MAQOLA

Hayotda oʻrnini topmagan, odamlardan norozi, xorijdan “panoh tilagan” ayrim shaxslar “chetga chiqib bildimki, yurtimizda amal qilinayotgan koʻplab hadislar zaif yoki toʻqima ekan, hozir bizda hadis ilmi rivojlanmaganmi!?” degan savol bilan fitnali daʼvolarni ilgari surmoqda. Bunday qarashlar koʻpincha hadis ilmining tarixi va metodologiyasini yetarlicha bilmaslik natijasida paydo boʻladi. Bu savolga “din …

Hijrat oʻta nozik masalalardan hisoblanadi. Chunki u insonning yashash joyi, dini va jamiyat bilan munosabati kabi muhim jihatlar bilan bogʻliq. Shu sababli ulamolar bu masalaga Qurʼon va Sunnatga tayanib, juda ehtiyotkorlik bilan yondashgan. Afsuski, ayrim toifalar odamlarning oyat va hadislarni chuqur tushunmasligidan foydalanib, ularni oʻz gʻarazli maqsadlari yoʻlida talqin qilmoqda. …

Soʻnggi paytlarda ayrim doiralarda “moʻmin kishi odamlardan hech qanday eʼtibor yo mukofot kutmasligi, din yoʻliga chiqqan inson natija haqida oʻylamasligi kerak, shuningdek, odamlardan maqtov yo tashakkur eshitishga haqqi yoʻq” degan mazmundagi gap-soʻzlar tarqalmoqda. Bir qarashda bu fikrlar chin ixlosga daʼvatdek tuyulsa-da, aslida ilmiy va sharʼiy jihatdan jiddiy muammolarni oʻz ichiga …

Bugungi kunda musulmonlar orasida tafriqa (boʻlinish) va fitnalar kelib chiqishiga sabab boʻlayotgan jiddiy muammolardan biri takfir, yaʼni musulmonni kofir deb fatvo chiqarish koʻpayganidir. Bu keyin paydo boʻlgan masalalardan hisoblanadi. Zero, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam zamonlarida biror kishini kofir deb hukm chiqarilgani maʼlum emas. Shu bois bugun bu mavzu juda nozik …

Islom dinida namoz imonning amaliy ifodasi va dinning ustunidir. Uni tark qilish va buning uchun takfir qilish (namoz oʻqimaganni kofirga chiqarish) mavzusi ummat orasidagi eng nozik va ixtilofli masalalardan biridir. Afsuski, baʼzilar hadislarni oʻz qarashlariga moslab, shariat qoʻygan shart va talablarni inobatga olmasdan musulmonlarni kofirga chiqarishga shoshilmoqda. Bunday yondashuv Qurʼon, …

HIJRAT OʻZI NIMA? “Hijrat” soʻzi lugʻatda “tark etmoq” maʼnosini anglatadi. Sharʼiy istilohda esa, musulmon odamning joni va dinini asrash uchun vatanini tark etishi tushuniladi. Imom Buxoriyning “Sahihul Buxoriy” asaridagi birinchi hadisda bu maʼno ochiq ifodalangan. Umar ibn Xattobdan rivoyat qilinadi: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning bunday deganlarini eshitdim: “Albatta, amallar niyatlarga …

Ijtimoiy tarmoqlarda tinch-osoyishta yashayotgan musulmon xalqlar orasida fitna chiqarib, konstitutsion hokimiyatlarni agʻdarishni oʻylayotganlar, davlatni tuzumini oʻzgartirishga ochiqdan-ochiq chaqirmasa-da, gap-soʻzlari zamirida shunga ishora qilgan holda, yoshlar ongini loyqalashga intilayotganlar koʻpaymoqda. Shulardan biri sof oʻzbek tilida “Xalq ichida mana shunaqangi jonkuyar odamlar boʻlishi kerak-da. Afgʻonistonda yigirma yil urushgan boʻlsa ham oʻzgarish va …

Shariat ilmlari oʻz-oʻzidan shakllanib qolmagan, balki avloddan-avlodga oʻtib kelgan taʼlimotdir. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ilmni sahobalarga oʻrgatganlar. Sahobalar tobeinlarga, ular esa – keyingilarga. Bizga yetib kelgan har bir hadis, har bir fiqhiy masala shu silsilaning mahsulidir. Baʼzilar bunday deydi: “Modomiki, sen “Alloh aytdi, Rasuli aytdi, Rasulullohning soʻzlarini sahobalar mana bunaqa …

U yana soʻzi davomida savolga quyidagicha javob bergan: “Agar oʻsha mazhabda mana shu toʻgʻri deb eʼtiqod qilgan boʻlsa, oʻsha mazhabga amal qiladi. Lekin dalil jihatdan olganda “Ayollar erkaklarni(ng) tengidir” hadisi bulardan koʻra quvvatli hisoblanadi. Dalil jihatdan qaraganda bilagini tekkizmasligi va tizzasini ham toʻgʻri qilishi quvvatli boʻlib koʻrinadi”. Sodiq Samarqandiy Oisha …

Ijtimoiy tarmoqda “Ayollar sajdada tirsaklarini yerga tekkizishi va kaftlari burunlarining oldida turishi kerakmi. Ruku qilganda tizzalari ozgina bukilish kerakmi,” deb soʻralgan savolga ayrim qoʻshtirnoq ichidagi olimlar: “Bu aytilgan gaplar Hanafiy mazhabini(ng) ijtihodlaridan. Daliliga baʼzi bir asarlar keltirilgan hanafiy fiqhida. Lekin asarlari sahih (e)mas, hujjat boʻladigan dalil emas. Ayollar oʻzi namoz …