{"id":23337,"date":"2022-08-10T08:35:09","date_gmt":"2022-08-10T03:35:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23337"},"modified":"2022-08-09T18:41:12","modified_gmt":"2022-08-09T13:41:12","slug":"kichik-tib-qonuni-asari-haqida","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23337&lang=oz","title":{"rendered":"\u201cKICHIK TIB QONUNI\u201d ASARI HAQIDA"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cKichik tib qonuni\u201d uslubining qisqaligi va mazmunan boyligi bilan O\u02bbrta asrlarda oddiy aholi va amaliyotchi tabiblarga undan har tomonlama keng foydalanishi uchun imkon yaratgan. Amaldorlar bu asarni vaqf muhri bilan tasdiqlab, shaxsiy kutubxonasida saqlagan. Asarning hududlarga tarqalib, turli davrlarda kotiblar tomonidan ko\u02bbchirilgani, bu asarga ehtiyoj juda yuqori bo\u02bblganini ko\u02bbrsatadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Tib ilmining nazariy va amaliy qoidalari qisqa va ixcham shaklda bayon qilingan arab tilidagi bu asar Ibn Sinoga nisbat beriladi.. Kitob muqaddimasida keltirilgan ma\u02bclumotlarga ko\u02bbra, asar tabobat ilmining qoidalarini o\u02bbzida muxtasar jamlagan, har bir ziyoli kishi bilishi kerak bo\u02bblgan va ommabop bo\u02bblishi uchun tushunarli so\u02bbzlar bilan yozilgan qo\u02bbllanma hisoblanadi [1:1]. Tadqiqot ishlari asarning muxtasarligidan tashqari, tib ilmidan xabari yo\u02bbq kishilarga ham mo\u02bbljallab yozilganini ko\u02bbrsatdi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bu maqoladan asosiy maqsad \u201cKichik tib qonuni\u201d asarini ilmiy jamoatchilikka tanishtirish uchun asar va uning qo\u02bblyozmalari haqida ma\u02bclumot berishdan iborat.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Aytish joizki, O\u02bbrta asr musulmon Sharqi tabobati tarixida tabiblikdan xabari yo\u02bbq oddiy kishilarga ham tibbiy asarlar yozish an\u02bcanasi mavjud bo\u02bblib, bu turdagi asarlarda uy sharoitida davolash mumkin bo\u02bblgan kasalliklar, ularning sabab va belgilari, davolash usullari haqida, shuningdek, tabib kelgunicha ko\u02bbrsatiladigan birinchi yordam choralari aytib o\u02bbtiladi. Masalan, Abu Bakr Roziy (865-925)ning \u201c<em>Man la yahduruhu at-tabib av tabibuka qabla vusulika<\/em>\u00a0<em>at-tabib\u201d<\/em>\u00a0(\u201cUyiga tabib kelmagan kishi uchun yoki tabib kelgunicha sening tabibing\u201d) nomli risolasini ham shu turdagi asarlar jumlasiga kiritish mumkin. Roziy bu asarida oddiy xalqqa ko\u02bbproq foydali bo\u02bblishi uchun kasallikni ovqat bilan va zarur bo\u02bblganda oson topiladigan, arzon dorilar bilan davolash usullarini ko\u02bbrsatgan [2:9].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bu asar qo\u02bblyozmalarining keng tarqalgani tarixda bu asarga e\u02bctibor yuqori bo\u02bblganini ko\u02bbrsatadi. Hozirda uning Turkiyada 6ta, Misrda 2ta, Ispaniyada 2ta qo\u02bblyozmasi borligi aniqlandi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Biz asarning qo\u02bblyozmalari haqidagi kodikologik ma\u02bclumotlarni quyida, jadval shaklida keltirdik.<\/span><\/p>\n<table style=\"width: 42.4156%;\" width=\"728\">\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"width: 2.87278%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\"><strong>\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\"><strong>\u2116<\/strong><\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 1.44928%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\"><strong>\u00a0\u00a0\u00a0 Asar nomi<\/strong><\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 5.23662%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\"><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Muallifi<\/strong><\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 1.44928%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\"><strong>\u00a0Kotibi<\/strong><\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 15.7814%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\"><strong>Qo\u02bblyozma ko\u02bbchiril-<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\"><strong>gan sana<\/strong><\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 10.6628%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\"><strong>\u00a0Ko\u02bbchiril-gan joyi<\/strong><\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 11.0674%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\"><strong>\u00a0\u00a0 Xat turi<\/strong><\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 2.19911%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\"><strong>\u00a0Saqlanadigan<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\"><strong>\u00a0 joyi<\/strong><\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 10.8955%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\"><strong>Hajmi<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\"><strong>(varaq)<\/strong><\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 2.87278%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">1<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 1.44928%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\"><em>Al-qonun al-asg\u02bbar\u00a0<\/em>(<em>sag\u02bbir<\/em>) (Eng kichik qonun)<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 5.23662%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Abu Ali ibn Sino<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 1.44928%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">ash-Shirvo-niy<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 15.7814%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">670\/1271<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 10.6628%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Marog\u02bba<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 11.0674%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Nasx<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 2.19911%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Sulaymoniya kutubxonasi, Rais ul- kuttab kolleksiyasi (Turkiya), \u2116 000103<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 10.8955%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">30<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 2.87278%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">2<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 1.44928%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\"><em>Al-qonun as-sag\u02bbir<\/em>\u00a0(Kichik qonun)<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 5.23662%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">\u00a0 Abu Ali ibn Sino<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 1.44928%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">\u2013<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 15.7814%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">VIII\/XI \u00a0asr<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 10.6628%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">\u2013<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 11.0674%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">\u00a0\u00a0 Qadimiy andalusiy<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 2.19911%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Qohiradagi arab qo\u02bblyozmalari instituti (Misr)<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 10.8955%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">20<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 2.87278%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">3<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 1.44928%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\"><em>Al-qonun as-sag\u02bbir<\/em>\u00a0(Kichik tib qonuni)<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 5.23662%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">\u00a0 Abu Ali ibn Sino<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 1.44928%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">\u2013<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 15.7814%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">1333 (taxmi-nan o\u02bbqildi)<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 10.6628%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">\u2013<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 11.0674%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Mag\u02bbribiy<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 2.19911%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Eskurial Manuscrito Arabe Codico (Ispaniya), \u2116 873<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 10.8955%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">10<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 2.87278%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">4<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 1.44928%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\"><em>Al-qonun as-sag\u02bbir<\/em>\u00a0(Kichik tib qonuni)<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 5.23662%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Abu Ali ibn Sino<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 1.44928%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">\u2013<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 15.7814%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">1388<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 10.6628%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">\u2013<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 11.0674%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Mag\u02bbribiy<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 2.19911%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Eskurial Manuscrito Arabe Codico (Ispaniya), \u2116 868<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 10.8955%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">20<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 2.87278%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">5<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 1.44928%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">\u00a0<em>Kitobun fihi Muxtasar al-Qonun va yu\u02bcraf bi al-Qonun as-sag\u02bbir\u00a0<\/em>(Kichik tib qonuni )<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 5.23662%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Abu Ali ibn Sino<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 1.44928%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Muham-mad ibn Ahmad ibn Muham-mad ibn Yusuf ash-Shanduvayliy<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 15.7814%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">793\/1390-91<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 10.6628%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Ash-Shanduvayl (Marog\u02bbaga qarashli qishloq)<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 11.0674%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Nasx<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 2.19911%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Boyazid kutubxonasi (Turkiya), \u2116 04123<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 10.8955%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">64<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 2.87278%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">6<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 1.44928%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\"><em>Kitob al-qonun as-sag\u02bbir fi-t-tibb<\/em><\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 5.23662%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Abu Ali ibn Sino<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 1.44928%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">\u2013<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 15.7814%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">983\/1576<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 10.6628%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">\u2013<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 11.0674%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Nasx<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 2.19911%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Sulaymoniya kutubxonasi, Fotih kolleksiyasi. (Turkiya), \u2116 03593<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 10.8955%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">46<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 2.87278%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">7<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 1.44928%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\"><em>Al-qonun as-sag\u02bbir<\/em>\u00a0(Kichik tib qonuni)<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 5.23662%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Abu Ali ibn Sino<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 1.44928%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">\u2013<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 15.7814%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">\u2013<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 10.6628%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">\u2013<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 11.0674%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Nasx<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 2.19911%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Isparta kutubxonasi, (Turkiya), \u2116 1955<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 10.8955%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">46<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 2.87278%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">8<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 1.44928%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\"><em>Al-qonun as-sag\u02bbir<\/em>\u00a0(Kichik tib qonuni)<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 5.23662%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Abu Ali ibn Sino<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 1.44928%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Abdulvahhob ibn Ibrohim<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 15.7814%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">\u2013<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 10.6628%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Tirablus (Tripoli)<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 11.0674%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Nasx<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 2.19911%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Boyazid kutubxonasi Valiyuddin Efendi kolleksiyasi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">(Turkiya), \u2116 02529<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 10.8955%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">53<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 2.87278%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">9<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 1.44928%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\"><em>Muxtasar \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0al-qonun<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">(Qonun qisqartmasi)<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 5.23662%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Abu Ali ibn Sino<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 1.44928%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">\u2013<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 15.7814%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">\u2013<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 10.6628%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">\u2013<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 11.0674%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Qadimiy andalusiy<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 2.19911%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Qohiradagi arab qo\u02bblyozmalari instituti (Misr)<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 10.8955%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">40<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 2.87278%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">10<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 1.44928%;\">\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\"><em>Muxtasar fi usuli-t- tibb\u00a0<\/em>(Tib amaliyoti bo\u02bbyicha qisqartma)<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 5.23662%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Abu Ali ibn Sino<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 1.44928%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">\u2013<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 15.7814%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">\u2013<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 10.6628%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">\u2013<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 11.0674%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Nasx<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 2.19911%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">Sulaymoniya qo\u02bblyozma asarlar kutubxonasi.Aya-sofiya kolleksiyasi. (Turkiya), \u2116 03642<\/span><\/p>\n<\/td>\n<td style=\"width: 10.8955%;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 10pt;\">23<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Biz bu maqolada foydalangan nusxa<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23334#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">*<\/a>\u00a0(jadvaldagi \u2116 8) 53 varaqdan iborat (1<sup>b<\/sup>-53<sup>a<\/sup>). Qo\u02bblyozmaning 1<sup>a<\/sup>\u00a0varag\u02bbida asarning nomi, muallifning ismi va kotib tomonidan quyidagi jumlalar yozilgan:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Arabchasi<\/strong>:\u00a0<em>Katabahu linafsihi al-\u02bbabdul faqir ilallohi ta\u02bbala al-mo\u02bbtarif bizanbihi ar-rojii afva robbihi val-masamahihi yavmal hisab ash-shayx Abdulvahhab al-vasiqu bir-rabbir-Rauf ash-shahir bi ibni Xaruf as-Saltiy baladan,at-Tirablus sakanan, ash-Shafi\u02bciy mazhaban.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><em>\u00a0Va in tajid ayban fasudda al-xalala, jalla man la ayba fiyhi va a\u02bcla. Rahimallohu man takallama fag\u02bbanima av sakata fasallama.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Tarjimasi<\/strong><em>: Bu [kitob]ni Alloh taoloning faqir bandasi, gunohlarini tan oluvchi, Hisob kunida Rabbisi avfu mag\u02bbfiratidan umidvor, ar-Rauf Rabbisiga ishonuvchi, ibni Xaruf [nomi] bilan mashhur, shahari Salt<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23334#_ftn2\" name=\"_ftnref2\"><strong>[1]<\/strong><\/a>, yashash joyi T<\/em><em>arablus<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23334#_ftn3\" name=\"_ftnref3\"><strong>[2]<\/strong><\/a>\u00a0, Shofeiy mazhabli Shayx Abdulvahhob, o\u02bbzi uchun ko\u02bbchirgan.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><em>Agar xato va kamchiligini topsangiz, bekiting.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><em>Kamchiligi bo\u02bblmagan kishi buyuk va ulug\u02bb bo\u02bbldi<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23334#_ftn4\" name=\"_ftnref4\"><strong>[3]<\/strong><\/a>.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><em>[Yaxshi]so\u02bbzni so\u02bbzlab, foyda olgan yoki sukut qilib, omonda qolgan [bandani]Alloh rahmatiga olsin<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23334#_ftn5\" name=\"_ftnref5\"><strong>[4]<\/strong><\/a>.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Yuqoridagi abzas ayrim qo\u02bbshimchalar bilan asar oxirida qayta takrorlangan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Asarda Allohga hamd va Muhammad (S.A.V.)ga salavot (1<sup>b<\/sup>\u00a0varaq)dan keyin muqaddima (1<sup>b<\/sup>\u00a0\u2013 2<sup>a\u00a0<\/sup>varaqlar ) va kitob mundarijasi (2<sup>a<\/sup>\u00a0-4<sup>a<\/sup>\u00a0varaqlar) berilgan. Asardagi mavzular 10ta maqolaga va 105 bobga ajratilgan. Asosiy matn 4<sup>a<\/sup>\u00a0varaqdan boshlanadi. Qo\u02bblyozmaning 1<sup>b<\/sup>, 16<sup>b<\/sup>, 30<sup>b<\/sup>, 53<sup>b<\/sup>\u00a0varaqlarida turkiyalik shayxulislom Valiyuddin Efendi (1684 -1768)ning vaqf muhri bosilgan. Muhr matni quyidagicha:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Arabchasi<\/strong><em>: Vaqfu shayxul islam Valiyuddin Efendi ibn al-marhum al-haj Mustafo Og\u02bbo ibn al-marhum al-haj Husayn Og\u02bbo, sanat: 1175\/1761-62.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Tarjimasi<\/strong><em>: Shayxulislom Valiyuddin Efendi ibn marhum hoji Mustafo Og\u02bbo ibn marhum hoji Husayn Og\u02bbo vaqfi, sanasi:<\/em>\u00a0<em>1175\/1761-62.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Kichik tib qonunining birinchi maqolasi (4<sup>a<\/sup>-17<sup>a<\/sup>\u00a0varaqlar) yetti bobdan iborat. Ularda insonning ona qornida shakllanishi, tana tuzilishi, tib ilmining qismlari, tomir urishi va siydikdan dalil olish va tanani chiqindidan tozalash haqida so\u02bbz boradi. Bu maqolada homilaning ona qornida shakllanish bosqichlari batafsil yoritilgan. Muallif bunda qadimgi yunon tabiblarining fikriga ergashgan. Masalan, \u201cotilib chiquvchi suv (maniy) bachadonga joylashsa, maniy sog\u02bblom, kuchli, buzilmagan va zaif bo\u02bblmasa, shuningdek, bachadon sog\u02bblom bo\u02bblib unda illat bo\u02bblmasa, Allohning izni bilan undan homila paydo bo\u02bbladi\u201d<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23334#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[5]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ikkinchi maqola (17<sup>a<\/sup>\u2013 24<sup>a<\/sup>\u00a0varaqlar) ovqat va ichimliklar, kiyimlar va ularning quvvati haqida bo\u02bblib, yigirma bobdan iborat. Don, go\u02bbsht, baliq turlari va quvvati, sut mahsulotlari, ko\u02bbkatlar, sabzavotlar, ho\u02bbl va quruq mevalar, o\u02bbsimlik yog\u02bbi, xushbo\u02bby o\u02bbsimliklar, xushbo\u02bby narsalar, o\u02bbsimlik va hayvon terisidan tayyorlanadigan kiyimlar, ziravorlar, sirka, bo\u02bbza, tuzlama va nordonliklar, suv, qor, muz, sharobning turlari, sharbatlar, qiyomli murabbolar, qaynatma va qovurmalar, shuningdek, shirinliklar haqida ma\u02bclumotlar keltirilgan<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23334#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[6]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Uchinchi maqola (24<sup>a<\/sup>-28<sup>a<\/sup>\u00a0varaqlar) o\u02bbn bobdan iborat. Sog\u02bblikni saqlash, homiladorlik tadbiri va bola tarbiyasiga bag\u02bbishlangan. Muallif salomatlikni saqlashda birinchi navbatda badanni kuchaytiruvchi mashqlarni bajarish; hammomda cho\u02bbmilish; to\u02bbg\u02bbri ovqatlanish; suv ichish tartibiga rioya qilish; me\u02bcyoriy uyqu va uyg\u02bboqlik; normal jinsiy aloqada bo\u02bblish va ruhiy holatlarga e\u02bctibor berishni kiritadi. Keyingi boblarda homilador va emizikli ayol, balog\u02bbat yoshiga yetmagan bola va o\u02bbn to\u02bbrt yoshdan katta bo\u02bblgan kishilarning tadbirlari bayon qilinadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Muallif ruhiy holatlar deganda xursandlik, g\u02bbam, xijolat bo\u02bblish, qo\u02bbrquv, g\u02bbazab va hasadni nazarda tutgan. Jumladan, u shunday deydi: O\u02bbrtacha xursandchilik ruhga quvvat beradi, g\u02bbam ruhni kuchsizlantiradi va tanani zaiflashtiradi. Xijolat bo\u02bblish birinchi navbatda badandagi haroratni oshiradi, hattoki badan undan terlashi mumkin. Qo\u02bbrquv \u2013 umid va umidsizlikdan kelib chiquvchi holat. Ba\u02bczida tanadagi haroratni oshiradi, ba\u02bczida uni badanning tubiga to\u02bbplaydi. G\u02bbazab esa tanadagi issiqlikni istalmagan holatda ortiq darajada oshiradi<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23334#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[7]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">To\u02bbrtinchi maqola (28<sup>a<\/sup>-36<sup>a<\/sup>\u00a0varaqlar) o\u02bbn sakkizta bobni qamrab olgan. Muallif tanadagi kasalliklarning alomatlari, tashxis qilish usullari va davolash choralarini oldin o\u02bbtgan tabiblar usuliga muvofiq yuqori a\u02bczolardan pastki a\u02bczolarga qarab bayon qilgan. Ya\u02bcni, boshdan ko\u02bbkrak sohasigacha. Bosh og\u02bbrig\u02bbi, shaqiqa, bosh aylanishi, meningit, molixuliyo, tutqanoq, ishq kasalligi,\u00a0<em>sakta<\/em>, falaj, yuz falaji, uvishish, qaltirash,\u00a0<em>tashannuj<\/em>\u00a0(tirishish), tumov,\u00a0<em>ramad<\/em>\u00a0(ko\u02bbz yallig\u02bblanishi), ko\u02bbrishning zaifligi, ko\u02bbzdan yosh oqishi, quloq og\u02bbriqlari, burun og\u02bbriqlari va undan qon oqishi, labning yorilishi, tish va milklar og\u02bbrig\u02bbi, og\u02bbiz va tishdagi chaqalar, tishlarga jilo berish, og\u02bbizdagi yomon hidlarni yo\u02bbqotish, tilcha, bodomsimon bez va tomoq yallig\u02bblanishi va tomoqqa tiqilib qolgan zuluk haqida<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23334#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[8]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Beshinchi maqola (36<sup>a<\/sup>-37<sup>a\u00a0<\/sup>varaqlar) tomoq kasalliklariga bag\u02bbishlangan. To\u02bbrt bobdan iborat. Yo\u02bbtal,\u00a0<em>nazla<\/em>, zotiljam,\u00a0<em>rabu\u00a0<\/em>(bronxial astma),\u00a0<em>xafaqon<\/em>\u00a0va qon tuflash kasalliklari, ularga tashxis qo\u02bbyish va davolash usullari qisqacha bayon qilingan<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23334#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[9]<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Oltinchi maqola (37<sup>b<\/sup>-45<sup>b<\/sup>\u00a0varaqlar) qorin sohasida paydo bo\u02bbluvchi kasalliklar: Me\u02bcda zaifligi, ko\u02bbngil aynishi, qorindagi o\u02bbtkir og\u02bbriqlar, hiqichoq,\u00a0<em>hayza<\/em>\u00a0(diareya),\u00a0<em>zahir\u00a0<\/em>(to\u02bbg\u02bbri ichak buralishi),\u00a0<em>qulanj<\/em>, qorinda paydo bo\u02bbluvchi qurtlar, jigar va taloq og\u02bbriqlari,\u00a0<em>yaraqon\u00a0<\/em>va buyrak, qovuq,\u00a0<em>maq\u02bcad<\/em>\u00a0kasalliklariga doir. Bu maqola o\u02bbn to\u02bbrt bobga bo\u02bblingan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Yettinchi maqola (46<sup>a<\/sup>-47<sup>a<\/sup>\u00a0varaqlar) olti bobdan iborat. Tanosil a\u02bczolari, olat kasalliklari,\u00a0<em>maziy<\/em>\u00a0va\u00a0<em>vadiy<\/em>ning chiqishi, moyak kasalliklari, dabbalik, bachadon kasalliklari va\u00a0<em>boh<\/em>\u00a0haqida.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Sakkizinchi maqola (47<sup>a<\/sup>-47<sup>b<\/sup>\u00a0varaqlar) bir bobdan iborat bo\u02bblib,\u00a0<em>niqris\u00a0<\/em>(podagra), quymich asabi va bo\u02bbg\u02bbin og\u02bbriqlarini tashxislash va davolashga bag\u02bbishlangan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">To\u02bbqqizinchi maqolada (47<sup>b<\/sup>-51<sup>a<\/sup>\u00a0varaqlar) soch kasalliklari, yuzni dog\u02bb va husnbuzarlardan tozalash,\u00a0<em>qubo<\/em>\u00a0(psoriaz),\u00a0<em>sa\u02bcfa<\/em>\u00a0(yaralik toshma),\u00a0<em>bahaq\u00a0<\/em>(vitiligo), qichima, chechak, qizamiq, eshakemi, temiratki, so\u02bbgal, chipqonlar, tirnoq atrofida paydo bo\u02bbluvchi shishlar, to\u02bbpiq va barmoq atrofidagi yoriqlar, olovdan kuyish, zaharlanish, tomirdan qon olish, hijomat, surgi qilish, huqna va qustirish kabi mavzular o\u02bbn olti bobda bayon qilinadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">O\u02bbninchi maqola (51<sup>b<\/sup>-53<sup>a<\/sup>\u00a0varaqlar) yetti bobdan iborat bo\u02bblib, isitmaga doir. Bir kunlik isitma, balg\u02bbam xiltidan paydo bo\u02bbluvchi har kunlik isitma, safro xiltidan paydo bo\u02bbluvchi kunora tutadigan isitma, savdo xiltidan kelib chiquvchi bir yoki ikki kunlik isitma, qon xiltidan paydo bo\u02bblib, butun badanni qoplab oluvchi isitma, murakkab isitmalar va\u00a0<em>diqqiy\u00a0<\/em>(uruvchi) isitmalar bayon qilinadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Asar sodda va ravon tilda yozilgan bo\u02bblib, muallif bir aytilgan fikrni qayta-qayta takrorlamaydi va mavzuni qisqa tushuntiradi. Agar bir kasallikni davolash usullari boshqasiga o\u02bbxshash bo\u02bblsa, u sifatlar haqida aytilganlarni qayta takrorlamay, o\u02bbquvchiga o\u02bbsha avvalgi aytilganlarga murojaat qilishni taklif qiladi. Masalan, yaraqon kasalligidagi xilt buzilishidan tanada paydo bo\u02bbladigan isitmani davolash sariq kasalligini davolash bilan bir xil ekanini aytadi.<a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23334#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[10]<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bu asar ommabop tibbiy asar bo\u02bblibgina qolmasdan, til tarixini o\u02bbrganishda ham muhim ahamiyatga ega. O\u02bbrta asrlarda dorishunoslik ilmi tabobat ilmining eng yuqori qismi hisoblanib, u bilan shug\u02bbullanuvchi kishi barcha tibbiy fanlardan tashqari qo\u02bbshimcha ravishda dorivor o\u02bbsimliklar tarqalgan yerlarni ham bilishi kerak bo\u02bblgan. Bunga sabab shu o\u02bbsimliklar ta\u02bcsirining ular o\u02bbsgan joyga bog\u02bbliqligidir. Masalan,\u00a0<em>halilaji qobuliy<\/em>\u00a0(Qobul halilasi), Rum karami (\u0627\u0644\u0642\u0646\u0628\u064a\u0637), va Hind udi(\u0627\u0644\u0639\u0648\u062f \u0627\u0644\u0647\u0646\u062f\u064a).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Risola xilma-xil tibbiy terminlarga juda boy bo\u02bblib, ularni ko\u02bbpchiligi klassik arab tilining lug\u02bbat fondiga oid. Unda yunon, fors va boshqa tillardan kirgan so\u02bbzlar ham uchraydi. Masalan, yunoncha tibbiy termin \u201cmaniya\u201d (\u0645\u0627\u0646\u064a\u0627), melanxoliya (\u0645\u0627\u0644\u064a\u062e\u0648\u0644\u064a\u0627) va bir qancha forscha dorivor o\u02bbsimliklarning nomi, jumladan, \u201cnargiz\u201d (\u0646\u0631\u062c\u0633), \u201cbinafsha\u201d (\u0627\u0644\u0628\u0646\u0641\u0633\u062c), \u201cnilufar\u201d (\u0627\u0644\u0646\u064a\u0644\u0648\u0641\u0631) va boshqalar.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Xulosa o\u02bbrnida shuni aytish mumkinki, o\u02bbn maqola va 105 bobdan iborat bu asar o\u02bbzining qisqa va mazmunan boyligi bilan O\u02bbrta asrlarda oddiy o\u02bbquvchi va amaliyotchi tabiblar tomonidan keng foydalanib kelingan.<strong>\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><strong>FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<ol>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Abu Bakr ar-Roziy. \u201cMan la yahduruhu at-tabib av tabibuka qabla vusulika at-tabib\u201d.\/ Nashrga tayyorlovchi: Muhammad Amin Zannoviy. Dorul kutub al-ilmiyya. Bayrut \u2013 Livan.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Kadircan Keskinbora. \u0130bn Sina\u02bbn\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck T\u0131p Kanunu. Bah\u00e7e\u015fehir \u00fcniversitesi yay\u0131nlar\u0131. 2013, 2015. Sayfa \u2013 282.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Muhammadjon Hakimov. Sharq manbashunosligi lug\u02bbati. \u2013T., DAVR PRESS NMU 2013.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">Qosimjon Sodiqov. Matnshunoslik va manbashunoslik asoslari. \u2013T., \u2013 2017.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23334#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">*<\/a>\u00a0Iqtiboslar turkiyalik olim Qodirjon Keskinbora tomonidan 2015 yilda Sulaymoniya kutubxonasi, Valiyuddin Efendi kolleksiyasi 2529 raqamdagi qo\u02bblyozma asosida Istanbulda nashr qilingan faksimile nusxasidan olindi.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23334#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[1]<\/a>\u00a0Hozirgi Iordaniya Hoshimiylar qirolligi poytaxti Ammon shahridan \u00a0g\u02bbarbda joylashgan shahar.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\">https:\/\/ar.wikipedia.org\/wiki\/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23334#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[2]<\/a>\u00a0Tripoli \u2013 \u00a0Liviya poytaxti.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23334#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[3]<\/a>\u00a0Bu ikkilik arab shoiri va tilshunosi Abu Muhammad ibn al- Vosim al- Basriy al- Haririy (1054\/1122) ning \u201c<em>Milhat-al-i\u02bcrob<\/em>\u00a0\u201d asarida kelgan.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23334#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[4]<\/a>\u00a0Bu jumla Muhammad (s.a.v.) ning \u201c<em>Rahimallohu abdan takallama fag\u02bbanima av sakata salima<\/em>\u201d hadislari bo\u02bblib, qo\u02bblyozma matnida \u201c<em>abd\u201d<\/em>\u00a0(banda) so\u02bbzi tushib qolgan.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23334#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[5]<\/a>\u00a0O\u02bbsha manba. B.4<sup>b-\u00a0<\/sup>5<sup>a.<\/sup><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23334#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[6]<\/a>\u00a0O\u02bbsha manba. B. 7<sup>b<\/sup>-24<sup>a.<\/sup><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23334#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[7]<\/a>\u00a0O\u02bbsha manba. B. 26<sup>b<\/sup><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23334#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[8]<\/a>\u00a0O\u02bbsha manba. B. 28<sup>a<\/sup>-35<sup>b<\/sup><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23334#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[9]<\/a>\u00a0O\u02bbsha manba. B.36<sup>a\u00a0<\/sup>\u2013 37<sup>b<\/sup>.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/www.bukhari.uz\/?p=23334#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[10]<\/a>\u00a0O\u02bbsha manba. B. 43<sup>b<\/sup><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Faxriddin IBRAGIMOV,<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>O\u02bbzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>ilmiy xodimi<\/strong><\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cKichik tib qonuni\u201d uslubining qisqaligi va mazmunan boyligi bilan O\u02bbrta asrlarda oddiy aholi va amaliyotchi tabiblarga undan har tomonlama keng foydalanishi uchun imkon yaratgan. Amaldorlar bu asarni vaqf muhri bilan tasdiqlab, shaxsiy kutubxonasida saqlagan. Asarning hududlarga tarqalib, turli davrlarda kotiblar tomonidan ko\u02bbchirilgani, bu asarga ehtiyoj juda yuqori bo\u02bblganini ko\u02bbrsatadi. Tib ilmining nazariy va amaliy qoidalari &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":23335,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[639],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>\u201cKICHIK TIB QONUNI\u201d ASARI HAQIDA - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"\u201cKICHIK TIB QONUNI\u201d ASARI HAQIDA\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23337&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u201cKICHIK TIB QONUNI\u201d ASARI HAQIDA - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u201cKICHIK TIB QONUNI\u201d ASARI HAQIDA\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23337&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-08-10T03:35:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-08-09T13:41:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/bukhari_buxoriy2022_117.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"330\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23337&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23337&lang=oz\",\"name\":\"\u201cKICHIK TIB QONUNI\u201d ASARI HAQIDA - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23337&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23337&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/bukhari_buxoriy2022_117.jpg\",\"datePublished\":\"2022-08-10T03:35:09+00:00\",\"dateModified\":\"2022-08-09T13:41:12+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"description\":\"\u201cKICHIK TIB QONUNI\u201d ASARI HAQIDA\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23337&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23337&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23337&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/bukhari_buxoriy2022_117.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/bukhari_buxoriy2022_117.jpg\",\"width\":660,\"height\":330},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23337&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u201cKICHIK TIB QONUNI\u201d ASARI HAQIDA\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201cKICHIK TIB QONUNI\u201d ASARI HAQIDA - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"\u201cKICHIK TIB QONUNI\u201d ASARI HAQIDA","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23337&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"\u201cKICHIK TIB QONUNI\u201d ASARI HAQIDA - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"\u201cKICHIK TIB QONUNI\u201d ASARI HAQIDA","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23337&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2022-08-10T03:35:09+00:00","article_modified_time":"2022-08-09T13:41:12+00:00","og_image":[{"width":660,"height":330,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/bukhari_buxoriy2022_117.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"10 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23337&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23337&lang=oz","name":"\u201cKICHIK TIB QONUNI\u201d ASARI HAQIDA - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23337&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23337&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/bukhari_buxoriy2022_117.jpg","datePublished":"2022-08-10T03:35:09+00:00","dateModified":"2022-08-09T13:41:12+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"description":"\u201cKICHIK TIB QONUNI\u201d ASARI HAQIDA","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23337&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=23337&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23337&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/bukhari_buxoriy2022_117.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/bukhari_buxoriy2022_117.jpg","width":660,"height":330},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=23337&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u201cKICHIK TIB QONUNI\u201d ASARI HAQIDA"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23337"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23337"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23337\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23346,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23337\/revisions\/23346"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23335"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23337"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23337"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23337"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}