{"id":28589,"date":"2023-05-30T10:41:12","date_gmt":"2023-05-30T05:41:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=28589"},"modified":"2023-05-30T10:47:38","modified_gmt":"2023-05-30T05:47:38","slug":"eng-yaxshi-nasihat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=28589&lang=oz","title":{"rendered":"ENG YAXSHI NASIHAT"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Nasihat kishini noto\u02bbg\u02bbri, xato yo\u02bbldan to\u02bbg\u02bbri yo\u02bblga, zalolatdan hidoyatga olib chiquvchi omildir. Shu sababli inson toyilish va xatolardan, jamiyat esa axloqsizlik va ijtimoiy tubanlikdan saqlanadi. Nasihat sabab mo\u02bbmin-musulmonlar bu muqaddas dinda qoim turadi. Imom Buxoriyning ushbu mavzuga oid \u201cal-Adabul mufrad\u201d asarida keltirgan bir hadisining sharhiga to\u02bbxtalib o\u02bbtamiz:<\/span><\/p>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u0668 \u2013 \u062d\u064e\u062f\u0651\u064e\u062b\u064e\u0646\u064e\u0627 \u0645\u064f\u0633\u064e\u062f\u0651\u064e\u062f\u064c\u060c \u0642\u064e\u0627\u0644\u064e\u200f:\u200f \u062d\u064e\u062f\u0651\u064e\u062b\u064e\u0646\u064e\u0627 \u0625\u0650\u0633\u0652\u0645\u064e\u0627\u0639\u0650\u064a\u0644\u064f \u0628\u0652\u0646\u064f \u0625\u0650\u0628\u0652\u0631\u064e\u0627\u0647\u0650\u064a\u0645\u064e\u060c \u0642\u064e\u0627\u0644\u064e\u200f:\u200f \u062d\u064e\u062f\u0651\u064e\u062b\u064e\u0646\u064e\u0627 \u0632\u0650\u064a\u064e\u0627\u062f\u064f \u0628\u0652\u0646\u064f \u0645\u0650\u062e\u0652\u0631\u064e\u0627\u0642\u064d \u0642\u064e\u0627\u0644\u064e\u200f:\u200f \u062d\u064e\u062f\u0651\u064e\u062b\u064e\u0646\u0650\u064a \u0637\u064e\u064a\u0652\u0633\u064e\u0644\u064e\u0629\u064f \u0628\u0652\u0646\u064f \u0645\u064e\u064a\u0651\u064e\u0627\u0633\u064d \u0642\u064e\u0627\u0644\u064e\u200f :\u201d \u0643\u0646\u062a\u064f \u0645\u0639 \u0627\u0644\u0646\u0651\u064e\u062c\u064e\u062f\u0627\u062a\u0650\u060c \u0641\u0623\u0635\u0628\u0652\u062a\u064f \u0630\u064f\u0646\u0648\u0628\u064b\u0627 \u0644\u0627 \u0623\u0631\u0627\u0647\u0627 \u0625\u0644\u0651\u064e\u0627 \u0645\u0650\u0646\u064e \u0627\u0644\u0643\u0628\u0627\u0626\u0631\u0650\u060c \u0641\u0630\u0643\u064e\u0631\u0652\u062a\u064f \u0630\u0644\u0643\u064e \u0644\u0627\u0628\u0646\u0650 \u0639\u064f\u0645\u0631\u064e \u0631\u064e\u0636\u0650\u064a\u064e \u0627\u0644\u0644\u0647\u064f \u0639\u0646\u0647\u0645\u0627\u060c \u0642\u0627\u0644: \u0645\u0627 \u0647\u064a\u061f \u0642\u0644\u062a\u064f: \u0643\u0630\u0627 \u0648\u0643\u0630\u0627\u060c \u0642\u0627\u0644: \u0644\u064a\u0633\u062a\u0652 \u0647\u0630\u0647\u0650 \u0645\u0650\u0646\u064e \u0627\u0644\u0643\u0628\u0627\u0626\u0631\u0650\u061b \u0647\u064f\u0646\u0651\u064e \u062a\u0650\u0633\u0652\u0639\u064c: \u0627\u0644\u0625\u0634\u0631\u0627\u0643\u064f \u0628\u0627\u0644\u0644\u0647\u0650\u060c \u0648\u0642\u064e\u062a\u0652\u0644\u064f \u0646\u064e\u0633\u064e\u0645\u064e\u0629\u064d\u060c \u0648\u0627\u0644\u0641\u0650\u0631\u0627\u0631\u064f \u0645\u0650\u0646\u064e \u0627\u0644\u0632\u0651\u064e\u062d\u0641\u0650\u060c \u0648\u0642\u064e\u0630\u0652\u0641\u064f \u0627\u0644\u0645\u064f\u062d\u0652\u0635\u064e\u0646\u0629\u0650\u060c \u0648\u0623\u0643\u0652\u0644\u064f \u0627\u0644\u0631\u0651\u0650\u0628\u0627\u060c \u0648\u0623\u0643\u0652\u0644\u064f \u0645\u0627\u0644\u0650 \u0627\u0644\u064a\u062a\u064a\u0645\u0650\u060c \u0648\u0625\u0644\u062d\u0627\u062f\u064c \u0641\u064a \u0627\u0644\u0645\u0633\u062c\u062f\u0650\u060c \u0648\u0627\u0644\u0630\u064a \u064a\u064e\u0633\u062a\u064e\u0633\u062e\u0650\u0631\u064f\u060c \u0648\u0628\u064f\u0643\u0627\u0621\u064f \u0627\u0644\u0648\u0627\u0644\u062f\u064e\u064a\u0652\u0646\u0650 \u0645\u0650\u0646\u064e \u0627\u0644\u0639\u064f\u0642\u0648\u0642\u0650\u060c\u00a0 \u0642\u0627\u0644 \u0644\u0649 \u0627\u0628\u0646 \u0639\u0645\u0631: \u0623\u062a\u064e\u0641\u0631\u064e\u0642\u064f \u0645\u0646\u064e \u0627\u0644\u0646\u0627\u0631\u0650 \u0623\u0646 \u062a\u064e\u062f\u062e\u064f\u0644\u064e\u0647\u0627 \u061f \u0642\u0627\u0644: \u0642\u0644\u062a\u064f: \u0625\u064a\u0652 \u0648\u0627\u0644\u0644\u0647\u0650\u060c \u0642\u0627\u0644: \u0623\u064e\u062d\u064e\u064a\u0651\u064c \u0648\u0627\u0644\u0650\u062f\u064f\u0643\u064e\u061f \u0642\u0644\u062a\u064f: \u0639\u0650\u0646\u062f\u064a \u0623\u064f\u0645\u0651\u0650\u064a\u060c \u0642\u0627\u0644: \u0641\u0648\u0627\u0644\u0644\u0647\u0650\u060c \u0644\u0648 \u0623\u064e\u0644\u064e\u0646\u0652\u062a\u064e \u0644\u0647\u0627 \u0627\u0644\u0643\u0644\u0627\u0645\u064e\u060c \u0648\u0623\u0637\u0639\u0645\u0652\u062a\u064e\u0647\u0627 \u0627\u0644\u0637\u0651\u064e\u0639\u0627\u0645\u064e\u060c \u0644\u064e\u062a\u064e\u062f\u0652\u062e\u064f\u0644\u064e\u0646\u0651\u064e \u0627\u0644\u062c\u0646\u0651\u064e\u0629\u064e \u0645\u0627 \u0627\u062c\u062a\u064e\u0646\u064e\u0628\u0652\u062a\u064e \u0627\u0644\u0643\u0628\u0627\u0626\u0631\u064e.<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Taysala ibn Mayyosdan rivoyat qilinadi:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cMen xorijiylarning Najadot firqasidagilarni<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=28584#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>\u00a0tarafdorlari bilan birga edim. Shu sababli bir necha gunoh ishlarga qo\u02bbl urdim. Ularni o\u02bbzimcha katta gunohlardan deb o\u02bbylab, uni Abdulloh ibn Umar roziyallohu anhuga aytdim. Shunda Abdulloh ibn Umar: \u201cUlar nima ishlar ekan?\u201d deb so\u02bbradi. Men: \u201cShunday shunday ishlar\u201d, dedim. \u201cBular katta gunoh emas, U (katta gunoh)lar to\u02bbqqiztadir: Allohga shirk keltirish, aybsiz insonni o\u02bbldirish, urush maydonidan qochish, muhsina (o\u02bbzini pokiza saqlagan) ayolni zinokor (fohisha) deb ayblash, sudxo\u02bbrlikdan rizq yeyish, yetimning molini yeyish, masjidda dindan chiqish, odamlarni masxara qilish, (farzand ozori sababli) ota-onaning yig\u02bblashi ham farzandning oq bo\u02bblishidandir\u201d, dedi. Keyin Ibn Umar menga: \u201cSen do\u02bbzaxdan saqlanib, jannatga kirishni xohlaysanmi?\u201d dedi. Men: \u201cAllohga qasamki, shunday,\u201d dedim. U kishi: \u201cOta-onang hayotmi?\u201d dedi. Men: \u201cOnam bor\u201d, dedim. U kishi: \u201cAllohga qasamki, onangga gapirishda yumshoqso\u02bbz bo\u02bblsang, uni taomlantirsang, albatta, jannatga kirasan, modomiki katta gunohlardan saqlangan bo\u02bblsang\u201d, dedi\u00a0<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=28584#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Hadisning umumiy ma\u02bcnosi:<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Payg\u02bbambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamning maktablarini o\u02bbtagan buyuk sahobiy, ummatning faqihi Abdulloh ibn Umarning huzuriga Taysala ibn Mayyos adashgan firqaga qo\u02bbshilib qolib, bilib-bilmay qilib qo\u02bbygan gunohlari yuzasidan maslahat so\u02bbrab keldi. Undan gunohlaridan qanday poklanib, do\u02bbzaxdan qanday saqlanishni so\u02bbradi. Abdulloh ibn Umar uning nima gunoh qilganini so\u02bbraganida Taysala birma-bir qilgan gunoh amallarini, adashgan oqimga qo\u02bbshilib qilgan xatolarini aytib berdi. Abdulloh uning bu qilgan amallari gunohi kabira (katta gunoh)lar toifasiga kirmasligini aytdi va Payg\u02bbambarimiz sollallohu alayhi vasallamdan eshitgan katta gunohlarni birma-bir sanab berdi:<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u201c<\/strong><strong>Allohga shirk keltirish<\/strong><strong>\u201d<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Alloh taolodan boshqaga sig\u02bbinishga shirk amal deyiladi. Kishi kichkina shirk amali sababli ham imonidan mahrum bo\u02bbladi. Shuning uchun bu amal katta va kechirilmas gunoh sifatida qaraladi. Bu haqda Qur\u02bconi karimda bunday marhamat etiladi:\u00a0<strong>\u201cAlbatta, Alloh O\u02bbziga shirk keltirish\u00a0<\/strong>(gunohi)<strong>ni kechirmagay va lekin ana shundan boshqa\u00a0<\/strong>(gunoh)<strong>larni O\u02bbzi xohlagan\u00a0<\/strong>(banda)<strong>laridan kechirur\u201d.<\/strong>\u00a0(Niso surasi, 48-oyat).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Shuningdek, Alloh taolo shirk keltirishni Luqmon surasining 13-oyatida\u00a0<strong>\u201cAlbatta shirk eng katta zulmdir\u201d<\/strong>\u00a0deb shirk amalini zulmga tenglashtiradi. Chunki,\u00a0 mushrik har qanday sherikdan pok Allohga bir maxluqni tenglashtirib, uni Xoliq darajasiga ko\u02bbtardi va bu amali bilan Alloh taoloning o\u02bbziga nisbatan g\u02bbazabini qo\u02bbzg\u02bbab, o\u02bbziga-o\u02bbzi zulm qilgan bo\u02bbladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Boshqa amallar singari shirk amallari ham zohiriy (ko\u02bbrinib turadigan) va botiniy (maxfiy) bo\u02bbladi. Zohiriy shirkka Alloh taologa ibodat qilish bilan birga boshqa but-sanamlarga sig\u02bbinish, yoki mutlaq holda Alloh taolodan boshqasiga sig\u02bbinish kiradi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Botiniy shirk amallarga folbin, sehrgar, munajjimlarning so\u02bbzlarini tasdiq qilish kiradi. Alloh taolo An\u02bcom surasining 59-oyatida\u00a0<strong>\u201c<\/strong><strong>G\u02bbayb<\/strong><strong>\u00a0ochqichlari\u00a0<\/strong>(sirlari)<strong>\u00a0Uning huzuridadirkim, ularni yolg\u02bbiz O\u02bbzigina bilur\u201d<\/strong>\u00a0degan bo\u02bblsa-yu, boshqa bir gumroh chiqib; Men g\u02bbayb ilmini bilaman deb, kelajakdan fol ochib, g\u02bbayb ilmiga da\u02bcvo qilsa, boshqasi biri esa uning so\u02bbzini tasdiqlab tursa, bu holatning hukmi qanday bo\u02bbladi? Uning g\u02bbaybni bilish haqidagi bu da\u02bcvosi ilohlik da\u02bcvosi emasmi? Shu sababli folbin, kohin, sehrgarlar shayton qavmidan hisoblanadi.\u00a0 Uning so\u02bbzini tasdiqlagan kishi ham shirk amalga qo\u02bbl uribdi.<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"2\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u201cAybsiz insonni o\u02bbldirish\u201d<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Dunyoda Alloh taolodan boshqasiga ibodat qilishdan keyin begunoh insonni o\u02bbldirishdek og\u02bbir gunoh yo\u02bbq. Zero, qotillik sababli jamiyatda beqarorlik, fitna-fasod avj oladi. Alloh taolo nohaq odam o\u02bbldirishning gunohini Moida surasining 32-oyatida bunday bayon qiladi:\u00a0<strong>\u201cBiror jonni o\u02bbldirmagan yoki Yerda\u00a0<\/strong>(buzg\u02bbunchilik va qaroqchilik kabi)<strong>\u00a0fasod ishlarini qilmagan insonni o\u02bbldirgan odam xuddi hamma odamlarni o\u02bbldirgan kabidir. Unga hayot baxsh etgan\u00a0<\/strong>(o\u02bblimdan qutqarib qolgan)<strong>\u00a0odam esa barcha odamlarni tiriltirgan kabidir\u201d<\/strong>\u00a0deya nohaqdan biror odamni o\u02bbldirgan kishiga dunyodagi barcha odamlarni o\u02bbldirganning gunohi yozilishini aytib, insonlarni qotillikdek og\u02bbir gunohdan qaytarmoqda.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Alloh taolo Niso surasining 93-oyatida\u00a0<strong>\u201cKimda-kim qasddan bir mo\u02bbminni o\u02bbldirsa, uning jazosi jahannamda abadiy qolishdir. Yana unga Alloh g\u02bbazab qilgay, la\u02bcnatlagay va unga ulkan azobni tayyorlab qo\u02bbygay\u201d<\/strong>\u00a0 deb, qasddan odam o\u02bbldirishning gunohi kechirilmas va juda og\u02bbir ekanini bayon qilmoqda. Shuning uchun bu amal ham katta gunohlar qatoriga kiradi.<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"3\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u201c<\/strong><strong>Urush maydonidan qochish<\/strong><strong>\u201d<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Dushmanga urush maydonida ro\u02bbparo\u02bb kelganda orqa o\u02bbgirib qochish ham gunohi kabiralardan biri sanaladi. Chunki, Vatanni obod va ozod holda saqlash hamda dushmandan uni himoya qilish shu vatanda istiqomat qilib turgan har bir kishi uchun muqaddas burch sanaladi. Alloh taolo Anfol surasining 16-oyatida urushda dushmanga orqa o\u02bbgirib qochgan kishining jazosi haqida bunday xabar beradi:\u00a0<strong>\u201cKimki o\u02bbsha kuni ulardan ortga chekinsa \u2013 jang ishi bilan chetlagan va biror bo\u02bblinmaga qo\u02bbshilishga borganlar bundan mustasno \u2013 Allohning g\u02bbazabi bilan\u00a0<\/strong>(birga)<strong>\u00a0qaytgan bo\u02bblib, joyi jahannam bo\u02bblur. Qanday ham yomon taqdirdir bu?!\u201d<\/strong><\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"4\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u201cMuhsina\u00a0<\/strong>(o\u02bbzini pokiza saqlagan)<strong>\u00a0ayolni zinokor\u00a0<\/strong>(fohisha)<strong>\u00a0deb ayblash\u201d<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Muborak dinimizda ayol sha\u02bcni, or-nomusi juda qattiq qo\u02bbriqlanadi. Bir ayolni fohisha deb ayblash uchun kamida to\u02bbrt solih kishi guvohlik berishi kerak, agar kam bo\u02bblsa, yoki to\u02bbrtta bo\u02bblsa ham solih deb topilmasa, bu guvohlar inson sha\u02bcniga tajovuz uchun jazolanadi. Chunki, mo\u02bbminning sha\u02bcni va moliga tajovuz uning qonini to\u02bbkish bilan barobar hisoblanadi. Shu bois o\u02bbzini zino va fahsh ishlardan pok tutgan muhsina ayolni fohishalik bilan ayblash gunohlar ichra eng og\u02bbir gunohlardan biri hisoblanadi. Bu Payg\u02bbambarimiz sollallohu alayhi vasallamdan vorid bo\u02bblgan sahih hadislarda ham keltirilgan.<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"5\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201c<strong>Sudxo\u02bbrlikdan rizq yeyish\u201d<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Insonning oxiratda mutlaq halokatga yuz tutishiga sabab bo\u02bbladigan gunohlardan biri sudxo\u02bbrlikdir. Sudxo\u02bbrlikka tijorat, tadbirkorlikning bir ko\u02bbrinishi deb qaramaslik lozim. Chunki, Alloh taolo savdoni halol, sudxo\u02bbrlikni harom qildi. Haq taolo Qur\u02bconi karimda bunday marhamat qilgan.:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u00a0\u201cAlloh savdoni halol, ribo\u00a0<\/strong>(sudxo\u02bbrlik)<strong>ni harom qildi\u201d<\/strong><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=28584#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a><strong>.<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Sudxo\u02bbrlik \u2013 foizga pul berish orqali foyda ko\u02bbrish yuqorida aytilganidek, shariatda harom qilingan amallardan biridir. Chunki, bu amal sababli qarzdor xoh foyda ko\u02bbrsin, xoh ko\u02bbrmasin, baribir olingan qarzning foizini to\u02bblashga majbur. Bu esa jamiyatda o\u02bbzaro mehr-oqibat yo\u02bbqolishiga, buzg\u02bbunchilik va oqibatsizlik avj olishiga sabab bo\u02bbladi. Shuning uchun islomda tijorat \u2013 narsani sotib olib yana qayta sotish halol qilindi, sudxo\u02bbrlik esa harom qilindi.<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"6\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201c<strong>Yetim<\/strong><strong>ning molini yeyish\u201d<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abdulloh ibn Umar gunohi kabiralarni birma-bir bayon qilar ekan, ular orasida yetimning molini yeyish ham borligini uqtirdi. Shariatda yetim moli juda qattiq e\u02bctibor bilan qo\u02bbriqlanadi. Hattoki Sufyon Savriy va Abdulloh ibn Muborak kabi ayrim ulamolar yetimning molidan zakot olinmaydi, deb aytgan. Aslida birovning haqqini yeyish kechirilmas katta gunohlardan biri sanaladi. Ammo yetimning molini yeyish undan-da kattaroq va hisobi og\u02bbirroq gunoh amallardan biridir.<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"7\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u201cMasjidda dindan chiqish\u201d<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Boshqa hadislarda mazkur hadis matnida \u201cMasjidul harom \u2013 Ka\u02bcba joylashgan masjidni halol sanash\u201d degan so\u02bbzlar ham bor.\u00a0 Masjidul Haromning haramligini tan olmagan kishi ham kechirilmas og\u02bbir va ulkan gunoh qilgan sanaladi. Ya\u02bcni, Alloh halol qilgan narsalarni harom deb, harom qilganini halol sanash bilan ham gunohi kabira sodir etgan bo\u02bbladi. Inson ilmi yetmagan narsalar ustida masjidda bahs yuritib, islomda ko\u02bbrsatilgan hukmlarga teskari so\u02bbzlarni aytib yuborishi sababli ham dindan chiqib qolishi mumkin. Shuning uchun musulmon kishi, xususan din peshvolari islom hukmlaridan so\u02bbzlayotganda, nihoyatda ehtiyot bo\u02bblishi, fitnaga sabab bo\u02bbladigan so\u02bbzlardan qochishi kerak.<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"8\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u201c<\/strong><strong>Odamlarni masxara qilish<\/strong><strong>\u201d<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Alloh taolo Luqmon surasining 6-oyatida\u00a0<strong>\u201c<\/strong><strong>Odamlar orasida shunday kimsalar ham borki, ular bilimsizlik bilan\u00a0<\/strong>(o\u02bbzgalarni)<strong>\u00a0Allohning yo\u02bblidan ozdirish uchun va u\u00a0<\/strong>(yo\u02bblni)<strong>\u00a0masxara qilish uchun behuda so\u02bbz<\/strong>(lar)<strong>ni sotib olur. Ana o\u02bbshalar uchun xor qilguvchi azob bordir<\/strong><strong>\u201d<\/strong>\u00a0deb, kibru havo bilan o\u02bbzini o\u02bbzgalardan baland olib masxaralab kuladiganlar uchun oxiratda alamli azob borligidan ogoh etmoqda. Boshqalardan o\u02bbzini katta olish, masxara qilish, noo\u02bbrin hazil-mazaxlar ham gunohi kabiralar qatoriga kiradi. Chunki, buning zamirida boshqa bir inson qadrini poymol qilish, obro\u02bbsini to\u02bbkish yotadi. Hadislarda aytilganidek, inson sha\u02bcnini yerga urish, mo\u02bbminning obro\u02bbsiga daxl qilish uning qonini to\u02bbkish bilan barobardir.<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"9\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u201cOta-onaning yig\u02bblashi, ya\u02bcni\u00a0<\/strong><strong>ota-onani<\/strong><strong>\u00a0yig\u02bblatish ham farzandning oq bo\u02bblishidandir\u201d.<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ota-onaning xizmatini qilib, ularni rozi qilish, duolariga musharraf bo\u02bblish farzandning baxtidir, iqbolining balandligidir. Ota-onani yig\u02bblatish, qarovsiz tashlab qo\u02bbyish farzandning badbaxtligi, tolesining qoraligidir. Afsuski, ota-onaning xizmatini qilmaslik, haqqi \u2013 martabasini bilmaslik sababli ularning noroziligiga olib boradigan narsalar hozir ham ba\u02bczan uchrab turadi. Bu ishning oqibati inson uchun salbiy holatlar bilan tugashi yaxshi ma\u02bclum.\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cOq bo\u02bblish\u201d \u00a0atamasining \u201cgapga kirmaydigan, boshqalarni hurmat qilmaydigan\u201d, degan ma\u02bcnolari mavjud bo\u02bblib, asl iste\u02bcmolda \u201co\u02bbzidan yiroq qilish, begona qilish\u201dni anglatadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Xususan, ota-onaga oq bo\u02bblish \u2013 ularga begona bo\u02bblish ma\u02bcnosida qo\u02bbllanib, ota-ona va farzand munosabatlariga xos iboradir. Ota-ona hech qachon o\u02bbz ixtiyori bilan farzandini oq qilmaydi, aksincha, bunga farzand majbur qiladi. Ota-onasiga oq bo\u02bblib, ularning ko\u02bbzlaridan yoshini oqizgan farzand kechirilmas ulkan gunohga qo\u02bbl uribdi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u201cK<\/strong><strong>yeyin\u00a0<\/strong><strong>I<\/strong><strong>bn Umar menga:\u00a0<\/strong><strong>\u201c<\/strong><strong>Sen do\u02bbzaxdan\u00a0<\/strong><strong>saqlanib,<\/strong><strong>\u00a0jannatga kirishni xo<\/strong><strong>h<\/strong><strong>laysanmi?<\/strong><strong>\u201d<\/strong><strong>\u00a0dedi. Men:\u00a0<\/strong><strong>\u201cAllohga qasamki, shunday,\u201d dedim. U<\/strong><strong>\u00a0kishi:\u00a0<\/strong><strong>\u201c<\/strong><strong>Ota-onang\u00a0<\/strong><strong>hayot<\/strong><strong>mi?<\/strong><strong>\u201d<\/strong><strong>\u00a0de<\/strong><strong>di<\/strong><strong>. Men:\u00a0<\/strong><strong>\u201cO<\/strong><strong>nam bor<\/strong><strong>\u201d<\/strong><strong>,<\/strong>\u00a0<strong>dedim.\u00a0<\/strong><strong>U kishi<\/strong><strong>:\u00a0<\/strong><strong>\u201cAllohga qasamki, onangga gapirishda yumshoqso\u02bbz bo\u02bblsang, uni taomlantirsang, albatta, jannatga kirasan, modomiki katta gunohlardan saqlangan bo\u02bblsang\u201d, dedi\u201d.<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bu hadisda biz e\u02bctibor qaratishimiz lozim bo\u02bblgan yana bir holat, to\u02bbg\u02bbri yo\u02bbldan adashgan Taysala din ishlari sohasida bu ummatning eng bilimdoni bo\u02bblgan Abdulloh ibn Umar huzuriga maslahat so\u02bbrab borganidir. Payg\u02bbambarimiz sollallohu alayhi vasallam ta\u02bclimlarini olgan Abdulloh ibn Umar hidoyat yo\u02bblini istab kelgan Taysala ibn Mayyosga nasihat qilishda davom etib, do\u02bbzaxdan saqlanib, jannatga kirish yo\u02bblini ko\u02bbrsatdi. Ya\u02bcni, bu yo\u02bbldan qaytishga, zalolatga yuz tutgan firqadan ajralib chiqib, onasini xizmatini qilishga buyurdi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bugungi kunda ota-onasini tashlab, zalolatdagi oqimlarga kirib qolayotgan birodarlarimizga Imom Buxoriy keltirgan\u00a0 ushbu hadis eng yaxshi nasihatdir.<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=28584#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a>\u00a0Yamomalik Najda ibn Omir (yoki Uvaymir) xavorijlar (ya\u02bcni adashgan oqim) boshlig\u02bbi bo\u02bblib, ularning e\u02bctiqodicha, kishilar uchun rahbar (xalifa yoki amir) bo\u02bblishi shart emas. Odamlarning o\u02bbzlari haqni nohaqdan ajrata bilishlari va o\u02bbz-o\u02bbzlarini, jamiyat yo\u02bbnalishini boshqara bilishlari kerak. (Muhammad Abu Zuhra, \u201cAl-Mazohib al-Islomiya\u201d, 33-bet).<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=28584#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a>\u00a0Imom Buxoriy. Al-Adab al-mufrad. 5-bob. Ota-onaga muloyim gapirish. 8-hadis.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=28584#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a>\u00a0Shayx Abdulaziz Mansur. Qur\u02bconi karim ma\u02bcnolarining tarjima va tafsiri, Baqara surasi, 275-oyat mazmuni.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Nodir QOBILOV,<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u00a0Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ilmiy xodimi<\/strong><\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nasihat kishini noto\u02bbg\u02bbri, xato yo\u02bbldan to\u02bbg\u02bbri yo\u02bblga, zalolatdan hidoyatga olib chiquvchi omildir. Shu sababli inson toyilish va xatolardan, jamiyat esa axloqsizlik va ijtimoiy tubanlikdan saqlanadi. Nasihat sabab mo\u02bbmin-musulmonlar bu muqaddas dinda qoim turadi. Imom Buxoriyning ushbu mavzuga oid \u201cal-Adabul mufrad\u201d asarida keltirgan bir hadisining sharhiga to\u02bbxtalib o\u02bbtamiz: \u0668 \u2013 \u062d\u064e\u062f\u0651\u064e\u062b\u064e\u0646\u064e\u0627 \u0645\u064f\u0633\u064e\u062f\u0651\u064e\u062f\u064c\u060c \u0642\u064e\u0627\u0644\u064e\u200f:\u200f \u062d\u064e\u062f\u0651\u064e\u062b\u064e\u0646\u064e\u0627 \u0625\u0650\u0633\u0652\u0645\u064e\u0627\u0639\u0650\u064a\u0644\u064f \u0628\u0652\u0646\u064f &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":28587,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[659,639],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>ENG YAXSHI NASIHAT - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"ENG YAXSHI NASIHAT\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=28589&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"ENG YAXSHI NASIHAT - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"ENG YAXSHI NASIHAT\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=28589&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-05-30T05:41:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-05-30T05:47:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/bukhari_buxoriy2023_87.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"330\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=28589&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=28589&lang=oz\",\"name\":\"ENG YAXSHI NASIHAT - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=28589&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=28589&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/bukhari_buxoriy2023_87.jpg\",\"datePublished\":\"2023-05-30T05:41:12+00:00\",\"dateModified\":\"2023-05-30T05:47:38+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"description\":\"ENG YAXSHI NASIHAT\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=28589&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=28589&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=28589&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/bukhari_buxoriy2023_87.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/bukhari_buxoriy2023_87.jpg\",\"width\":660,\"height\":330},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=28589&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"ENG YAXSHI NASIHAT\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ENG YAXSHI NASIHAT - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"ENG YAXSHI NASIHAT","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=28589&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"ENG YAXSHI NASIHAT - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"ENG YAXSHI NASIHAT","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=28589&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2023-05-30T05:41:12+00:00","article_modified_time":"2023-05-30T05:47:38+00:00","og_image":[{"width":660,"height":330,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/bukhari_buxoriy2023_87.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"8 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=28589&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=28589&lang=oz","name":"ENG YAXSHI NASIHAT - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=28589&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=28589&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/bukhari_buxoriy2023_87.jpg","datePublished":"2023-05-30T05:41:12+00:00","dateModified":"2023-05-30T05:47:38+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"description":"ENG YAXSHI NASIHAT","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=28589&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=28589&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=28589&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/bukhari_buxoriy2023_87.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/bukhari_buxoriy2023_87.jpg","width":660,"height":330},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=28589&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"ENG YAXSHI NASIHAT"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28589"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28589"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28589\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28594,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28589\/revisions\/28594"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/28587"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28589"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28589"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28589"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}