{"id":23897,"date":"2022-09-06T10:19:01","date_gmt":"2022-09-06T05:19:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23897"},"modified":"2022-09-06T10:19:01","modified_gmt":"2022-09-06T05:19:01","slug":"matlaus-sa%ca%bcdayn-va-majmaul-bahrayn-ning-qo%ca%bblyozmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23897&lang=oz","title":{"rendered":"\u201cMATLAUS SA\u02bcDAYN VA MAJMAUL BAHRAYN\u201d NING QO\u02bbLYOZMASI"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Kamoliddin Abdurazzoq ibn Jaloliddin Is\u02bchoq Samarqandiy 816\/1413 yili Hirot shahrida tug\u02bbilgan va 887\/1482 yil shu yerda vafot etgan. Dastlabki ta\u02bclimni otasi va Hirot madrasalaridagi mudarrislardan olgan. Shuningdek, o\u02bbz davrining yetuk olimlaridan bo\u02bblgan akalari Abdug\u02bbaffor, Abduqahhor va Abduvahhobdan tafsir, hadis, fiqh, tarix va til-adabiyot fanlari bo\u02bbyicha saboq olgan. Allomaning Jamoliddin va Sharofiddin ismli akalari ham bo\u02bblib, ulardan biri yetuk arabshunos, ikkinchisi esa adib va kimyogar bo\u02bblgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abdurazzoq Samarqandiy \u201cSahihayn\u201d asarini yod olib, o\u02bbz davrining mashhur faqih va muhaddis allomasi Muhammad Jazariydan hadis rivoyat qilish uchun ijoza olgan. Azuddin Ijiyning \u201cRisolatul Azuddiya\u201d asariga sharh yozgan va asar muqaddimasida Shohruh Mirzoni madh etgan. Ushbu sharhni 1438 yili hukmdorga taqdim qilganidan keyin uning marhamatiga sazovor bo\u02bblib, saroyda doimiy yashash uchun ruxsatnoma olgan. Allomaning otasi Jaloliddin Is\u02bchoq asli samarqandlik bo\u02bblib, Shohruh Mirzo saroyida bosh imom va qozi lavozimlarida ishlagani bois Abdurazzoq Samarqandiy ham davlat ishlari bilan yaqindan tanish bo\u02bblgan. Otasining vafotidan so\u02bbng 1437-1438 yillari temuriylar saroyida munshiy lavozimida avval Shohruh Mirzo (1377-1447), \u00a0keyin Abulqosim Mirzo (1452-1457) va Sulton Abu Said (1451-1469) ning xizmatida bo\u02bblgan<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23884#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abdurazzoq Samarqandiy diplomat sifatida ham muhim shaxs hisoblangan. \u201cMatlaus sa\u02bcdayn va majmaul bahrayn\u201d (\u201cIkki saodatli yulduzning chiqishi va ikki dengizning qo\u02bbshilishi\u201d) allomaning eng mashhur asari bo\u02bblib, 1467-1469 yillarda yozilgan. U XIV-XV asrlardagi Eron, Markaziy Osiyo tarixi, temuriylar davri, temuriyzodalarning tashqi siyosatdagi o\u02bbrni va faoliyati haqida noyob ma\u02bclumotlar keltirilgan manba hisoblanadi. O\u02bbzbekiston, Fransiya, Eron, Turkiya, Saudiya Arabistoni, AQSH va Germaniya kutubxona fondlarida ushbu asarning turli yillarda ko\u02bbchirilgan qo\u02bblyozma nusxalari saqlanib kelmoqda.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bugungi kunda Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi manbalar xazinasida \u201cMatlaus sa\u02bcdayn va majmaul bahrayn\u201d asarining toshbosma va elektron nusxalari mavjuddir. Qo\u02bblyozmaning asl nusxasi Turkiyaning Asad Afandi kutubxonasida \u21162098 raqam ostida saqlanadi. Ushbu nusxa haqida batafsilroq to\u02bbxtalamiz.<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Muallif:<\/strong>Abdurazzoq Samarqandiy.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Xattot:<\/strong>\u00a0Abduqul Inom Habibulloh ibn Ali ibn Hisom.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Ko\u02bbchirilgan sanasi:\u00a0<\/strong>970\/1562 yil.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Tili:\u00a0<\/strong>forsiy.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Hajmi<\/strong><strong>:<\/strong>\u00a0286 v.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Qog\u02bbozi:\u00a0<\/strong>sharq.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Vara<\/strong><strong>q o\u02bblchami<\/strong><strong>:\u00a0<\/strong>30&#215;15 mm.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Xat turi:\u00a0<\/strong>nasta\u02bcliq.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Siyoh turi:\u00a0<\/strong>\u00a0bob va fasllar, qizil, matn qora siyohda yozilgan.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Asarning boshlanishi:<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u062d\u0633\u0646 \u0645\u0637\u0644\u0639 \u0627\u0644\u0646\u0648\u0627\u0631 \u0627\u062e\u0628\u0627\u0631 \u062f\u0631 \u0627\u0641\u062a\u062a\u0627\u062d \u0645\u0642\u0627\u0644 \u0648 \u0644\u0637\u0641 \u0645\u0638\u0647\u0631 \u0627\u062b\u0627\u0631 \u0627\u062e\u0628\u0627\u0631 \u062f\u0631 \u0627\u064a\u0636\u0627\u062e \u0645\u0628\u062f\u2026<\/strong><\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"10\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Asarning oxiri:<\/strong><strong>\u00a0<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u062d\u0648\u0627\u0635\u0644 \u067e\u0648\u0634\u0627\u06cc\u0646\u062f\u0647 \u0648 \u0627\u0632 \u0645\u06cc\u0627\u0646 \u062d\u0648\u0636 \u0648 \u062c\u0648\u06cc \u06a9\u0627\u0646 \u06cc\u0634\u0645 \u0628\u062f\u06cc\u062f \u0622\u0645\u062f\u0647 \u0627\u0632\u06a9\u0631\u062f\u0634 \u063a\u062f\u06cc\u0631\u0648 \u2026.<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"11\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Kolofon:<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u0648 \u0630\u0644\u0643 \u0635\u0628\u062d \u064a\u0648\u0645 \u0627\u0644\u062e\u0645\u064a\u0633 \u0645\u0646\u062a\u0635\u0641 \u062c\u0645\u0627\u062f\u064a \u0627\u0644\u0627\u062e\u0631\u0649 \u0633\u0646\u0629 \u0627\u062d\u062f\u0649 \u0648 \u0633\u0628\u0639\u064a\u0646 \u0648 \u062b\u0645\u0627\u0646\u0645\u0627\u064a\u0629 \u062d\u0631\u0631\u0647 \u0645\u0624\u0644\u0641\u0647 \u0627\u0644\u0641\u0642\u064a\u0631 \u0627\u0644\u064a \u0627\u0644\u0645\u0644\u0643 \u0627\u0644\u062e\u0644\u0627\u0642 \u0627\u0644\u0647\u0627\u062f\u064a \u0639\u0628\u062f \u0627\u0644\u0631\u0632\u0627\u0642 \u0628\u0646 \u0627\u0633\u062d\u0642 \u0627\u0644\u0633\u0645\u0631\u0642\u0646\u062f\u064a \u062a\u0627\u0628 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0639\u0644\u064a\u0647 \u062a\u0648\u0628\u0629 \u0646\u0635\u0648\u062d\u0627<\/strong><\/span><\/p>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u0646\u0642\u0644\u062a \u0645\u0646 \u062e\u0637 \u0645\u0624\u0644\u0641\u0647 \u0641\u0649 \u062a\u0627\u0631\u064a\u062e \u0634\u0647\u0631 \u0631\u0627\u0628\u0639 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u064a \u0633\u0646\u0629 \u0633\u0628\u0639\u064a\u0646 \u0648 \u062a\u0633\u0639\u0645\u0627\u064a\u0629 \u0648\u0627\u0646\u0627 \u0627\u0644\u0639\u0628\u062f\u0627\u0642\u0644 \u0627\u0644\u0627\u0646\u0627\u0645 \u062d\u0628\u064a\u0628 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0627\u0628\u0646 \u0639\u0644\u064a \u0627\u0628\u0646 \u062d\u0633\u0627\u0645 \u063a\u0641\u0631 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0632\u0646\u0648\u0628\u0647\u0645 \u0648 \u0633\u062a\u0631\u0639\u064a\u0648\u0628\u0647\u0645 .<\/strong><\/span><\/p>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-23885 size-full tie-appear\" src=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull01.jpg\" sizes=\"(max-width: 660px) 100vw, 660px\" srcset=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull01.jpg 660w, https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull01-300x187.jpg 300w\" alt=\"\" width=\"660\" height=\"411\" \/><\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"12\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Poygir:\u00a0<\/strong>mavjud.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong><em>Izoh:<\/em><\/strong>\u00a0Asar nasta\u02bcliq xatida, fors tilida bo\u02bblib, nasriy usulda yozilgan. Matn tilla va ko\u02bbk rangli ramka\u00a0 ichiga olingan. Hoshiyasida to\u02bbldirmalar bo\u02bblib, sana, oyat, hikoya, bob, fasllar qizil siyohda berilgan. Qo\u02bblyozmaning 1<sup>b<\/sup>-6<sup>b\u00a0<\/sup>varaqlarda muqaddima hamd, salovat, qadimiy qissalar va xattot Abduqul Inom Habibulloh ibn Ali ibn Hisomning Abdurazzoq Samarqandiy hayoti, iqtidori va oldin o\u02bbtgan tarixchilarning ishlariga ta\u02bcrifi bilan keltirilgan<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23884#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a>. Voqealar rivoji 6<sup>a\u00a0<\/sup>varaqdan boshlanib, Amir Temur faoliyati, vafotidan to 285<sup>b\u00a0<\/sup>varaqda Halil Sultonning Samarqand taxtiga o\u02bbtqazilganigacha bo\u02bblgan katta davrni o\u02bbz ichiga olgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Asardan Chingizxon naslidan bo\u02bblgan Eron hukmdori Xudobanda Muhammad O\u02bbljoytuxon Sulton va o\u02bbg\u02bbli Sulton Abu Said Bahodurxon (1316-1335y.) nasl-nasabi, hayoti, tarixi ham joy olgan<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23884#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-23886 size-full tie-appear\" src=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull02.jpg\" sizes=\"(max-width: 660px) 100vw, 660px\" srcset=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull02.jpg 660w, https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull02-300x127.jpg 300w\" alt=\"\" width=\"660\" height=\"279\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">16<sup>a\u00a0<\/sup>varaqda 726\/1325 yili Amir Cho\u02bbpon no\u02bbyon va o\u02bbg\u02bbli Jilovxon katta qo\u02bbshini\u00a0 bilan Sulton Abu Said Bahodurxonga qarshi qo\u02bbshin yurish qilgani, asir tushib qatl etilgani, 16<sup>b\u00a0<\/sup>varaqda Xoja Tojiddin Alishoh jumodul oxir oyida 724\/1324 yili vafot etgani va Tabrizning jome\u02bc masjid hovlisiga dafn etilgani bayon etilgan<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23884#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-23887 size-full tie-appear\" src=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull03.jpg\" sizes=\"(max-width: 660px) 100vw, 660px\" srcset=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull03.jpg 660w, https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull03-300x144.jpg 300w\" alt=\"\" width=\"660\" height=\"316\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">81<sup>a\u00a0<\/sup>varaqda Amir Temurning siyosiy maydonga kirib kelishi va Tug\u02bbluq Temurning buyrug\u02bbi bilan Kesh amiri etib tayinlanishi hikoya qilinadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-23888 size-full tie-appear\" src=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull04.jpg\" sizes=\"(max-width: 660px) 100vw, 660px\" srcset=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull04.jpg 660w, https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull04-300x97.jpg 300w\" alt=\"\" width=\"660\" height=\"214\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">84<sup>a<\/sup>-86<sup>b<\/sup>\u00a0varaqlarda Sarbadorlarning Samarqanddagi hukmronligi va u davlatning qulashi voqealariga bag\u02bbishlangan<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23884#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a>. Amir Temurning siyosiy jarayonlardagi o\u02bbrni va \u201cSamarqand amiri\u201d deb e\u02bclon qilingani bayon etilgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-23889 size-full tie-appear\" src=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull05.jpg\" sizes=\"(max-width: 660px) 100vw, 660px\" srcset=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull05.jpg 660w, https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull05-300x87.jpg 300w\" alt=\"\" width=\"660\" height=\"192\" \/>\u00a0 \u00a0<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-23890 size-full tie-appear\" src=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull06.jpg\" sizes=\"(max-width: 660px) 100vw, 660px\" srcset=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull06.jpg 660w, https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull06-300x102.jpg 300w\" alt=\"\" width=\"660\" height=\"224\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">119<sup>a\u00a0<\/sup>varaqda Jahongir Mirzoning vafoti keltirilgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">134<sup>a-b\u00a0<\/sup>\u00a0varaqda Amir Temurning Seyistonga borgani va uni zabt etgani hamda Malik Qutbiddinning asir olingani, Amir Hoji Sayfiddin Sohibqiron yuborgan qo\u02bbshin bilan Qandahorning ishg\u02bbol qilgani hikoya qilingan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Shuningdek, asarda Markaziy Osiyo, Afg\u02bboniston, Ozarbayjon, Janubiy Hindiston va boshqa mamlakatlar tarixi, geografiyasiga oid ma\u02bclumotlar keltirilgan.<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23884#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a>\u00a0\u00a0Kitob 1405 yil 18 fevral kuni Amir Temur vafot etgani, nabirasi Halil Sultonning Samarqand taxtiga o\u02bbtirgani bilan bog\u02bbliq voqealar va temuriy shahzodalar o\u02bbrtasidagi taxt uchun kurashlari tafsilotlari bilan tugallangan<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23884#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-23891 size-full tie-appear\" src=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull07.jpg\" sizes=\"(max-width: 660px) 100vw, 660px\" srcset=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull07.jpg 660w, https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull07-300x96.jpg 300w\" alt=\"\" width=\"660\" height=\"212\" \/>\u00a0 \u00a0<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-23892 size-full tie-appear\" src=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull08.jpg\" sizes=\"(max-width: 660px) 100vw, 660px\" srcset=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull08.jpg 660w, https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull08-300x120.jpg 300w\" alt=\"\" width=\"660\" height=\"263\" \/>\u00a0\u00a0\u00a0<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-23893 size-full tie-appear\" src=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull09.jpg\" sizes=\"(max-width: 660px) 100vw, 660px\" srcset=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull09.jpg 660w, https:\/\/www.bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/qull09-300x111.jpg 300w\" alt=\"\" width=\"660\" height=\"245\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abdurazzoq Samarqandiy 1316-1427 yillar tarixini bayon qilishda voqealarni sinchkovlik bilan tahlil qilib, aniq sanalarni keltirgan. U saroy hujjatlari, Hofiz Abruning \u201cMajmuatut tavorix Boysung\u02bburiy\u201d, Muiniddin Yazdiyning \u201cTarixi Ali Muzaffar\u201d va boshqa tarixiy asarlardan foydalangan bo\u02bblib, buni matnlar orasida ayrim belgilar bilan ifodalagan. Tarixiy voqea-hodisalarni keltirganda, boshqa asar matnlari orasiga ikki xil [<strong>\u0686\u062b\u060c \u0646\u0637\u0645\u00a0<\/strong>] belgi qo\u02bbygan. Kitobda tarixiy voqealardan tashqari, qator faqih, muhaddis, shoir, musiqachi, qo\u02bbmondon, qozi va imomlar haqida ham ma\u02bclumotlar keltirgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Sharqshunos, manbashunos olima D.Yusupova Fasih Xavofiyning \u201cMujmali Fasihiy\u201d asari va \u201cMatlaus sa\u02bcdayn va majmaul bahrayn\u201d kitobini qiyoslaganda keltirilgan ma\u02bclumotlar ayni bir xil bo\u02bblsa-da, ammo sanalarda farqlarni kuzatish mumkin. Xulosa o\u02bbrnida shuni aytish mumkinki, \u201cMatlaus sa\u02bcdayn va majmaul bahrayn\u201d asari nafaqat temuriylar, balki Eron bilan Movarounnahrning 42 yillik davrdagi tarixi, geografiyasini o\u02bbrganishda muhim manba hisoblanadi.<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><strong>Foydalanilgan adabiyotlar:<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<ol>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Turkiya Diyonat vaqfining \u201cIslom ensiklopediyasi\u201ddagi ma\u02bclumotlar asosida\u00a0<a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/abdurrezzak-es-semerkandi\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/abdurrezzak-es-semerkandi<\/a><\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Asad Afandi kutubxonasi \u21162098 1<sup>b<\/sup>-6<sup>b<\/sup>\u00a0vv.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">O\u02bbsha asar 6<sup>a<\/sup>\u00a0v.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">O\u02bbsha asar 16<sup>b<\/sup>-16<sup>a<\/sup>\u00a0vv., D.Yusupova \u201cMujmali Fasihiy\u201d T.: 2018. B-50-51<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">O\u02bbsha asar 84<sup>a<\/sup>-86<sup>b<\/sup>\u00a0vv., D.Yusupova \u201cMujmali Fasihiy\u201d T.: 2018. B-112<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">O\u02bbsha asar 134<sup>\u00a0a-b<\/sup>\u00a0vv., D.Yusupova \u201cMujmali Fasihiy\u201d T.: 2018. B-140<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">O\u02bbsha asar 283<sup>a<\/sup>\u00a0v.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23884#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a>\u00a0Turkiya Diyonat vaqfining \u201cIslom ensiklopediyasi\u201ddagi ma\u02bclumotlar asosida\u00a0<a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/abdurrezzak-es-semerkandi\">https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/abdurrezzak-es-semerkandi<\/a><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23884#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a>\u00a0Asad Afandi kutubxonasi \u21162098 1<sup>b<\/sup>-6<sup>b<\/sup>\u00a0vv.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23884#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a>\u00a0Asad Afandi kutubxonasi \u21162098 6<sup>a<\/sup>\u00a0v.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23884#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a>\u00a0Asad Afandi kutubxonasi \u21162098 16<sup>b<\/sup>-16<sup>a<\/sup>\u00a0vv., D.Yusupova \u201cMujmali Fasihiy\u201d T.: 2018. B-50-51<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23884#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a>\u00a0Asad Afandi kutubxonasi \u21162098 84<sup>a<\/sup>-86<sup>b<\/sup>\u00a0vv., D.Yusupova \u201cMujmali Fasihiy\u201d T.: 2018. B-112<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23884#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a>\u00a0Asad Afandi kutubxonasi \u21162098 134<sup>\u00a0a-b<\/sup>\u00a0vv., D.Yusupova \u201cMujmali Fasihiy\u201d T.: 2018. B-140<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23884#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a>\u00a0Asad Afandi kutubxonasi \u21162098 283<sup>a<\/sup>\u00a0v.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Iroda DAURB\u0415KOVA,<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ilmiy xodimi,<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Aziza MANNONOVA<\/strong><strong>,<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">SDCHTI 2-kurs talabasi<\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kamoliddin Abdurazzoq ibn Jaloliddin Is\u02bchoq Samarqandiy 816\/1413 yili Hirot shahrida tug\u02bbilgan va 887\/1482 yil shu yerda vafot etgan. Dastlabki ta\u02bclimni otasi va Hirot madrasalaridagi mudarrislardan olgan. Shuningdek, o\u02bbz davrining yetuk olimlaridan bo\u02bblgan akalari Abdug\u02bbaffor, Abduqahhor va Abduvahhobdan tafsir, hadis, fiqh, tarix va til-adabiyot fanlari bo\u02bbyicha saboq olgan. Allomaning Jamoliddin va Sharofiddin ismli akalari ham bo\u02bblib, &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":23895,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[639],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>\u201cMATLAUS SA\u02bcDAYN VA MAJMAUL BAHRAYN\u201d NING QO\u02bbLYOZMASI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"\u201cMATLAUS SA\u02bcDAYN VA MAJMAUL BAHRAYN\u201d NING QO\u02bbLYOZMASI\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23897&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u201cMATLAUS SA\u02bcDAYN VA MAJMAUL BAHRAYN\u201d NING QO\u02bbLYOZMASI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u201cMATLAUS SA\u02bcDAYN VA MAJMAUL BAHRAYN\u201d NING QO\u02bbLYOZMASI\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23897&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-09-06T05:19:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/bukhari_buxoriy2022_129.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"330\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23897&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23897&lang=oz\",\"name\":\"\u201cMATLAUS SA\u02bcDAYN VA MAJMAUL BAHRAYN\u201d NING QO\u02bbLYOZMASI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23897&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23897&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/bukhari_buxoriy2022_129.jpg\",\"datePublished\":\"2022-09-06T05:19:01+00:00\",\"dateModified\":\"2022-09-06T05:19:01+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"description\":\"\u201cMATLAUS SA\u02bcDAYN VA MAJMAUL BAHRAYN\u201d NING QO\u02bbLYOZMASI\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23897&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23897&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23897&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/bukhari_buxoriy2022_129.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/bukhari_buxoriy2022_129.jpg\",\"width\":660,\"height\":330},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23897&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u201cMATLAUS SA\u02bcDAYN VA MAJMAUL BAHRAYN\u201d NING QO\u02bbLYOZMASI\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201cMATLAUS SA\u02bcDAYN VA MAJMAUL BAHRAYN\u201d NING QO\u02bbLYOZMASI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"\u201cMATLAUS SA\u02bcDAYN VA MAJMAUL BAHRAYN\u201d NING QO\u02bbLYOZMASI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23897&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"\u201cMATLAUS SA\u02bcDAYN VA MAJMAUL BAHRAYN\u201d NING QO\u02bbLYOZMASI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"\u201cMATLAUS SA\u02bcDAYN VA MAJMAUL BAHRAYN\u201d NING QO\u02bbLYOZMASI","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23897&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2022-09-06T05:19:01+00:00","og_image":[{"width":660,"height":330,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/bukhari_buxoriy2022_129.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"5 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23897&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23897&lang=oz","name":"\u201cMATLAUS SA\u02bcDAYN VA MAJMAUL BAHRAYN\u201d NING QO\u02bbLYOZMASI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23897&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23897&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/bukhari_buxoriy2022_129.jpg","datePublished":"2022-09-06T05:19:01+00:00","dateModified":"2022-09-06T05:19:01+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"description":"\u201cMATLAUS SA\u02bcDAYN VA MAJMAUL BAHRAYN\u201d NING QO\u02bbLYOZMASI","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23897&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=23897&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23897&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/bukhari_buxoriy2022_129.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/bukhari_buxoriy2022_129.jpg","width":660,"height":330},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23897&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u201cMATLAUS SA\u02bcDAYN VA MAJMAUL BAHRAYN\u201d NING QO\u02bbLYOZMASI"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23897"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23897"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23897\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23898,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23897\/revisions\/23898"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23895"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23897"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23897"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23897"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}