{"id":15277,"date":"2021-05-10T11:51:19","date_gmt":"2021-05-10T06:51:19","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bukhari.uz\/?p=15277"},"modified":"2021-05-10T11:51:19","modified_gmt":"2021-05-10T06:51:19","slug":"sahihul-buxoriy-asarini-hanafiy-mazhabi-asosida-sharhlab-o%ca%bbqitishning-ahamiyati","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15277&lang=oz","title":{"rendered":"\u201cSAHIHUL BUXORIY\u201d ASARINI HANAFIY MAZHABI ASOSIDA SHARHLAB O\u02bbQITISHNING AHAMIYATI"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Alloh taolo Muhammad sollallohu alayhi vasallamga Qur\u02bconi karimni nozil qilib, uni insoniyatga bayon qilish, undagi ko\u02bbrsatmalarga qay tarzda amal qilish, amal me\u02bcyorini insonlarga ko\u02bbrsatib berish va Qur\u02bconda kelmagan boshqa hukmlarni yetkazish mas\u02bculiyatini yuklagan. Bu haqida Alloh azza va jalla bunday deydi:<\/span><\/p>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u0628\u0650\u0627\u0644\u0652\u0628\u064e\u064a\u0651\u0650\u0646\u064e\u0627\u062a\u0650 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0632\u0651\u064f\u0628\u064f\u0631\u0650 \u0648\u064e\u0623\u064e\u0646\u0652\u0632\u064e\u0644\u0652\u0646\u064e\u0627 \u0625\u0650\u0644\u064e\u064a\u0652\u0643\u064e \u0627\u0644\u0630\u0651\u0650\u0643\u0652\u0631\u064e \u0644\u0650\u062a\u064f\u0628\u064e\u064a\u0651\u0650\u0646\u064e \u0644\u0650\u0644\u0646\u0651\u064e\u0627\u0633\u0650 \u0645\u064e\u0627 \u0646\u064f\u0632\u0651\u0650\u0644\u064e \u0625\u0650\u0644\u064e\u064a\u0652\u0647\u0650\u0645\u0652 \u0648\u064e\u0644\u064e\u0639\u064e\u0644\u0651\u064e\u0647\u064f\u0645\u0652 \u064a\u064e\u062a\u064e\u0641\u064e\u0643\u0651\u064e\u0631\u064f\u0648\u0646\u064e<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ma\u02bcnosi: \u201cOchiq-oydin bayonotlar va kitoblar ila (yubordik). Va senga odamlarga nozil qilingan narsani o\u02bbzlariga bayon qilib berishing uchun Zikrni nozil qildik. Shoyadki, tafakkur qilsalar\u201d.<a href=\"http:\/\/www.bukhari.uz\/?p=15274#_ftn1\" name=\"_ftnref1\"><sup>[1]<\/sup><\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bundan Payg\u02bbambar alayhissalomning so\u02bbzlari ham shar\u02bciy manba ekani, u zotning so\u02bbzlariga alohida e\u02bctibor berish lozimligi, shariat mohiyatini u zotning so\u02bbzlarisiz anglashning iloji yo\u02bbqligi tushuniladi. Rasulullohning o\u02bbzlari ham shunga ishora qilib bunday deganlar:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Molik ibn Anasdan rivoyat qilinadi: \u201cRasululloh sollallohu alayhi vasallam: \u201cSizlarning ichingizda ikki narsani tashlab ketmoqdaman. Modomiki, sizlar u ikki narsani mahkam tutar ekansiz, hargiz adashmaysiz. Ular: Allohning kitobi va Rasulning sunnatidir\u201d, deb marhamat qildilar\u201d (Muvattoda mursal holda rivoyat qilingan).<a href=\"http:\/\/www.bukhari.uz\/?p=15274#_ftn2\" name=\"_ftnref2\"><sup>[2]<\/sup><\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning ko\u02bbrsatmalarini yaxshi anglagan sahobalar U zotning so\u02bbzlarini bor kuch-g\u02bbayratlari bilan o\u02bbrganishga, biror so\u02bbzlarini nazardan qochirmaslikka harakat qilganlar. Ba\u02bczan, bir dona hadisni deb uzoq va mashaqqatli safarlarga chiqishga jazm qilganlar.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Hadis o\u02bbrganishga e\u02bctibor keyinchalik tobeinlarga, ulardan taba\u02bca tobeinlar va shu tarzda keyingi avlodlarga o\u02bbtib borgan. Hadis ilmining rivojlanishi sahobalar davridan bugungi kunimizgacha davom etib kelgan bo\u02bblsa-da, olimlar avvalgi uch asrni bu borada alohida zikr qiladilar. Zero, o\u02bbsha uch asr hadis ilmida alohida o\u02bbrin tutadi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Birinchi asr sahoba va katta tobeinlar asri bo\u02bblib, unda hadislar ma\u02bcnosini o\u02bbrganish, nima maqsadda aytilgani va ulardan qanday fiqhiy hukmlar chiqarish, hadislarni Qur\u02bcon oyatlari bilan uyg\u02bbun holda ekanligiga e\u02bctibor berish asri edi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bu davrda hadis sanadlarini o\u02bbrganish hali boshlanmagan edi. Chunki, bu asr Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga juda yaqin davr bo\u02bblgani va bu davr odamlari diyonat borasida bekamu-ko\u02bbst bo\u02bblganliklari uchun ham hadislarning ishonchlisidan ishonchsizini ajaratishga ehtiyoj yo\u02bbq va tabiiyki, buning uchun ma\u02bclum bir qoidalarni ishlab chiqishga zarurat yo\u02bbq edi. Bu davr sahobalar va katta tobeinlar davri edi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Ikkinchi asrda esa hadislarning ishonchliligini tekshirish zarurati tug\u02bbila boshladi. Zero, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam zamonlaridan uzoqlashilgan sari insonlarning omonatdorligi ham o\u02bbzgara boshladi. Bu davr insonlarining taqvosi ham sahoba va tobeinlarning taqvosi kabi emas edi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Shuningdek, ikkinchi asrga kelib bir qancha botil qarashlarga ega firqalar chiqib, ular o\u02bbzlarining da\u02bcvolariga turli hadislardan dalil keltirishga harakat qilar edilar. Bu hol birinchi navbatda Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga nisbatlangan barcha hadislarni tekshirishni, ishonchli hadislarni ishonchsizidan ajratishni talab qilar edi. Bu esa sanad ilmi, roviylar va hadis ilmiga aloqador bir qancha boshqa yo\u02bbnalishlarni paydo qildi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Demak, bu davr hadis istilohlari va qoidalari paydo bo\u02bblishi, hadislarni tekshiruvchi maktablar vujudga kelishi davri bo\u02bbldi. Abdulloh ibn Muborak, Molik ibn Anas, Sufyon as-Savriy, Sufyon ibn Uyayna, Yahyo ibn Said al-Qatton, Abdurrahmon ibn Mahdiy, Yahyo ibn Ma\u02bcin, Vaki\u02bc ibn Jarroh, Amr ibn Ali Fallos, Ali ibn Madiniy va bu fanning asoslarini ishlab chiqqan boshqa olimlar ikkinchi asrga mansubdirlar.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Uchinchi asr esa asosan avvalgi asrda ishlab chiqilgan qoidalar va usullar asosida hadislarni yig\u02bbish, ishonchsizini ajratish, sanadi va matnini to\u02bbliq tekshirish, saralash va ma\u02bclum bir yo\u02bbnalishlar asosida kitoblarga jamlash asri bo\u02bbldi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bu borada bir qancha olimlar maydonga chiqib, asarlar yozdilar va ayrimlari boshqalardan o\u02bbzib ketdi. Ularga Abu Bakr ibn Abu Shayba, Humaydiy, Aburrazzoq, Imom Muslim va boshqalarni misol qilish mumkin. Lekin bu asrda yuqoridagi ishlarni amalga oshirishda biror bir muhaddis Muhammad ibn Ismoil Buxoriy darajasiga yeta olmadi. Hadis ilmining barcha jabhasida uning tengsiz ekanligini barcha olimlar e\u02bctirof qilar edilar. Ayniqsa, bu e\u02bctirofni Imom Buxoriyning ustozlarining o\u02bbzlari aytishlari tengdoshlari va shogirdlarining maqtovlaridan behojat qiladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Buxoriy hadislarni tekshirish qoidalarini mohirona tatbiq qilib, ishonchli to\u02bbplam yozishi u zotni yana ham mashhur bo\u02bblishiga va \u201cAmirul mu\u02bcminin fil hadis\u201d (Hadis borasida mo\u02bbminlar amiri) deb tan olinishiga sabab bo\u02bbldi. Olimlar uning asarini osmon va yer orasidagi Qur\u02bconi karimdan keyingi eng ishonchli kitob ekaniga guvohlik berdilar.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Buxoriyning asari eng ishonchli sahih to\u02bbplam deya e\u02bctirof etilishi hadis bilan shug\u02bbullangan barcha olimlarning e\u02bctiborini o\u02bbziga tortgan. Unga turli yo\u02bbnalishlarda sharhlar, izohlar, roviylari haqida ma\u02bclumotlar va boshqa 30 ga yaqin yo\u02bbnalishda kitoblar bitganlar.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Xususan, 8 hijriy asrda yashab ijod qilgan, \u201cHadis ilmida mo\u02bbminlar amiri\u201d laqabini olgan olim Ibn Hajar Asqaloniy \u201cSahihul Buxoriy\u201dga 25 jildlik sharh yozadi va asarning muqaddimasida Imom Buxoriyning asariga 28 xil yo\u02bbnalishda kitoblar yozilganini aytadi. Sharhlarining o\u02bbzi 100 tadan oshishi va bugungi kunda ham sharh yozishlar hali ham davom etayotgani fikrimizning yaqqol tasdig\u02bbidir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Asar hadis ilmi borasida shoh asar bo\u02bblgani uchun ham dunyodagi barcha islom ta\u02bclim muassasalarida darslik sifatida talabalarga o\u02bbqitiladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Respublikamizda Imom Buxoriyning ilmiy va ma\u02bcnaviy merosini o\u02bbrganuvchi asosiy oliy ta\u02bclim muassasalaridan biri hisoblangan Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom intitutida ham uchinchi va to\u02bbrtinchi bosqich talabalariga \u201cSahihul Buxoriy\u201d asari arab tilida to\u02bbliq darslik sifatida o\u02bbtiladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Mazkur institutda \u201cSahihul Buxoriy\u201d darslik sifatida tanlanishining bir qancha asoslari bor. Ular:<\/span><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">\u201cSahihul Buxoriy\u201d kitobi hadislar jamlangan eng ishonchli kitob va birinchi manbadir. Demak, hadis fanidan shu asarni darslik sifatida foydalanish maqsadga muvofiqdir. Zero, har qanday fanda ham talabalarga ma\u02bclumotlar eng ishonchli manba asosida berilishi lozim.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Muallif ajdodimiz bo\u02bblganligi. Ajdodlarimiz merosini o\u02bbrganish biz uchun ham farz, ham qarzdir.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Hadis ilmida shoh asar bo\u02bblganligi sababidan dunyodagi nufuzli diniy ta\u02bclim muassasalarida ham aynan \u201cSahihul Buxoriy\u201d darslik sifatida foydalaniladi.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev ajdodlarimiz asarlarini chuqur o\u02bbrganish, yosh avlodni ularning boy meroslari asosida tarbiyalash kerak ekanligini bir necha bor soha mutaxassislariga aytib o\u02bbtgan.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Asarni darslik sifatida e\u02bctibordan qochirmaslik kerak bo\u02bblgan yana bir muhim jihat bor. Ma\u02bclumki, asar ma\u02bclum bir mazhab asosida yozilmagan. Balki u yerdagi hadislar Imom Buxoriyning hadislarni asarga kirgizish borasidagi shartlari, shuningdek, hadis olimlari yaratgan ishonchlilik shartlariga muvofiq bo\u02bblgan hadislardir. Bu esa asardagi barcha hadislar aynan biror mazhabga to\u02bbla muvofiq kelmasligiga sabab bo\u02bblgan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bundan tashqari, asar sarlavhalarning murakkabligi va Imom Buxoriyning hadislardan hukm olishdagi shaxsiy qarashlarini ifodalashi asarga ehtiyotkorlik bilan yondashish zaruratini tug\u02bbdiradi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bizning yurt musulmonlari qadimdan hanafiy mazhabi asosida turmush kechirishi, fatvolar ham shu mazhab asosida berilgani va diniy ta\u02bclim muassasalarida doim diniy darslar hanafiy mazhabi kitoblari asosida berilgani \u201cSahihul Buxoriy\u201dni ham hanafiy mazhabi asosida sharhlab o\u02bbqitishni talab qiladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti diniy xodimlarga qo\u02bbyilayotgan zamonaviy talablardan kelib chiqib, diniy va dunyoviy fanlarni chuqur o\u02bbzlashtirgan, sof islom ma\u02bcrifatini xalqqa yetkazadigan, mo\u02bbtadil mazhab bo\u02bblmish hanafiy mazhabining dalillarini aqliy dalillar bilan birga, Qur\u02bcon va hadislar asosida tushuntirib beradigan, mafkuraviy xurujlarga qarshi tura oladigan, turli oqimlarning yot g\u02bboyalariga raddiya bera oladigan mutaxassislarni tayyorlashni o\u02bbz oldiga bosh maqsad qilib qo\u02bbygan.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Institut asrlar davomida yurtimizda shakllangan an\u02bcanaviy hanafiy mazhabi va moturidiya ta\u02bclimotiga muvofiq hamda xorijiy yetakchi diniy oliy o\u02bbquv yurtlari tajribasini e\u02bctiborga olgan holda, so\u02bbnggi yillarda o\u02bbquv dasturlari yanada rivojlantirib bormoqda.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Toshkent islom institutida \u201cSahihul Buxoriy\u201d hanafiy mazhabi asosida va ayni vaqtda to\u02bbliq shaklda darslik sifatida o\u02bbtilishining bir qancha ahamiyatli jihatlari bor:<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Asardagi bir qancha hadislar hanafiy mazhabida ham dalil sifatida keltiriladi. Hadislarni hanafiy mazhabiga qay yo\u02bbsinda dalil ekanligi talabalarga bayon qilib beriladi.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Talabalar asardagi hadislar, ularning \u201ctarjimatul bob\u201dlari, ya\u02bcni hadis sarlavhalarini anglashda qiyinchiliklarga uchraydilar. Zero, \u201cSahihul Buxoriy\u201d asari talabalar foydalashishi jihatidan boshqa asarlarga nisbatan mushkulroq ekanligini ko\u02bbplab hadis olimlari e\u02bctirof qilgan.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Imom Buxoriyni olimlar \u201cmujtahid\u201d bo\u02bblgan deydilar. Buni hadislarning sarlavhasi keltirilishida yaqqol ko\u02bbrishimiz mumkin. Tabiiyki, asarda bir qancha masalalarda hanafiy mazhabiga mos bo\u02bblmagan hadis sarlavhalari keltirilgan. Talabalarga ana shu sarlavhalarda Imom Buxoriy nima demoqchiligi va hanafiy mazhabida bu masala qanday ekanligi yoritib berilishi zarur.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Shuningdek, oxirgi davrlarda mazhablarning birortasiga ergashmay, hadislardan to\u02bbg\u02bbridan\u2013to\u02bbg\u02bbri o\u02bbzlari hukm oladigan (\u201cbemazhab\u201d)lar ko\u02bbpaygani hech kimga sir emas. Ular o\u02bbzlariga \u201chadis sahih bo\u02bblsa bo\u02bbldi, shunga amal qilamiz\u201d deb, ishonchli hadis to\u02bbplamlari \u201cSahihul Buxoriy\u201d, \u201cSahihi Muslim\u201d kabi asarlardan to\u02bbg\u02bbridan-to\u02bbg\u02bbri hukm olmoqchi bo\u02bbladilar. Bu esa musulmonlar orasida bir qancha ixtiloflar va ziddiyatlarni keltirib chiqarmoqda.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Talabalarda turli oqimlarning yot g\u02bboyalariga qarshi mafkuraviy immunitetni shakllantirish, ularning asossiz iddaolariga raddiya bera olish malakasini hosil qilish uchun institut talabalari hadis fanidan \u201cSahihul Buxoriy\u201d, \u201cSunani Termiziy\u201d asarlarining arab tilidagi matnlarini to\u02bbliq hanafiy mazhabi asosida sharhlab o\u02bbrganadilar.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Agar asar to\u02bbliq o\u02bbqilmay, faqat saylanmasi o\u02bbqilsa, yoki hadislar terib, faqat hanafiy mazhabiga dalil bo\u02bblgan hadislargina o\u02bbqitilsa, talabalar tasavvuri bir tomonlama bo\u02bblib qolishi mumkin. Natijada hanafiy mazhabiga dalil bo\u02bblmagan, balki zohiran qarshi bo\u02bblgan hadislarga duch kelganda, to\u02bbg\u02bbri javob topa olmaslik, asosli raddiya berolmaslik holatlar vujudga kelishi mumkin.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Xulosa o\u02bbrnida shuni aytish mumkinki, \u201cSahihul Buxoriy\u201d o\u02bbz yo\u02bbnalishida tengsiz bo\u02bblgan asardir. Muallif ajdodimiz ekanligi bizga iftixor bag\u02bbishlaydi. Shuning uchun asarni o\u02bbrganish, undagi hadislarni yosh avlodga mazhabimizga muvofiq tarzda sharhlab o\u02bbrgatishimiz, kishilarning ma\u02bcnaviyatini bu bilan sug\u02bborishimiz, asarni noto\u02bbg\u02bbri talqin qilayotganlarga asosli raddiya bera olishimiz va ayni vaqtda Imom Buxoriyning mazkur asarini o\u02bbrganayotganlar ichida barchaga namuna bo\u02bblishimiz ham Parvardigor va ham xalq oldidagi majburiyatimizdir.<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"http:\/\/www.bukhari.uz\/?p=15274#_ftnref1\" name=\"_ftn1\"><sup>[1]<\/sup><\/a>\u00a0Nahl surasi, 44-oyat.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"http:\/\/www.bukhari.uz\/?p=15274#_ftnref2\" name=\"_ftn2\"><sup>[2]<\/sup><\/a>\u00a0Xatib Tabriziy. Mishkotul masobeh. \u2013 Bayrut. Dorul fikr, 1991. B. 100.<\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Uyg\u02bbun G\u02bbAFUROV<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Toshkent islom instituti rektori,<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u00a0Faxriddin MAMANOSIROV<\/strong><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Toshkent islom instituti \u201cHadis va islom tarixi fanlari\u201d kafedrasi katta o\u02bbqituvchisi<\/strong><\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Alloh taolo Muhammad sollallohu alayhi vasallamga Qur\u02bconi karimni nozil qilib, uni insoniyatga bayon qilish, undagi ko\u02bbrsatmalarga qay tarzda amal qilish, amal me\u02bcyorini insonlarga ko\u02bbrsatib berish va Qur\u02bconda kelmagan boshqa hukmlarni yetkazish mas\u02bculiyatini yuklagan. Bu haqida Alloh azza va jalla bunday deydi: \u0628\u0650\u0627\u0644\u0652\u0628\u064e\u064a\u0651\u0650\u0646\u064e\u0627\u062a\u0650 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0632\u0651\u064f\u0628\u064f\u0631\u0650 \u0648\u064e\u0623\u064e\u0646\u0652\u0632\u064e\u0644\u0652\u0646\u064e\u0627 \u0625\u0650\u0644\u064e\u064a\u0652\u0643\u064e \u0627\u0644\u0630\u0651\u0650\u0643\u0652\u0631\u064e \u0644\u0650\u062a\u064f\u0628\u064e\u064a\u0651\u0650\u0646\u064e \u0644\u0650\u0644\u0646\u0651\u064e\u0627\u0633\u0650 \u0645\u064e\u0627 \u0646\u064f\u0632\u0651\u0650\u0644\u064e \u0625\u0650\u0644\u064e\u064a\u0652\u0647\u0650\u0645\u0652 \u0648\u064e\u0644\u064e\u0639\u064e\u0644\u0651\u064e\u0647\u064f\u0645\u0652 \u064a\u064e\u062a\u064e\u0641\u064e\u0643\u0651\u064e\u0631\u064f\u0648\u0646\u064e Ma\u02bcnosi: \u201cOchiq-oydin &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15276,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[639],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>\u201cSAHIHUL BUXORIY\u201d ASARINI HANAFIY MAZHABI ASOSIDA SHARHLAB O\u02bbQITISHNING AHAMIYATI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15277&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u201cSAHIHUL BUXORIY\u201d ASARINI HANAFIY MAZHABI ASOSIDA SHARHLAB O\u02bbQITISHNING AHAMIYATI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Alloh taolo Muhammad sollallohu alayhi vasallamga Qur\u02bconi karimni nozil qilib, uni insoniyatga bayon qilish, undagi ko\u02bbrsatmalarga qay tarzda amal qilish, amal me\u02bcyorini insonlarga ko\u02bbrsatib berish va Qur\u02bconda kelmagan boshqa hukmlarni yetkazish mas\u02bculiyatini yuklagan. Bu haqida Alloh azza va jalla bunday deydi: \u0628\u0650\u0627\u0644\u0652\u0628\u064e\u064a\u0651\u0650\u0646\u064e\u0627\u062a\u0650 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0632\u0651\u064f\u0628\u064f\u0631\u0650 \u0648\u064e\u0623\u064e\u0646\u0652\u0632\u064e\u0644\u0652\u0646\u064e\u0627 \u0625\u0650\u0644\u064e\u064a\u0652\u0643\u064e \u0627\u0644\u0630\u0651\u0650\u0643\u0652\u0631\u064e \u0644\u0650\u062a\u064f\u0628\u064e\u064a\u0651\u0650\u0646\u064e \u0644\u0650\u0644\u0646\u0651\u064e\u0627\u0633\u0650 \u0645\u064e\u0627 \u0646\u064f\u0632\u0651\u0650\u0644\u064e \u0625\u0650\u0644\u064e\u064a\u0652\u0647\u0650\u0645\u0652 \u0648\u064e\u0644\u064e\u0639\u064e\u0644\u0651\u064e\u0647\u064f\u0645\u0652 \u064a\u064e\u062a\u064e\u0641\u064e\u0643\u0651\u064e\u0631\u064f\u0648\u0646\u064e Ma\u02bcnosi: \u201cOchiq-oydin &hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15277&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-05-10T06:51:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/sharhlabuqi.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"383\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15277&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15277&lang=oz\",\"name\":\"\u201cSAHIHUL BUXORIY\u201d ASARINI HANAFIY MAZHABI ASOSIDA SHARHLAB O\u02bbQITISHNING AHAMIYATI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15277&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15277&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/sharhlabuqi.jpg\",\"datePublished\":\"2021-05-10T06:51:19+00:00\",\"dateModified\":\"2021-05-10T06:51:19+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15277&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15277&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15277&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/sharhlabuqi.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/sharhlabuqi.jpg\",\"width\":660,\"height\":383},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15277&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u201cSAHIHUL BUXORIY\u201d ASARINI HANAFIY MAZHABI ASOSIDA SHARHLAB O\u02bbQITISHNING AHAMIYATI\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201cSAHIHUL BUXORIY\u201d ASARINI HANAFIY MAZHABI ASOSIDA SHARHLAB O\u02bbQITISHNING AHAMIYATI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15277&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"\u201cSAHIHUL BUXORIY\u201d ASARINI HANAFIY MAZHABI ASOSIDA SHARHLAB O\u02bbQITISHNING AHAMIYATI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"Alloh taolo Muhammad sollallohu alayhi vasallamga Qur\u02bconi karimni nozil qilib, uni insoniyatga bayon qilish, undagi ko\u02bbrsatmalarga qay tarzda amal qilish, amal me\u02bcyorini insonlarga ko\u02bbrsatib berish va Qur\u02bconda kelmagan boshqa hukmlarni yetkazish mas\u02bculiyatini yuklagan. Bu haqida Alloh azza va jalla bunday deydi: \u0628\u0650\u0627\u0644\u0652\u0628\u064e\u064a\u0651\u0650\u0646\u064e\u0627\u062a\u0650 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0632\u0651\u064f\u0628\u064f\u0631\u0650 \u0648\u064e\u0623\u064e\u0646\u0652\u0632\u064e\u0644\u0652\u0646\u064e\u0627 \u0625\u0650\u0644\u064e\u064a\u0652\u0643\u064e \u0627\u0644\u0630\u0651\u0650\u0643\u0652\u0631\u064e \u0644\u0650\u062a\u064f\u0628\u064e\u064a\u0651\u0650\u0646\u064e \u0644\u0650\u0644\u0646\u0651\u064e\u0627\u0633\u0650 \u0645\u064e\u0627 \u0646\u064f\u0632\u0651\u0650\u0644\u064e \u0625\u0650\u0644\u064e\u064a\u0652\u0647\u0650\u0645\u0652 \u0648\u064e\u0644\u064e\u0639\u064e\u0644\u0651\u064e\u0647\u064f\u0645\u0652 \u064a\u064e\u062a\u064e\u0641\u064e\u0643\u0651\u064e\u0631\u064f\u0648\u0646\u064e Ma\u02bcnosi: \u201cOchiq-oydin &hellip;","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15277&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2021-05-10T06:51:19+00:00","og_image":[{"width":660,"height":383,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/sharhlabuqi.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"8 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15277&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15277&lang=oz","name":"\u201cSAHIHUL BUXORIY\u201d ASARINI HANAFIY MAZHABI ASOSIDA SHARHLAB O\u02bbQITISHNING AHAMIYATI - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15277&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15277&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/sharhlabuqi.jpg","datePublished":"2021-05-10T06:51:19+00:00","dateModified":"2021-05-10T06:51:19+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15277&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=15277&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15277&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/sharhlabuqi.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/sharhlabuqi.jpg","width":660,"height":383},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=15277&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u201cSAHIHUL BUXORIY\u201d ASARINI HANAFIY MAZHABI ASOSIDA SHARHLAB O\u02bbQITISHNING AHAMIYATI"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15277"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15277"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15277\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15278,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15277\/revisions\/15278"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15276"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15277"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15277"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15277"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}