{"id":26010,"date":"2022-12-28T08:28:05","date_gmt":"2022-12-28T03:28:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26010"},"modified":"2022-12-27T10:28:22","modified_gmt":"2022-12-27T05:28:22","slug":"alixonto%ca%bbra-sog%ca%bbuniyning-ilmiy-m%d0%b5rosini-o%ca%bbrganishdagi-ilmiy-yondashuvlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26010&lang=oz","title":{"rendered":"ALIXONTO\u02bbRA SOG\u02bbUNIYNING ILMIY M\u0415ROSINI O\u02bbRGANISHDAGI ILMIY YONDASHUVLAR"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Alixonto\u02bbra Sog\u02bbuniyning hayot yo\u02bbli, olib borgan faoliyatlari va asarlari xususidagi ma\u02bclumotlar bir qancha ilmiy ishlarda mavjud bo\u02bblib, shulardan dastlabki to\u02bbliq ma\u02bclumotlar uning o\u02bbg\u02bbli Qutlug\u02bbxon Shokirov \u2013 Ediqut tomonidan berilgan. U 1992 yil \u201cSharq yulduzi\u201d jurnalida nashr etilgan \u201cIkki Turkiston g\u02bbururi\u201d nomli maqolasi orqali otasi haqida keng jamoatchilikka ma\u02bclumot bera boshlagan<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>. Maqolaning dastlabki qismlarida Amir Temur Tarag\u02bbay Bahodir o\u02bbg\u02bblining \u201cTemur tuzuklari\u201d, Ahmad Donishning \u201cNavodir al-vaqoye\u201d, Darveshali Changiyning \u201cMusiqa risolasi\u201d kabi asarlar Sog\u02bbuniy tomonidan o\u02bbzbek tiliga tarjima qilingani haqida ma\u02bclumot keltirilgan. Davomida esa Alixonto\u02bbraning xalq tomonidan qanaqa atalganligi, tug\u02bbilgan joyi, yili, ota-onasi va bolalik davrida u bilan sodir bo\u02bblgan g\u02bbaroyib hodisalar bayoni keltirilgan. Alixonto\u02bbra Sog\u02bbuniyning siyosiy va ilmiy faoliyatlari, tutqunlik va tazyiq damlari hamda she\u02bcrlari maqolaning davomida muxtasar shaklda, tushunarli tarzda bayon etilgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Alixonto\u02bbra Sog\u02bbuniyning nabirasi Uvaysxon Shokirov otasi Asilxonto\u02bbra xotiralariga tayangan holda \u201cAlixonto\u02bbra Sog\u02bbuniy\u201d<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a>\u00a0nomli asar bitgan. Sog\u02bbuniyning \u201cTurkiston qayg\u02bbusi\u201d nomli asari ilk bor Toshkentda nashr qilinganida, unda 1938 yilgacha sodir bo\u02bblgan voqea-hodisalar aks ettirilgan<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a>. Asilxonto\u02bbra xotiralari esa ushbu asarning mantiqiy davomi sifatida qabul qilinadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Yoqubjon Xo\u02bbjamberdiyevning keng xalq ommasi uchun mo\u02bbljallangan \u201cSog\u02bbuniy: Uch kitobdan iborat Manoqib\u201d<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a>\u00a0nomli asari Alixonto\u02bbra Sog\u02bbuniyning hayot yo\u02bbli va ilmiy faoliyatini tarixiy fakt va xotiralar asosida yoritishi jihatidan juda muhim hisoblanadi. Chunki muallif bu asardagi ma\u02bclumotlarni Sog\u02bbuniyning farzandlari va u kishini tanigan insonlardan og\u02bbzaki eshitish hamda maktublar shaklida olgan. Asardagi jumlalarni tuzishda muallif \u201cTarix\u201d deb, ortidan tarixiy ma\u02bclumotlarni keltirgan, shuningdek, muallif o\u02bbzi, suhbatdoshlari va eng muhimi Sog\u02bbuniyning tilidan olib voqealarni bayon etgan. Mazkur asarda dastlab, Alixonto\u02bbra Sog\u02bbuniy yashagan davrda dunyoda sodir bo\u02bblgan voqea-hodisalar Sovetlar davlati siyosati bilan bog\u02bblangan holda yoritilgan. Chunki, bunga tarixiy asos mavjud. Shinjong hududi XX asrning 30-40 yillarda garchi Chang Kayshi hukumatiga itoat etsa-da, aslida uning o\u02bbz puli ham mavjud edi<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a>. Bu valyutaning barqarorligini esa sobiq Sovet Ittifoqi ta\u02bcminlab turgan. Hatto o\u02bblkaning Xami shahrida samalyotsozlik zavodi qurilib, Sovetlar hududida chiqariluvchi Il-16 rusumli harbiy samalyotlar ishlab chiqarilishi yo\u02bblga qo\u02bbyilgan. Shinjong voliysi Sheng Shitsai ham sovetlarning doimiy qo\u02bbllab-quvvatlovi ostida ish yuritgan. Buni uning Allen S.Uayting bilan hamkorlikda yozgan asari orqali ham bilish mumkin<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a>. Yo.Xo\u02bbjamberdiyev o\u02bbz asarining davomida Sog\u02bbuniyning diniy ilmi, siyosiy faoliyati va ilmiy merosini bunyod etish jarayonlari xususida qimmatli ma\u02bclumotlar berib o\u02bbtgan. Misol uchun, \u201cTarixi Muhammadiy\u201ddan tashqari barcha asarlari va tarjimalarining yozilishi va nashr etilish tarixini keltirgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Sog\u02bbuniy haqida xotiralardan iborat\u00a0<em>Shamil Almazbekov tomonidan yozilgan asar ham mavjud bo\u02bblib,<\/em>\u00a0u \u201c<em>Benazir ustoz<\/em>\u00a0yo<em>xud Alixonto\u02bbra Sog\u02bbuniy tibbiyot merosiga bir nazar\u201d<\/em><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a><em>\u00a0deb nomlanadi. Muallif\u00a0<\/em><em>Sh.Almazbekov yoshligida shaxsan Alixonto\u02bbra Sog\u02bbuniyning o\u02bbziddan tibbiyot ilmiga doir bilimlarni olgan. Shu nuqtai nazardan ushbu asar Sog\u02bbuniyning tibbiyot ilmiga oid merosini o\u02bbrganishda muhim sanaladi.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Mazkur tadqiqot mavzusiga aloqador ba\u02bczi jihatlar Yevropa, Rossiya, Turkiya va Xitoy tadqiqotchilari tomonidan ham amalga oshirilgan bo\u02bblib, ularning aksariyat qismi Alixonto\u02bbra Sog\u02bbuniyning Sharqiy Turkistonda olib borgan siyosiy faoliyatlari haqida ma\u02bclumotlar bergan xolos. Shulardan biri A.D.V.Forbesning 1986 yilda nashr etilgan \u201cWarlords and Muslims in Chinese Central Asia\u201d<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a>\u00a0(\u201cXitoyning Markaziy Osiyosidagi harbiy yo\u02bblboshchilar va musulmonlar\u201d) nomli kitobi bo\u02bblib, unda Sharqiy Turkistonning 1911-1949 yillar oralig\u02bbidagi siyosiy tarixi bayon etilgan. Ushbu asarda shuningdek, Xitoyning umumiy siyosati va uning Sharqiy Turkistonga ta\u02bcsiri kabi jihatlar ham yoritilgan. Lekin undagi asosiy urg\u02bbu Sharqiy Turkistonda yashovchi turkiy hamda musulmon aholi hayoti, ularning yo\u02bblboshchilari va ular tomonidan tuzilgan respublikalarga qaratilgan. Shu nuqtai nazardan, Alixonto\u02bbra Sog\u02bbuniyning Sharqiy Turkiston Respublikasidagi prezidentlik davri va u bilan sodir bo\u02bblgan siyosiy jarayonlarga ham kitobning yettita joyida murojaat etilgan. Lekin ushbu ma\u02bclumotlar ichida Sog\u02bbuniyning ilmiy faoliyati va merosiga doir ma\u02bclumotlar keltirilmagan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Alixonto\u02bbra Sog\u02bbuniy yashagan davrda Sovetlar hukumatining\u00a0\u00a0 Sharqiy Turkistonda olib borgan siyosatini to\u02bbg\u02bbri tushunishda yordam beradigan asarlardan biri Allen S.Uayting va xitoylik general, Sharqiy Turkiston voliysi Sheng Shitsailar tomonidan hamkorlikda yozilgan bo\u02bblib, u \u201cSinkiang: Pawn or Pivot?\u201d<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[9]<\/a>\u00a0(\u201cShinjong: piyodami yoki o\u02bbq?\u201d) deb nomlanadi. Asar ikki qismdan iborat bo\u02bblib, birinchi qismda 1933-1949 yillar oralig\u02bbida sovetlarning Shinjongdagi strategiyasi haqida so\u02bbz yuritilgan. Ikkinchi bo\u02bblim esa Xitoy va sovetlar davlati o\u02bbrtasida vositachilikni bajargan xitoylik general Sheng Shitsaining xotiralaridan iborat. Shuni ham ta\u02bckidlab o\u02bbtish lozimki, mazkur asarda Alixonto\u02bbra haqida alohida ma\u02bclumotlar mavjud emas.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Rus tadqiqotchilaridan Viktor Petrov o\u02bbzining \u201cMyatejnoye \u201cserdse\u201d Azii. Sinszyan: kratkaya istoriya narodn\u044bx dvijeniy i vospominaniya\u201d<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a>\u00a0(Osiyoning isyonkor yuragi. Shinjong: xalq harakatlari va xotiralarining qisqacha tarixi\u201d) nomli asari orqali Sog\u02bbuniy haqida ba\u02bczi noto\u02bbg\u02bbri ma\u02bclumotlarni ilgari surgan. Lekin, shunday bo\u02bblishiga qaramay V.Petrov Sharqiy Turkiston milliy armiyasiga qarshi janglarda shaxsan qatnashganligi bois uning mazkur asari tadqiqotchilar nazdida e\u02bctiborli sanaladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">O\u02bbzining harbiy harakatlari bilan mashhur bo\u02bblgan boshqa bir rus tadqiqotchisi\u00a0 Vadim Obuxovning \u201cSxvatka shesti imperiy. Bitva za Sinszyan\u201d<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[11]<\/a>\u00a0(\u201cOlti imperiya olishuvi, Shinjong urushi\u201d) nomli asari mavjud bo\u02bblib, unda Sharqiy Turkistonga ko\u02bbchib kelgan rus millatiga mansub aholi va ularning Sharqiy Turkiston Respublikasidagi o\u02bbrni haqidagi ma\u02bclumotlar keltirilgan. Shu bilan bir qatorda Sog\u02bbuniy haqida ham to\u02bbxtalib o\u02bbtgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Sharqiy Turkiston ozodligi kurashchilaridan bir nechtasi ham o\u02bbz xotiralarini kitob shaklida nashr etgan bo\u02bblib, ularda Alixonto\u02bbra Sog\u02bbuniy haqida ham ma\u02bclumotlar berib o\u02bbtilgan. Shulardan biri Sharqiy Turkiston Islom Respublikasi tashkilotchilaridan, uyg\u02bbur siyosatchisi Mehmed Amin Bug\u02bbro bo\u02bblib, u o\u02bbz xotiralarini \u201cDo\u011fu T\u00fcrkistan: Tarihi, Co\u011frafi ve \u015eimdiki Durumu\u201d<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftn12\" name=\"_ftnref12\">[12]<\/a>\u00a0(\u201cSharqiy Turkiston: Tarixi, geografiyasi va hozirgi ahvoli\u201d) nomli kitobga tushirgan. Muallif unda Alixonto\u02bbra faoliyati, shuningdek, Sharqiy Turkiston siyosatiga ruslarning aralashuvi bilan bog\u02bbliq ma\u02bclumotlarni bergan. Sharqiy Turkiston Respublikasining bosh kotibi lavozimida ishlagan Iso Yusuf Alptegin ham o\u02bbz xotiralarini kitob holiga keltirgan bo\u02bblib, u \u201cEsir Do\u011fu T\u00fcrkistan i\u00e7in\u201d<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftn13\" name=\"_ftnref13\">[13]<\/a>\u00a0(\u201cTutqunlikdagi Sharqiy Turkiston uchun\u201d) deb nomlanadi. Mazkur kitobda Sharqiy Turkistonning umumiy ahvoli va Alixonto\u02bbra Sog\u02bbuniyning siyosiy faoliyatlariga doir qimmatli ma\u02bclumotlar mavjud.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Turk tilida ham Alixonto\u02bbra Sog\u02bbuniy hayoti, siyosiy va ilmiy faoliyatlariga doir bir nechta ilmiy ishlar amalga oshirilgan bo\u02bblib, ulardan eng mashhuri Yilmaz Po\u02bblat tomonidan yozilgan \u201c\u015eerqi T\u00fcrkistan\u0131n Azadl\u0131\u011f\u0131 U\u011frunda M\u00fcbarizede Ali Xan T\u00f6re Saquninin Tarixi Rolu\u201d<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftn14\" name=\"_ftnref14\">[14]<\/a>\u00a0(\u201cSharqiy Turkiston ozodligi yo\u02bblidagi kurashda Alixonto\u02bbra Sog\u02bbuniyning tarixiy ruli\u201d) nomli asaridir. Muallif ushbu mavzu doirasida dastlab, Ozarbayjon Kavkaz universitetida doktorlik ishini amalga oshirgan<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftn15\" name=\"_ftnref15\">[15]<\/a>, so\u02bbngra ilmiy ishini kitob holida Istanbulda nashr ettirgan. Shuningdek, P.Yilmaz Sog\u02bbuniyning ilm va davlat arbobi ekanligi hamda Sharqiy Turkiston Respublikasi prezidenti sifatidagi faoliyatlarini yorituvchi maqolalar muallifi ham sanaladi<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftn16\" name=\"_ftnref16\">[16]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Xitoy manbalaridan (\u201cXitoyning Xinjiang mintaqasi: o\u02bbtmishi va hozirgi ahvoli\u201d) nomli kitob Alixonto\u02bbra Sog\u02bbuniy va uning Sharqiy Turkistonda olib borgan harbiy-siyosiy faoliyatlariga Xitoy tomoni qanday munosabatda ekanligini bilish nuqtai nazaridan muhim sanaladi. Ushbu kitob bir nechta xitoylik tarixchilarning ma\u02bclumotlariga asoslanib yozilgan. Shunisi qiziqki, mazkur kitobda sobiq Sovetlar imperiyasi hududida muomalada bo\u02bblgan \u201cpanturkist\u201d, \u201cpanislomist\u201d atamalari Xitoy tomonidan Alixonto\u02bbraga nisbatan qo\u02bbllanilgan. Uning ba\u02bczi safdoshlari esa qahramon sifatida talqin etilgan. \u201c\u0634\u0649\u0646\u062c\u0627\u06ad \u062a\u0627\u0631\u0649\u062e \u0645\u0627\u062a\u06d0\u0631\u0649\u064a\u0627\u0644\u0644\u0649\u0631\u0649\u201d<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftn18\" name=\"_ftnref18\">[17]<\/a>\u00a0 (\u201cShinjong tarix materiallari\u201d) to\u02bbplamida ham Alixonto\u02bbra yashagan davr voqealari bugungi Xitoy mafkurasi asosida yoritilgan.<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a>\u00a0Q. Shokirov. Ikki Turkiston g\u02bbururi. \/\/ \u201cSharq yulduzi\u201d jurnali. \u2013 Toshkent, 1992. \u2116 7. \u2013 B. 3-18.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a>\u00a0U.Shokirov. Alixonto\u02bbra Sog\u02bbuniy. \u2013 Toshkent: Istiqlol nashriyoti, 2009.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a>\u00a0Alixonto\u02bbra Sog\u02bbuniy. Turkiston qayg\u02bbusi. Toshkent: Sharq nashriyoti, 2003.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a>\u00a0Yo.Xo\u02bbjamberdiyev. Sog\u02bbuniy: Uch kitobdan iborat Manoqib. \u2013 Toshkent: Sharq, 2018. 464 b.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a>\u00a0I.To\u02bbxtiyev. Tangalar tilga kirganda. \u2013 Toshkent: Fan, 1989. \u2013 B. 28-29.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a>\u00a0Allen S.Whiting, Sheng Shih-ts\u02bbai. Sinkiang: Pawn or Pivot?. \u2013 East Lansing: Michigan State University Press, 1958. 314 pp.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a>\u00a0<em>Sh.Almazbekov<\/em>.\u00a0<em>Benazir ustoz<\/em>\u00a0yo<em>xud Alixonto\u02bbra Sog\u02bbuniy tibbiyot me\u02bcrosiga bir nazar. \u2013 Toshkent: Navruz<\/em>,\u00a0<em>2015.<\/em><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a>\u00a0Andrew D.W. Forbes. Warlords and Muslims in Chinese Central Asia (Political history of Republican Sinkyang 1911-1949). \u2013 London: Cambridge University Press, 1986. 376 pp.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a>\u00a0Allen S.Whiting, Sheng Shih-ts\u02bbai. Sinkiang: Pawn or Pivot?. \u2013 East Lansing: Michigan State University Press, 1958. 314 pp.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a>\u00a0V.Petrov. Myatejnoye \u201cserdse\u201d Azii. Sinszyan: kratkaya istoriya narodn\u044bx dvijeniy i vospominaniya. \u2013 Moskva: Kraft, 2003.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a>\u00a0V.Obuxov. Sxvatka shesti imperiy. Bitva za Sinszyan. Moskva: Veche, 2007.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a>\u00a0Mehmet Emin Bu\u011fra. Do\u011fu T\u00fcrkistan: Tarihi, Co\u011frafi ve \u015eimdiki Durumu. \u2013 \u0130stanbul: G\u00fcven bas\u0131mevi, 1952.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">[13]<\/a>\u00a0\u0130sa Yusuf Alptekin. Esir Do\u011fu T\u00fcrkistan i\u00e7in. \u2013 \u0130stanbul: Berikan yay\u0131nlar\u0131, 1985. 583 s.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftnref14\" name=\"_ftn14\">[14]<\/a>\u00a0Polat Y\u0131lmaz. \u015eerqi T\u00fcrkistan\u0131n Azadl\u0131\u011f\u0131 U\u011frunda M\u00fcbarizede Ali Xan T\u00f6re Saquninin Tarixi Rolu. \u2013 \u0130stanbul: Sembol Group, 2013.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftnref15\" name=\"_ftn15\">[15]<\/a>\u00a0Polat Y\u0131lmaz. Ali Xan T\u00f6re ve Onun \u015eerqi T\u00fcrk\u00fcstan Azadl\u0131\u011f\u0131 U\u011frunda M\u00fcbarizesi. Doktora tezi. \u2013 Bak\u00fc, 2000.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftnref16\" name=\"_ftn16\">[16]<\/a>\u00a0Polat Y\u0131lmaz. Alihan T\u00f6re Sa\u011funi T\u00fcrkistan\u0131n son y\u00fczy\u0131lda \u00f6nde gelen m\u00fccadeleci, ilim ve devlet adam\u0131 \/\/ Altay D\u00fcnyas\u0131 Beynelhalk Jurnal\u0131, say\u0131 1-2. \u2013 Bak\u0131, 1997. 105-115 s.; Do\u011fu T\u00fcrkistan \u0130slam Cumhuriyeti Cumhurba\u015fkan\u0131\u00a0 (1944-1949) Ali Han T\u00f6re Saguni \/\/ Journal of Qafqaz Universit, C III, sayi I. \u2013 Bak\u0131, 2000. 57-68 s.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=26007#_ftnref18\" name=\"_ftn18\">[17]<\/a>\u00a0\u0634\u0649\u0646\u062c\u0627\u06ad \u062a\u0627\u0631\u0649\u062e \u0645\u0627\u062a\u06d0\u0631\u0649\u064a\u0627\u0644\u0644\u0649\u0631\u0649. \u0649<a href=\"https:\/\/elkitab.org\/category\/neshiriyatlar\/shinjang_xelq_neshiriyati\/\">\u0634\u0649\u0646\u062c\u0627\u06ad \u062e\u06d5\u0644\u0642 \u0646\u06d5\u0634\u0649\u0631\u0649\u064a\u0627\u062a\u0649<\/a>. \ufe8b\ufbdc\ufead\ufbdb\ufee3\ufb7d\ufef0\u060c 1996. 444 \u0628.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Zarifjon ARSLONOV,<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>O\u02bbzbekiston xalqaro islom akademiyasi doktoranti,<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ilmiy xodimi<\/strong><\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Alixonto\u02bbra Sog\u02bbuniyning hayot yo\u02bbli, olib borgan faoliyatlari va asarlari xususidagi ma\u02bclumotlar bir qancha ilmiy ishlarda mavjud bo\u02bblib, shulardan dastlabki to\u02bbliq ma\u02bclumotlar uning o\u02bbg\u02bbli Qutlug\u02bbxon Shokirov \u2013 Ediqut tomonidan berilgan. U 1992 yil \u201cSharq yulduzi\u201d jurnalida nashr etilgan \u201cIkki Turkiston g\u02bbururi\u201d nomli maqolasi orqali otasi haqida keng jamoatchilikka ma\u02bclumot bera boshlagan[1]. Maqolaning dastlabki qismlarida Amir Temur &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":26008,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[639],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>ALIXONTO\u02bbRA SOG\u02bbUNIYNING ILMIY M\u0415ROSINI O\u02bbRGANISHDAGI ILMIY YONDASHUVLAR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"ALIXONTO\u02bbRA SOG\u02bbUNIYNING ILMIY M\u0415ROSINI O\u02bbRGANISHDAGI ILMIY YONDASHUVLAR\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26010&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"ALIXONTO\u02bbRA SOG\u02bbUNIYNING ILMIY M\u0415ROSINI O\u02bbRGANISHDAGI ILMIY YONDASHUVLAR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"ALIXONTO\u02bbRA SOG\u02bbUNIYNING ILMIY M\u0415ROSINI O\u02bbRGANISHDAGI ILMIY YONDASHUVLAR\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26010&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-12-28T03:28:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-12-27T05:28:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/bukhari_buxoriy2022_194.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"330\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26010&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26010&lang=oz\",\"name\":\"ALIXONTO\u02bbRA SOG\u02bbUNIYNING ILMIY M\u0415ROSINI O\u02bbRGANISHDAGI ILMIY YONDASHUVLAR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26010&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26010&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/bukhari_buxoriy2022_194.jpg\",\"datePublished\":\"2022-12-28T03:28:05+00:00\",\"dateModified\":\"2022-12-27T05:28:22+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"description\":\"ALIXONTO\u02bbRA SOG\u02bbUNIYNING ILMIY M\u0415ROSINI O\u02bbRGANISHDAGI ILMIY YONDASHUVLAR\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26010&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26010&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26010&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/bukhari_buxoriy2022_194.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/bukhari_buxoriy2022_194.jpg\",\"width\":660,\"height\":330},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26010&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"ALIXONTO\u02bbRA SOG\u02bbUNIYNING ILMIY M\u0415ROSINI O\u02bbRGANISHDAGI ILMIY YONDASHUVLAR\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ALIXONTO\u02bbRA SOG\u02bbUNIYNING ILMIY M\u0415ROSINI O\u02bbRGANISHDAGI ILMIY YONDASHUVLAR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"ALIXONTO\u02bbRA SOG\u02bbUNIYNING ILMIY M\u0415ROSINI O\u02bbRGANISHDAGI ILMIY YONDASHUVLAR","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26010&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"ALIXONTO\u02bbRA SOG\u02bbUNIYNING ILMIY M\u0415ROSINI O\u02bbRGANISHDAGI ILMIY YONDASHUVLAR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"ALIXONTO\u02bbRA SOG\u02bbUNIYNING ILMIY M\u0415ROSINI O\u02bbRGANISHDAGI ILMIY YONDASHUVLAR","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26010&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2022-12-28T03:28:05+00:00","article_modified_time":"2022-12-27T05:28:22+00:00","og_image":[{"width":660,"height":330,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/bukhari_buxoriy2022_194.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"7 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26010&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26010&lang=oz","name":"ALIXONTO\u02bbRA SOG\u02bbUNIYNING ILMIY M\u0415ROSINI O\u02bbRGANISHDAGI ILMIY YONDASHUVLAR - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26010&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26010&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/bukhari_buxoriy2022_194.jpg","datePublished":"2022-12-28T03:28:05+00:00","dateModified":"2022-12-27T05:28:22+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"description":"ALIXONTO\u02bbRA SOG\u02bbUNIYNING ILMIY M\u0415ROSINI O\u02bbRGANISHDAGI ILMIY YONDASHUVLAR","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26010&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=26010&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26010&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/bukhari_buxoriy2022_194.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/bukhari_buxoriy2022_194.jpg","width":660,"height":330},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=26010&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"ALIXONTO\u02bbRA SOG\u02bbUNIYNING ILMIY M\u0415ROSINI O\u02bbRGANISHDAGI ILMIY YONDASHUVLAR"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26010"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26010"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26010\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26011,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26010\/revisions\/26011"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/26008"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26010"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26010"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26010"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}