{"id":15968,"date":"2021-06-15T12:01:38","date_gmt":"2021-06-15T07:01:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bukhari.uz\/?p=15968"},"modified":"2021-06-15T12:01:38","modified_gmt":"2021-06-15T07:01:38","slug":"al-foiq-fi-g%ca%bbaribil-hadis-asarining-lug%ca%bbatshunoslikdagi-o%ca%bbrni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15968&lang=oz","title":{"rendered":"\u201cAL-FOIQ FI G\u02bbARIBIL HADIS\u201d ASARINING LUG\u02bbATSHUNOSLIKDAGI O\u02bbRNI"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Mahmud Zamaxshariyning hadislarda uchraydigan kamyob, qiyin so\u02bbzlarga bag\u02bbishlangan \u201cAl-Foiq fi g\u02bbaribil hadis\u201d \u2013 \u201cG\u02bbarib hadislar haqida ajoyib asar\u201d lug\u02bbati an\u02bcanaviy arab lug\u02bbatnavisligi tarixida yangi, to\u02bbrtinchi arab lug\u02bbatchilik maktabini asoslab bergan<a href=\"http:\/\/www.bukhari.uz\/?p=15965#_ftn1\" name=\"_ftnref1\"><sup>[1]<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Asarda so\u02bbzlar alifbo tartibida berilib, u ma\u02bcnosi izohlanadi va ma\u02bcnoni ochuvchi she\u02bcriy yoki nasriy misollar keltiriladi<a href=\"http:\/\/www.bukhari.uz\/?p=15965#_ftn2\" name=\"_ftnref2\"><sup>[2]<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Arab tarixchisi Ibn al-Asirning yozishicha, Zamaxshariy hadislarga bag\u02bbishlangan bu asarni 516\/1122 yilda yozgan. Mashhur tarixchi Ibn Hojar Asqaloniy: \u201cZamaxshariyning \u00abAl-Foiq fi g\u02bbaribi-l-hadis\u201d kitobi g\u02bboyat ixcham bo\u02bblgani bilan mazmunan keng qamrovliligi va naqllari to\u02bbg\u02bbriligi bilan ajralib turadigan yaxlit bir asardir\u00bb<a href=\"http:\/\/www.bukhari.uz\/?p=15965#_ftn3\" name=\"_ftnref3\"><sup>[3]<\/sup><\/a>,\u00a0 deb yozadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Alloma asar muqaddimasida musulmon dunyosida Qur\u02bconi karimdan so\u02bbng hadislar muhim o\u02bbrin egallashi, arab tilining chiroyli va to\u02bbg\u02bbri fikr qilish uchun mosligi haqida gapiradi. Hadislardagi ayrim so\u02bbzlarning ma\u02bcnolarini idrok etishni osonlashtirish, balog\u02bbat, fasohat tajribasini orttirish maqsadida \u201cAl-Foiq\u201d lug\u02bbatini tuza boshlaganini aytadi. Xotimada esa lug\u02bbat 516 hijriy yilda yozib tugatilgani aytilgan. \u201cAl-Foiq\u201d nomi ham shu yerda keltirilgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Arab tilidagi aksariyat lug\u02bbatlarda bo\u02bblganidek, \u201cAl-Foik fi g\u02bbaribil hadis\u201dda ham eng avvalo so\u02bbzning to\u02bbg\u02bbri o\u02bbqilishi uchun fonetik qaydlar berilgan. Har bir so\u02bbzdan keyin shunday qayd keltirilgan. Shuningdek \u201cAl-Foiq\u201dda so\u02bbzlarning ma\u02bcnolarini ochib berishda izohli lug\u02bbatlar uchun umumiy bo\u02bblgan izohlardan ko\u02bbproq foydalanilganini ko\u02bbramiz. Alloma yoyiq tavsif usulini o\u02bbrinli qo\u02bbllagan. Bu usul arab lug\u02bbatnavisligi istifoda etadigan eng qadimiy va shuning uchun o\u02bbzini ko\u02bbp bor oqlagan usullardan biri bo\u02bblib, deyarli hamma katta-kichik lug\u02bbatlarni tuzishda undan keng foydalanilgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\">Arab lug\u02bbatnavisligi qo\u02bblga kiritgan usullardan biri so\u02bbz ma\u02bcnolarini ochishda sintaktik tahlildan foydalanishdir. Mahmud Zamaxshariy so\u02bbzning ma\u02bcno nozikliklarini ochib berish va bu usuldan foydalanish borasida tengi yo\u02bbq usta bo\u02bblgan. Shuning uchun ham uning \u201cAl-Foiq fi g\u02bbaribi-l-hadis\u201d asarini ma\u02bcnolari izohlangan so\u02bbzlar majmuasi emas, balki o\u02bbqish, tahsil olish va ziyoli bo\u02bblish uchun zarur ilmlarni qiziqarli tarzda bayon qiluvchi asar darajasiga yetkaza oldi\u201d<a href=\"http:\/\/www.bukhari.uz\/?p=15965#_ftn4\" name=\"_ftnref4\"><sup>[4]<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong>Dildora MUSINOVA,<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong>Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><strong>ilmiy xodimi<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><a href=\"http:\/\/www.bukhari.uz\/?p=15965#_ftnref1\" name=\"_ftn1\"><sup>[1]<\/sup><\/a>Koriyev O\u02bb. Abulqosim Zamaxshariy lug\u02bbatlari.\/\/Muloqot. 1997. -No 1. \u2013 B. 48.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><a href=\"http:\/\/www.bukhari.uz\/?p=15965#_ftnref2\" name=\"_ftn2\"><sup>[2]<\/sup><\/a>Rustamov A. Mahmud Zamaxshariy. -T.: Fan, 1971. \u2013 B.13.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><a href=\"http:\/\/www.bukhari.uz\/?p=15965#_ftnref3\" name=\"_ftn3\"><sup>[3]<\/sup><\/a>\u201cAbul Qosim Mahmud \u00a0Zamaxshariy. Nozik iboralar. -T.: Kamalak, 1992. \u2013 B. 29<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'times new roman', times, serif;\"><a href=\"http:\/\/www.bukhari.uz\/?p=15965#_ftnref4\" name=\"_ftn4\"><sup>[4]<\/sup><\/a>Qoriyev O\u02bb. Hadislar uchun lug\u02bbat\/\/Sharq mash\u02bcali. -1996. -No 1-2. -B. 7<\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mahmud Zamaxshariyning hadislarda uchraydigan kamyob, qiyin so\u02bbzlarga bag\u02bbishlangan \u201cAl-Foiq fi g\u02bbaribil hadis\u201d \u2013 \u201cG\u02bbarib hadislar haqida ajoyib asar\u201d lug\u02bbati an\u02bcanaviy arab lug\u02bbatnavisligi tarixida yangi, to\u02bbrtinchi arab lug\u02bbatchilik maktabini asoslab bergan[1]. Asarda so\u02bbzlar alifbo tartibida berilib, u ma\u02bcnosi izohlanadi va ma\u02bcnoni ochuvchi she\u02bcriy yoki nasriy misollar keltiriladi[2]. Arab tarixchisi Ibn al-Asirning yozishicha, Zamaxshariy hadislarga bag\u02bbishlangan bu &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15966,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[639],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>\u201cAL-FOIQ FI G\u02bbARIBIL HADIS\u201d ASARINING LUG\u02bbATSHUNOSLIKDAGI O\u02bbRNI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15968&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u201cAL-FOIQ FI G\u02bbARIBIL HADIS\u201d ASARINING LUG\u02bbATSHUNOSLIKDAGI O\u02bbRNI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Mahmud Zamaxshariyning hadislarda uchraydigan kamyob, qiyin so\u02bbzlarga bag\u02bbishlangan \u201cAl-Foiq fi g\u02bbaribil hadis\u201d \u2013 \u201cG\u02bbarib hadislar haqida ajoyib asar\u201d lug\u02bbati an\u02bcanaviy arab lug\u02bbatnavisligi tarixida yangi, to\u02bbrtinchi arab lug\u02bbatchilik maktabini asoslab bergan[1]. Asarda so\u02bbzlar alifbo tartibida berilib, u ma\u02bcnosi izohlanadi va ma\u02bcnoni ochuvchi she\u02bcriy yoki nasriy misollar keltiriladi[2]. Arab tarixchisi Ibn al-Asirning yozishicha, Zamaxshariy hadislarga bag\u02bbishlangan bu &hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15968&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-06-15T07:01:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/bukhari_buxoriy2021_48.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"330\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15968&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15968&lang=oz\",\"name\":\"\u201cAL-FOIQ FI G\u02bbARIBIL HADIS\u201d ASARINING LUG\u02bbATSHUNOSLIKDAGI O\u02bbRNI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15968&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15968&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/bukhari_buxoriy2021_48.jpg\",\"datePublished\":\"2021-06-15T07:01:38+00:00\",\"dateModified\":\"2021-06-15T07:01:38+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15968&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15968&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15968&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/bukhari_buxoriy2021_48.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/bukhari_buxoriy2021_48.jpg\",\"width\":660,\"height\":330},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15968&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u201cAL-FOIQ FI G\u02bbARIBIL HADIS\u201d ASARINING LUG\u02bbATSHUNOSLIKDAGI O\u02bbRNI\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201cAL-FOIQ FI G\u02bbARIBIL HADIS\u201d ASARINING LUG\u02bbATSHUNOSLIKDAGI O\u02bbRNI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15968&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"\u201cAL-FOIQ FI G\u02bbARIBIL HADIS\u201d ASARINING LUG\u02bbATSHUNOSLIKDAGI O\u02bbRNI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"Mahmud Zamaxshariyning hadislarda uchraydigan kamyob, qiyin so\u02bbzlarga bag\u02bbishlangan \u201cAl-Foiq fi g\u02bbaribil hadis\u201d \u2013 \u201cG\u02bbarib hadislar haqida ajoyib asar\u201d lug\u02bbati an\u02bcanaviy arab lug\u02bbatnavisligi tarixida yangi, to\u02bbrtinchi arab lug\u02bbatchilik maktabini asoslab bergan[1]. Asarda so\u02bbzlar alifbo tartibida berilib, u ma\u02bcnosi izohlanadi va ma\u02bcnoni ochuvchi she\u02bcriy yoki nasriy misollar keltiriladi[2]. Arab tarixchisi Ibn al-Asirning yozishicha, Zamaxshariy hadislarga bag\u02bbishlangan bu &hellip;","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15968&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2021-06-15T07:01:38+00:00","og_image":[{"width":660,"height":330,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/bukhari_buxoriy2021_48.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"2 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15968&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15968&lang=oz","name":"\u201cAL-FOIQ FI G\u02bbARIBIL HADIS\u201d ASARINING LUG\u02bbATSHUNOSLIKDAGI O\u02bbRNI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15968&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15968&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/bukhari_buxoriy2021_48.jpg","datePublished":"2021-06-15T07:01:38+00:00","dateModified":"2021-06-15T07:01:38+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15968&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=15968&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15968&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/bukhari_buxoriy2021_48.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/bukhari_buxoriy2021_48.jpg","width":660,"height":330},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15968&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u201cAL-FOIQ FI G\u02bbARIBIL HADIS\u201d ASARINING LUG\u02bbATSHUNOSLIKDAGI O\u02bbRNI"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15968"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15968"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15968\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15969,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15968\/revisions\/15969"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15966"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15968"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15968"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15968"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}