{"id":23809,"date":"2022-08-30T09:26:02","date_gmt":"2022-08-30T04:26:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23809"},"modified":"2022-08-30T09:26:02","modified_gmt":"2022-08-30T04:26:02","slug":"al-jome%ca%bc-as-sahih-asarining-o%ca%bbziga-xos-jihatlari-2-qism","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23809&lang=oz","title":{"rendered":"\u201cAL-JOME\u02bc AS-SAHIH\u201d ASARINING O\u02bbZIGA XOS JIHATLARI (2-qism)"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Roviyda adolat mavjud bo\u02bblishi uchun undagi to\u02bbrt shartning bo\u02bblishi talab etiladi:<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Islom;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Balog\u02bbat. Balog\u02bbatga yetmaganning rivoyati qabul qilinmaydi;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Aql, ya\u02bcni sog\u02bblom aqlli bo\u02bblishi kerak. Aqlida kamchiligi bo\u02bblgan odamning rivoyati qabul qilinmaydi;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Taqvodorlik. Gunoh qilgan, ruxsat berilgan bo\u02bblsa-da insonning oliyjanoblik xususiyatiga putur yetkazadigan ishlarni qilganlarning rivoyati ham qabul qilinmaydi;<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23803#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Buxoriy sanadning muttasil bo\u02bblishida imom Muslim va boshqalarga nisbatan qattiq shart qo\u02bbyganidek roviyning adolatli bo\u02bblishida ham shartni qattiq qo\u02bbyadilar. Imom Muslim kishilar orasida ta\u02bcna yetganlar imom Buxoriy kishilari orasidagi ta\u02bcna yetganlardan adadi ko\u02bbproq. Shu bilan birga imom Buxoriy bunday kishilardan ko\u02bbp hollarda rivoyat qilmagan, balki g\u02bbolibo o\u02bbzi ulardan hadis olgan shayxlardan hadis rivoyat qilgan. Imom Muslim esa ko\u02bbp hollarda mutaqoddimlardan ta\u02bcna yetganlardan ko\u02bbp rivoyat qilgan. Shubhasiz, kishi o\u02bbzi rivoyat qilayotgan shayxining\u00a0 hadisini boshqalardan ko\u02bbra biluvchiroq bo\u02bbladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Buxoriyda bunday kishilar 480 dan ziyod va shulardan 80 tasi zaif deb, ta\u02bcna qilingan. Imom Muslimda esa, bunday kishilar 620 ta bo\u02bblib, shulardan 160 tasida ta\u02bcna qilingan.<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23803#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cZobt\u201d \u2013 so\u02bbzi lug\u02bbatda bir narsani mahkam ushlab qolishni ifoda etadi. Ulamolar istilohida esa: \u201cRoviy o\u02bbzi rivoyat qilgan hadisni g\u02bboyat mahkam ushlashini ta\u02bcminlovchi malaka zobtdir\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cShoz\u201d degani, roviy sanadi va matnida ishonchli kishilarning aytganiga teskari ziyoda yoki nuqson kiritgan bo\u02bblmasin, degani.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cIllat\u201d degani, hadisga maxfiy, tushunarsiz narsa kirib qolmasin, degani.\u00a0<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23803#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Muslim hasan va sahih hadislar o\u02bbrtasini ajratmasdan \u201cSahihi Muslim\u201d asarida hasan hadislarni ham rivoyat qiladi. Ammo Imom Buxoriy o\u02bbz asarida hasan hadislarni zikr qilmaydi, chunki Imom Buxoriy hadislarni hasan va sahihlarga ajratuvchilar jumlasidandir. Ammo imom At-Termiziy \u201cHasan\u201d lafzini \u201chasan li g\u02bboyri\u201dga ham ishlatadi.<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23803#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom al-Buxoriyning illatli hadislarni bilishdagi benazir mahorati, mukammal ilmi va qobiliyati haqida uning zamondoshlari ko\u02bbp qimmatli fikrlarni bildirganlar. Illatli hadislarga atab maxsus asar yozgan imom at-Termiziy\u00a0 o\u02bbz asari \u201cKitob al-Ilal\u201dda: \u201cHadislar, roviylar, ular tarixlaridagi illatlar xususidagi fikrlarim imom al-Buxoriyning \u201cKitob at-Tarix\u201d asaridan foydalanganlarim, ulardan yana ko\u02bbprog\u02bbini Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy bilan qilgan ilmiy munozaralarim paytida olganman, shuningdek Abdulloh ibn Abdurrahmon, Abu Zur\u02bcadan ham foydalandim-u, lekin baribir ko\u02bbprog\u02bbi Muhammad al-Buxoriydan, kamrog\u02bbi esa Abdulloh bilan Abu Zur\u02bcadandir\u201d,-deb ta\u02bckidlagan. Yana imom at-Termiziy, \u201cIllatli hadislarni va isnodlarni aniq bilishda Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriydan ko\u02bbra ustun bo\u02bblgan birorta olimni ko\u02bbrmadim\u201d,-deb qayd qilgan. Imom Buxoriy mana ilmda mohir bo\u02bblgan uchun muhaddislar imomi va \u201cAl-Jome\u02bc as- sahih\u201d asari eng mo\u02bbtabar asar hisoblanadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Buxoriy \u201cAl-Jome\u02bc as- sahih\u201d asarida o\u02bbzining shartiga to\u02bbg\u02bbri keladigan hadisni sanad bilan rivoyat qiladi. Lekin o\u02bbzlarini shartlariga to\u02bbg\u02bbri kelmaydigan hadis bo\u02bblsa muallaq qilib keltiradi. Ana shu muallaq keltirilgan hadislar ham boshqa hadis kitoblarida sanad bilan keltiriladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Musannif mutoba\u02bcatlarni ba\u02bczi hollarda qisqa va ba\u02bczi hollarda to\u02bbliq holatda keltiradi. Shu bilan birgalikda uning iboralarini turlicha keltiradi. Gohida \u201cTabaahu\u201d (ergashdi) deb keltirsa, gohida \u201cRovahu\u201d (rivoyat qiladi) deb keltiradi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cAl-Jome\u02bc as- sahih\u201d asarida yana ahamiyatli va qimmatli bo\u02bblgan narsa, \u201cTajumatul bob\u201d imom Buxoriy tomonidan qo\u02bbyilishidir. Ibn Adiy bir necha mashoyixlaridan rivoyat qilib: \u201cImom Buxoriy hadislarning tarjimatul boblarini, mavzularini Rasululloh sollallohu alayhi vasalam qabrlari va minbarlari o\u02bbrtasida yozgan, va har bir tarjimai bob uchun ikki rakat namoz o\u02bbqigan\u201d,-deydi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Tarjimatul boblarda fiqhni sof sunnatga muvofiq, bid\u02bcatlardan xoli, hadislardagi yashirin foydalarni ko\u02bbrsatib beruvchi, zohirining ishoralaridan botining ma\u02bcnolarini yaqqol ochib beruvchi tarzda keltiradi. Bu kitob sunnat kitoblari ichida va fiqhiy masalalar ichida katta qadr-qimmatga ega.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Muslim o\u02bbz asarini boblarga bo\u02bblib chiqqan, ammo ularga nom bermagan, hozirgi kunda imom Muslimning asaridagi boblarga imom Navaviyga oid hisoblanadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Buxoriy o\u02bbzlarining tarjimatul boblarida ko\u02bbpchilik ishlatmagan iboralarni saralab olishga ko\u02bbp harakat qilganlar. Bu borada boshqa musanniflardan ajralib turadi. Gohida bu tarjimatul boblarni Imom Buxoriy o\u02bbzi tuzadi, gohida esa boshqadan iqtibos qilib keltiradi. Bu tarjimatul boblar u zotning fiqhlari, raylarini o\u02bbz ichiga oladi, hamda Imom Buxoriyning qarashlari, o\u02bbzlariga muvofiq bo\u02bblgan va muxolif bo\u02bblganlarga nisbatan tutgan yo\u02bbllarini ochib beradi. Shuning uchun u zotning boblarni nomlashliklari ko\u02bbp ajablanishga sabab bo\u02bbladi va u zotning fiqhiy, aqidaviy, fikriy mazhablarini o\u02bbzida aks ettiradi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bob yoki kitob bilan hadis orasidagi o\u02bbzaro munosiblik asl qoidadir. Zero nabaviy hadisni o\u02bbz ichiga olgan ma\u02bcno va lafziga munosib bayon qilish, nabaviy hadisdagi e\u02bcjoz va balog\u02bbatning ayni o\u02bbzidir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Musannifning bobni boshlayotgan vaqtdagi odati muqaddimani o\u02bbz ichiga olgan hadisni keltirish bo\u02bbladi. Gohida bu sabab matniy bo\u02bbladi, yoki isnodiy bo\u02bbladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ba\u02bczida bob nomi bilan keltirilgan hadis boshqa \u2013 boshqa bo\u02bblib qoladi. U yerda ehtimol Imom Buxoriy maxfiy bog\u02bbliqlik bo\u02bblgan hadislarni keltirgan, yoki bob nomiga mos boshqa hadislar Buxoriyning shartiga mos kelmagan. Mana shu o\u02bbrinda imom Imom Buxoriyning mohirliklari va uslublarining qanchalik aniq ekanligi namoyon bo\u02bbladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">U zotga hadislarning lafzlarida yoki ma\u02bcnosida xotimalikka ishora qiluvchi narsa bilinsa, shu hadisni bobni oxiriga qoldiradi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Buxoriy ko\u02bbp shayxlarining ismlarini zikr qilmagan. Buning sababi, kitobni cho\u02bbzib yubormaslik hamda, o\u02bbquvchini izlanishga undash maqsadida bo\u02bblgan. Ulamolar mana shu ismlarni aniqlashga ko\u02bbp e\u02bctibor berganlar. Misol uchun imom Hokim o\u02bbzlarining \u201cAl-Madxol ila Sahih\u201d kitoblarida shu maqsadda alohida bir bob keltirgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Buxoriy hadislarni faqat biror foyda uchun takrorlaydi. Albatta u zotning uslublari hadislarni qat\u02bciy suratda keltirish va foydalarni chiqarib olishga asoslanadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ba\u02bczida bir hadisni bir sahobadan rivoyat qilgan bo\u02bblsa, so\u02bbngra mazkur hadisni boshqa sahobadan rivoyat qilib keltirgan. Bundan ko\u02bbzlangan maqsad mazkur hadisni g\u02bbariblik chegarasidan chiqarib yuborishdir. Shuning ba\u02bczida ikkinchi va uchinchi tabaqadagi roviylar o\u02bbzgargan bo\u02bbladi. Albatta, bu hollarda ham hadisni takror keltirish qo\u02bbshimcha foydani o\u02bbz ichiga oladi. Hadislarni takrorlashning yana bir sababi ba\u02bczi rivoyatlarda hadisning matni to\u02bbliq keltirsa, ba\u02bczida uni qisqartirib keltirgan, bu holda ikki roviydan ham shubhani ketkazish uchun maqsad bo\u02bblgan.<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23803#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ibn Mulaqqin aytadi: \u201cHadislarni takrorlashning foydasi, hadisning daqiq va o\u02bbta nozik joylarini, hamda hadis o\u02bbz ichiga olgan turli foydalarni ochib berishdir. Imom Buxoriyning maqsadi ham shu bo\u02bblgan\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Navaviy: \u201cImom Buxoriyni bu asardan maqsadi, hadislarni o\u02bbzigagina cheklanish va matnlarni ko\u02bbpaytirish emas, balki o\u02bbsha hadislardan hukm chiqarish va o\u02bbzlari iroda qilgan boblari, usul, furu\u02bc , zuhd, odob va boshqa mavzulardagi hadislardan dalil olish bo\u02bblgan\u00bb, deydi.<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23803#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Navaviy: \u201cImom Buxoriy turli ilmlarda mustahkam ilm sohibi bo\u02bblganlar, ammo hadisni nozik qirralarini bilishlikda, hukm chiqarishda u zotga hech kim teng kelolmagan\u201d, deb aytadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Buxoriyning \u201cJome\u02bcus sahih\u201dida silsilai zahabiya degan sanadlar bor. Bu hadislarda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bilan Imom Buxoriy oralaridagi roviylar uch kishidan iborat bo\u02bbladi. Ya\u02bcni, Imom Buxoriy bilan Payg\u02bbambarimiz alayhissolatu vasallamning o\u02bbrtalarida uch kishi bor. Ana shunday rivoyat qilgan hadislarni to\u02bbplab, \u201cSulosiyati Buxoriy\u201d degan kitob ham qilingan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Boshqa hadislarda roviylar soni to\u02bbrt, besh, olti, yetti kishigacha yetgan holatlar bor. Lekin biz hozir aytmoqchi bo\u02bblgan gapimiz Imom Buxoriydan buyog\u02bbi \u2013 bizgacha yetib kelishi qandoq bo\u02bblgan? Bu ulkan ilmiy ish daqiq ilmiy harakat asosida musulmon ummati uchun juda aniqlik bilan tutib kelingan uslub orqali yetkazilgan. U kishidan \u201cJome\u02bc us-sahih\u201d kitobini 90000 kishi eshitgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Hofiz ibn Hajar o\u02bbzining \u201cHadyus-soriy\u201d kitobida va \u201cSahih ul-Buxoriy\u201d muqaddimasida aytadi: \u201cBuxoriydan bizgacha yetib kelgan beshta ta to\u02bbliq sanad bor.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bizga \u201cSahih ul-Buxoriy\u201d ning eng sahih yo\u02bbl bilan yetib kelishi Buxoriyning shogirdi Muhammad ibn Yusuf Firabriy (231-320 h.) Buxoriydan \u201cSahih\u201dini ikki marta eshitgan, birinchisi 248 \u2013 yilda Firabrda, ikkinchisi Buxoroda 252 \u2013 hijriy yilda.<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Firabr \u2013 Buxoroning bir qishlog\u02bbi, hozirda Olot tumaniga to\u02bbg\u02bbri keladi.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Buxoriydan \u201cSahihul Buxoriy\u201d ni rivoyat qilgan ikkinchi roviy Hofiz Faqih Qozi Abu Is\u02bchoq Ibrohim ibn Ma\u02bcqil ibn al-Hajjoj an-Nasafiy (V. 295 h).<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Buxoriydan \u201cSahihul Buxoriy\u201d ni rivoyat qilgan uchinchi roviy Imom Muhaddis Soduq Abu Muhammad Hammod ibn Shokir ibn Saviyya an-Nasafiy (V. 311 h).<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Buxoriydan \u201cSahihul Buxoriy\u201d ni rivoyat qilgan to\u02bbrtinchi roviy Shayx Musnid Abu Talha Mansur ibn Muhammad ibn Ali ibn Qorina ibn Saviyya al-Bazdaviy an-Nasafiy (V. 319 h).<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Buxoriydan \u201cSahihul Buxoriy\u201d ni rivoyat qilgan beshinchi roviy Qozi Abu Abdulloh al-Husayn ibn Ismoil al-Mahamiliy (V. 330 h).<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23803#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Buxriyning \u201cAl-Jome\u02bc as- sahih\u201d asari bugun islom olamining barcha o\u02bblkasida mazkur sanadlar bilan o\u02bbqib, o\u02bbrganiladi. Uning yuzdan ortiq sharh va hoshiyalari bor. Asar o\u02bbz imom Buxoriyning zamonasidagi shayxlar tomoni qabul qilingan, turli maqtovlar zikr\u00a0 qilingan.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23803#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a>\u00a0Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf. Mustalahul hadis. \u201cHILOL-NASHR\u201dnashriyoti, 2019. B-61.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23803#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a>\u00a0Abdulloh Sirojiddin Husayniy. Sharhu manzumatul bayquniya fiy mustalahul hadis. \u201cDarul minhajul qoviym\u201d, 2020. Damashq. B. 43<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23803#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a>\u00a0Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf. Mustalahul hadis. \u201cHILOL-NASHR\u201dnashriyoti, 2019. B-59.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23803#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a>\u00a0Shayx Muhammad Anvar Shoh Al-Kashmiriy. As-Samah al-Jariy ila jannat al-Buxoriy. Maktabat\u00a0 al-asharot al-mubshsharot.B-31<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23803#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a>\u00a0Doktor Muhammad ibn Abdulkarim. \u201cRivayatu van nusaxu al-Jome\u02bc as-Sahih lil Imam Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy\u201d. Daru Imomu da\u02bcvat. Riyoz. B. 34.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23803#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a>\u00a0Hofiz Abu Amr Usmon ibn Abdurahmon ash-Shahrazuriy. \u201cMuqadimatu Ibn Saloh\u201d. \u201cSaodah\u201d nashriyoti. Misr 1326 \u2013 hijriy. B. 26<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23803#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a>\u00a0Doktor Muhammad ibn Abdulkarim. \u201cRivayatu van nusaxu al-Jome\u02bc as-Sahih lil Imam Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy\u201d. Daru Imomu da\u02bcvat. Riyoz. B. 21-22.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Jaloliddin XOLMO\u02bbMINOV,<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>O\u02bbzbekiston xalqaro islom akademiyasi magistranti<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u201cKo\u02bbkaldosh\u201d o\u02bbrta maxsus bilim yurti o\u02bbqituvchisi<\/strong><\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Roviyda adolat mavjud bo\u02bblishi uchun undagi to\u02bbrt shartning bo\u02bblishi talab etiladi: Islom; Balog\u02bbat. Balog\u02bbatga yetmaganning rivoyati qabul qilinmaydi; Aql, ya\u02bcni sog\u02bblom aqlli bo\u02bblishi kerak. Aqlida kamchiligi bo\u02bblgan odamning rivoyati qabul qilinmaydi; Taqvodorlik. Gunoh qilgan, ruxsat berilgan bo\u02bblsa-da insonning oliyjanoblik xususiyatiga putur yetkazadigan ishlarni qilganlarning rivoyati ham qabul qilinmaydi;[1] Imom Buxoriy sanadning muttasil bo\u02bblishida imom Muslim &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":23760,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[639],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>\u201cAL-JOME\u02bc AS-SAHIH\u201d ASARINING O\u02bbZIGA XOS JIHATLARI (2-qism) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"\u201cAL-JOME\u02bc AS-SAHIH\u201d ASARINING O\u02bbZIGA XOS JIHATLARI (2-qism)\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23809&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u201cAL-JOME\u02bc AS-SAHIH\u201d ASARINING O\u02bbZIGA XOS JIHATLARI (2-qism) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u201cAL-JOME\u02bc AS-SAHIH\u201d ASARINING O\u02bbZIGA XOS JIHATLARI (2-qism)\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23809&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-08-30T04:26:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/bukhari_buxoriy2022_127.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"330\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23809&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23809&lang=oz\",\"name\":\"\u201cAL-JOME\u02bc AS-SAHIH\u201d ASARINING O\u02bbZIGA XOS JIHATLARI (2-qism) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23809&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23809&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/bukhari_buxoriy2022_127.jpg\",\"datePublished\":\"2022-08-30T04:26:02+00:00\",\"dateModified\":\"2022-08-30T04:26:02+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"description\":\"\u201cAL-JOME\u02bc AS-SAHIH\u201d ASARINING O\u02bbZIGA XOS JIHATLARI (2-qism)\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23809&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23809&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23809&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/bukhari_buxoriy2022_127.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/bukhari_buxoriy2022_127.jpg\",\"width\":660,\"height\":330},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23809&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u201cAL-JOME\u02bc AS-SAHIH\u201d ASARINING O\u02bbZIGA XOS JIHATLARI (2-qism)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201cAL-JOME\u02bc AS-SAHIH\u201d ASARINING O\u02bbZIGA XOS JIHATLARI (2-qism) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"\u201cAL-JOME\u02bc AS-SAHIH\u201d ASARINING O\u02bbZIGA XOS JIHATLARI (2-qism)","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23809&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"\u201cAL-JOME\u02bc AS-SAHIH\u201d ASARINING O\u02bbZIGA XOS JIHATLARI (2-qism) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"\u201cAL-JOME\u02bc AS-SAHIH\u201d ASARINING O\u02bbZIGA XOS JIHATLARI (2-qism)","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23809&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2022-08-30T04:26:02+00:00","og_image":[{"width":660,"height":330,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/bukhari_buxoriy2022_127.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"8 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23809&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23809&lang=oz","name":"\u201cAL-JOME\u02bc AS-SAHIH\u201d ASARINING O\u02bbZIGA XOS JIHATLARI (2-qism) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23809&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23809&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/bukhari_buxoriy2022_127.jpg","datePublished":"2022-08-30T04:26:02+00:00","dateModified":"2022-08-30T04:26:02+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"description":"\u201cAL-JOME\u02bc AS-SAHIH\u201d ASARINING O\u02bbZIGA XOS JIHATLARI (2-qism)","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23809&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=23809&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23809&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/bukhari_buxoriy2022_127.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/bukhari_buxoriy2022_127.jpg","width":660,"height":330},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23809&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u201cAL-JOME\u02bc AS-SAHIH\u201d ASARINING O\u02bbZIGA XOS JIHATLARI (2-qism)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23809"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23809"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23809\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23810,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23809\/revisions\/23810"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23760"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23809"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23809"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23809"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}