{"id":18083,"date":"2021-10-11T16:42:00","date_gmt":"2021-10-11T11:42:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bukhari.uz\/?p=18083"},"modified":"2021-10-11T16:42:00","modified_gmt":"2021-10-11T11:42:00","slug":"fan-taraqqiyotida-movarounnahrlik-ulamolarning-o%ca%bbrni-3-qism","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=18083&lang=oz","title":{"rendered":"FAN TARAQQIYOTIDA MOVAROUNNAHRLIK ULAMOLARNING O\u02bbRNI (3-qism)"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">(<a href=\"http:\/\/www.bukhari.uz\/?p=18066\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"color: #0000ff;\">2-qism<\/span><\/a>)Movarounnahr allomalari ijodida Abu Abbos Ma\u02bcmun ibn Ma\u02bcmun (Ma\u02bcmun II) davrida tashkil etilgan Xorazm Ma\u02bcmun akademiyasi (980-1037) alohida o\u02bbrin egallaydi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bu ilmiy guruh \u2013 akademiya o\u02bbz davrining zabardast olimlari \u2013 Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Abu Nasr Iroq (vaf.1039), Abu Sahl Masihiy, Abul-Xayr Hammor, Abu Mahmud Hamid ibn al-Hizr al-Xo\u02bbjandiy (XI asr), Abu Mansur as-Saolibiy (961-1038), Abu Abdulloh an-Naysaburiy (vaf.1014), Ahmad ibn Muhammad as-Sahriy (vaf. 1015), Muhammad Suhayliy al-Xorazmiy (vaf.1027) kabi olimlardan tashkil topgan edi. Ularga Abu Rayhon Beruniy rahbarlik qilgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Rayhon Beruniy (973-1048) keng qamrovli ensiklopedist olim, tarix, astronomiya, astrologiya, xronologiya, geologiya, geodeziya, toponimika, farmakognoziya, mineralogiya, geografiya sohalarida sermahsul ijod qilgan va 200dan ziyod katta-katta kitob yozgan. U yoshligida Abu Nasr Arroq, al-Masihiy va al-Xirodjiy kabi o\u02bbz davrining zabardast allomalaridan ta\u02bclim olgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Ali ibn Sino (980-1037) esa meditsina sohasida butun Sharq va G\u02bbarb olimlari tan bergan mutafakkirdir. Falsafa va mantiqqa oid yirik asarlar yozgan. Uning tibbiy metodlari hozirgi zamon meditsinasida ham bugungi kungacha muvaffaqiyatli qo\u02bbllanilmoqda. U falsafada \u201cShayx ur-Rais\u201d unvoniga sazovor bo\u02bblgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Sahl Masihiy (910-1011) yirik astronom, matematik, tabiatshunos, mantiqshunos, tabib va faylasuf bo\u02bblgan. Uning \u201cTibbiyotga oid yuz savol\u201d nomli kitobi ensiklopedik asar bo\u02bblib, kasalliklar, ularning sabablari va davolash usullariga oid barcha ma\u02bclumotlarni o\u02bbz ichiga olgan. Bundan tashqari, turli fanlarga oid 8 asari bizgacha yetib kelgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Mahmud Hamid ibn al-Hizr al-Xo\u02bbjandiy (XI asr) katta tajribaga ega turkiy astronom bo\u02bblib, astronomik kuzatishda qo\u02bbl keladigan sekstant ixtiro qiladi. U astronomiya faniga oid g\u02bboyalarini Xorazmiy va Farg\u02bboniy asarlariga tayanib rivojlantirgan. Uning astronomik g\u02bboyalariga asoslanib, XVII asrda Hindistonning Jaypur shahrida astronomik sekstant o\u02bbrnatiladi. Xo\u02bbjandiy o\u02bbz davrida Ray va Gurganjda katta observatoriyalar qurilishiga rahbarlik qilgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abu Mansur as-Saolibiy (961-1038) arab tili, adabiyot, mantiq, tarix va falsafa sohalarida kuchli bilimga ega bo\u02bblgan olim edi. U Nishopurda tug\u02bbilgan va uzoq vaqtlar Jurjoniya, Marv, Buxoro, Gurganj va G\u02bbaznada yashagan. Uning \u201cYatimat ad-Dahr fi Mahosin Aql ul-Asr\u201d, \u201cLatoif ul-Maorif\u201d va boshqa turli sohalarga oid 50 dan ziyod asar yozgan. Bu asarlarning ko\u02bbplari bizgacha yetib kelgan. \u201cYatimat ad-Dahr\u201d asarida O\u02bbrta Osiyo va Xurosonda yashagan 124 olim, shoir va davlat arbobi haqida ma\u02bclumot berilgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Abul-Xayr Hammor (942-1030) mantiqshunos, faylasuf va tibbiyotchi olim, Bag\u02bbdod madrasalarida mudarrislik qilgan. Ma\u02bcmun ibn Muhammad Xorazmshoh uni Bag\u02bbdoddan Xorazmga taklif qilib, o\u02bbzining shaxsiy tabibi va nadimi maqomiga tayinladi. Akademiyada faol ilm bilan shug\u02bbullangan. Sulton Mahmud G\u02bbaznaviy Xorazmni qo\u02bblga kiritgandan keyin uni o\u02bbzi bilan G\u02bbaznaga olib ketadi. O\u02bbsha yerda Hammor 102 yoshida musulmonlikni qabul qilgan. U \u201cTabiblar tajribasi haqidagi kitob\u201dini Gurganjda yozgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Qoraxoniylar davrida ijod qilgan Yusuf Xos Hojib (1021-1075), Mahmud Qoshg\u02bbariy (1030-1127) singari mutafakkirlar ham insoniyat sivilizatsiyasiga katta hissa qo\u02bbshishgan. Yusuf Xos Hojibning \u201cQutadg\u02bbu bilig\u201d (\u201cSaodatga eltuvchi bilim\u201d) asari insoniyat erishgan eng mukammal axloqiy qadriyatlar haqidagi noyob asar hisoblanadi. Mahmud Qoshg\u02bbariyning \u201cDevonu lug\u02bbatit-turk\u201d (\u201cTurkiy til ensiklopediyasi\u201d) asari tom ma\u02bcnoda jahon turkologiyasining boshlanishi hisoblanadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong><em>Davomi bor\u2026<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Professor Baxtiyor TO\u02bbRAYEV \u2013 falsafa fanlari doktori,<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Anvar BOBOYEV<\/strong><\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(2-qism)Movarounnahr allomalari ijodida Abu Abbos Ma\u02bcmun ibn Ma\u02bcmun (Ma\u02bcmun II) davrida tashkil etilgan Xorazm Ma\u02bcmun akademiyasi (980-1037) alohida o\u02bbrin egallaydi. Bu ilmiy guruh \u2013 akademiya o\u02bbz davrining zabardast olimlari \u2013 Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Abu Nasr Iroq (vaf.1039), Abu Sahl Masihiy, Abul-Xayr Hammor, Abu Mahmud Hamid ibn al-Hizr al-Xo\u02bbjandiy (XI asr), Abu &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":903,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[650],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>FAN TARAQQIYOTIDA MOVAROUNNAHRLIK ULAMOLARNING O\u02bbRNI (3-qism) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=18083&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"FAN TARAQQIYOTIDA MOVAROUNNAHRLIK ULAMOLARNING O\u02bbRNI (3-qism) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"(2-qism)Movarounnahr allomalari ijodida Abu Abbos Ma\u02bcmun ibn Ma\u02bcmun (Ma\u02bcmun II) davrida tashkil etilgan Xorazm Ma\u02bcmun akademiyasi (980-1037) alohida o\u02bbrin egallaydi. Bu ilmiy guruh \u2013 akademiya o\u02bbz davrining zabardast olimlari \u2013 Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Abu Nasr Iroq (vaf.1039), Abu Sahl Masihiy, Abul-Xayr Hammor, Abu Mahmud Hamid ibn al-Hizr al-Xo\u02bbjandiy (XI asr), Abu &hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=18083&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-10-11T11:42:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/olimlarr.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"664\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=18083&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=18083&lang=oz\",\"name\":\"FAN TARAQQIYOTIDA MOVAROUNNAHRLIK ULAMOLARNING O\u02bbRNI (3-qism) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=18083&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=18083&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/olimlarr.jpg\",\"datePublished\":\"2021-10-11T11:42:00+00:00\",\"dateModified\":\"2021-10-11T11:42:00+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=18083&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=18083&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=18083&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/olimlarr.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/olimlarr.jpg\",\"width\":1000,\"height\":664},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=18083&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"FAN TARAQQIYOTIDA MOVAROUNNAHRLIK ULAMOLARNING O\u02bbRNI (3-qism)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"FAN TARAQQIYOTIDA MOVAROUNNAHRLIK ULAMOLARNING O\u02bbRNI (3-qism) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=18083&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"FAN TARAQQIYOTIDA MOVAROUNNAHRLIK ULAMOLARNING O\u02bbRNI (3-qism) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"(2-qism)Movarounnahr allomalari ijodida Abu Abbos Ma\u02bcmun ibn Ma\u02bcmun (Ma\u02bcmun II) davrida tashkil etilgan Xorazm Ma\u02bcmun akademiyasi (980-1037) alohida o\u02bbrin egallaydi. Bu ilmiy guruh \u2013 akademiya o\u02bbz davrining zabardast olimlari \u2013 Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Abu Nasr Iroq (vaf.1039), Abu Sahl Masihiy, Abul-Xayr Hammor, Abu Mahmud Hamid ibn al-Hizr al-Xo\u02bbjandiy (XI asr), Abu &hellip;","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=18083&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2021-10-11T11:42:00+00:00","og_image":[{"width":1000,"height":664,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/olimlarr.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=18083&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=18083&lang=oz","name":"FAN TARAQQIYOTIDA MOVAROUNNAHRLIK ULAMOLARNING O\u02bbRNI (3-qism) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=18083&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=18083&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/olimlarr.jpg","datePublished":"2021-10-11T11:42:00+00:00","dateModified":"2021-10-11T11:42:00+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=18083&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=18083&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=18083&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/olimlarr.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/olimlarr.jpg","width":1000,"height":664},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=18083&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"FAN TARAQQIYOTIDA MOVAROUNNAHRLIK ULAMOLARNING O\u02bbRNI (3-qism)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18083"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18083"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18083\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18084,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18083\/revisions\/18084"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/903"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18083"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18083"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18083"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}