgan, lekin shu asnoda olimlardan astronomiya fanini ham o\u02bbrgangan. U vatan sog\u02bbinchidan mahzun bo\u02bblib, Buxoroga o\u02bbt qo\u02bbygan Abaqoxonning zulmi, ilm dargohidan quvilgan olimlar qismatiga atab qasidalar yozgan. Alloma bir necha bor haj safariga borish maqsadida yo\u02bblga chiqqan, ammo vaqtini ko\u02bbzi qiymay, ilm bilan shug\u02bbullanishni afzal topib, niyatini amalga oshirmagan. Nihoyat 1291 yili Bag\u02bbdodda yashagan paytida haj qilib, Buxoroga qaytgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Allomaning vafot etgan sanasi aniq emas. \u201cAshjor va asmor\u201d asarini yozgan payti u yetmish besh yoshda ekanligini aytib o\u02bbtgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ali Shoh Buxoriy sermahsul ijod qilgan olim bo\u02bblib, falakiyot ilmidan tashqari musiqa, she\u02bcriyat bilan ham shug\u02bbullangan. She\u02bcriy devon tuzgan, lekin u bizning davrgacha yetib kelmagan. Faqat astronomiyaga oid fors tilidagi uch asari saqlanib qolgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ulardan biri \u2014 \u201cAshjor va asmor\u201d astronomiya va tarixga oid bo\u02bblib, 1278 yili yozilgan. Uni vazir Shamsiddin Muhammad ibn Sayfiddin Ahmad Shoh ibn Badriddin Muborak Shohga bag\u02bbishlagan. 1903 yili Laknav shahrida \u201cSamari shajarai nujum\u201d nomi bilan nashr qilingan. Asarning qo\u02bblyozma nusxalari Sulaymoniya kutubxonasi Asad Afandi, Aya Sofiya, Nur Usmoniya fondlari va Boyazid Davlat kutubxonasida saqlanmoqda. \u201cAhkomul avom\u201d asari 1291 yili yozilgan bo\u02bblib, Sulaymoniya kutubxonasi Asad Afandi, Nur Usmoniya fondlarida uning qo\u02bblyozma nusxalari mavjud. Shuningdek, tugatilmay qolgan \u201cUmdatul Elxoniya\u201d (Ziji Shohiy) asari bor. Uni Nosiruddin Tusiy oxiriga yetkazib quygan. Asarning qo\u02bblyozma nusxalari Fransiya, AQSH, Britaniya muzeyi kutubxonalarida saqlanmoqda.<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=30026#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a>\u00a0https:\/\/azon.uz\/content\/views\/ilk-musulmon-mugul-honi-kim-bulgan<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Iroda DAURB\u0415KOVA, Dildora HALIMOVA,<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ilmiy xodimlari.<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong><em>Turkiya Diyonat vaqfi \u201cIslom ensiklopediyasi\u201ddagi<\/em><\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong><em>ma\u02bclumotlar asosida tayyorlandi.<\/em><\/strong><\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ali Shoh Buxoriy \u2014\u00a0Elxoniylar (XIII-XIV asrlarda Erondagi mo\u02bbg\u02bbul hukmdorlari unvoni bo\u02bblib, Sulton Mahmud G\u02bbozon (Qozon) Xulaku Eron va Iroqda asos solgan Xulagiylar (Elxoniylar) davlati[1]) hukmronligi davrida yashagan astronom. U 1226 yil Buxoroda ziyoli, tujjor oilada tug\u02bbilgan. To\u02bbliq ismi\u2014\u00a0Ali Shoh Muhammad ibn Qosim Buxoriy. O\u02bbzi \u201cAlouddin\u201d yoki \u201cA\u02bcloul Munajjimin\u201d nomlari bilan mashhur bo\u02bblgan. Otasi Muhammad Qosim &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":30027,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[650],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>ALI SHOH BUXORIYNI TANIYSIZMI?! - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"ALI SHOH BUXORIYNI TANIYSIZMI?!\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=30029&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"ALI SHOH BUXORIYNI TANIYSIZMI?! - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"ALI SHOH BUXORIYNI TANIYSIZMI?!\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=30029&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-07-24T10:42:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/aliBuxoriy.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"390\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=30029&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=30029&lang=oz\",\"name\":\"ALI SHOH BUXORIYNI TANIYSIZMI?! - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=30029&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=30029&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/aliBuxoriy.jpg\",\"datePublished\":\"2023-07-24T10:42:09+00:00\",\"dateModified\":\"2023-07-24T10:42:09+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"description\":\"ALI SHOH BUXORIYNI TANIYSIZMI?!\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=30029&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=30029&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=30029&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/aliBuxoriy.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/aliBuxoriy.jpg\",\"width\":660,\"height\":390},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=30029&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"ALI SHOH BUXORIYNI TANIYSIZMI?!\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ALI SHOH BUXORIYNI TANIYSIZMI?! - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"ALI SHOH BUXORIYNI TANIYSIZMI?!","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=30029&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"ALI SHOH BUXORIYNI TANIYSIZMI?! - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"ALI SHOH BUXORIYNI TANIYSIZMI?!","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=30029&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2023-07-24T10:42:09+00:00","og_image":[{"width":660,"height":390,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/aliBuxoriy.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"2 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=30029&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=30029&lang=oz","name":"ALI SHOH BUXORIYNI TANIYSIZMI?! - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=30029&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=30029&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/aliBuxoriy.jpg","datePublished":"2023-07-24T10:42:09+00:00","dateModified":"2023-07-24T10:42:09+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"description":"ALI SHOH BUXORIYNI TANIYSIZMI?!","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=30029&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=30029&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=30029&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/aliBuxoriy.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/aliBuxoriy.jpg","width":660,"height":390},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=30029&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"ALI SHOH BUXORIYNI TANIYSIZMI?!"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30029"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30029"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30029\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30030,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30029\/revisions\/30030"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/30027"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30029"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30029"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30029"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}