{"id":26124,"date":"2023-01-07T08:40:41","date_gmt":"2023-01-07T03:40:41","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26124"},"modified":"2023-01-06T09:41:39","modified_gmt":"2023-01-06T04:41:39","slug":"xorazm-ma%ca%bcmun-akad%d0%b5miyasi-allomalarining-aniq-va-tabiiy-fanlar-rivojiga-qo%ca%bbshgan-hissasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26124&lang=oz","title":{"rendered":"XORAZM MA\u02bcMUN AKAD\u0415MIYASI ALLOMALARINING ANIQ VA TABIIY FANLAR RIVOJIGA QO\u02bbSHGAN HISSASI"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Dunyo ilmiy-falsafiy\u00a0 merosi taraqqiyotida qomusiy allomalarning ma\u02bcrifiy, falsafiy, tabiiy-ilmiy ta\u02bclimotlari, xususan, dunyoni bilish,\u00a0 tabiat, olam va odam, inson ijtimoiy mohiyatiga oid qarashlari doirasida fundamental tadqiqotlar olib borilmoqda<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>. Jumladan, dunyo tamadduniga salmoqli hissa qo\u02bbshgan mutafakkirlar ilmiy merosidagi olamning yaralishi, yaratuvchi va inson, koinot, tabiat, ijtimoiy hayot haqidagi ta\u02bclimotning ilmiy jihatlarini tadqiq etish, inson va tabiat munosabatlari mohiyatini ochib berish, tabiiy-ilmiy qarashlarning ijtimoiy-falsafiy tafakkur rivojidagi o\u02bbrnini asoslash bugungi kunda dolzarb ahamiyat kasb etmoqda.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Mamlakatimizda ajdodlar merosidagi olam va odam, tabiat, ijtimoiy hayot, shaxs ma\u02bcnaviyati, ta\u02bclim va tarbiyaga oid qarashlarni tadqiq etish, ularning zamon ruhiga mos g\u02bboyalaridan yosh avlodni munosib vorislar qilib tarbiyalashda foydalanishga alohida e\u02bctibor qaratilmoqda.\u201cBiz o\u02bbz oldimizga mamlakatimizda Uchinchi Renessans poydevorini barpo etishdek ulug\u02bb maqsadni qo\u02bbygan ekanmiz, buning uchun yangi Xorazmiylar, Beruniylar, Ibn Sinolar, Ulug\u02bbbeklar, Navoiy va Boburlarni tarbiyalab beradigan muhit va sharoitlarni yaratishimiz kerak.<strong>\u00a0<\/strong>Bunda, avvalo, ta\u02bclim va tarbiyani rivojlantirish, sog\u02bblom turmush tarzini qaror toptirish, ilm-fan va innovatsiyalarni taraqqiy ettirish milliy g\u02bboyamizning asosiy ustunlari bo\u02bblib xizmat qilishi lozim\u201d<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a>. Shu jihatdan olganda, Xorazm Ma\u02bcmun akademiyasi allomalarining umuminsoniy qadriyatlar asosida shakllangan falsafiy, tabiiy-ilmiy qarashlarining inson kamoloti uchun konstruktiv\u00a0 ahamiyatga ega bo\u02bblgan\u00a0 ekzistensial g\u02bboyalarini har tomonlama ilmiy-nazariy tadqiq etish zaruratini yuzaga keltirmoqda.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Xorazm Ma\u02bcmun akademiyasi allomalarining tabiiy-ilmiy qarashlari ko\u02bbplab mutaxassis, soha olimlari tomonidan ma\u02bclum bir jihatlari tadqiq etilgan bo\u02bblib, ijtimoiy falsafiy tafakkur taraqqiyotiga ta\u02bcsiri masalalarini yoritishda quyidagi fundamental tadqiqotlar, jumladan, sharqshunos olimlar I.Krachkovskiy<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">3<\/a>, E.Bertels<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">4<\/a>, V.Bartold<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">5<\/a>, B.Rozenfeld<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">6<\/a>, A.Xalidov<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">7<\/a>larning monografiyalari muhim metodologik asos bo\u02bbldi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Xorijiy mutaxassis olimlar tomonidan umuman Xorazm Ma\u02bcmun akademiyasi allomalarining aniq fanlarga oid ta\u02bclimotlari xususida qator tadqiqotlar e\u02bclon qilingan. Xususan, \u00a0L.Rodet<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">8<\/a>, G.Rudolf<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">9<\/a>, A.Sayili<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">10<\/a>, G.Sarton<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">11<\/a>, F.Sezgin<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn12\" name=\"_ftnref12\">12<\/a>, M.Simon<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn13\" name=\"_ftnref13\">13<\/a>, X.Zuter<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn14\" name=\"_ftnref14\">14<\/a>, J.Vallis<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn15\" name=\"_ftnref15\">15<\/a>, E.Videmann<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn16\" name=\"_ftnref16\">16<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 kabi olimlar ilmiy izlanishlarida ko\u02bbrish mumkin.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Mustaqil Davlatlar Hamdo\u02bbstligi mamlakatlari olimlaridan B.A.Rozenfeld<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn17\" name=\"_ftnref17\">17<\/a>, X.F.Abdulla-Zade<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn18\" name=\"_ftnref18\">18<\/a>, A.A. Semenov<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn19\" name=\"_ftnref19\">19<\/a>, B.V.Lunin<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn20\" name=\"_ftnref20\">20<\/a>, M.M.Rojanskaya<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn21\" name=\"_ftnref21\">21<\/a>\u00a0va boshqalar tomonidan Xorazm Ma\u02bcmun akademiyasi allomalari merosining turli jihatlariga oid meroslari o\u02bbrganilgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Yurtimiz olimlari I.M.Mo\u02bbminov<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn22\" name=\"_ftnref22\">22<\/a>, M.M.Xayrullayev<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn23\" name=\"_ftnref23\">23<\/a>, A.Ahmedov<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn24\" name=\"_ftnref24\">24<\/a>, P.G.Bulgakov<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn25\" name=\"_ftnref25\">25<\/a>, G.P.Matviyevskaya<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn26\" name=\"_ftnref26\">26<\/a>, B.Abduhalimov<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn27\" name=\"_ftnref27\">27<\/a>, S.Karimova<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn28\" name=\"_ftnref28\">28<\/a>, H.Hikmatullayev<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn29\" name=\"_ftnref29\">29<\/a>, A.D.Sharipov<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn30\" name=\"_ftnref30\">30<\/a>, T.Usmonov<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn31\" name=\"_ftnref31\">31<\/a>, J.Ibodov<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn32\" name=\"_ftnref32\">32<\/a>, R.Bahodirov<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn33\" name=\"_ftnref33\">33<\/a>\u00a0va boshqalar ilmiy tadqiqot ishlarini olib borishgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Dastlabki manbalar sifatida dissertatsiya mohiyatini chuqur ochib berish maqsadida muammolar arab va fors tilidagi qo\u02bblyozmalar asarlarda chuqur iz qoldirganligi aniqlandi, ulardan biri Abu Ali ibn Sino \u201cKitob ash-Shifo\u201d asarining riyoziy fanlarga bag\u02bbishlangan uchinchi turkumi qo\u02bblyozmasi, ushbu asar\u00a0 \u201cUsul\u00a0 \u02bbilm al-geometriya\u201d nomi bilan 1976 yilda Qohirada nashr qilingan<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn34\" name=\"_ftnref34\">34<\/a>. Muallif tomonidan arab tilidan o\u02bbzbek tiliga sharhlar bilan to\u02bbliq tarjima qilinib, ishda foydalanilgan. \u201cKitab tahrir Usul li-Uqlidis min ta\u02bblifi Nasir ad-Din at-Tusiy\u201d qo\u02bblyozmasiing arab tilida yozilgan nusxasi Rossiya Fanlar akademiyasining\u00a0 Sankt-Peterburg bo\u02bblimi qo\u02bblyozmalar fondida 49\/672 raqam ostida saqlanadi<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn35\" name=\"_ftnref35\">35<\/a>. Asar 1594 yilda Rimda nashr qilingan. Ayrim qismi muallif tomonidan sharhlar bilan tarjima qilingan. Nasir ad-Din at-Tusiyning \u201cTahrir Uqlidis fi \u02bbilm al-geometriya\u201d asoslarining Tehronda 1881 yilda chop qilingan nusxasidan mavzuga tegishli bo\u02bblgan Nasir ad-Din at-Tusiyning parallellar nazariyasi to\u02bbg\u02bbrisidagi teorema mufassal o\u02bbrganilgan<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn36\" name=\"_ftnref36\">36<\/a>. Mahmud ibn Muhammad ibn Umar al-Chag\u02bbminiyning \u201cMulaxxas fi-l-hay\u02bca\u201d asari O\u02bbzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti qo\u02bblyozmalar fondida saqlanayotgan 10417, 7761\/3, 8796\/11, 11599\/3-raqamdagi nusxalari o\u02bbzbek tiliga muallif tomonidan tarjima qilingan va muomalaga kiritilgan<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn37\" name=\"_ftnref37\">37<\/a>. Hajjoj ibn Yusuf ibn Matar (VIII asr oxiri \u2013 IX asr boshi) \u201cKitab Uqlidis fi-l-\u02bbUsul\u201d. asari Sankt-Peterburgdagi Rossiya Fanlar akademiyasida S 2145-raqamda saqlanayotgan qo\u02bblyozma muallif tomonidan o\u02bbzbek tiliga tarjima qilgan va xorazmlik olimlarning geometriya sohasidagi Evklid \u201cNegizlar\u201diga yozilgan sharhlari bilan Hajjoj ibn Yusuf ibn Matarning risolasi qiyosiy jihatdan taqqoslangan<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn38\" name=\"_ftnref38\">38<\/a>. Nasir ad-Din at-Tusiyning \u201cMajmua ar-raso\u02bcil\u201d asari Haydarobodda (Hindiston) 1358\/1939 yilda nashr qilingan, ushbu asardan Nasir ad-Din at-Tusiyning fanlarni asoslashga doir ayrim ma\u02bclumotlari olingan<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn39\" name=\"_ftnref39\">39<\/a>. Abu Ali al-Hasan ibn Haris al-Hububiyning \u201cKitob al-istiqsa\u02bb va-t-tajnis fi \u02bbilm al-hisob\u201d asari qo\u02bblyozmasi o\u02bbzbek tiliga muallif tomonidan tarjima etilgan hamda xorazmlik alloma Muhammad ibn Muso al-Xorazmiy al-hisobi va riyoziyotga oid masalalar taqqoslangan<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn40\" name=\"_ftnref40\">40<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Ali ibn Sinoning \u201cKunuz al-ma\u02bcrifa\u00bb 2385\/22-ashyo raqamli qo\u02bblyozma<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn41\" name=\"_ftnref41\">41<\/a>\u00a0va \u201cGanj al-ma\u02bcruf\u201d 3374\/5-ashyo raqamli qo\u02bblyozmasi<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn42\" name=\"_ftnref42\">42<\/a>\u00a0muallif tomonidan tarjima qilingan.\u00a0 Shuningdek, Mahmud ibn Muhammad ibn Umar al-Chag\u02bbminiyning \u201cAl-mulaxxas fil hay\u02bca\u201d 10417; 7761\/3; 8796\/11; 11599\/3-ashyo raqamli qo\u02bblyozma<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn43\" name=\"_ftnref43\">43<\/a>\u00a0Mahmud ibn Muhammad ibn Umar al-Chag\u02bbminiyning \u201cAsh-sharh \u201cAl-mulaxxas fi-l-hay\u02bca\u201d 2655-ashyo raqamli qo\u02bblyozma<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn44\" name=\"_ftnref44\">44<\/a>, \u201cSharh al-mulaxxas fi-l-hay\u02bca\u201d 8217, 3935-ashyo raqamli qo\u02bblyozmalar, jami 20 ta qo\u02bblyozma muallif tomonidan o\u02bbrganilgan. Husayn ibn al-Hasan al-Xorazmiy al-Kubraviyning \u201cNuzhat al-mallok fi hay\u02bcat al-aflok\u201d 1207\/3-ashyo raqamli qo\u02bblyozmasidagi ma\u02bclumotlarda aniq fanlarga oid ko\u02bbplab ma\u02bclumotlarni olish mumkin<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn45\" name=\"_ftnref45\">45<\/a>. Abu Nasr Forobiyning \u201cRisola fi mo yasuh va mo lo yasuh min ahkom an-nujum\u201d\u00a0 2385\/32-ashyo raqamli qo\u02bblyozmaning<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftn46\" name=\"_ftnref46\">46<\/a>\u00a0ayrim qismlari muallif tomonidan arab tilidan o\u02bbzbek tiliga o\u02bbgirilgan, Xorazm Ma\u02bcmun akademiyasi allomalaridan Abu Rayhon Beruniy va Abu Ali ibn Sinoning aniq fanlar sohasidagi ilmiy izlanishlari bilan qiyosiy tahlil qilingan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Xulosa sifatida shuni ta\u02bckidlash joizki: Xorazm Ma\u02bcmun akademiyasi allomalarining merosi alohida tarixiy, aksiologik jihatlari tadqiq o\u02bbrin olgan, Xorazm Ma\u02bcmun akademiyasining aniq va tabiiy fanlarga oid boy ilmiy merosidan dunyo ilm-fani sivilizatsiyasida muhim ahamiyat kasb etadi.<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a>Istoricheskoe nasledie uchyon\u044bx m\u044bsliteley srednevekovogo Vostoka, ego rol i znacheni dlya sovremennoy sivilizatsii\/\/Material\u044b mejdunarodnoy konferensii 15-16 maya 2014 goda. \u2013 Samarkand-Tashkent: Uzbekistan, 2014. \u2013 S. 47-82.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a>O\u02bbzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.Mirziyoevning Oliy Majlisga Murojaatnomasi\/\/\u201cXalq so\u02bbzi\u201d, 2020 yil. 30 dekabr.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">3<\/a>\u00a0Krachkovskiy I. Arabskaya geograficheskaya literatura\/\/ I.Krachkovskiy. Izbr. soch-ya. T. IV. \u2013 M.-L., 1957.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">4<\/a>\u00a0Bertels E. Istoriya persidsko-tadjikskoy literatur\u044b\/\/ E.Bertels. Izbr. trud\u044b. \u2013 M.: 1960.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">5<\/a>\u00a0Bartold V. Kultura musulmanstva\/\/ Bartold V. Sochineniya. T. IV. \u2013 M.: 1966. \u2013 S. 143-204; Uchen\u044be musulmanskogo \u201cRenessansa\u201d. \u2013 S. 617-629.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">6<\/a>\u00a0Rozenfeld B., Matvievskaya G. Matematiki i astronom\u044b musulmanskogo srednevekovya i ix trud\u044b (VIII-XVII vv.). 1-kitob. -M.: 1982.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">7<\/a>\u00a0Xalidov A. Arabskie rukopisi i arabskaya rukopisnaya traditsiya. -M.: 1985.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">8<\/a>\u00a0Rodet L. L\u02bbalgebre d\u02bbAlkarizmi et les methodes indiens et grecques. Journ. as. ser. 7. T. 11. 1878. \u2013 P. 5-100.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">9<\/a>\u00a0Rudloff G., Hochheim A. DieAstronomie des Mahmud ibn Muhammed ibn \u02bbOmar al-Cagmini \/\/ Zeitschrift der Deutschen Morgenlandischen Geselschaft, Bd.47, 1893. -P.213-275.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">10<\/a>\u00a0Sayili A. Abdulhamid ibn Turk\u02bbun \u201cKatisik Denklemlerde Mantiki Zaruretler\u201d adli yazisi ve zamanin cebri (Logical nacassities in mixed equations by \u02bbAbd al-Hamid ibn Turk and thealgebra of his time), Text in turkish, english and arabic, Turk Tarih Kurumu Jayinlardan. \u2013 Ankara. 1962. VII. Seri. 41. \u2013 P. 95; Sayili A. The observatory in Islam. -Ankara, 1960. \u2013 343 p.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">11<\/a>\u00a0Sarton\u00a0 G.\u00a0 Introduction\u00a0 to thehistori\u00a0 of science, vol. I-III. \u2013 Baltimore. 1927-1948. \u2013\u00a0 vol.I. \u2013 P.707; Sarton G. Adrian von Romen\u02bbs commentary on Al-Khowarizmi (1598). Isis. vol. 21. 1934. \u2013 P. 18-23.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">12<\/a>\u00a0Sezgin F. Geaschichte des arabischen Schrifltums. Bd. V. \u2013 Leiden, 1974. \u2013 P. 45-52; Sezgin F., GAS, Bd V. \u2013 Leiden. 1974. Bd. VI. 1978.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">13<\/a>\u00a0Simon M. Zu Hwarizmi\u02bbs hisab algabr wal muqabala, Archiv Scripta. math. und phys. Reihe 13. Bd. 28. 1919. \u2013 P. 28-39.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref14\" name=\"_ftn14\">14<\/a>\u00a0Suter H. Rezinsion Rushka, Zur altesten arabishen Algebra, Archiv s. math. u phus. Bd.28, 1919. \u2013 232 p.; Suter H. DieMathematiker und Astronomen der Araber und ihre Werke, Leipzig. 1900. \u2013 P. 20-38, 72.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref15\" name=\"_ftn15\">15<\/a>\u00a0Wallis J. De postulato quinto et definitione quinta lib. 6 Euclidis; disceptatio geometrica. \u2013 Opera mathematica. \u2013 Oxoniae. 1693. T. 2. \u2013 P. 665-678<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref16\" name=\"_ftn16\">16<\/a>\u00a0Wiedemann E. Uber ein von Avicenna hergestelltes\u00a0 Beobachtungsinstrument.\u00bbZeitschr., fur\u00a0 Instrumentenkunde\u00bb. Bd. 45. 1925. \u2013 \u00a0269-275; Wiedemann\u00a0 E.\u00a0 Einleitung\u00a0\u00a0 zu\u00a0 dem\u00a0 astronomischen\u00a0 Teil\u00a0 des Kitab al Schifa\u00a0 (Werk der Genesung )\u00a0 von Ibn\u00a0 Sina,\u00a0 \u201cSitzungsber, d.\u00a0 phys.-med.\u00a0 Soz.\u00a0 In Erlangen\u201d \u2013\u00a0 Bd. 58-59, 1926-1927, 225-227.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref17\" name=\"_ftn17\">17<\/a>\u00a0Rozenfeld B.A. Pop\u044btka kvadratichnogo interpolirovaniya u Abu-r-Rayxana al-Biruni\/\/Istoriko-matematicheskie issledovaniya. \u2013 Moskva, 1959. -V\u044bp. XII. \u2013 S. 421-430; Rozenfeld B.A. O rabotax Ibn\u00a0 Sin\u044b po matematike i astronomii \/ Abu Ali ibn Sina. K 1000-letiyu so dnya rojdeniya. \u2013 Tashkent: Fan,\u00a0 1980. \u2013 S. 342-349.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref18\" name=\"_ftn18\">18<\/a>\u00a0Abdulla-zade X.F. Istoriya astronomii v srednevekovom Xorasane i Maverannaxre (1X \u2013 XU vv.): Avtoref. dis\u2026 . dok. ist. nauk. \u2013\u00a0 Dushanbe, 1990. \u2013 43 b.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref19\" name=\"_ftn19\">19<\/a>\u00a0Semenov A.A. Biruni \u2013 v\u044bdayu\u0449iysya uchen\u044by srednevekovya\/\/Biruni \u2013 velikiy uchen\u044by srednevekovya. \u2013 Tashkent: Fan, 1950. \u2013 S. 38-39.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref20\" name=\"_ftn20\">20<\/a>\u00a0Lunin B.V. Bibliograficheskiy ukazatel sovetskoy literatur\u044b ob Abu Rayxane Beruni i izdaniy tekstov\u00a0 ego proizvedeniy (1918-1972)\/\/ Sbornik statey k 1000-letiyu so dnya rojdeniya Beruni. \u2013 Tashkent: Fan, 1973.\u00a0 \u2013 S.186-202;\u00a0 Lunin B.V. Jizn i trud\u044b Ibn Sin\u044b v otechestvennoy nauke\/\/ Abu Ali ibn Sina. K 1000-letiyu so dnya rojdeniya. \u2013 Tashkent: Fan,\u00a0 1980. \u2013 S. 212-243.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref21\" name=\"_ftn21\">21<\/a>\u00a0Rojanskaya M.M. Mexanika na srednevekovom Vostoke. \u2013 Moskva:\u00a0 1976. \u2013 328 s.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref22\" name=\"_ftn22\">22<\/a>\u00a0Mo\u02bbminov I.Amir Temurning O\u02bbrta Osiyo tarixida tutgan o\u02bbrni va roli. T:. 1968.y.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref23\" name=\"_ftn23\">23<\/a>\u00a0Xayrullaev M.M. O\u02bbrta Osiyoda ilk uyg\u02bbonish madaniyati. \u2013 Toshkent: Fan, 1994. \u2013 78 b.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref24\" name=\"_ftn24\">24<\/a>\u00a0Axmedov A. Axmedov A. Al-Xorezmi \u2013 astronom i geograf\/\/Zemlya i vselennaya. \u2116 6. \u2013 Moskva: 1983. \u2013 S.28-32.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref25\" name=\"_ftn25\">25<\/a>\u00a0Bulgakov P.G. Vklad ibn Sin\u044b\u00a0 v prakticheskuyu\u00a0 astronomiyu\/\/Abu Ali ibn Sina. K 1000-letiyu so dnya rojdeniya. \u2013 Tashkent: Fan,\u00a0 1980. \u2013 S. 149-157;\u00a0 Bulgakov P.G.Rumi Kazi-zade. Kommentariy na \u201cKompendiy astronomii\u201d Chagmini. Predislovie, perevod s arabskogo yaz\u044bka i primechaniya chlena-korrespondenta AN Ruz P.G.Bulgakova. \u2013 Tashkent: Fan, 1993. \u2013 236 s.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref26\" name=\"_ftn26\">26<\/a>\u00a0Matvievskaya G.P. Uchenie o chisle na srednevekovom Blijnem i Srednem Vostoke. \u2013 Tashkent: Fan, 1967. \u2013 341 s.;\u00a0 Matvievskaya G.P. Abu Rayxan Beruni i ego matematicheskie trud\u044b. -Tashkent: Fan, 1973. \u2013 96.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref27\" name=\"_ftn27\">27<\/a>\u00a0Abduhalimov B. \u201cBayt al-hikma\u201d va O\u02bbrta Osiyo olimlarining Bag\u02bbdoddagi ilmiy faoliyati (IX-Xiasrlarda aniq va tabiiy fanlar). \u2013 Toshkent: \u201cToshkent islom universiteti\u201d, \u2013\u00a0 2004. \u2013 236 b.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref28\" name=\"_ftn28\">28<\/a>\u00a0Karimova S.U. Rol uchyon\u044bx Maverannaxra i Xorasana v razvitii ximii i farmakologii na srednevekovom vostoke (Po pismenn\u044bm istochnikam IX\u2013XI vv.): Avtoref. dis\u2026 .dok. ist. nauk. \u2013 Tashkent: 2001. \u2013 57 s.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref29\" name=\"_ftn29\">29<\/a>\u00a0Hikmatullaev H. Abu Ali ibn Sino ning \u201cYurak dorilari\u201d risolasi. \u2013 Toshkent: Fan, 1966. \u2013 181 b.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref30\" name=\"_ftn30\">30<\/a>\u00a0Sharipov A.D. Velikiy m\u044bslitel Beruni. \u2013 Tashkent: Fan, 1972. \u2013 174 s.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref31\" name=\"_ftn31\">31<\/a>\u00a0Usmonov T. Beruniyning fizika tarixidagi o\u02bbrni. \u2013 Toshkent: Fan, 1977. \u2013 179-197 b.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref32\" name=\"_ftn32\">3<\/a>2 Ibodov J.H. Markaziy Osiyoda Uyg\u02bbonish davri qomusiy olimlarining falsafiy qarashlari vaaniq fanlar sohasidagi kashfiyotlari. \u2013 Toshkent: Mevrius, 2009. \u2013 160 b.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref33\" name=\"_ftn33\">33<\/a>\u00a0Baxadirov R.M. Iz istorii klassifikatsii nauk na srenevekovom musulmanskom Vostoke. \u2013 Tashkent: Fan, Akademiya, 2000. \u2013 126 s.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref34\" name=\"_ftn34\">34<\/a>\u00a0\u0623\u0628\u0648 \u0639\u0644\u0649 \u0628\u0646 \u0633\u064a\u0646\u0627. \u0623\u0635\u0648\u0644 \u0639\u0644\u0645 \u0627\u0644\u0647\u0646\u062f\u0633\u0629. \u0642\u0627\u0647\u0631\u0629\u060c \u06f1\u06f9\u06f7\u06f6 \u00a0<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref35\" name=\"_ftn35\">35<\/a>\u00a07 4 \u0643\u062a\u0627\u0628 \u062a\u062d\u0631\u064a\u0631 \u0623\u0635\u0648\u0644 \u0644\u0623\u0642\u0644\u064a\u062f\u0648\u0633 \u0645\u0646 \u062a\u0623\u0644\u064a\u0641 \u0646\u0635\u064a\u0631 \u0627\u0644\u062f\u064a\u0646 \u0627\u0644\u0637\u0648\u0633\u0649. \u0631\u0627\u0633\u064a\u0647 \u0641\u0646 \u0644\u0627\u0631 \u0623\u0643\u062f\u064a\u0645\u064a\u0647 \u0633\u0649 \u0633\u0646\u0643\u062a-\u067e\u062a\u064a\u0631\u0628\u0648\u0631\u06af \u0628\u0648\u0644\u064a\u0645\u0649 \u0642\u0648\u0644\u064a\u0627\u0632\u0645\u0647 \u0633\u0649\u060c \u06f6\u06f7\u06f2\/\u06f4\u06f9<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref36\" name=\"_ftn36\">36<\/a>\u00a0\u0646\u0635\u064a\u0631 \u0627\u0644\u062f\u064a\u0646 \u0627\u0644\u0637\u0648\u0633\u0649. \u062a\u062d\u0631\u064a\u0631 \u0627\u0642\u0644\u064a\u062f\u0648\u0633 \u0641\u0649 \u0639\u0644\u0645 \u0627\u0644\u0647\u0646\u062f\u0633\u0629. \u0637\u0647\u0631\u0627\u0646\u060c \u06f1\u06f8\u06f8\u06f1<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref37\" name=\"_ftn37\">37<\/a>\u00a0\u0645\u0648\u062f \u0628\u0646 \u0645\u062d\u0645\u062f \u0628\u0646 \u0639\u0645\u0631 \u0627\u0644\u0758\u063a\u0645\u064a\u0646\u0649. \u0627\u0644\u0645\u0644\u062e\u0635 \u0641\u0649 \u0627\u0644\u0647\u064a\u0626\u0629. \u0623\u0628\u0648 \u0631\u064a\u062d\u0627\u0646 \u0627\u0644\u0628\u064a\u0631\u0648\u0646\u0649 \u0646\u0627\u0645\u064a\u062f\u0647 \u06af\u0649 \u0634\u0631\u0642\u0634\u0646\u0627\u0633 \u0644\u064a\u0643 \u0625\u0646\u0633\u062a\u064a\u062a\u0648\u062a\u0649 \u0642\u0648\u0644\u064a\u0627\u0632\u0645\u0647 \u0644\u0627\u0631\u0649\u060c \u06f1\u06f0\u06f4\u06f1\u06f7\u060c \u06f7\u06f7\u06f6\u06f1\/\u06f3\u060c \u06f8\u06f7\u06f9\u06f6\/\u06f1\u06f1\u060c \u06f1\u06f1\u06f5\u06f9\u06f9\/\u06f3<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref38\" name=\"_ftn38\">38<\/a>\u00a0\u062c\u0627\u062c \u0628\u0646 \u064a\u0648\u0633\u0641 \u0628\u0646 \u0645\u0637\u0631. \u0643\u062a\u0627\u0628 \u0623\u0642\u0644\u064a\u062f\u0633 \u0641\u0649 \u0627\u0644\u0623\u0635\u0648\u0644. \u0631\u0627\u0633\u064a\u0647 \u0641\u0646 \u0644\u0627\u0631 \u0623\u0643\u062f\u064a\u0645\u064a\u0647 \u0633\u0649 \u0633\u0646\u0643\u062a-\u067e\u062a\u064a\u0631\u0628\u0648\u0631\u06af \u0628\u0648\u0644\u064a\u0645\u0649 \u0642\u0648\u0644\u064a\u0627\u0632\u0645\u0647 \u0633\u0649\u060c \u06f2\u06f1\u06f4\u06f5 \u00a0<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref39\" name=\"_ftn39\">39<\/a>\u00a0\u0646\u0635\u064a\u0631 \u0627\u0644\u062f\u064a\u0646 \u0627\u0644\u0637\u0648\u0633\u0649. \u0645\u062c\u0645\u0648\u0639\u0629 \u0627\u0644\u0631\u0633\u0627\u0626\u0644. \u0647\u0646\u062f\u0633\u062a\u0627\u0646\u060c \u062d\u064a\u062f\u0631\u0622\u0628\u0627\u062f\u060c \u06f1\u06f3\u06f5\u06f8<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref40\" name=\"_ftn40\">40<\/a>\u00a0\u0623\u0628\u0648 \u0639\u0644\u0649 \u0627\u0644\u062d\u0633\u0646 \u0628\u0646 \u0627\u0644\u062d\u0627\u0631\u062b \u0627\u0644\u062d\u0628\u0648\u0628\u0649. \u0643\u062a\u0627\u0628 \u0627\u0644\u0625\u0633\u062a\u0642\u0635\u0627\u0621 \u0648 \u0627\u0644\u062a\u062c\u0646\u064a\u0633 \u0641\u0649 \u0639\u0644\u0645 \u0627\u0644\u062d\u0633\u0627\u0628. \u0642\u0648\u0644\u064a\u0627\u0632\u0645\u0647<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref41\" name=\"_ftn41\">41<\/a>\u00a0\u0623\u0628\u0648 \u0639\u0644\u0649 \u0628\u0646 \u0633\u064a\u0646. \u0643\u0646\u0648\u0632 \u0627\u0644\u0645\u0639\u0631\u0641\u0629. \u0623\u0628\u0648 \u0631\u064a\u062d\u0627\u0646 \u0627\u0644\u0628\u064a\u0631\u0648\u0646\u0649 \u0646\u0627\u0645\u064a\u062f\u0647 \u06af\u0649 \u0634\u0631\u0642\u0634\u0646\u0627\u0633 \u0644\u064a\u0643 \u0625\u0646\u0633\u062a\u064a\u062a\u0648\u062a\u0649 \u0642\u0648\u0644\u064a\u0627\u0632\u0645\u0647 \u0633\u0649\u060c \u06f2\u06f2\/\u06f2\u06f3\u06f8\u06f5<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref42\" name=\"_ftn42\">42<\/a>\u00a0\u0623\u0628\u0648 \u0639\u0644\u0649 \u0628\u0646 \u0633\u064a\u0646\u0627. \u06af\u0646\u062c \u0627\u0644\u0645\u0639\u0631\u0648\u0641. \u0623\u0628\u0648 \u0631\u064a\u062d\u0627\u0646 \u0627\u0644\u0628\u064a\u0631\u0648\u0646\u0649 \u0646\u0627\u0645\u064a\u062f\u0647 \u06af\u0649 \u0634\u0631\u0642\u0634\u0646\u0627\u0633 \u0644\u064a\u0643 \u0625\u0646\u0633\u062a\u064a\u062a\u0648\u062a\u0649 \u0642\u0648\u0644\u064a\u0627\u0632\u0645\u0647 \u0633\u0649\u060c \u06f3\u06f3\u06f7\u06f4\/\u06f5<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref43\" name=\"_ftn43\">43<\/a>\u00a0\u0645\u062d\u0645\u0648\u062f \u0628\u0646 \u0645\u062d\u0645\u062f \u0628\u0646 \u0639\u0645\u0631 \u0627\u0644\u0758\u063a\u0645\u064a\u0646\u0649. \u0627\u0644\u0645\u0644\u062e\u0635 \u0641\u0649 \u0627\u0644\u0647\u064a\u0626\u0629. \u0623\u0628\u0648 \u0631\u064a\u062d\u0627\u0646 \u0627\u0644\u0628\u064a\u0631\u0648\u0646\u0649 \u0646\u0627\u0645\u064a\u062f\u0647 \u06af\u0649 \u0634\u0631\u0642\u0634\u0646\u0627\u0633 \u0644\u064a\u0643 \u0625\u0646\u0633\u062a\u064a\u062a\u0648\u062a\u0649 \u0642\u0648\u0644\u064a\u0627\u0632\u0645\u0647 \u0644\u0627\u0631\u0649\u060c \u06f1\u06f0\u06f4\u06f1\u06f7\u060c \u06f7\u06f7\u06f6\u06f1\/\u06f3\u060c \u06f8\u06f7\u06f9\u06f6\/\u06f1\u06f1\u060c \u06f1\u06f1\u06f5\u06f9\u06f9\/\u06f3<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref44\" name=\"_ftn44\">44<\/a>\u00a0\u0645\u062d\u0645\u0648\u062f \u0628\u0646 \u0645\u062d\u0645\u062f \u0628\u0646 \u0639\u0645\u0631 \u0627\u0644\u0758\u063a\u0645\u064a\u0646\u0649. \u0634\u0631\u062d \u0627\u0644\u0645\u0644\u062e\u0635 \u0641\u0649 \u0627\u0644\u0647\u064a\u0626\u0629. \u0623\u0628\u0648 \u0631\u064a\u062d\u0627\u0646 \u0627\u0644\u0628\u064a\u0631\u0648\u0646\u0649 \u0646\u0627\u0645\u064a\u062f\u0647 \u06af\u0649 \u0634\u0631\u0642\u0634\u0646\u0627\u0633 \u0644\u064a\u0643 \u0625\u0646\u0633\u062a\u064a\u062a\u0648\u062a\u0649 \u0642\u0648\u0644\u064a\u0627\u0632\u0645\u0647 \u0644\u0627\u0631\u0649\u060c \u06f2\u06f6\u06f5\u06f5\u060c \u06f8\u06f2\u06f1\u06f7\u060c \u06f3\u06f9\u06f3\u06f5<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref45\" name=\"_ftn45\">45<\/a>\u00a0. \u064a\u0646 \u0628\u0646 \u0627\u0644\u062d\u0633\u0646 \u0627\u0644\u062e\u0648\u0627\u0631\u0632\u0645\u0649 \u0627\u0644\u0643\u0628\u0631\u0648\u0649. \u0646\u0632\u0647\u0629 \u0627\u0644\u0645\u0644\u0627\u0643 \u0641\u0649 \u0647\u064a\u0626\u0629 \u0627\u0644\u0623\u0641\u0644\u0627\u0643. \u0623\u0628\u0648 \u0631\u064a\u062d\u0627\u0646 \u0627\u0644\u0628\u064a\u0631\u0648\u0646\u0649 \u0646\u0627\u0645\u064a\u062f\u0647 \u06af\u0649 \u0634\u0631\u0642\u0634\u0646\u0627\u0633 \u0644\u064a\u0643 \u0625\u0646\u0633\u062a\u064a\u062a\u0648\u062a\u0649 \u0642\u0648\u0644\u064a\u0627\u0632\u0645\u0647 \u0633\u0649\u060c \u06f1\u06f2\u06f0\u06f7\/\u06f3<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26121#_ftnref46\" name=\"_ftn46\">46<\/a>\u00a0\u0623\u0628\u0648 \u0646\u0635\u0631 \u0627\u0644\u0641\u0627\u0631\u0627\u0628\u0649. \u0631\u0633\u0627\u0644\u0629 \u0641\u0649 \u0645\u0627 \u064a\u0635\u0648\u062d \u0648 \u0645\u0627 \u0627 \u064a\u0635\u0648\u062d \u0645\u0646 \u0623\u062d\u0643\u0627\u0645 \u0627\u0644\u0646\u062c\u0648\u0645. \u0623\u0628\u0648 \u0631\u064a\u062d\u0627\u0646 \u0627\u0644\u0628\u064a\u0631\u0648\u0646\u0649 \u0646\u0627\u0645\u064a\u062f\u0647 \u06af\u0649 \u0634\u0631\u0642\u0634\u0646\u0627\u0633 \u0644\u064a\u0643 \u0625\u0646\u0633\u062a\u064a\u062a\u0648\u062a\u0649 \u0642\u0648\u0644\u064a\u0627\u0632\u0645\u0647 \u0633\u0649\u060c \u06f2\u06f3\u06f8\u06f5\/\u06f3\u06f2<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Gularam MASHARIPOVA,<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u00a0Toshkent to\u02bbqimachilik va yengil sanoat instituti<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>professor, falsafa fanlari doktori<\/strong><\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dunyo ilmiy-falsafiy\u00a0 merosi taraqqiyotida qomusiy allomalarning ma\u02bcrifiy, falsafiy, tabiiy-ilmiy ta\u02bclimotlari, xususan, dunyoni bilish,\u00a0 tabiat, olam va odam, inson ijtimoiy mohiyatiga oid qarashlari doirasida fundamental tadqiqotlar olib borilmoqda[1]. Jumladan, dunyo tamadduniga salmoqli hissa qo\u02bbshgan mutafakkirlar ilmiy merosidagi olamning yaralishi, yaratuvchi va inson, koinot, tabiat, ijtimoiy hayot haqidagi ta\u02bclimotning ilmiy jihatlarini tadqiq etish, inson va tabiat munosabatlari &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":26122,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[639],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>XORAZM MA\u02bcMUN AKAD\u0415MIYASI ALLOMALARINING ANIQ VA TABIIY FANLAR RIVOJIGA QO\u02bbSHGAN HISSASI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"XORAZM MA\u02bcMUN AKAD\u0415MIYASI ALLOMALARINING ANIQ VA TABIIY FANLAR RIVOJIGA QO\u02bbSHGAN HISSASI\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26124&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"XORAZM MA\u02bcMUN AKAD\u0415MIYASI ALLOMALARINING ANIQ VA TABIIY FANLAR RIVOJIGA QO\u02bbSHGAN HISSASI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"XORAZM MA\u02bcMUN AKAD\u0415MIYASI ALLOMALARINING ANIQ VA TABIIY FANLAR RIVOJIGA QO\u02bbSHGAN HISSASI\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26124&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-01-07T03:40:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-01-06T04:41:39+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/mamuun.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"426\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26124&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26124&lang=oz\",\"name\":\"XORAZM MA\u02bcMUN AKAD\u0415MIYASI ALLOMALARINING ANIQ VA TABIIY FANLAR RIVOJIGA QO\u02bbSHGAN HISSASI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26124&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26124&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/mamuun.jpg\",\"datePublished\":\"2023-01-07T03:40:41+00:00\",\"dateModified\":\"2023-01-06T04:41:39+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"description\":\"XORAZM MA\u02bcMUN AKAD\u0415MIYASI ALLOMALARINING ANIQ VA TABIIY FANLAR RIVOJIGA QO\u02bbSHGAN HISSASI\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26124&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26124&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26124&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/mamuun.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/mamuun.jpg\",\"width\":660,\"height\":426},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26124&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"XORAZM MA\u02bcMUN AKAD\u0415MIYASI ALLOMALARINING ANIQ VA TABIIY FANLAR RIVOJIGA QO\u02bbSHGAN HISSASI\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"XORAZM MA\u02bcMUN AKAD\u0415MIYASI ALLOMALARINING ANIQ VA TABIIY FANLAR RIVOJIGA QO\u02bbSHGAN HISSASI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"XORAZM MA\u02bcMUN AKAD\u0415MIYASI ALLOMALARINING ANIQ VA TABIIY FANLAR RIVOJIGA QO\u02bbSHGAN HISSASI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26124&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"XORAZM MA\u02bcMUN AKAD\u0415MIYASI ALLOMALARINING ANIQ VA TABIIY FANLAR RIVOJIGA QO\u02bbSHGAN HISSASI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"XORAZM MA\u02bcMUN AKAD\u0415MIYASI ALLOMALARINING ANIQ VA TABIIY FANLAR RIVOJIGA QO\u02bbSHGAN HISSASI","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26124&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2023-01-07T03:40:41+00:00","article_modified_time":"2023-01-06T04:41:39+00:00","og_image":[{"width":660,"height":426,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/mamuun.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"8 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26124&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26124&lang=oz","name":"XORAZM MA\u02bcMUN AKAD\u0415MIYASI ALLOMALARINING ANIQ VA TABIIY FANLAR RIVOJIGA QO\u02bbSHGAN HISSASI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26124&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26124&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/mamuun.jpg","datePublished":"2023-01-07T03:40:41+00:00","dateModified":"2023-01-06T04:41:39+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"description":"XORAZM MA\u02bcMUN AKAD\u0415MIYASI ALLOMALARINING ANIQ VA TABIIY FANLAR RIVOJIGA QO\u02bbSHGAN HISSASI","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26124&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=26124&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26124&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/mamuun.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/mamuun.jpg","width":660,"height":426},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26124&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"XORAZM MA\u02bcMUN AKAD\u0415MIYASI ALLOMALARINING ANIQ VA TABIIY FANLAR RIVOJIGA QO\u02bbSHGAN HISSASI"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26124"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26124"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26124\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26125,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26124\/revisions\/26125"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/26122"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26124"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26124"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26124"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}