{"id":26286,"date":"2023-01-18T14:14:32","date_gmt":"2023-01-18T09:14:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26286"},"modified":"2023-01-18T14:14:32","modified_gmt":"2023-01-18T09:14:32","slug":"imom-muslimning-sahihi-muslim-asarida-kelgan-ijtimoiy-himoyaga-oid-hadislar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26286&lang=oz","title":{"rendered":"Imom Muslimning \u201cSahihi Muslim\u201d asarida kelgan ijtimoiy himoyaga oid hadislar"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Jamiyat qatlamlari orasida ham ma\u02bcnaviy, ham moddiy jihatdan ko\u02bbproq e\u02bctibor berish zarur hisoblangan qismi alohida ahamiyatga ega hisoblanadi. Bunday yordamga muhtoj insonlarga ko\u02bbmak berish ilmiy tilda \u201cijtimoiy himoya\u201d deb ataladi. Ijtimoiy himoya tushunchasi milliy va diniy qadriyatlarimiz, xususan islom huquqida ham o\u02bbziga xos o\u02bbringa ega. Shuni aytib o\u02bbtish joizki, Islom dinida ijtimoiy himoya faqat moddiylik bilan cheklanib qolmasdan, balki\u00a0\u00a0\u00a0ruhiy jihatdan qo\u02bbllab-quvvatlashni ham ko\u02bbzda tutadi.<strong>\u00a0\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Islom huquqiga ko\u02bbra, boylik va kambag\u02bballik xavfli, fojiali holat emas, balki boylikni noto\u02bbg\u02bbri sarflanishi, kambag\u02bballarning haqlarini berilmasligi sabab zararli oqibatlarga olib kelishi mumkin. Shu bois, bularning barchasini islomning birlamchi manbalari hisoblangan oyatlar va hadislarda ta\u02bckidlanganidek, butun umr davomida xavf va xatarga duch kelishi mumkin bo\u02bblgan, himoya qilinishi kerak bo\u02bblgan zaruriyati xamsa, ya\u02bcni beshta umuminsoniy manfaatlarni butun umr davomida zarar yetishidan panoh tilashlari kerak<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26248#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ijtimoiy himoya jamiyatning iqtisodiy nochor, yordamga muhtoj va boquvchisini yo\u02bbqotgan qatlamlari ehtiyojlarini qondirish hamda ijtimoiy adolatni o\u02bbrnatish maqsadida hukumat darajasida amalga oshiriladigan ish hisoblanadi. Tarixdan ma\u02bclumki, ilk islom davridan bu masalaga katta e\u02bctibor qaratib kelinganiga guvoh bo\u02bblish mumkin. Islom huquqida jamiyatda\u00a0 ijtimoiy tenglikni ta\u02bcminlash uchta institut orqali amalga oshiriladi. Birinchisi \u2013 oilada, ikkinchisi \u2013 zakot instituti orqali; uchinchisi \u2013 davlat tomonidan<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26248#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Xalqimiz ming yilliklar davomida ijtimoiy soha borasida islom dini ta\u02bclimotlari asosida diniy va milliy qadriyatlarga tayangan holda katta tajriba to\u02bbplagan. Ushbu buyuk merosni izchil o\u02bbrganib borib, barcha xalqlarda umuminsoniy qadriyatlar mavjudligini, shu jumladan ijtimoiy munosabatlarning hozirgi davrda aholini ijtimoiy himoya qilish nomini olgan jabhasida ham mavjud bo\u02bblgan muayyan ma\u02bclumotlarni jamlab o\u02bbrganish muhim ahamiyatga ega. Islom olamida mashhur bo\u02bblgan olimlarni beqiyos asarlarini o\u02bbrganish xususan, yetuk muhaddis, hadis ilmining bilimdoni Imom Abu Husayn Muslim ibn Hajjoj al-Qushayriy an-Nisoburiy hazratlarining \u201cSahihi Muslim\u201d asari muhim ahamiyatga ega. Bu asarda nafaqat ibodatga oid hadislar, balki muomalotga oid, musulmonlarni o\u02bbzaro ijtimoiy munosabatlari haqidagi hadislarni ham o\u02bbz ichiga olgan.\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">O\u02bbrganish natijasida shu narsa aniqlandiki, ijtimoiy himoya mavzusiga doir hadislar asarning asosan 2 juzi 12 bo\u02bblimi \u201cZakot\u201d kitobida keltirilgan. Ushbu qism 56 bob, 2135 dan 2366 gacha bo\u02bblgan\u00a0 jami 231 ta hadislarni o\u02bbz ichiga oladi. Ular quyidagi moliyaviy mavzularni o\u02bbz ichiga oladi: zakot, ushr, fitr, sadaqa, nafaqa kabi mavzularni ahamiyati, unga targ\u02bbib qilish, foydalari, ular bajarilmasligining oqibatlari hamda zararlari haqida so\u02bbz yuritilgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Quyida ana shu boblar mavzulari keltiriladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u00a0Zakot kitobida kelgan ijtimoiy himoyaga oid boblar:<\/strong><\/span><\/p>\n<table width=\"633\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">1.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">1-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ushr va ushrning yarmi beriladigan narsalar haqida<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">2.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">3-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Zakotni oldindan berish va uni bermaslik haqida<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">3.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">4-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Musulmonlarning zimmasidagi fitr zakotining xurmo va arpadan berilishi haqida<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">4.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">6-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Zakot bermaganning gunohi haqida<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">5.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">7-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Zakot yig\u02bbuvchilarni rozi qilish haqida<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">6.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">9-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Sadaqaga targ\u02bbib<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">7.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">11-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Infoqqa targ\u02bbib, infoq qilganga evazning xushxabari berilgani haqida<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">8.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">12-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ahli ayol va mamluklarga nafaqa qilishning fazli, ularni zoye qilgan yoki ularga nafaqa qilmagan kishining gunohi haqida<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">9.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">13-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Nafaqani o\u02bbzidan boshlash, keyin ahliga, so\u02bbng qarindoshlarga ekani haqida<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">10. \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">14-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Qarindoshlarga, zavjasiga, bolalarga va mushrik bo\u02bblsa ham ota-onaga infoq qilishning fazli haqida<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">11. \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">15-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Sadaqaning savobi mayyitga yetishi haqida<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">12. \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">16-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cSadaqa\u201d degan nom ma\u02bcruf ishlarning barcha turiga to\u02bbg\u02bbri kelaverishi bayonida<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">13. \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">17-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Infoq qiluvchi va mumsik haqida<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">14. \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">18-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Sadaqani qabul qiladigan odam topilmay qolmasidan oldin berishga targ\u02bbib<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">15. \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">19-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Halol-pok kasbdan topilgan sadaqaninggina qabul qilinishi va uning o\u02bbstirilishi haqida<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">16. \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">20-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Yarimta xurmo yoki birgina shirin so\u02bbz bilan bo\u02bblsa ham sadaqa qilishga qiziqtirish va buning do\u02bbzaxdan parda ekani haqida<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">17. \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">22-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Manihaning fazli haqida<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">18. \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">23-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Infoq qiluvchi bilan baxilning misoli haqida<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">19. \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">25-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Omonatdor xazinabonning ajri hamda erining uyidan ziyon keltirmagan holda, uning ochiq ruxsati bilan yoki urfga ko\u02bbra sadaqa qilgan ayolning ajri haqida<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">20. \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">27-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Sadaqa va ezgu amallarni jamlash haqida<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">21. \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">28-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Infoq qilishga qiziqtirish va uni sanab borishning makruhligi haqida<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">22. \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">29-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ozgina narsani bo\u02bblsa ham sadaqa qilishga qiziqtirish va arzimas deb, oz narsa (berish)dan o\u02bbzini tortmaslik haqida<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">23. \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">30-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Sadaqani yashirib berishning fazli haqida<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">24. \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">31-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Sadaqaning afzali xasisning sog\u02bb paytidagi sadaqasidir<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"47\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">25. \u00a0<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"76\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">55-bob<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td width=\"510\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Zakotni olib kelgan kishining haqqiga duo qilish haqida<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Islom ta\u02bclimotida ijtimoiy himoyaga targ\u02bbib etuvchi yana boshqa tamoyillarda ham\u00a0 ular sadaqalar ko\u02bbrinishida namoyon bo\u02bbladi. Xususan, 9-bob Sadaqaga targ\u02bbib haqida bo\u02bblib, Abu Zarr r.a. dan rivoyat qilinadi: \u201cMana shu Uhuddek oltinim bo\u02bblib, undan qarz uchun olib qo\u02bbyadiganimdan boshqa biror dinorning huzurimda uch kun turib qolishini xohlamasdim, uni Allohning bandalari orasida mana bunday, mana bunday, mana bunday \u2013 old, o\u02bbng, chap tomonlariga hovuchladilar \u2013 qilib yuborardim\u201d, dedi<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26248#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a>. Bu hadis insonlarni sadaqa qilishga rag\u02bbbatlarini yanada ziyoda qiladi va ular o\u02bbrtasidagi munosabatlarni mustahkamlaydi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">E\u02bctibor qilinishi kerak bo\u02bblgan jihatlardan biri shundaki, qilinadigan ehsonlarning barchasi halol yo\u02bbl bilan topilishi shart qilinadi. Bu esa to\u02bbplamning \u201cHalol-pok kasbdan topilgan sadaqanggina qabul qilinishi va uning o\u02bbstirilishi\u201d 19-bobidagi 2214-hadisda keltiriladi. Abu Hurayra (r.a)dan rivoyat qilinadi: \u201cRasululloh s.a.v. shunday dedilar: \u201cBiror kishi halol-pok narsadan sadaqa qilsa, zotan, Alloh faqat halol-pok narsanigina qabul qiladi \u2013 Rahmon uni o\u02bbngi bilan oladi, agar u bir dona bo\u02bblsa ham. Keyin u Rahmonning kaftida xuddi biringiz toychog\u02bbini yoki bo\u02bbtalog\u02bbini o\u02bbstirganidek o\u02bbsadi, hatto tog\u02bbdan ham katta bo\u02bblib ketadi\u201d<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26248#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Muslim Sahihida sadaqaga juda keng targ\u02bbibotni ko\u02bbrish mumkin ya\u02bcni nabaviy hadislari musulmonlarni sadaqa qilishga chaqiradi va unga bo\u02bblgan rag\u02bbbatni shu qadar oshiradiki, hatto 20-bobda \u201cYarimta xurmo yoki birgina shirin so\u02bbz bilan bo\u02bblsa ham sadaqa qilishga qiziqtirish va buning do\u02bbzaxdan parda ekani\u201d haqida keltirilgan. 2219-hadisda Adiy ibn Xotim r.a.dan rivoyat qilinadi: \u201cNabiy (s.a.v.)ning \u201cSizlardan kim yarimta xurmo bilan bo\u02bblsa ham do\u02bbzaxdan o\u02bbzini to\u02bbsa olsa, shuni qilsin\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Muslimdan shu mavzuda quyidagi hadis rivoyat qilinadi: Abu sa\u02bcd Xudriy (r.a) rivoyat qiladi:\u00a0 \u201cKimning ortiqcha tuyasi bo\u02bblsa, tuyasi yo\u02bbqlarga yordam qilsin. Kimning ortiqcha oziq-ovqati bo\u02bblsa, oziq-ovqati yo\u02bbqqa yordam qilsin\u201d<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26248#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a>. Muhaddis yana bir hadisni rivoyat qiladi: Jobir r.a. dan rivoyat qilinadi: \u201cNabiy s.a.v. bir kishiga: \u201cO\u02bbzingdan boshla, o\u02bbzingga sadaqa qil. Agar biror narsa ortib qolsa, o\u02bbz ahlingga (sadaqa) qil. Agar ahlingdan ham biror narsa ortib qolsa, qarindoshlaringga (sadaqa) qil. Agar qarindoshlaringdan ham biror narsa ortib qolsa, bunday qil (oldingdagi, o\u02bbng chap yoningdagi boshqa kishilarga sadaqa qil)\u201d, dedilar<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26248#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a>. Ushbu hadisda sadaqa qilishning tartibi, bosqichlari aniq qilib bayon etilgan. Sadaqaning ushbu tartibga muvofiq qilinishi uni yanada go\u02bbzal holatda, o\u02bbz o\u02bbrnida ado etilishini ta\u02bcminlaydi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bugungi kunda ham har bir davrdagi kabi musulmon jamiyatlari rivoji insonlar o\u02bbrtasidagi o\u02bbzaro munosabatlar asosiga qurilgan bo\u02bbladi. Zero\u00a0 insonlarning o\u02bbzaro birdamlik aloqalari jamiyat birligi va osoyishtaligiga, taraqqiy etishiga muhim omil bo\u02bblib xizmat qiladi. Bu borada ijtimoiy himoya masalalarini fiqhiy jihatdan o\u02bbrganish dolzarb hisoblanadi. Xususan, Imom Muslimning \u201cSahihi Muslim\u201d\u00a0 to\u02bbplami ijtimoiy himoya masalalarini o\u02bbrganish, unga oid muammolarni yechimini topishda muhim o\u02bbrin tutadi.<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26248#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a>\u00a0Erol A. Social protection in Islamic law. Theoretical perspectiva. Peterleng. 2018. \u2013B 29.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26248#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a>\u00a0Yusupova N. Islom huquqida oila va jamiyat barqarorligini ta\u02bcminlashda\u00a0 ijtimoiy himoyaning mohiyati. Ijtimoiy fikr. 2020. \u2116 4. \u2013B 71.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26248#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a>\u00a0Oltin Silsila. Sahihi Muslim. 2 juz. \u201cHilol-nashr\u201d, \u2013T. 2020. \u2013B 525.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26248#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a>\u00a0Oltin Silsila. Sahihi Muslim. 2 juz. \u201cHilol-nashr\u201d, \u2013T. 2020. \u2013B 547.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26248#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a>\u00a0Islom Yo. Islomda boylik va kambag\u02bballikka munosabat. Qaqnus-media. \u2013T.: 2019. \u2013B 137.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26248#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a>\u00a0Islom odoblari ensiklopediyasi. I kitob. Hilol-nashr \u2013T.: 2019. \u2013B 279.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Husanboy QIRG\u02bbIZOV,<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Din ishlari bo\u02bbyicha qo\u02bbmita mutaxassisi,<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Maxfuzaxon JALOLDINOVA,<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>O\u02bbzbekiston xalqaro islom akademiyasi tayanch doktoranti<\/strong><\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jamiyat qatlamlari orasida ham ma\u02bcnaviy, ham moddiy jihatdan ko\u02bbproq e\u02bctibor berish zarur hisoblangan qismi alohida ahamiyatga ega hisoblanadi. Bunday yordamga muhtoj insonlarga ko\u02bbmak berish ilmiy tilda \u201cijtimoiy himoya\u201d deb ataladi. Ijtimoiy himoya tushunchasi milliy va diniy qadriyatlarimiz, xususan islom huquqida ham o\u02bbziga xos o\u02bbringa ega. Shuni aytib o\u02bbtish joizki, Islom dinida ijtimoiy himoya faqat moddiylik &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":26285,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[639],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Imom Muslimning \u201cSahihi Muslim\u201d asarida kelgan ijtimoiy himoyaga oid hadislar - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Imom Muslimning \u201cSahihi Muslim\u201d asarida kelgan ijtimoiy himoyaga oid hadislar\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26286&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Imom Muslimning \u201cSahihi Muslim\u201d asarida kelgan ijtimoiy himoyaga oid hadislar - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Imom Muslimning \u201cSahihi Muslim\u201d asarida kelgan ijtimoiy himoyaga oid hadislar\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26286&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-01-18T09:14:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/bukhari_buxoriy2023_11.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"330\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26286&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26286&lang=oz\",\"name\":\"Imom Muslimning \u201cSahihi Muslim\u201d asarida kelgan ijtimoiy himoyaga oid hadislar - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26286&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26286&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/bukhari_buxoriy2023_11.jpg\",\"datePublished\":\"2023-01-18T09:14:32+00:00\",\"dateModified\":\"2023-01-18T09:14:32+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"description\":\"Imom Muslimning \u201cSahihi Muslim\u201d asarida kelgan ijtimoiy himoyaga oid hadislar\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26286&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26286&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26286&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/bukhari_buxoriy2023_11.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/bukhari_buxoriy2023_11.jpg\",\"width\":660,\"height\":330},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26286&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Imom Muslimning \u201cSahihi Muslim\u201d asarida kelgan ijtimoiy himoyaga oid hadislar\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Imom Muslimning \u201cSahihi Muslim\u201d asarida kelgan ijtimoiy himoyaga oid hadislar - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"Imom Muslimning \u201cSahihi Muslim\u201d asarida kelgan ijtimoiy himoyaga oid hadislar","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26286&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Imom Muslimning \u201cSahihi Muslim\u201d asarida kelgan ijtimoiy himoyaga oid hadislar - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"Imom Muslimning \u201cSahihi Muslim\u201d asarida kelgan ijtimoiy himoyaga oid hadislar","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26286&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2023-01-18T09:14:32+00:00","og_image":[{"width":660,"height":330,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/bukhari_buxoriy2023_11.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"6 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26286&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26286&lang=oz","name":"Imom Muslimning \u201cSahihi Muslim\u201d asarida kelgan ijtimoiy himoyaga oid hadislar - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26286&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26286&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/bukhari_buxoriy2023_11.jpg","datePublished":"2023-01-18T09:14:32+00:00","dateModified":"2023-01-18T09:14:32+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"description":"Imom Muslimning \u201cSahihi Muslim\u201d asarida kelgan ijtimoiy himoyaga oid hadislar","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26286&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=26286&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26286&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/bukhari_buxoriy2023_11.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/bukhari_buxoriy2023_11.jpg","width":660,"height":330},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26286&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Imom Muslimning \u201cSahihi Muslim\u201d asarida kelgan ijtimoiy himoyaga oid hadislar"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26286"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26286"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26286\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26287,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26286\/revisions\/26287"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/26285"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26286"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26286"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26286"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}