{"id":29985,"date":"2023-07-21T09:34:54","date_gmt":"2023-07-21T04:34:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=29985"},"modified":"2023-07-21T17:36:39","modified_gmt":"2023-07-21T12:36:39","slug":"buxorodagi-ilk-zullisonayn-ijodkor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=29985&lang=oz","title":{"rendered":"BUXORODAGI ILK ZULLISONAYN IJODKOR"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Samarqand XIV-XV asrlarda nafaqat diniy-dunyoviy bilimlar rivojlangan markaz, balki o\u02bbziga xos adabiy muhitga ega maskan bo\u02bblgan. Temuriylar davrida Isomiy, Bisotiy, Kamol Xo\u02bbjandiy, Xoja Ismat Buxoriy, Barandaq Xo\u02bbjandiy kabi shoirlar Samarqandda yashagan va ijod qilgan. Ular nazm, nasr, hajv janrlari rivojiga katta ta\u02bcsir ko\u02bbrsatgan. Ushbu maqolada o\u02bbsha ajdodlarimizdan biri \u2013 Xalil Sulton va Mirzo Ulug\u02bbbek davrlarida yashagan, qasida, ruboiy va g\u02bbazallari bilan mashhur bo\u02bblgan mutasavvif, shoir Xoja Ismat Buxoriy hayoti va ilmiy merosi haqida batafsil ma\u02bclumot beriladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ijodkor alloma 1365 yili Buxoroda tavallud topgan. Nasabi Ja\u02bcfar ibn Abu Tolib avlodidan bo\u02bblgan. To\u02bbliq ismi Xoja Faxriddin Ismatulloh ibn Xoja Mas\u02bcud Buxoriydir. Allomani Ismatulloh, Xoja Ismat va Xoja Faxriddin Ismatulloh nomlari bilan atashgan. U dastlabki ta\u02bclimni otasi Xoja Mas\u02bcud va shahardagi olimlardan olgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">U katta ilm sohibi bo\u02bblsa-da, asosan she\u02bcriyat bilan mashg\u02bbul bo\u02bblgan. Amir Temurning vafoti (1405) dan keyin Samarqand taxtiga o\u02bbtirgan Mirzo Nosiruddin Xalil Sulton (Temurning nabirasi, Mironshohning o\u02bbg\u02bbli, 1405-1409 yillari Samarqandda hukmronlik qilgan)<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=29982#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>\u00a0ning da\u02bcvati bilan Xoja Ismat Buxoriy saroyga kelgan. Hukmdor huzurida olimu fozillar, san\u02bcatkor va shoirlar ijod qilar, o\u02bbzi ham she\u02bcriyat bilan shug\u02bbullanar edi. Xoja Ismat Buxoriy 1409 yil Xalil Sulton fitna va xiyonat tufayli ishonchli amirlar tomonidan asir olinganidan tashvishlanib, Samarqandni tark etgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Shu yili Xalil Sulton amakisi Shohruh Mirzoning farmoni bilan Ray shahriga hokim etib tayinlangach, alloma qayta sultonning xizmatiga qirgan. Keyinchalik, Mirzo Ulug\u02bbbek davrida uning taklifi bilan Ismat Buxoriy yana Samarqandga kelgan. Saroyda uni shoir, olim, fazilatli inson sifatida e\u02bczozlashgan. Bu yerda bir muddat yashaganidan so\u02bbng, uzlatda hayot kechirishni afzal topib, Buxoroga qaytib ketgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Alisher Navoiy \u201cMajolisun nafois\u201d asarining yettinchi majlisida Xalil Sulton va Xoja Ismat Buxoriyga alohida maqolat bag\u02bbishlab, ikkisi sohibi devon bo\u02bblganini qayd qilgan.\u00a0<em>\u201cXoja Ismat Buxoriy Movarounnahr buzurgzodalaridandur. Zohir ilmin takmil qilg\u02bbondur. G\u02bboyat xushtab\u02bclig\u02bbidan o\u02bbzin she\u02bcrg\u02bba mansub qilib devoni mashhur bo\u02bbldi\u201d<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=29982#_ftn2\" name=\"_ftnref2\"><strong>[2]<\/strong><\/a>,<\/em>\u00a0deb ta\u02bcrif bergan. Shuningdek, Davlatshoh Samarqandiy \u201cTazkiratush shuaro\u201d, Xondamir \u201cHabibus siyar\u201d va boshqa shoirlarning asarlarida Ismat Buxoriy hayotiga oid ma\u02bclumotlar keltirilgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Alloma nazmda Amir Husrav Dehlaviyning she\u02bcr uslubini davom ettirgan bo\u02bblib, arab, fors, turk tillarda ijod qilgan. U ko\u02bbproq qasida g\u02bbazal, masnaviy va ruboiy janrlarida asarlar yaratgan. Buxoroda birinchi bo\u02bblib, zullisonaynlik (ikki til sohibi, odatda ikki tilda asarlar yozgan ijodkorlar\u00a0 shunday atalgan) an\u02bcanasini boshlab bergan va hajv janri rivojiga ulkan hissa qo\u02bbshgan. Alloma o\u02bbz davrining mashhur shoirlari Xayoliy Buxoriy, Bisotiy Samarqandiy, Rustami Huriyoniy Buxoriylarga ustozlik qilgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Xoja Ismat Buxoriy 1436 yil vafot etgan. Uning qabri bugungi kunda ziyorat maskanga aylangan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Allomaning she\u02bcrlari tilining ravonligi, ta\u02bcsirchanligi, falsafiy fikrlar va tasviriy vositalarga boyligi bilan shuhrat qozongan.<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=29982#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a>\u00a0Xoja Ismat Buxoriyning sakkiz ming baytli devoni va turkiyda yozilgan 1035 baytli \u201cIbrohim Adham\u201d asari bizning davrimizgacha yetib kelgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Shoir devonining qo\u02bblyozma va toshbosma nusxalari Toshkent, Buxoro, Dushanba, Filadelfiya, London, Kalkutta, To\u02bbpqopi saroy-muzeyi va Istanbul universiteti kutubxonalarida saqlanmoqda. Xoja Ismat Buxoriyning devoni 1946 yili tehronlik adabiyotshunos olim Ahmad Karimiy tomonidan ilk bor tadqiq qilinib, Tehronda nashr qilingan.<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=29982#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a>\u00a0https:\/\/ziyouz.uz\/jahon-sheriyati\/fors-tojik-sheriyati\/xoja-ismat-buxoriy<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=29982#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a>\u00a0Alisher Navoiy \u201cMajolis unnafois\u201d B-6<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=29982#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a>\u00a0https:\/\/qomus.info\/encyclopedia\/cat-i\/ismat-buxoriy-uz\/<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u00a0<strong>Iroda DAURB\u0415KOVA, Dildora HALIMOVA,<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ilmiy xodimlari.<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong><em>Turkiya Diyonat vaqfi \u201cIslom ensiklopediyasi\u201ddagi<\/em><\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong><em>ma\u02bclumotlar asosida tayyorlandi.<\/em><\/strong><\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Samarqand XIV-XV asrlarda nafaqat diniy-dunyoviy bilimlar rivojlangan markaz, balki o\u02bbziga xos adabiy muhitga ega maskan bo\u02bblgan. Temuriylar davrida Isomiy, Bisotiy, Kamol Xo\u02bbjandiy, Xoja Ismat Buxoriy, Barandaq Xo\u02bbjandiy kabi shoirlar Samarqandda yashagan va ijod qilgan. Ular nazm, nasr, hajv janrlari rivojiga katta ta\u02bcsir ko\u02bbrsatgan. Ushbu maqolada o\u02bbsha ajdodlarimizdan biri \u2013 Xalil Sulton va Mirzo Ulug\u02bbbek davrlarida &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":29983,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[650],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>BUXORODAGI ILK ZULLISONAYN IJODKOR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"BUXORODAGI ILK ZULLISONAYN IJODKOR\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=29985&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"BUXORODAGI ILK ZULLISONAYN IJODKOR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"BUXORODAGI ILK ZULLISONAYN IJODKOR\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=29985&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-07-21T04:34:54+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-07-21T12:36:39+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/bukhari_buxoriy2023_107.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"330\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=29985&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=29985&lang=oz\",\"name\":\"BUXORODAGI ILK ZULLISONAYN IJODKOR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=29985&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=29985&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/bukhari_buxoriy2023_107.jpg\",\"datePublished\":\"2023-07-21T04:34:54+00:00\",\"dateModified\":\"2023-07-21T12:36:39+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"description\":\"BUXORODAGI ILK ZULLISONAYN IJODKOR\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=29985&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=29985&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=29985&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/bukhari_buxoriy2023_107.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/bukhari_buxoriy2023_107.jpg\",\"width\":660,\"height\":330},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=29985&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"BUXORODAGI ILK ZULLISONAYN IJODKOR\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"BUXORODAGI ILK ZULLISONAYN IJODKOR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"BUXORODAGI ILK ZULLISONAYN IJODKOR","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=29985&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"BUXORODAGI ILK ZULLISONAYN IJODKOR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"BUXORODAGI ILK ZULLISONAYN IJODKOR","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=29985&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2023-07-21T04:34:54+00:00","article_modified_time":"2023-07-21T12:36:39+00:00","og_image":[{"width":660,"height":330,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/bukhari_buxoriy2023_107.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=29985&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=29985&lang=oz","name":"BUXORODAGI ILK ZULLISONAYN IJODKOR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=29985&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=29985&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/bukhari_buxoriy2023_107.jpg","datePublished":"2023-07-21T04:34:54+00:00","dateModified":"2023-07-21T12:36:39+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"description":"BUXORODAGI ILK ZULLISONAYN IJODKOR","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=29985&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=29985&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=29985&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/bukhari_buxoriy2023_107.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/bukhari_buxoriy2023_107.jpg","width":660,"height":330},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=29985&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"BUXORODAGI ILK ZULLISONAYN IJODKOR"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29985"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29985"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29985\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30002,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29985\/revisions\/30002"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/29983"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29985"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29985"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29985"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}