{"id":16497,"date":"2021-07-18T12:11:01","date_gmt":"2021-07-18T07:11:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bukhari.uz\/?p=16497"},"modified":"2021-07-18T12:18:11","modified_gmt":"2021-07-18T07:18:11","slug":"allouddin-ali-ibn-yahyo-samarqandiy-860-1456","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=16497&lang=oz","title":{"rendered":"ALOUDDIN ALI IBN YAHYO SAMARQANDIY (860\/1456)"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Mufassir, mutasavvif alloma Alouddin Ali ibn Yahyo Samarqandiyning hayotiga oid ma\u02bclumot manbalarda yetarli emas. Yahyo Samarqandiy alloma Alouddin Buxoriyning<a href=\"http:\/\/www.bukhari.uz\/?p=16494#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>\u00a0talabalaridan bo\u02bblib, mantiq ilmida juda iqtidorli notiq sanalgan. Alloma Movarounnahrdan Turkiyaning Karaman shahriga borib, vafotiga qadar o\u02bbsha yerda yashagan. U tafsir ilmini chuqur o\u02bbrgangan, tafsir kitoblariga sharh yozgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Alouddin Samarqandiyning \u201cBahrul ulum\u201d (\u201cIlmlar dengizi\u201d) nomli asari bo\u02bblib, u kitob to\u02bbrt jilddan iborat. Muqaddimasida tafsir ilmining ahamiyati va Qur\u02bconi karimning mo\u02bbjiza ekani ta\u02bckidlangan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Birinchi jild \u201cFotiha\u201d surasi bilan boshlanib, \u201cMoida\u201d surasining oxirgi oyatlari bilan yakunlanadi. Ikkinchi jildi \u201cMoida\u201d surasining oxirgi oyatlarigacha bo\u02bblgan qismni mujassamlashtirgan. Uchinchi jildga \u201cIsro\u201d surasidan \u201cLuqmon\u201d surasigacha bo\u02bblgan tafsirlar kiradi. To\u02bbrtinchi jild \u201cLuqmon\u201d surasidan \u201cMujodala\u201d surasining ilk oyatlarigacha davom etgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Alloma oyatlarni sharhlash paytida hadislardan unumli foydalangan. Xususan, Umar ibn Xattob, Ali ibn\u00a0Abu Tolib, Abdulloh ibn Umar, Abdulloh ibn Abbos, Abdulloh ibn Mas\u02bcud va Anas ibn Molik kabi sahobalar, Dahhoq, Mujohid, Hasan Basriy, Ato ibn Abu Raboh, Ikrima, Said ibn Jubayr, Sha\u02bcbiy, Zuhriy, Suddiy, Zayd ibn Aslam, Rabi\u02bc ibn Anas, Ka\u02bcb Axbor va Muqotil ibn Sulaymon kabi tobeinlardan bo\u02bblgan mufassir sahobalardan iqtibos keltirgan. Shuningdek, asarni yozishda Mahmud Zamaxshariy, Umar Bayzoviy va Nizomiddin Nisoburiy kabi yetuk allomalarning sharhlaridan, ularning usullaridan foydalangan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Allomaning \u201cHoshiya ala sharhish shamsiyya\u201d, \u201cHoshiya ala sharhil matoliy\u201d va \u201cHoshiya ala sharhil mavoqif\u201d asarlari mavjud bo\u02bblib, ularning qachondir mavjud bo\u02bblgani haqida manbalarda ma\u02bclumotlar keltirilgan, lekin bu kitoblar bizning davrimizgacha saqlanib qolmagan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Nemis sharqshunos olimi Karl Brokkelman ma\u02bclumotlariga ko\u02bbra, allomaning \u201cBahrul ulum\u201d qo\u02bblyozmasi Tunisdagi \u201cZaytuna\u201d masjid kutubxonasidan topilgan (I-son, 40\/1). Shuningdek, Turkiyadagi Sulaymoniya kutubxonasidagi \u201cAsad Afandi\u201d (\u211667, \u211668) \u201cQilich Ali Posho\u201d (\u2116106-109) \u201cLaleli\u201d (\u211698), \u201cHasan Husnu Posho\u201d (\u211655) fondlarida qo\u02bblyozma nusxalari ro\u02bbyxatdan o\u02bbtkazilgan va saqlanmoqda. Ar-Riyod shahridagi \u201cMarkazul malik Faysal lil buhus vad dirosotil islomiya\u201d kutubxonasida asarning \u201cJum\u02bca surasi\u201d (inv. \u211676-05226), \u201cBaqara surasi\u201d (inv. \u211677-05226) ga oid qismlari mavjud.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Alouddin Samarqandiy tafsirining eng ahamiyatli jihati oyat va suralarning nozil bo\u02bblish vaqti va sabablari, suralarning fazilatlari oyatdan tashqari hadislar bilan yoritib berilganidir. Shuningdek, allomaning asarlari tafsir, Qur\u02bcon va kalom ilmlari bilan bog\u02bbliq turli masalalarga alohida to\u02bbxtalib o\u02bbtilgani va mutavotir hadislar bilan keng yoritib berilgani bilan ahamiyatlidir. Alloma yetuk notiq bo\u02bblgani sababli eng mos hadislarni keltiradi va ularni o\u02bbzgacha bir donolik bilan izohlaydi, ayrim oyatlarni tafsir qilar ekan, mohirlik bilan badiiy san\u02bcat usullarini qo\u02bbllaydi. Shu bois bo\u02bblsa kerak, keyingi mufassirlar o\u02bbz ijodida Alouddin ibn Yahyoning ma\u02bclumot, usul va uslublaridan keng foydalangan. O\u02bbrni kelganda esa, ba\u02bczi tasavvufiy mulohazalarni ham keltirib, Sahl Tustariy va Nizomiddin Nisoburiy singari mutasavvif mufassirlarning fikrlarini kiritadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Alouddin Samarqandiy 860\/1456 yili Karamanda vafot etgan va o\u02bbsha yerda dafn etilgan.<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong><em>Turkiya diyonat vaqfi Islom ensiklopediyasidagi<\/em><\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong><em>ma\u02bclumotlar asosida tayyorlandi<\/em><\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong>Daurbekova Iroda, Halimova Dildora<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong>Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong>markazi ilmiy xodimlari<\/strong><\/span><\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><a href=\"http:\/\/www.bukhari.uz\/?p=16494#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a>\u00a0Alouddin Abdulaziz ibn Ahmad ibn Muhammad Buxoriy (730\/1330) fiqhshunos, \u201cKashful asror fi sharhi Usulil Bazdaviy\u201d asarining muallifi<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mufassir, mutasavvif alloma Alouddin Ali ibn Yahyo Samarqandiyning hayotiga oid ma\u02bclumot manbalarda yetarli emas. Yahyo Samarqandiy alloma Alouddin Buxoriyning[1]\u00a0talabalaridan bo\u02bblib, mantiq ilmida juda iqtidorli notiq sanalgan. Alloma Movarounnahrdan Turkiyaning Karaman shahriga borib, vafotiga qadar o\u02bbsha yerda yashagan. U tafsir ilmini chuqur o\u02bbrgangan, tafsir kitoblariga sharh yozgan. Alouddin Samarqandiyning \u201cBahrul ulum\u201d (\u201cIlmlar dengizi\u201d) nomli asari bo\u02bblib, &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16638,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[650],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>ALOUDDIN ALI IBN YAHYO SAMARQANDIY (860\/1456) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=16497&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"ALOUDDIN ALI IBN YAHYO SAMARQANDIY (860\/1456) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Mufassir, mutasavvif alloma Alouddin Ali ibn Yahyo Samarqandiyning hayotiga oid ma\u02bclumot manbalarda yetarli emas. Yahyo Samarqandiy alloma Alouddin Buxoriyning[1]\u00a0talabalaridan bo\u02bblib, mantiq ilmida juda iqtidorli notiq sanalgan. Alloma Movarounnahrdan Turkiyaning Karaman shahriga borib, vafotiga qadar o\u02bbsha yerda yashagan. U tafsir ilmini chuqur o\u02bbrgangan, tafsir kitoblariga sharh yozgan. Alouddin Samarqandiyning \u201cBahrul ulum\u201d (\u201cIlmlar dengizi\u201d) nomli asari bo\u02bblib, &hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=16497&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-07-18T07:11:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-07-18T07:18:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/bukhari_buxoriy2021_58-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"330\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=16497&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=16497&lang=oz\",\"name\":\"ALOUDDIN ALI IBN YAHYO SAMARQANDIY (860\/1456) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=16497&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=16497&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/bukhari_buxoriy2021_58-1.jpg\",\"datePublished\":\"2021-07-18T07:11:01+00:00\",\"dateModified\":\"2021-07-18T07:18:11+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=16497&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=16497&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=16497&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/bukhari_buxoriy2021_58-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/bukhari_buxoriy2021_58-1.jpg\",\"width\":660,\"height\":330},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=16497&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"ALOUDDIN ALI IBN YAHYO SAMARQANDIY (860\/1456)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ALOUDDIN ALI IBN YAHYO SAMARQANDIY (860\/1456) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=16497&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"ALOUDDIN ALI IBN YAHYO SAMARQANDIY (860\/1456) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"Mufassir, mutasavvif alloma Alouddin Ali ibn Yahyo Samarqandiyning hayotiga oid ma\u02bclumot manbalarda yetarli emas. Yahyo Samarqandiy alloma Alouddin Buxoriyning[1]\u00a0talabalaridan bo\u02bblib, mantiq ilmida juda iqtidorli notiq sanalgan. Alloma Movarounnahrdan Turkiyaning Karaman shahriga borib, vafotiga qadar o\u02bbsha yerda yashagan. U tafsir ilmini chuqur o\u02bbrgangan, tafsir kitoblariga sharh yozgan. Alouddin Samarqandiyning \u201cBahrul ulum\u201d (\u201cIlmlar dengizi\u201d) nomli asari bo\u02bblib, &hellip;","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=16497&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2021-07-18T07:11:01+00:00","article_modified_time":"2021-07-18T07:18:11+00:00","og_image":[{"width":660,"height":330,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/bukhari_buxoriy2021_58-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"2 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=16497&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=16497&lang=oz","name":"ALOUDDIN ALI IBN YAHYO SAMARQANDIY (860\/1456) - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=16497&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=16497&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/bukhari_buxoriy2021_58-1.jpg","datePublished":"2021-07-18T07:11:01+00:00","dateModified":"2021-07-18T07:18:11+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=16497&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=16497&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=16497&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/bukhari_buxoriy2021_58-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/bukhari_buxoriy2021_58-1.jpg","width":660,"height":330},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=16497&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"ALOUDDIN ALI IBN YAHYO SAMARQANDIY (860\/1456)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16497"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16497"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16497\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16639,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16497\/revisions\/16639"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16638"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16497"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16497"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16497"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}