{"id":14812,"date":"2021-04-16T17:26:47","date_gmt":"2021-04-16T12:26:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bukhari.uz\/?p=14812"},"modified":"2021-04-16T17:27:45","modified_gmt":"2021-04-16T12:27:45","slug":"matematikada-noma%ca%bclum-sonni-kim-x-deb-belgilagan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=14812&lang=oz","title":{"rendered":"Matematikada noma\u02bclum sonni kim \u201cX\u201d deb belgilagan?"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Buning tarixi IX asrda Xorazmda boshlangan. Ya\u02bcni, bizning O\u02bbzbekiston zaminida.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Hammasi \u201calgebra\u201d, \u201calgoritm\u201d kabi atamalar muallifi Muhammad Xorazmiyga borib taqaladi. Buyuk alloma tenglamalar yechimiga oid fan \u2013 algebraga (al-jabr \u2013 tenglamada chap tomondagini o\u02bbng tomonga o\u02bbtkazish va bunda musbatni manfiyga yo manfiyni musbatga, ko\u02bbpaytirishni bo\u02bblishga yo bo\u02bblishni ko\u02bbpaytirishga o\u02bbzgartirishni anglatadi) asos solgan chog\u02bblari hali formula ishlatish rasm bo\u02bblmagan edi. Shuning olim tenglamalarni so\u02bbzlar bilan ifodalagan va noma\u02bclum sonni \u201cshay\u201d (arabchadan o\u02bbgirganda \u201cnarsa\u201d ma\u02bcnosini beradi) deb atagan. Masalan, uchta narsa 15ga teng (3x=15) \u2013 demak, narsa 5ga teng (x=5) bo\u02bbladi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\">Bevosita bugungi \u201cX\u201dga kelsak, Xorazmiydan ancha keyin, XII asrda allomaning asari Ispaniyaga borib qoladi va eski ispanchada \u201csh\u201d deyish uchun \u201cx\u201d harfi ishlatilgani bois, u yerda noma\u02bclum sonni \u201cxei\u201d deb yozishadi. Oradan vaqt o\u02bbtib, formulalar ishlatila boshlagach, \u201cxei\u201d \u2013 \u201cshay\u201d qisqarib, undan faqat \u201cx\u201d qoladi. Shu tariqa butun dunyo noma\u02bclum sonni \u201cx\u201d bilan belgilaydigan bo\u02bbladi.<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 14pt;\"><strong>Muzayyana MASHRABXON<\/strong><\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Buning tarixi IX asrda Xorazmda boshlangan. Ya\u02bcni, bizning O\u02bbzbekiston zaminida. Hammasi \u201calgebra\u201d, \u201calgoritm\u201d kabi atamalar muallifi Muhammad Xorazmiyga borib taqaladi. Buyuk alloma tenglamalar yechimiga oid fan \u2013 algebraga (al-jabr \u2013 tenglamada chap tomondagini o\u02bbng tomonga o\u02bbtkazish va bunda musbatni manfiyga yo manfiyni musbatga, ko\u02bbpaytirishni bo\u02bblishga yo bo\u02bblishni ko\u02bbpaytirishga o\u02bbzgartirishni anglatadi) asos solgan chog\u02bblari hali formula &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14809,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[639],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Matematikada noma\u02bclum sonni kim \u201cX\u201d deb belgilagan? - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=14812&lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Matematikada noma\u02bclum sonni kim \u201cX\u201d deb belgilagan? - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Buning tarixi IX asrda Xorazmda boshlangan. Ya\u02bcni, bizning O\u02bbzbekiston zaminida. Hammasi \u201calgebra\u201d, \u201calgoritm\u201d kabi atamalar muallifi Muhammad Xorazmiyga borib taqaladi. Buyuk alloma tenglamalar yechimiga oid fan \u2013 algebraga (al-jabr \u2013 tenglamada chap tomondagini o\u02bbng tomonga o\u02bbtkazish va bunda musbatni manfiyga yo manfiyni musbatga, ko\u02bbpaytirishni bo\u02bblishga yo bo\u02bblishni ko\u02bbpaytirishga o\u02bbzgartirishni anglatadi) asos solgan chog\u02bblari hali formula &hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=14812&amp;lang=oz\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-04-16T12:26:47+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-04-16T12:27:45+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/X.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"700\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"367\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Markaz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@www_bukhari_uz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Markaz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"1 minute\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=14812&lang=oz\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=14812&lang=oz\",\"name\":\"Matematikada noma\u02bclum sonni kim \u201cX\u201d deb belgilagan? - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=14812&lang=oz#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=14812&lang=oz#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/X.jpg\",\"datePublished\":\"2021-04-16T12:26:47+00:00\",\"dateModified\":\"2021-04-16T12:27:45+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=14812&lang=oz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=14812&lang=oz\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=14812&lang=oz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/X.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/X.jpg\",\"width\":700,\"height\":367},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?p=14812&lang=oz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Matematikada noma\u02bclum sonni kim \u201cX\u201d deb belgilagan?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/\",\"name\":\"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\",\"description\":\"bukhari.uz\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c\",\"name\":\"Markaz\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.bukhari.uz\/\"],\"url\":\"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Matematikada noma\u02bclum sonni kim \u201cX\u201d deb belgilagan? - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=14812&lang=oz","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Matematikada noma\u02bclum sonni kim \u201cX\u201d deb belgilagan? - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","og_description":"Buning tarixi IX asrda Xorazmda boshlangan. Ya\u02bcni, bizning O\u02bbzbekiston zaminida. Hammasi \u201calgebra\u201d, \u201calgoritm\u201d kabi atamalar muallifi Muhammad Xorazmiyga borib taqaladi. Buyuk alloma tenglamalar yechimiga oid fan \u2013 algebraga (al-jabr \u2013 tenglamada chap tomondagini o\u02bbng tomonga o\u02bbtkazish va bunda musbatni manfiyga yo manfiyni musbatga, ko\u02bbpaytirishni bo\u02bblishga yo bo\u02bblishni ko\u02bbpaytirishga o\u02bbzgartirishni anglatadi) asos solgan chog\u02bblari hali formula &hellip;","og_url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=14812&lang=oz","og_site_name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bukharicenter\/","article_published_time":"2021-04-16T12:26:47+00:00","article_modified_time":"2021-04-16T12:27:45+00:00","og_image":[{"width":700,"height":367,"url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/X.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Markaz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@www_bukhari_uz","twitter_site":"@www_bukhari_uz","twitter_misc":{"Written by":"Markaz","Est. reading time":"1 minute"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=14812&lang=oz","url":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=14812&lang=oz","name":"Matematikada noma\u02bclum sonni kim \u201cX\u201d deb belgilagan? - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=14812&lang=oz#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=14812&lang=oz#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/X.jpg","datePublished":"2021-04-16T12:26:47+00:00","dateModified":"2021-04-16T12:27:45+00:00","author":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=14812&lang=oz#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bukhari.uz\/?p=14812&lang=oz"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=14812&lang=oz#primaryimage","url":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/X.jpg","contentUrl":"https:\/\/bukhari.uz\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/X.jpg","width":700,"height":367},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/?p=14812&lang=oz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bukhari.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Matematikada noma\u02bclum sonni kim \u201cX\u201d deb belgilagan?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#website","url":"https:\/\/bukhari.uz\/","name":"Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi","description":"bukhari.uz","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bukhari.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bukhari.uz\/#\/schema\/person\/a478cd03492de0ffa33336a39f0b5b1c","name":"Markaz","sameAs":["https:\/\/www.bukhari.uz\/"],"url":"https:\/\/bukhari.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14812"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14812"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14812\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14814,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14812\/revisions\/14814"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14809"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14812"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14812"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bukhari.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14812"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}